‘Comisiwn Iaith – nid Comisiynydd – sydd ei angen’

Diweddarwyd  
Meri Huws

Meri Huws, Comisiynydd y Gymraeg

Llun: comisiynyddygymraeg.cymru

Mae Dyfodol i’r Iaith yn cefnogi cynnig Llywodraeth Cymru i sefydlu Comisiwn Iaith a fyddai yn cymryd lle Comisiynydd y Gymraeg.

Mae Plaid Cymru a Chymdeithas yr Iaith wedi pwyso am gadw Comisiynydd, a’r wythnos  hon roedd corff rhyngwladol yn pwyso am yr un peth.

Corff rhyngwladol: “Peidiwch â diddymu Comisiynydd y Gymraeg”

Ond mae Dyfodol i’r Iaith yn anghytuno gydag ymgyrchwyr eraill, gan ddweud y gallai Comisiwn i hyrwyddo a rheoleiddio’r Gymraeg fod yn fwy buddiol na chael Comisiynydd yn unig.

Mae Heini Gruffudd, Cadeirydd Dyfodol i’r Iaith yn pwysleisio nad ydyn nhw am weld rôl y Comisiynydd yn diflannu, ond bod angen corff sy’n mynd i gwmpasu mwy o feysydd na “hawliau [iaith] yn unig”.

“Ry’n ni’n gweld bod sefydlu corff bydd yn gallu datblygu arbenigedd ym maes cynllunio iaith yn hanfodol i wneud sawl peth sydd ddim yn cael ei wneud drwy system y Comisiynydd Iaith,” meddai wrth golwg360.

Dywedodd Heini Gruffudd ei fod am weld y Comisiwn yn arwain ar “bolisïau economaidd, polisïau tai… cydweithio gydag adran addysg y Llywodraeth a hefyd [cael] dylanwad ar draws gwahanol adrannau’r Llywodraeth yn gyffredinol.

“Gall y Comisiynydd fod ar wahân i hwn neu gall e’ fod yn rhan o hwn, dyw hynny ddim o dragwyddol bwys.

“Ry’n ni’n gweld bod y maes yn gyffredinol yn llawer iawn mwy eang na statws a hawliau a bod eisiau i ni ddatblygu fel rhan o’r Llywodraeth, arbenigedd ym maes cynllunio iaith sydd ddim yn digwydd ar hyn o bryd.

“Ry’n ni’n pryderu bod dim byd yn y system nawr sy’n rhoi’r parhad angenrheidiol i ddatblygu arbenigedd o ran cynllunio’r Gymraeg.”

“Anghytuno â Chymdeithas yr Iaith”

“Cefais i gyfarfod gyda dau o arweinwyr Cymdeithas yr Iaith wythnos hon, ac ry’n ni’n bendant yn anghytuno ar le mae’r pwyslais,” ychwanegodd Heini Gruffudd.

“Maen nhw fel pe bai’n nhw’n rhoi’r pwyslais i gyd ar Gomisiynydd, dw i’n ofni bod rhoi pwyslais ar hawliau unigol ond yn mynd i effeithio ar ganran fach iawn o’r boblogaeth.

“Mae angen rhywbeth llawer iawn mwy eang na hynny. Dydyn ni ddim yn erbyn Comisiynydd, dw i’n deall bod Comisiynwyr Ewrop eisiau cadw Comisiynydd yng Nghymru, popeth yn dda.

“Ond beth sydd ddim yng Nghymru yw’r math o gynllunio iaith ar lefel drylwyr iawn, traws-lywodraeth sydd wedi bod yn digwydd gyda’r Basgiaid a Chatalwnia.

“Dw i ddim yn gweld bod eisiau mynd am un neu’r llall, buaswn i’n dweud bod y maes y byddai’r Comisiwn yn delio gyda fe yn llawer ehangach na’r hyn sy’n cael ei ddelio ‘da fe o dan hawliau.

“Os ydych chi’n edrych ar Wlad y Basg, y peth cyntaf wnaethon nhw oedd hyfforddi 7,000 o weision sifil ac athrawon. Buddsoddi mawr ar raddfa eang er mwyn Basgeiddio’r system addysg a’r llywodraeth. Dyw’r system Comisiynydd ddim yn mynd i gyflawni hynny.”

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd