Cofio’r clocsiwr Owen Huw Roberts (1931-2018)

Diweddarwyd am  
Owen Huw Roberts

Owen Huw Roberts, clocsiwr a dawnsiwr gwerin

Llun: Trwy law Cymdeithas Ddawns Werin Cymru

John Idris Jones, cadeirydd Cymdeithas Ddawns Werin Cymru, sy’n cofio’r clocsiwr, Owen Huw Roberts…

Dydd Sadwrn, Awst 18 bu farw’r clocsiwr a’r perfformiwr, Owen Huw Roberts, yn 87 oed.

Roedd yn adnabyddus drwy Gymru fel clocsiwr ac arbenigwr ar ‘step y glocsen’ a dawnsio gwerin Gymreig.

Fe fu yn hyfforddwr llwyddiannus dawnsio gwerin yn Ysgol Bryn Elian o’r chwedegau tan ddechrau’r wythdegau – gan ennill sawl tro yn olynol yn eisteddfodau cenedlaethol yr Urdd.

Ei barti ef oedd y rhai cyntaf o Gymru i ennill yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen. Roedd hefyd yn actor ac yn berfformiwr – yn aelod o Gwmni Garth Ewyn yn ei amser ym Mae Colwyn, ac ar ôl iddo ymddeol – yn aelod o’r Theatr Fach yn Llangefni fel actor a chynhyrchydd.

Bu hefyd yn ymddangos mewn rhannau byrion ar raglenni teledu.

Bu yn gyfrifol am boblogeiddio a pharhad dawns y glocsen yng Nghymru. Roedd yn llinach rhai fel Howell Wood, Len Roberts a Charadog Puw. Enillodd sawl gwaith ar y ddawns glocsen yn yr Eisteddfod Genedlaethol gyda’i ddawnsio a thabyrddu a thriciau cyflym, slic a chynnil.

Yn bwysicach fyth, trwy ei allu fel athro a’i bersonoliaeth annwyl, bonheddig a diymhongar, fe drosglwyddodd y grefft i genedlaethau o Gymry ifanc.

Roedd yn hyfforddwr arbennig – yn mynnu safon o’r radd uchaf. Roedd hefyd yn  feirniad cenedlaethol ac yn un sydd hefyd wedi bod yn gymorth mawr i feirniaid eraill oedd yn datblygu eu crefft – yn arbennig wrth ysgrifennu beirniadaeth.

Gwr y geiriau cynnil – yn gallu awgrymu a hybu cystadleuydd gyda’i eiriau – tra yn mynnu safon ac ansawdd.

Fideo

Ar ddechrau’r ganrif newydd, dan nawdd y Gymdeithas Ddawns Werin, fe berswadiwyd Owen Huw i fynd ati i weithio gyda rhai o glocswyr ifanc talentog Cymru i gynhyrchu fideo ar gyfer dysgu clocsio Cymreig.

Gydag ef yn arwain, fe gafwyd dosbarth meistr ar dâp – ‘Camau Cyntaf Clocsio gydag Owen Huw Roberts’- yn dangos i’r oesoedd a ddêl y camau clocsio a fu.

Roedd yn hyfforddwr arbennig ar linach hir o glocswyr o safon genedlaethol – yn ferched a bechgyn ac roedd yn mynnu’r defnydd priodol o gamau yn y traddodiad Cymreig

Fe fu yn rhan o weithgor y Gymdeithas Ddawns Werin a luniodd fframwaith beirniadu ar gyfer stepio a chlocsio – fframwaith roedd ei gwir angen i sicrhau dilyniant ar gyfer datblygu’r grefft.

Fe fabwysiadwyd y canllawiau gan yr Eisteddfod Genedlaethol a gan Eisteddfod yr Urdd.

Camau clocsio cyntaf

Fe anwyd Owen Huw yn 1931 ac fe gafodd ei fagu yn Llanfaelog ar Ynys Môn. Bu yn dysgu am flynyddoedd lawer yn Ysgol Bryn Elian ym Mae Colwyn.

Dysgodd ei gamau clocsio gyntaf gan Len Roberts yng nghanol y pumdegau ac fe aeth ati i ddatblygu’r ddawn o glocsio cynnil, clir, cyflym a chyffrous gyda’i seinio clir a’i driciau gafaelgar, athletaidd o’r safon uchaf gyda’r ysgub. Enillodd y wobr gyntaf yn Eisteddfodau 1960, 1962 a 1963.

Fe fu yn teithio llawer – yn dangos ei sgiliau ledled y byd  ac fe ddywedodd: “Mae dawnsio wedi mynd a fi i lawer mwy o leoedd na phetawn i ddim wedi gwisgo clocsiau erioed.

“Mi fydda’ i yn ddiolchgar am hynny am byth.”

Yn y cyfnod ers 1956 fe fu yn hybu dawnsio a chlocsio trwy hyfforddi, perfformio, beirniadu , ysgrifennu a chefnogi gwaith Cymdeithas Ddawns Werin Cymru.

Dros y blynyddoedd bu ei esiampl a’i frwdfrydedd dros ddawnsio, ysbrydoli cannoedd o ddawnswyr, yn hen ac ifanc, sydd wedi dilyn cyfaredd ei gamau. Daeth yn ymgorfforiad o’r safon i ymgyrraedd ati.

“Ysbrydoliaeth i bawb”

Wedi ei ymddeoliad  aeth yn ôl i’w hen gartref yn Llanfaelog a daeth yn aelod ffyddlon o Ddawnswyr Môn – yn ymrannu o’i brofiadau a’i wybodaeth mewn ffordd dawel, gynnil a diymhongar, wastad yn awgrymu – byth yn dweud. Mae wedi bod yn athro ac yn ffrind i bob un ohonom – yn berson annwyl, tawel, bonheddig a allasai fod yn ddoniol iawn hefyd.

Roedd yn dal i ddawnsio a chystadlu gyda Dawnswyr Môn ar lwyfan eisteddfod wedi iddo droi yn 80 – yn ffrind ac yn ysbrydoliaeth i bawb.

Fel dywed yr Athro Edwin Austin – beirniad dawns rhyngwladol ac arbenigwr ar ddawns ym Mhrifysgol Brigham Young yn Utah yn yr Unol Daleithiau: “Mae yna reswm pam fod Owen Huw Roberts yn cael ei gynnwys yn llinach Clocsio Cymreig – mae o yna am ei fod yn perthyn yna.”

Fe fydd bwlch mawr yn ei deulu ac yn y byd dawnsio gwerin o golli Owen Huw. Rydym yn cydymdeimlo yn ddiffuant a’r teulu. Mae gennym oll atgofion melys iawn amdano.

John Idris Jones yw cadeirydd Cymdeithas Ddawns Werin Cymru

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd