Trwy bleidleisio tactegol yn unig mae llwyddo

Diweddarwyd am  

Llun: CC0

Mae’n debyg ei bod yn addas nad oedd Boris Johnson ymhlith arweinwyr eraill Ewrop yn yr Almaen heddiw i ddathlu 30 mlynedd cwymp mur Berlin.

Wedi’r cwbl, codi muriau a chau ffiniau ydi hanfod sylfaenol ei holl werthoedd gwleidyddol o a’i gyd-genedlaetholwyr Seisnig gwrth-Ewropeaidd.

Ers iddo ddod yn brif weinidog mae’n amlwg mai nod ei lywodraeth ydi torri hynny ag sy’n bosibl o gysylltiadau rhwng y wladwriaeth Brydeinig a gweddill y cyfandir y mae’n perthyn iddo.

Mewn cyfundrefn wleidyddol gall, byddai arno angen cefnogaeth mwyafrif o’r boblogaeth i allu gwneud hyn.

Yn yr etholiad sydd o’n blaenau, fodd bynnag, y perygl mwyaf ydi iddo allu cael ei ffordd, nid oherwydd poblogrwydd ei apêl, ond oherwydd rhaniadau ei wrthwynebwyr.

Gall methiant neu amharodrwydd ei wrthwynebwyr i gydweithio arwain at lanast gwleidyddol go-iawn. A’n rhoi ni’n gwbl ar drugaredd y dihirod diegwyddor a dwyllodd y cyhoedd (gyda help llywodraeth Rwsia yn fwy na thebyg) gyda’u celwyddau yn refferendwm 2016.

Cytundeb y tair plaid

Pe na bai ond am y rhesymau hyn, mae’r cytundeb sydd wedi cael ei daro rhwng Plaid Cymru, y Democratiaid Rhyddfrydol a’r Gwyrddion yn rhywbeth i’w groesawu fel cam bach i’r cyfeiriad iawn.

Mae’n ddigon hawdd taflu dŵr oer ar y cynllun a dangos cyn lleied o wahaniaeth y mae’n debygol o’i wneud gan fod cyn lleied o etholaethau o fewn cyrraedd iddyn nhw.

Ar y llaw arall, o edrych ar y sefyllfa yng Nghymru, mae’r cytundeb yn anfon neges ddiamwys i’r etholwyr fod modd i bleidiau gydweithio ar rai materion a ddylai ddod o flaen buddiannau pleidiau.

Mae hefyd yn gytundeb eithaf di-gost i Blaid Cymru a’r Democratiaid Rhyddfrydol, gan mai’r cyfan maen nhw’n ei wneud ydi tynnu’n ôl o etholaethau sy’n gwbl anobeithiol iddyn nhw.

Yn eironig, efallai mai’r etholaeth lle gallai’r cytundeb wneud mwyaf o wahaniaeth yw Bro Morgannwg, lle mae’r ddwy blaid yn tynnu’n ôl.

Mae’n wir y bydd y Gwyrddion yn sefyll yno, ond anodd dychmygu na fydd mwyafrif llethol cefnogwyr Plaid Cymru, o leiaf, os nad y Democratiaid Rhyddfrydol, yn manteisio ar y gyfle i guro Alun Cairns (os bydd hwnnw’n cael i sefyll erbyn hynny) trwy gefnogi Llafur.

Beth am Lafur?

Ni fydd Llafur yn rhan o’r cytundeb yma wrth gwrs, ac mae hynny’n cyfyngu’n fawr iawn ar ei botensial.

Yn sicr, mae gan wrthwynebwyr Brexit bob cyfiawnhad dros deimlo dicter tuag at ei haneffeithiolrwydd a’i hamharodrwydd i wneud mwy i lesteirio cynlluniau Boris Johnson a’i giwed.

Mae Jeremy Corbyn wedi bod yn gwbl druenus o’r cychwyn, ac mae ambell i Aelod Seneddol o’u plith, fel Caroline Flint, y byddai cystal iddyn nhw fod yn aelodau o’r Brexit Party ddim.

