Dafydd Iwan: ‘Dyled fawr’ i’r Beasleys

Diweddarwyd am  


Dafydd Iwan
Mae gan Gymru ddyled “fawr iawn, iawn” i Eileen Beasley, a fu farw heddiw yn 91 oed.

Dyna eiriau Dafydd Iwan, cyn-gadeirydd Cymdeithas yr Iaith – mudiad a sefydlwyd yn rhannol oherwydd ymdrechion Eileen a’i gŵr Trefor Beasley.

Mae’r mudiad yn dathlu ei phen-blwydd yn hanner cant eleni, a dywedodd Dafydd Iwan bod safiad y Beasleys wedi ysbrydoli sefydlwyr y mudiad.

“Roedd eu safiad nhw mor gyfrifol am sefydlu’r Gymdeithas ag unrhyw beth arall,” meddai.

Gwrthododd Eileen a’i gŵr, Trefor, dalu’r dreth gyngor yn 1952 am fod y ffurflen gan Gyngor Dosbarth Gwledig Llanelli yn uniaith Saesneg.

Fe aeth y beilïaid a’u dodrefn sawl gwaith, gan adael dim ond gwelyau, bwrdd y gegin a phedair cadair.

Cyfeiriodd Saunders Lewis at frwydr Eileen a Trefor Beasley fel esiampl o’r hyn y gellid ei gyflawni dros y Gymraeg yn ei ddarlith enwog Tynged yr Iaith.

“Roeddwn i’n gyfarwydd iawn â nhw, am eu bod nhw mor weithgar yn ymgyrchoedd y Gymdeithas yn y 60au a’r 70,” meddai Dafydd Iwan, a fu’n gadeirydd ar y Gymdeithas rhwng 1968 a 1971.

“Rydw i eisoes wedi talu teyrnged i beth wnaethon nhw sawl gwaith yn ystod yr Eisteddfod yr wythnos yma yn barod, gan ei fod yn 50 mlynedd ers sefydlu’r Gymdeithas.

“Mae gan Gymru ddyled fawr iawn, iawn i’r Beasleys. Mae’n newyddion trist iawn ac fe fydd hi’n gadael bwlch ar ei hol hi.

“Y peth pwysig nawr ydi ein bod ni’n cydnabod ei chyfraniad hi a’i gŵr Trefor, a phwysigrwydd eu hymgyrch nhw dros yr iaith Gymraeg.”

‘Cario’r fflam’

Dywedodd Angharad Tomos, cyn-Gadeirydd Cymdeithas yr Iaith Gymraeg a drefnodd deyrnged i’r teulu ar faes yr Eisteddfod, bod “ein dyled yn ddwfn iddi fel mam gweithredu uniongyrchol”.

“Pan nad oedd cynsail i weithredu o’r fath yng Nghymru, dangosodd Eileen Beasley y ffordd, a dyfalbarhau yn unigrwydd ei gobaith,” meddai.

“Yfory bydd Jamie Bevan yn Llys Ynadon Merthyr, a dyna’r cyfle cyntaf i aelodau Cymdeithas yr Iaith ddod ynghyd i gario fflam Eileen Beasley ymlaen.”

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Anrhydeddau Gorsedd y Beirdd 2019