Ffrae iaith Môn – cynghorydd yn galw am refferendwm

Diweddarwyd  
Llun o for a goleudy yn y pellter

Glannau mor gogledd Mon

Llun: Golwg360

Mae ffrae iaith yn corddi ar Ynys Môn ar ôl i gynghorydd sir feirniadu bwriad y cyngor i weithredu’n fewnol drwy gyfrwng y Gymraeg, fel sy’n digwydd yng Nghyngor Gwynedd.

Yn ôl y Cynghorydd Annibynnol, Shaun J Redmond, does gan Gyngor Môn ddim mandad i newid y polisi iaith am nad yw wedi “ceisio consensws” â phobol yr Ynys.

Mewn cyfarfod llawn o’r Cyngor ddydd Mawrth, bydd yn galw ar y Cabinet i gynnal refferendwm ar newid y polisi iaith.

Dywedodd hefyd y byddai symud i bolisi o amgylchedd gweithio yn Gymraeg yn golygu “baich ariannol” i’r Cyngor.

Mae Shaun Redmond yn galw am “gyflogi’r ymgeiswyr mwyaf cymwys ar gyfer pob swydd o fewn y Cyngor beth bynnag eu hiaith gyntaf neu ddewis iaith o Gymraeg neu Saesneg”.

Cefndir

Pythefnos yn ôl, daeth y newyddion bod Cyngor Ynys Môn am geisio efelychu polisi Cyngor Gwynedd a gweithio yn fewnol drwy gyfrwng y Gymraeg.

Mae’r polisi yn golygu bod staff yn cyfathrebu’n fewnol yn Gymraeg gyda’i gilydd ar fewnrwyd y Cyngor, bwletinau staff ac yn y blaen.

Ar y pryd, dywedodd Llinos Medi Huws, Arweinydd y Cyngor, fod y symud yn “rhan naturiol o gam nesaf o rediad y Cyngor”.

“Ymdrech i danseilio”

Mae ymgyrchwyr wedi ymateb drwy ddweud y byddan nhw’n ysgrifennu at bob cynghorydd ar yr Ynys yn galw arnyn nhw i wrthwynebu cynnig Shaun J Redmond.

“Rydyn ni’n galw ar i gynghorwyr wrthwynebu’n gryf y cynnig yma, sy’n ymdrech i danseilio camau bach y cyngor tuag at weithio drwy’r Gymraeg,” meddai Menna Machreth, o Gymdeithas yr Iaith.

“Byddwn ni’n ysgrifennu at bob cynghorydd i erfyn arnyn nhw i wneud safiad dros y Gymraeg ac yn erbyn agwedd adweithiol y cynghorydd yma.

“Dylai’r Cyngor fod yn symud yn syth at weinyddu drwy’r Gymraeg yn unig, wedi’r cwbl mae Gwynedd eisoes yn gwneud hyn. Dyna’r arfer gorau o ran polisïau iaith, rhywbeth a fydd yn golygu bod y cyngor yn beiriant i greu siaradwyr Cymraeg hyderus.

Y polisi “ddim yn faich ariannol”

Drwy bwysleisio bod pobol yn gallu dysgu Cymraeg, dywedodd Menna Machreth na fydd polisi newydd y Cyngor yn creu baich ariannol ychwanegol a dywed ei fod yn fwy cost effeithlon i weithredu yn Gymraeg.

“Mae’r Cyngor yn gorfod darparu gwasanaethau’n ddwyieithog, felly mae hyn yn golygu darparu dogfennau cyhoeddus yn y ddwy iaith, pa iaith bynnag a ddefnyddir ar gyfer y fersiwn gwreiddiol.

“Mae’n fwy cost effeithiol i gyflogi un person dwyieithog sy’n gallu paratoi dogfen yn ddwyieithog na chyflogi un person uniaith sydd ond yn gallu paratoi dogfen mewn un iaith ac yna cyflogi person dwyieithog i gyfieithu’r ddogfen honno.”

Cynnig y Cynghorydd Shaun Redmond yn llawn:

Dyma union eiriad y cynnig ar agenda’r cyfarfod llawn ddydd Mawrth:

“Yn dilyn y cyhoeddiad diweddar i symud i bolisi o amgylchedd gweithio Cymraeg iaith

gyntaf a’r baichariannol cysylltiedig â’r gwahaniaethu sydd ynghlwm â hynny, rwy’n cynnig,

gan nad oes gan y Cyngorunrhyw fandad a gan nad ydynt wedi ceisio consensws yr etholaeth

 i newid y polisi o fod yn Bolisi oDdwyieithrwydd, bod Aelodau yn :-

(a)   Cadw’r amgylchedd gwaith a’r polisi dwyieithog tan y bydd mandad 

a chonsensws yn cael ei gytuno drwy refferendwm ymysg yr etholaeth.

(b)  Derbyn y polisi o gyflogi’r ymgeiswyr mwyaf cymwys ar gyfer pob swydd

 o fewn y Cyngorbeth bynnag eu hiaith gyntaf neu ddewis iaith o Gymraeg neu Saesneg.

(c)  Derbyn y polisi o gyflogi pobl ifanc a thrigolion eraill ym Môn

y mae eu hiaith gyntaf neuddewis iaith yn Gymraeg neu Saesneg.”

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd