Cywion John Gwil yn cynnal S4C yn y dyddiau cynnar

Diweddarwyd am  

Alun Ffred Jones

Llun: golwg360 / Karen Owen

Pan oedd sianel deledu Gymraeg yn dal i fod yn “arbrawf” ym meddyliau llawer yng Nghymru ddechrau’r 1980au, roedd cyn-fyfyrwyr John Gwilym Jones yn allweddol yn creu gwaith i’w darlledu ar y sgrin fach, meddai Alun Ffred Jones wrth draddodi ‘Gwaddol John Gwil’ yn Neuadd Mathias, Ysgol Gerdd Prifysgol Bangor neithiwr (nos Sul, Rhagfyr 2).

Yn ystod y cyfnod cyn i S4C ddechrau darlledu ym mis Tachwedd 1982, roedd yna waith paratoi yn digwydd, a hynny pan oedd rhai pobol yn dal i gredu y byddai holl brosiect sianel deledu uniaith Gymraeg yn mynd i’r gwellt ar ôl rhyw ddwy neu dair blynedd.

“Roedd hynny’n arbennig o wir yng Nghaerdydd – lle’r oedd nifer yn dal heb ddod allan o’r BBC ac HTV – achos nad oedden nhw’n gweld y peth yn para mwy nag ychydig flynyddoedd,” meddai Alun Ffred Jones.

Ond roedd yna rhyw gred a dyfalbarhad yn y bobol hynny a oedd wedi dod dan ddylanwad John Gwilym Jones yn y Coleg ar y Bryn yn y 1960au a’r 1970au. ei bod hi’n iawn i Gymru gael ei sianel Gymraeg… ac y gallai sianel felly ddal ei thir.

“Yma, yn y gogledd, roedd cenhedlaeth o gyn-fyfyrwyr i John Gwil, yn allweddol yn y diwydiant teledu annibynnol ddatblygodd yng Nghaernarfon ac yng Ngwynedd. Roedd sgriptwyr, cynhyrchwyr, cyfarwyddwyr ac actorion yn eu plith.

“Dw i ddim am enwi pawb,” meddai Alun Ffred Jones, “dim ond nodi rhai, fel y rheiny yn Ffilmiau Eryri (Norman Williams a John Ogwen ac eraill), Ffilmiau Llifon Gareth Lloyd Williams (oedd yn gyfrifol am Anturiaethau Syr Wynff a Plwmsan a’r Wisg Sidan a sgriptwyd gan Eigra Lewis Roberts) a chwmni fel Ffilmiau’r Tŷ Gwyn (Cysgodion Gdansk), a Ffilmiau’r Nant, lle’r o’n i’n gweithio yn gwneud te i Wil Aaron.

“Mae fy nyled i’n fawr i John Gwil.”

Iaith

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Gwobrau BAFTA Cymru 2018