Galw am wario £103m yn rhagor ar y Gymraeg

Diweddarwyd  
Pentwr o bapurau ugain punt

Arian parod

Llun parth cyhoeddus CC0

Mae mudiad iaith wedi galw am wario £103m yn rhagor bob blwyddyn ar y Gymraeg.

Mewn dogfen sydd wedi’i chyhoeddi heddiw mae Dyfodol i’r Iaith yn galw am “adferiad y Gymraeg yn iaith genedlaethol”, ac mae’n amlinellu cyfres o gamau y dylid eu cymryd.

Yn Cynllunio Adferiad y Gymraeg mae’r mudiad yn cydnabod bod llawer o bethau “rhagorol” eisoes wedi’u rhoi ar waith i adfer yr iaith, ond bod hynny ddim wedi digwydd mewn ffordd “integredig”.

I fynd i’r afael â hyn mae Dyfodol i’r Iaith yn galw am wario miliynau yn rhagor bob blwyddyn, ac yn galw am sefydlu corff newydd, “Awdurdod neu Asiantaeth Iaith”.

Mae’r mudiad yn tybio mai’r Awdurdod/Asiantaeth yma fyddai’n dewis sut y dylid gwario arian ar y Gymraeg, ac maen nhw wedi rhoi cynnig ar fwrw amcan ar “y gwariant angenrheidiol”.

Sut i wario’r arian?

  • £3m i weinyddu awdurdod iaith cryf fydd yn arwain a gweithredu polisi;
  • £10m i hyfforddi arweinwyr cylchoedd meithrin ac athrawon trwy gynlluniau rhyddhau o’r gwaith;
  • £10m i ddysgu’r iaith i weithwyr cyrff cyhoeddus, trwy gynlluniau rhyddhau o’r gwaith;
  • £10m i rieni gael dysgu’r iaith;
  • £10m at gynlluniau i Gymreigio’r Stryd Fawr: gan gynnwys gwersi Cymraeg i weithwyr siop ac ati;
  • £10m i sefydlu Canolfannau Cymraeg, ar sail cefnogaeth leol i ail-greu cymdeithasau Cymraeg;
  • £10m i Gymreigio Prifysgolion a Cholegau Addysg Bellach;
  • £10m i gefnogi timau chwaraeon, gweithgareddau cymdeithasol a’r byd adloniant i ddefnyddio Cymraeg;
  • £20m i hybu economi ardaloedd Cymraeg;
  • £10m i gynnal sefydliadau a chymdeithasau Cymraeg.

Mae Dyfodol i’r Iaith yn rhagweld y bydd y gwariant hwn yn gallu dod o wahanol Adrannau’r Llywodraeth, gan gynnwys yr adrannau Addysg, yr Economi a Chynllunio Trefol.

“Ni ddylid disgwyl bod yr holl arian, na’r rhan fwyaf ohono, yn dod o gyllid Adran y Gymraeg,” meddai’r mudiad.

Mae Dyfodol yr Iaith hefyd yn cynnig y gallai’r flaenoriaeth newid bob blwyddyn, ac felly byddai’n fodd gwario mwy neu lai ar bob maes o flwyddyn i flwyddyn.

Beth fyddai’r Awdurdod/Asiantaeth?

Ar hyn o bryd, dau gorff sydd â’r cyfrifoldeb am arwain a gweithredu polisi o ran y Gymraeg, sef Comisiynydd y Gymraeg ac Is-adran y Gymraeg o fewn Llywodraeth Cymru.

Barn Dyfodol i’r Iaith yw bod angen newid y drefn a sefydlu trydydd corff.

Mae’r mudiad yn sôn am greu Awdurdod neu Asiantaeth a fyddai’n gorff hyd-braich i Lywodraeth Cymru – ond maen nhw hefyd yn derbyn y gallai fod yn rhan o wasanaeth sifil Llywodraeth Cymru.

Mae’n ymddangos mai nod yr Awdurdod/Asiantaeth yma fyddai cydlynu’r holl gamau i adfer yr iaith, a sicrhau eu bod yn digwydd ar y cyd mewn sawl maes gwahanol.

“Prosiect blaengar, cyffrous”

“Dydy peth fel hyn erioed wedi cael ei wneud o’r blaen yng Nghymru,” meddai awduron yr adroddiad wrth gloi. “Fel y mae esiampl y Basgiaid ac eraill yn dangos, fe all weithio.

“Mae’n brosiect blaengar, cyffrous. Mae’n hanfodol i’r ymdrech genedlaethol… Nawr yw’r amser i ymateb i’r her hanesyddol hon.”

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn