50 mlynedd ers ‘sarhad’ Tryweryn

 


Mae’n hanner canrif i’r diwrnod ers agor argae Tryweryn, ar ôl boddi pentre’ Capel Celyn i roi dŵr i ddinas Lerpwl.

Roedd gwrthwynebiad chwyrn i’r cynllun ar y pryd, gyda phob un o Aelodau Seneddol Cymru, namyn un yn pleidleisio yn ei erbyn.

Bu cryn dipyn o brotestio gan bobl leol ac o rannau eraill o Gymru hefyd, yn y safle lle’r oedd yr argae yn cael ei adeiladu ac yn Lerpwl ei hun.

Er bod y protestio ar y pryd wedi bod yn aflwyddiannus, mae achos Tryweryn yn cael ei weld fel “deffroad” yn hanes cenedlaetholdeb Cymreig a Chymraeg, wedi i 12 fferm, y capel, a’r ysgol gael eu boddi, a 70 o bobol gael eu gorfodi o’u cartrefi lle bellach mae’r llyn.

‘Atgofion chwerw’

Dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones mewn datganiad i’r Post Cyntaf ar BBC Radio Cymru bore ‘ma fod, “sarhad Tryweryn yn dal yn fyw yng nghof y Cymry.”

Ond awgrymodd na all rhywbeth tebyg ddigwydd eto gan fod “gan Gymru ei llais cryf a phendant ei hun, yn wahanol i’r hyn oedd yn bodoli hanner canrif yn ôl (yn sgil datganoli).”

Bu rali ddydd Sadwrn diwethaf ar safle’r argae lle ddaeth tua 400 o bobl ynghyd i gofio boddi’r cwm.

“Daeth ag atgofion chwerw yn ôl i lawer fu ar yr argae gyda ni, ond roedd hi’n hollbwysig ein bod ni’n nodi’r achlysur,” meddai’r Cynghorydd Elwyn Edwards o Blaid Cymru wrth siarad ar ôl y rali.

“Diolch i dros 400 o bobl ddaeth draw i Dryweryn i gofio’r aberth, y golled a’r cam a wnaed â’r cwm bychan yma, fel cymoedd eraill yng Nghymru yn y gorffennol.

“Parhawn â’r frwydr i sicrhau mai Cymru ei hun gaiff yr hawl i benderfynu ar ddyfodol ein tir a’n daear.”

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Cofio Eirwyn Pontsiân – darlith Lyn Ebenezer