Cynnal gŵyl yn Wrecsam i gofio glöwr fu’n brwydro yn Sbaen

Diweddarwyd  

Twm Sbaen

Llun: Marc Jones

Fe fydd gŵyl yn cael ei chynnal yn Wrecsam yn y gwanwyn i “ddathlu” dyn lleol a aeth i frwydro yn erbyn ffasgaeth yn Sbaen.

Glöwr o Rosllannerchrugog oedd Tom Jones (Twm Sbaen), ac fe ymunodd â’r Frigâd Ryngwladol yn 1937 er mwyn ymladd yn erbyn lluoedd yr unben, Francisco Franco.

Ebrill 6 bydd diwrnod Gŵyl Twm Sbaen, gyda rali gyhoeddus yn cael ei gynnal yn ystod y dydd, a pherfformiadau cerddorol yn dilyn gyda’r nos.

Y Cynghorydd Sir, Marc Jones, yw un o drefnwyr yr ŵyl, ac mae’n gweld y digwyddiad fel cyfle i uno yn erbyn yr asgell dde eithafol.  

“Rydan ni eisiau dathlu bywyd a syniadau Twm Sbaen fel rhywun lleol a aeth allan i ymladd ffasgiaeth ac amddiffyn democratiaeth,” meddai wrth golwg360.

“Ond hefyd rydym ni eisiau cofnodi bod yna wersi i’w dysgu heddiw. Mae yna ffasgiaeth sy’n agosach i gartref erbyn hyn.

“Dw i ddim yn credu bod yna dwf mewn ffasgiaeth yn Wrecsam. Ond, yn amlwg mae pryder ynglŷn ag ymosodiadau a therfysgaeth wedi cynyddu yng Nghymru a Phrydain.

“A dw i’n meddwl ei fod yn bwysig ein bod yn ymwybodol o hynny, ac yn deall y cyd-destun hanesyddol, ac yn deall sut i uno yn ei erbyn.”

Pwy oedd Twm Sbaen?

Cafodd Tom Jones ei eni yn Sir Gaerhirfryn yn 1908, a chafodd ei fagu yn Rhosllannerchrugog.

Yn sgil ei brofiadau o weithio mewn pyllau glo yn ardal Wrecsam, ymunodd a’r blaid Lafur, y Blaid Gomiwnyddol, a’r Frigâd Ryngwladol.

Wrth frwydro yn Sbaen yn yr 1930au cafodd ei anafu a’i ddal gan filwyr y Cadfridog Franco, a derbyniodd y gosb eithaf.

Ond, newidiodd ei ddedfryd i 30 blynedd dan glo, ac yn 1940 cafodd ei ryddhau. Dychwelodd i Rosllannerchrugog, a bu farw yn 1990.

Cymru

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Anrhydeddau Gorsedd y Beirdd 2019