Hybu treftadaeth Gymraeg Merthyr Tudful wrth adfer hen organ Capel Soar

Diweddarwyd am  
Organ Capel Soar, Merthyr Tudful

Organ Capel Soar, Merthyr Tudful

Llun oddi ar dudalen Facebook Canolfan a Theatr Soar

Mae’r broses o adfer organ unigryw Capel Soar ym Merthyr Tudful wedi cychwyn.

Cafodd ei hadeiladu yn y capel yr 1880au, ond does neb wedi ei chanu ers 1999.

Mae’r organ unigryw hon yn o ddwy yng ngwledydd Prydain sy’n cael eu pweru â dŵr.

Gyda chymorth arian gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, y bwriad yw gwneud yr organ yn berthnasol i fywydau pobol yn y gymuned leol, ac yn gyfrwng i ddysgu am hanes Cymraeg a cherddoriaeth y dref.

Y Gymraeg ‘yn rhan fawr o fywyd yr organ’

Meddai Lis McLean, rheolwraig Canolfan a Theatr Soar, sef cartref yr organ:

“Dy’n ni’n Ganolfan Gymraeg ac rydyn ni’n ymgysylltu gyda’r gymuned trwy dreftadaeth a’r celfyddydau, felly rydyn ni’n edrych arno fe [yr organ] o ran adfywio’r Gymraeg, a’r ffaith fod y Gymraeg yn rhan fawr o fywyd yr organ, a’r bobl oedd yn chwarae’r organ flynyddoedd yn ôl,” meddai Lis McLean, rheolwraig Canolfan a Theatr Soar wrth golwg360.

“Dy’n ni wedi cynllunio prosiect tair blynedd a fydd yn ymgysylltu gyda’r gymuned, gyda phobl ifanc, plant ac oedolion i godi ymwybyddiaeth am hanes yr organ, hanes y chwaraewyr, a’r hanes mecanyddol.

“Cafodd ei redeg gan ddŵr, gwynt, a thrydan. Mae e’n organ eitha’ unigryw, achos does dim llawer ohonyn nhw i’w cael gyda phwmp dŵr Fictoraidd. Dim ond un arall sydd ym Mhrydain.”

Codi ymwybyddiaeth am dreftadaeth yn y gymuned

“Beth ‘dy’n ni’n trio ei wneud yw gwneud yr organ yn berthnasol i bobl heddiw, ac ‘dy’n ni’n gwneud hynny trwy weithgareddau.

“Mae’r gweithgareddau yma yn tynnu sylw plant at y tebygrwydd rhwng organ sy’n anadlu sy’n rhedeg gyda gwynt a rhai sy’n rhedeg gyda dŵr, a sut mae e’n gallu cael ei gymharu â chorff rhywun.

“Mae e’n brosiect llawer mwy cynhwysfawr nag y byddai pobl yn meddwl. Dyw e ddim jyst am chwarae’r organ a dathlu hanes yr organ, mae e hefyd am wneud yr organ yn berthnasol i’r gymuned heddiw.

“Pan fydd y prosiect yn dechrau, dwi’n siŵr y byddwn ni’n darganfod llawer mwy o bethau am hanes Merthyr hefyd.”

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn