RSS

Golwg360

MwyCau 

Suddo’r Lusitania: Cofio’r Cymry fu farw

Mai 6, 2015 11:38 Diweddarwyd am 11:59


Hedd Ladd Lewis yn sefyll o flaen Cofeb y Lusitania yn Cobh, de Iwerddon
Fe fydd hanesydd lleol o Sir Benfro yn mynd ar drywydd ei hen ewythr a Chymry eraill fu farw yn nhrychineb llong bleser y Lusitania yn 1915 mewn rhaglen radio arbennig heno.

I nodi canmlwyddiant suddo’r llong, bydd Hedd Ladd Lewis o Foncath, sy’n Athro Hanes yn Ysgol Dyffryn Teifi yn datgelu’r cysylltiad Cymreig â’r llong ac effaith y trychineb hanesyddol hwn ar gwrs y Rhyfel Mawr.

Wrth iddo ymchwilio i hanes ei deulu, fe sylweddolodd Hedd Ladd Lewis fod cefnder ei dad-cu, Owen Ladd, ymysg meirw’r Lusitania.

Yn ddiweddarach, fe sylweddolodd bod côr o Went hefyd ar y fordaith olaf honno ac yn dychwelyd adref ar ôl bod yn teithio America.

Mae’r rhaglen radio yn dilyn taith Hedd Ladd Lewis wrth iddo fynd drwy’r archifau gyda phytiau o lythyrau ac adroddiadau – gan gynnwys y llythyr olaf ysgrifennodd Owen Ladd i’w rieni cyn y fordaith, sy’n cael ei gadw yn Amgueddfa Werin Cymru Sain Ffagan.

Yr hanes

Ar 1 Mai, 1915 hwyliodd llong bleser y Lusitania o Efrog Newydd i Lerpwl yn cludo bron i 2,000 o deithwyr.

Ar 7 Mai, oddi ar arfordir Kinsale yn Iwerddon, croesodd y Lusitania lwybr llong danfor Almaeneg U-2. Trawyd y llong gan un torpido ac o fewn 18 munud roedd hi wedi suddo i waelod y môr gan foddi 1,201 o’i theithwyr.

Yn ddiarwybod i deithwyr y Lusitania y diwrnod hwnnw ‘roedd y llong, yn groes i gyfraith ryngwladol, yn cludo cargo o arfau rhyfel ar ei bwrdd.

Bydd y rhaglen yn cael ei darlledu ar BBC Radio Cymru heno am 6.15yh.

Ychwanegu Sylw

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.


Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.


Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.


Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau ‘Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360’ yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.


Nodi Camddefnydd
Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.