Araith olaf deimladwy Glyn Davies yn San Steffan – ar ‘Yr Iaith Gymraeg’

Diweddarwyd am  

Glyn Davies

Llun swyddogol San Steffan

Ddylai San Steffan ddim “anghofio” am yr iaith Gymraeg, er ei fod yn fater sydd wedi ei ddatganoli i Fae Caerdydd, yn ôl Aelod Seneddol Ceidwadol.

Daeth sylwadau Glyn Davies, yr aelod tros Sir Drefaldwyn, yn ystod dadl arbennig a gynhaliwyd yn Nhŷ’r Cyffredin neithiwr (nos Fercher, Hydref 2) ar y testun ‘Yr Iaith Gymraeg’.

Yn ôl y gŵr ei hun, roedd wedi galw am y ddadl oherwydd ei fod yn credu y dylai’r Gymraeg fod yn destun trafod yn San Steffan “o leiaf unwaith ym mhob Senedd”.

Dywedodd hefyd mai ei araith ar y testun, o bosib, fydd ei “araith olaf” cyn y bydd yn ymddeol adeg yr etholiad cyffredinol nesaf, wedi naw mlynedd o fod yn Aelod Seneddol.

‘Ddylen ni ddim anwybyddu’r iaith’

Yn ei araith, dywedodd Glyn Davies fod gan San Steffan a Llywodraeth Prydain ran i’w chwarae wrth gefnogi Llywodraeth Cymru yn ei hymgais i ddiogelu’r Gymraeg – yn enwedig wrth gynyddu’r ddarpariaeth o addysg Gymraeg, ac wrth annog y defnydd o‘r iaith yn y gweithle ac mewn meysydd eraill.

“Mae angen i ni, Aelodau Seneddol Cymreig, ymatal rhag yr agwedd ‘datganoli ac anghofio’,” meddai Glyn Davies.

“Weithiau, mae’n hawdd i Weinidogion, pan mae yna bwysau arnyn nhw i ddelio â beth bynnag sydd ar eu desgiau ar ddiwrnod penodol, i ddatganoli rhywbeth, ac yna ei dynnu oddi ar yr agenda ac anghofio amdano.

“Ddylen ni ddim gwneud hynny. Efallai fod yr iaith Gymraeg wedi ei datganoli, ond mae gennym dal cyfrifoldeb drosti.

“Ddylen ni ddim rhoi polisi’n ymwneud â’r iaith Gymraeg mewn bocs. Mae’n fater ar gyfer pob Adran – ac nid Swyddfa Cymru yn unig.”

Glyn Davies a’r Gymraeg

Fe gyfeiriodd Glyn Davies hefyd at ei gysylltiad personol â’r iaith, gan honni mai ef a’i chwiorydd oedd y genhedlaeth gyntaf o fewn y teulu i beidio â chael magwraeth ddwyieithog – Cymraeg a Saesneg.

Dywedodd mai’r rheswm pennaf am hyn oedd oherwydd bod ei rieni yn credu mai “iaith o fethiant” oedd y Gymraeg. 

Roedd symud o ardaloedd Cymraeg Llanerfyl i Bontrobert i ardaloedd di-Gymraeg Castell Caereinion a Aberiw yn rheswm arall, meddai wedyn.

“Dw i ddim yn cofio fy rhieni, a oedd yn siaradwyr Cymraeg iaith gyntaf, yn siarad Cymraeg o flaen y plant, byth,” meddai Glyn Davies, a aeth ati i ddysgu’r Gymraeg pan oedd yn hŷn.

“Dyw hynny ddim yn feirniadaeth mewn unrhyw ffordd; doedd e ddim yn anghyffredin ar y pryd.

“Fe gafodd effaith ar bob un ohonom ni.”

 

Gwleidyddiaeth

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Owain Glyn Dŵr a dysgu hanes Cymru – darlith Dr Elin Jones