£10,000 at ymchwil i’r Rhyfel Byd Cyntaf

 


Milwyr yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf Llun:PA
Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi derbyn £10,000 gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri heddiw i gynnal ymchwil i’r rhai wnaeth apelio yn erbyn ymuno â’r Rhyfel Byd Cyntaf.

Fe fyddan nhw’n canolbwyntio ar ddogfennau tribiwnlysoedd Ceredigion neu ‘Sir Aberteifi’ am fod y rhan fwyaf o gofnodion tribiwnlysoedd eraill Cymru wedi’u dinistrio dan orchymyn y Llywodraeth yn 1921.

Am hynny, mae archif tribiwnlysoedd Sir Aberteifi yn “un hollol unigryw yng Nghymru, ac yn un o’r ychydig o’i math sy’n bodoli yng ngwledydd Prydain,” yn ôl Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

‘Darn pwysig o hanes’

Bydd y prosiect ‘Datgloi Hanes Cuddiedig y Rhyfel Mawr’ yn digideiddio’r dogfennau a thynnu sylw at bobol oedd yn apelio yn erbyn gorfodaeth i fynd i’r Rhyfel oherwydd rhesymau personol, economaidd, moesol neu grefyddol.

 

“Nid yw hanes y rhai wnaeth geisio osgoi mynd i ymladd am ba bynnag reswm wedi cael sylw haeddiannol  gan y rhai sy’n astudio hanes y Rhyfel Byd Cyntaf,” meddai Pedr ap Llwyd, Cyfarwyddwr Casgliadau a Rhaglenni Cyhoeddus Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

“Drwy haelioni Cronfa Dreftadaeth y Loteri bydd rhan o dreftadaeth guddiedig y rhyfel sy’n cael ei chadw yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn dod yn hygyrch i bobl Cymru a’r byd, yn awr ac i’r dyfodol,” meddai.

“Mae straeon rheiny na fu’n ymladd wedi chwarae rhan bwysig yn hanes cymdeithasol Prydain, a thrwy ddigideiddio’r unig gofnod sydd yn weddill yng Nghymru gellir sicrhau na fyddwn yn anghofio’r darn pwysig hwn o hanes,” ychwanegodd Richard Bellamy, Pennaeth Cronfa Dreftadaeth y Loteri yng Nghymru.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd