‘Mi fydden ni wedi medru lladd y Tywysog Charles’

Diweddarwyd  

John Jenkins yn 2009

Llun: Gwasg y Lolfa

Mae’r terfysgwr fu’n arwain ymgyrch fomio yn y 1960au, yn y cyfnod cyn Arwisgo Charles yn Dywysog Cymru yng Nghaernarfon, yn dweud y byddai wedi gallu lladd mab Brenhines Lloegr ar y pryd.

Ond mae John Jenkins yn dweud iddo ef ei hun dawelu galwadau i ladd y Tywysog, am nad oedd yn gweld sut y gallai gweithred o’r fath helpu ei achos.

Yn 1964 fe gafodd John Jenkins ei recriwtio i fod yn rhan o griw Mudiad Amddiffyn Cymru (MAC), a bu yn arwain ymgyrch fomio i geisio tarfu ar yr Arwisgo yn 1969.

Bu’n gyfrifol am baratoi a gosod bomiau oedd yn targedu adeiladau Llywodraeth Prydain a phibellau dŵr, yng Nghymru a Lloegr.

Fe gafodd ei ddal gan yr heddlu a’i garcharu am ddeng mlynedd yn 1970.

Mewn llyfr newydd sy’n cael ei lansio yn Wrecsam yfory, mae John Jenkins yn mynnu y gallai fod wedi targedu’r Tywysog Charles.

Un o elfennau mwyaf trawiadol ei stori yw iddo gynnal ymgyrch fomio MAC tra’n gwasanaethu fel milwr ym myddin Prydain ar yr un pryd.

Ar ddiwrnod yr Arwisgo yn 1969 roedd John Jenkins yng Nghaernarfon, wedi ei ddrafftio yno gyda milwyr eraill i warchod y Tywysog Charles.

‘Mi fydden ni wedi medru ei ladd o,’ meddai John Jenkins yn y llyfr newydd.

‘Yn un peth, roeddwn i yn Sarjant yn y British Army Dental Corps, ac ar ddyletswydd yng Nghaernarfon y diwrnod hwnnw.

‘Mi fyddwn i wedi medru cario reiffl a’i saethu yn y fan a’r lle pe bawn i eisiau.’

‘Tawelu’r dyfroedd’

Ond roedd John Jenkins yn erbyn lladd y Tywysog, ac fe gafodd waith yn darbwyllo aelodau eraill o MAC i feddwl yr un fath.

‘Un peth nad sy’n hysbys yw mai un o’r brwydrau caletaf a gefais erioed oedd gydag ein pobol ni ein hunain,’ meddai John Jenkins.

‘Fe dreuliais i lawer o amser yn yr wythnosau cyn yr Arwisgo yn teithio o gwmpas yn un o geir civilian y Fyddin, yn tawelu’r dyfroedd.

‘Roedd pobol yn mynd yn fwyfwy, wel, anwaraidd wrth i’r seremoni agosáu.

‘Roedden nhw yn dweud: “Mae’r ateb yn syml. Does dim modd cael Arwisgiad os ydan ni’n ei ladd o”.

‘A byddwn i yn gorfod pwysleisio, “Oce, ond beth ddiawl wnawn ni gyflawni yn wleidyddol os wnawn ni hynny? Dim byd”.’

Arestio a charchar

Pedwar diwrnod wedi’r Arwisgo, fe gafodd bachgen 10 oed o Loegr ei anafu’n ddrwg wedi iddo sefyll ar fom yng Nghaernarfon.

Roedd Ian Cox ar wyliau yn y dref, ac wedi sathru bom oedd i fod i ffrwydro a tharfu ar seremoni’r Arwisgo.

Yn dilyn y digwyddiad yma fe gynyddodd yr heddlu eu hymdrechion i ddal aelodau Mudiad Amddiffyn Cymru, ac ym mis Tachwedd 1969 fe gafodd John Jenkins ei arestio.

Fe gafodd ddeng mlynedd o garchar yn 1970.

Mae cofiant iddo, John Jenkins: The Reluctant Revolutionary? gan yr hanesydd Wyn Thomas, yn cael ei lansio yn siop lyfrau Waterstones yn Wrecsam yfory am bedwar y p’nawn.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Owain Glyn Dŵr a dysgu hanes Cymru – darlith Dr Elin Jones