Dydd Dwynwen – dyfais y 60au

 

Fe roddodd Gwasg Y Lolfa y gorau i gyhoeddi cardiau Santes Dwynwen oherwydd diffyg diddordeb wrth i ymgyrch fwriadol ddechrau yn y 60au i gael diwrnod cariadon Cymreig.

Bellach, mae arbenigwraig ar y traddodiad yn dweud bod y dathlu yn dechrau cydio … ond mae wedi cymryd mwy na hanner canrif.

“Syniad Vera Williams myfyrwraig ym Mhrifysgol Bangor ganol y chwedegau oedd atgyfodi cwlt Dwynwen i ddisodli Sant Ffolant” meddai Catrin Stevens, awdur cyfrol am arferion caru a thraddodiad Dwynwen ei hun, Santes Dwynwen.

“Perswadiwyd Gwasg y Moresg, Llanystumdwy i argraffu pedwar cerdyn hardd ar gyfer 25 Ionawr – cynlluniwyd nhw gan yr artist Elis Gwyn Jones ac fe ddaethon nhw’n eithaf poblogaidd ar unwaith. Cipiodd y syniad ddiddordeb Gwasg Y Lolfa a dechreuon nhw argraffu ambell gerdyn llai parchus.”

Y Lolfa

Roedd y cardiau hynny’n cynnwys llun pen-ôl a’r gair ‘Tîn’ ar un ochr a llun o jîns a ‘Denim Calon’ ar y llall.

Ond, yn ôl sylfaenydd y wasg, er gwaetha’r brwdfrydedd tros yr iaith a datblygiadau fel y sîn bop Gymraeg, doedd y cardiau ddim yn llwyddiant.

“Rwy’n cofio i’r cardiau gael tipyn o sylw flynyddoedd yn ôl,” meddai Robat Gruffudd. “Ond wrth gwrs roedd yn anodd gwrthsefyll holl bropaganda Saesneg Dydd Ffolant.

“Doedden nhw ddim yn gwerthu’n ffantastig. Fe gadwon ni nhw mewn print am ychydig ond wnaethon ni mo’u datblygu am nad oedd yna lawer o ddiddordeb.”

Heddiw

Ond erbyn hyn mae arwyddion fod pethau’n dechrau newid, meddai Catrin Stevens, sy’n dweud bod poblogrwydd y diwrnod ymysg y Cymry yn tyfu.

“Yn raddol tyfodd y diddordeb yn yr ŵyl yng Nghymru gyda chiniawau, disgos, cyngherddau, twmpathau dawns, a rhaglenni thematig ar y radio a’r teledu,” meddai.

“Mae cymdeithasau Cymreig ledled y byd yn dathlu’r ŵyl bellach ac mae bri ar y cardiau hardd a’r rhai doniol.”

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Owain Glyn Dŵr a dysgu hanes Cymru – darlith Dr Elin Jones