Ar yr un pryd, rhaid cydnabod fod Llafur fel plaid wedi symud yn raddol tuag at safbwynt mwy gwrth-Brexit a’i bod erbyn hyn yn ymrwymo i gynnal refferendwm arall gyda’r dewis o aros ynddo.

O gymharu hyn â Phlaid Dorïaidd sydd wedi ei goresgyn yn llwyr gan genedlaetholdeb Seisnig Brexitaidd, mae’n gwneud Llafur y lleiaf o lawer o ddau ddrwg.

Rhaid cofio hefyd fod yna Aelodau Seneddol Llafur yng Nghymru sydd wedi chwarae rhan weithgar yn y frwydr yn erbyn Brexit dros y blynyddoedd diwethaf, a sawl un o’r rhain mewn etholaethau sydd dan fygythiad y Torïaid.

Heb gytundeb gwleidyddol ffurfiol i roi cefnogaeth haeddiannol i gyfeillion o’r fath, yr unig ddewis ydi i bleidleiswyr ar lawr gwlad gymryd rheolaeth o’r sefyllfa a phleidleisio’n dactegol.

Gwrthbleidiau cyd-ddibynnol

Os oes rhywun yn awyddus i rwystro Boris Johnson rhag cael ei fwyafrif dros bleidiau eraill, y ffordd sicraf o ddigon dros wneud hynny ydi trwy gefnogi’r ymgeisydd sydd â’r gobaith gorau o guro’r Torïaid.

Y rheswm mwyaf egwyddorol dros wneud hynny, wrth gwrs, ydi bod yna rai buddiannau sy’n bwysicach na buddiannau unrhyw blaid.

Ond gan ei bod yn ormod disgwyl i unrhyw blaid amgyffred cysyniad o’r fath ar adeg etholiad, yr hyn sydd angen i’r holl wrthbleidiau ei gofio ydi mor rhyng-ddibynnol ydi pob un ohonyn nhw ar ei gilydd.

Y peth cyntaf i’w gofio ydi nad oes dim gobaith/perygl i blaid Lafur Jeremy Corbyn ennill mwyafrif (mae cryfder yr SNP yn yr Alban yn ddigon ynddo’i hun i rwystro hynny).

Mae angen i Lafur sylweddoli mai po fwyaf o seddau y bydd pleidiau eraill yn eu hennill oddi ar y Torïaid, mwyaf fydd eu siawns nhw o ffurfio rhyw fath o lywodraeth. Ac i’r ffwndamentalwyr asgell chwith oddi mewn iddi, mi allan nhw fod yn sicr y bydd hi’n ddiwedd ar hygrededd eu hathrawiaeth nhw os bydd y Torïaid yn ennill mwyafrif.

I’r Democratiaid Rhyddfrydol, eu hunig obaith o ddal cydbwysedd grym ydi i Lafur, beth bynnag fo’i ffaeleddau yn eu golwg, i ennill digon o seddau ymylol oddi ar y Torïaid.

Mae’r tymor seneddol diwethaf wedi dangos yn glirach nag erioed nad ydi’r nifer na’r ganran o bleidleisiau a gaiff pob plaid yn yr etholiad yn golygu dim oll. Yr unig beth fydd yn cyfrif fydd y rhifyddeg seneddol a nifer y seddau a gaiff eu hennill.

Mae union yr un peth yn berthnasol yn achos Plaid Cymru. Mae ei phedwar Aelod Seneddol wedi gwneud gwaith rhagorol dros y tymor seneddol diwethaf ac yn haeddu edmygedd pawb sy’n rhannu eu gwrthwynebiad i amcanion ceidwadaeth asgell dde Brexit.

Mewn mwy nag un etholaeth ymylol rhwng Llafur a’r Torïaid fodd bynnag, gallai cefnogwyr Plaid Cymru rymuso llawer mwy ar eu Haelodau Seneddol trwy helpu disodli’r Tori na thrwy gefnogi ymgeisydd eu plaid eu hunain.

Mae ein hawl i bleidlais yn rhywbeth y mae cenedlaethau o’n blaen wedi brwydro ac aberthu drosti. Y peth lleiaf y gallwn ni ei wneud ydi sicrhau ein bod ni’n gwneud y defnydd gorau ohoni.

Y Blog Gwleidyddiaeth

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd