Trwy bleidleisio tactegol yn unig mae llwyddo

Diweddarwyd am  

Llun: CC0

Mae’n debyg ei bod yn addas nad oedd Boris Johnson ymhlith arweinwyr eraill Ewrop yn yr Almaen heddiw i ddathlu 30 mlynedd cwymp mur Berlin.

Wedi’r cwbl, codi muriau a chau ffiniau ydi hanfod sylfaenol ei holl werthoedd gwleidyddol o a’i gyd-genedlaetholwyr Seisnig gwrth-Ewropeaidd.

Ers iddo ddod yn brif weinidog mae’n amlwg mai nod ei lywodraeth ydi torri hynny ag sy’n bosibl o gysylltiadau rhwng y wladwriaeth Brydeinig a gweddill y cyfandir y mae’n perthyn iddo.

Mewn cyfundrefn wleidyddol gall, byddai arno angen cefnogaeth mwyafrif o’r boblogaeth i allu gwneud hyn.

Darllen rhagor »

Y peth gwaetha’ i gyd am sylwadau Jacob Rees-Mogg

 
Jacob Rees-Mogg mewn dici-bo

Jacob Rees-Mogg

Llun: Cantab12 CCA3.0

Dylan Iorwerth yn edrych ar ystyr dyfnach sylwadau’r gweinidog cabinet

Dw i wedi bod yn oedi cyn rhoi sylw i sylwadau Jacob Rees-Mogg am dân Tŵr Grenfell. Ro’n i’n disgwyl i rywun arall ddweud y peth mwya’ amlwg am ei sylwadau ond, hyd yn hyn, welais i ddim.

Mae’r feirniadaeth wedi bod arno fo am awgrymu ei fod o a’i debyg yn ddoethach na’r bobol gyffredin anffodus oedd yn byw yn y tŵr fflatiau.

Yr awgrym oedd bod ganddo fo a’r cyflwynydd radio ‘synnwyr cyffredin’ – yn wahanol i’r gwehilion o’r dosbarth is ac o gymysgedd o gefndiroedd ethnig oedd yn drigolion yno.

Darllen rhagor »

Y gêm can pelen: gimic, neu hwb i griced yng Nghymru?

Diweddarwyd  
Pêl griced wen

Mae’n deg dweud bod y gystadleuaeth griced newydd, Can Pelen (The Hundred) wedi cael croeso anghynnes iawn drwyddi draw. “Nid criced mo hwn”, chwedl rhai. “Awn ni fyth i’w gwylio,” meddai eraill.

Fe fu pryderon ers tro y byddai’n newid y gêm yn ddi-droi’n-ôl, a bod perygl y byddai’n tramgwyddo’r gynulleidfa fechan sydd wedi aros yn ffyddlon i’r byd criced. Mae’n wir fod angen chwistrellu bywyd newydd i’r gamp ond ai dyma’r ffordd orau o wneud hynny?

Mae tîm Lloegr newydd gael eu haf gorau ers tro, wrth ennill Cwpan y Byd. Os nad yw hynny’n sbardun i ddenu cefnogwyr newydd, pa obaith sydd? Y cwestiwn amlwg yw hyn: oni ddylai’r awdurdodau fod yn manteisio ar y llwyddiant er mwyn tyfu’r gêm brawf a’r gêm 50 pelawd?

Mae gwledydd fel India, gyda’r IPL, ac Awstralia, gyda’r Big Bash League, wedi hen arfer â’r ‘gêm glatsio’. Roedd sôn ugain mlynedd yn ôl mai’r T20 Blast oedd y ffordd ymlaen yng Nghymru a Lloegr. Ond beth ddigwyddodd i’r gystadleuaeth fel ein bod ni’n cyrraedd sefyllfa lle mae’n amlwg nad yw’n ddigon ar ei phen ei hun?

Darllen rhagor »

Cytundeb dim newid, yn newid dim

 

Llun parth cyhoeddus

Am unwaith, do’n i ddim ymhell ohoni. Mi wnes i ddarogan mai tacteg Boris Johnson fyddai cael newid bach yn y cytundeb i adael ac wedyn ceisio clochdar ei fod o’n newid mawr.

Mi wnes i ddarogan lot o bethau eraill sydd heb ddod yn wir ond, o ran y pwynt yma, dyna sydd wedi digwydd.

Y twyll cynta’

Mae Prif Weinidog y Deyrnas Unedig a’i gefnogwyr yn ceisio rhoi’r argraff ei fod o wedi cael buddugoliaeth ac wedi gorfodi ‘ein ffrindiau a’n cymdeithion’ i blygu trwy ail-agor y trafodaethau.

Darllen rhagor »

Cofio Keith Morris

 

Camera Nikon

Llun: CC0

Fore Sadwrn diwetha’ (Hydref 5), roedd yna lafn o haul yn taro pentre’r Borth ar lannau Bae Ceredigion.

Roedd gweddill y wlad yn dywyll; cymylau uwchben Aberdyfi ar ochr draw yr afon a thywyllwch yn crynhoi uwch Aberystwyth, ychydig filltiroedd i’r de.

Ond roedd y rhimyn tai yn Borth sy’n ymestyn am filltir dda ar hyd ymyl y môr yn disgleirio yn yr haul. Y bore hwnnw, roedd yr haul yn greulon.

Fore Sadwrn y daethpwyd o hyd i gorff y ffotograffydd Keith Morris ar lan y môr yr oedd o wedi tynnu ei lun mor gyson. Yn aml iawn, môr brochus, stormus oedd hwnnw a’r tonnau’n rhyferthwy dros y prom yn Aberystwyth.

Darllen rhagor »

Croesi trothwy hynod beryglus

Diweddarwyd am  
Senedd San Steffan ac afon Tafwys - wedi eu goleuo fin nos

Y Senedd yn San Steffan

Llun: Maurice CCA2.0

Yn y senedd nos Fercher, mi welson ni gefnogwyr Brexit yn dangos eu gwir liwiau wrth addel eu cenedlaetholdeb Seisnig mwyaf amrwd.

Prif Weinidog sy’n meddwl ei fod uwchlaw’r gyfraith. Saeson trahaus sy’n meddwl eu bod nhw’n well na phobl eraill. Pobl sy’n casáu’r syniad o unrhyw gydweithredu rhyngwladol ac na allant weld gwledydd eraill ond fel bygythiadau i’w goresgyn.

I lawer ohonom, mae natur ac anian arweinwyr Brexit wedi bod yn gwbl amlwg ers refferendwm 2016. A’n dirmyg tuag atynt yn ymwneud lawn cymaint â’n diwylliant, ein hunaniaeth a’n gwerthoedd ag am unrhyw ystyriaethau economaidd.

Ar ôl nos Fercher, fodd bynnag, mae’n amlwg fod yna drothwy arall hynod beryglus wedi’i groesi.

Darllen rhagor »

Tair rheol anhrefn … tri argyfwng Boris

Diweddarwyd am  

Boris Johnson

Llun parth cyhoeddus

Dylan Iorwerth sy’n ystyried oblygiadau trafferthion y tri diwrnod a’r tair blynedd ddiwetha’…

Mae’n ymddangos bod Boris mewn twll. Os nac oes ganddo fo rhyw ystryw rhyfeddol dan ei lawes, mae ganddo fo bedwar posibilrwydd yn y tymor byr. Dyna ydi …

Argyfwng Un

Cael cytundeb efo’r Undeb Ewropeaidd cyn diwedd Hydref, cael Etholiad Cyffredinol cyn diwedd Hydref, ufuddhau i orchymyn y Senedd a gofyn am estyniad … neu ymddiswyddo.

Darllen rhagor »

Tactegau Boris Johnson yn mynd yn bellach na Brexit

 

Boris Johnson

Llun: Swyddfa Dramor a’r Gymanwlad trwy Flickr

Cyn diwedd y dydd, neu erbyn diwedd yr wythnos o leia’, mi fyddwn ni’n gwybod a ydi tactegau bygythiol Prif Weinidog y Deyrnas Unedig wedi gweithio.

Amser cinio dydd Mawrth, mae’n ymddangos yn debygol y bydd Aelodau Seneddol yn pleidleisio i atal gadael yr Undeb Ewropeaidd heb gytundeb ond wyddon ni ddim be’n union fydd yn digwydd wedyn.

Mae’n ymddangos na fydd Llafur yn syrthio i’r fagl o gefnogi Etholiad Cyffredinol cyn y diwrnod gadael, ac mi allai hynny greu ychydig o banig yn Rhif Deg Downing Street ac arwain at weithredu mwy eithafol fyth.

Beth bynnag ddaw, mae oblygiadau’r hyn sy’n digwydd yn ymestyn ymhell y tu hwnt i benderfyniadau’r hydref. Os ydi hi’n or-ddweud i hawlio bod ‘coup’ wedi digwydd, mae tactegau Boris Johnson yn arwydd peryglus o’r hyn allai fod.

Darllen rhagor »

Prorogio: y Goron ydi rhan o’r broblem

Diweddarwyd am  
Ty'r Cyffredin

Ty’r Cyffredin

Llun: UK Parliment CC 3.0

Does dim syndod fod celwydd ar un ochr, ac ychydig o or-ddweud ar y llall, yn rhan o’r datblygiadau newydd yn nhrafferthion Brexit.

Does neb yn credu go iawn mai rhan o drefn arferol y Senedd ydi’r diddymu tros dro gan Boris Johnson; os felly, pam oedd rhaid iddo fo gymryd cyngor cyfreithiol cyn mentro?

Rhagoedi ydi un cyfieithiad o’r gair prorogue – ond dydi hwnnw ddim yn cynnwys holl gyfoeth y gair Saesneg, yn enwedig y ffaith fod ei ail sillaf yn cyfeirio’n uniongyrchol at y Prif Weinidog presennol.

Does neb chwaith yn amau go iawn mai ei fwriad ydi atal aelodau seneddol rhag cael cyfle i rwystro Brexit heb gytundeb.

Darllen rhagor »

Tanau’r Amazon yn profi ynfydrwydd y syniad o sofraniaeth

Diweddarwyd am  

Y fflamau difaol ym masn yr Amazon yn Brasil

(AP Photo/Eraldo Peres)

All neb ohonom sydd ag unrhyw barch at y ddaear ond teimlo torcalon a dicter wrth weld y tanau sy’n dinistrio cyfoeth amhrisiadwy rhanbarth yr Amazon ar hyn o byd.

Mae’n dangos yn glir inni i gyd pa mor rhyng-ddibynnol ydan ni fel byd, ac mor hanfodol fydd ceisio atebion rhyngwladol i’r argyfyngau sy’n wynebu’r ddynoliaeth.

Mae hefyd yn tanlinellu pwysigrwydd y syniad o etifeddiaeth fyd-eang a chyfrifoldeb at ein gilydd ac at genedlaethau’r dyfodol.

Yn fwy na dim, mae’r tanau yn Brasil yn profi ynfydrwydd yr holl syniad o sofraniaeth – sef y feddylfryd hurt y dylai cenedl-wladwriaethau gael rheolaeth ddi-amod ar eu tiriogaethau.

Darllen rhagor »

Maes Eisteddfod am ddim – dyna’r rhan hawdd

Diweddarwyd  
Rhai o'r stondinau

Stondinau yn y Bae, Eisteddfod Caerdydd

Llun: golwg360

Dylan Iorwerth yn cefnogi’r alwad am Faes di-dâl, ond dim ond fel man cychwyn

Mi fyddai pawb yn licio Eisteddfod am ddim bob blwyddyn heb orfod talu am ddim ond y Pafiliwn, efallai, a’r cyngherddau fin nos.

Mi fyddai’r sawl sy’n gallu fforddio yn croesawu’r syniad llawn cymaint â’r llai cefnog, gan werthfawrogi’r cyfle i wario ychydig yn rhagor ar nwyddau moethus ar y Maes.

Dan yr amgylchiadau iawn, mi allai agor drysau’r brifwyl a denu pobol o bob math o gefndiroedd i fwynhau a gwerthfawrogi diwylliant Cymraeg. Dan yr amgylchiadau iawn.

Darllen rhagor »

Yr esgob a Meic Stevens

Diweddarwyd  

Dylan Iorwerth, Golygydd Gyfarwyddwr Golwg

Llun: Golwg

Dylan Iorwerth yn rhoi barn ar storm sylwadau’r canwr…

Yn y dyddiau pan oedd ymgyrchu gwleidyddol yn golygu mwy na thrydar, dw i’n cofio mynd i rali fawr gwrth-apartheid yn Llundain.

Un o’r siaradwyr oedd yr Esgob Trevor Huddleston, un o arwyr gwyn y frwydr yn erbyn cyfundrefn ffiaidd De Affrica. Ond cyn diwedd ei araith, mi gafodd ei fwian am fod yn hiliol.

Roedd y sioc ar ei wyneb yn amlwg ac mi ymddiheurodd yn syth, am alw gwleidyddion y dydd yn ‘pygmies’ o’u cymharu â’r dewrion croenddu.

Darllen rhagor »

O Lanidloes 1839 at Boris Johnson 2019

Diweddarwyd  

Boris Johnson yn lansiad ei ymgyrch i fod yn arweinydd nesa’r Blaid Geidwadol, Mehefin 12, 2019

Llun: Stefan Rousseau/PA Wire

Fel mae’n digwydd, dyddiau Mercher a Iau oedd Gorffennaf 17 ac 18 yn y flwyddyn 1839 hefyd. Union 180 o flynyddoedd yn ôl. Ac yn y Trallwng, roedden nhw’n ddiwrnodau pwysig.

Dyna pryd y cafodd 30 o ddynion eu cosbi am gymryd rhan ym mhrotestiadau Pum Diwrnod o Ryddid yn Llanidloes.

Yn y digwyddiadau hynny, fe lwyddodd criw o Siartrwyr i gipio’r dre’ fach yn Sir Drefaldwyn a’i rheoli, mwy neu lai, nes i’r fyddin gyrraedd.

Yn ôl rhai haneswyr, y Siartrwyr oedd mudiad mawr gwleidyddol cynta’r dosbarth gwaith, wrth iddyn nhw ymgyrchu am hawliau, gan gynnwys yr hawl i bleidleisio i bawb (sori, i bob dyn) ac am y bleidlais gudd.

Darllen rhagor »

Gwrthsefyll y dilyw glas

Diweddarwyd  

Canlyniadau etholiadau Ewrop fesul Sir – gyda’r môr o las yn cynrychioli plaid Brexit

Llun o wefan Wikipedia

Mi fydd Plaid Cymru wedi cael o leiaf rywfaint o le i ddathlu ac ymfalchïo ynddo ar ôl etholiad Ewrop yr wythnos ddiwethaf.

Na, nid am guro’r Blaid Lafur drwy Gymru am y tro cyntaf erioed. Mae hynny i’w briodoli’n llawer mwy i berfformiad truenus Llafur nag i lwyddiant Plaid Cymru. Rhaid cofio mai dim ond trwy groen eu dannedd y llwyddodd Llafur i osgoi dod yn bedwerydd.

Llwyddiant mawr Plaid Cymru yn yr etholiad oedd curo plaid Brexit Farage yn ein tair sir Gymreiciaf – yr unig fannau yng Nghymru lle nad oedd y cenedlaetholwyr Seisnig ar y blaen.

Er mor arwynebol ydi unrhyw fapiau o ganlyniadau etholiadau, mae’r ddelwedd o lecyn gwyrdd yn y gorllewin yn arwydd i’r byd ein bod ni’n wahanol ac nad ydi Cymru wedi cael ei llyncu’n llwyr.

Darllen rhagor »

Cyfle i ddathlu methiant y sefydliad

Diweddarwyd am  
y faner yn cyhwfan

Y faner Ewropeaidd

llun-commons-wikimedia-CC0.jpg

Geiriau un o ganeuon mwyaf poblogaidd Bryn Fôn sy’n dod i’r meddwl wrth wylio Nigel Farage ac ymgeiswyr ei fand un-dyn yn yr etholiad sydd ar ddigwydd:

“… i gyd yn bennau bach

Yn meddwl bod nhw’n rebals

Pan mai nhw ’di’r blydi crach.”

Darllen rhagor »

Brexit am byth!

Diweddarwyd am  
Baner Jac yr Undeb gyda'r gair Brexit drosti

Llun: CC0

Mae Brexitwyr ffyrnig yn dweud eu bod bellach yn fodlon derbyn cytundeb ‘trychinebus’ oherwydd fod crëwr y cytundeb yn mynd.

Mae Jacob Rees-Mogg yn fodlon ei dderbyn er ei fod yn dal i ddweud y bydd yn troi’r Deyrnas Unedig yn gaeth-wladwriaeth i’r Undeb Ewropeaidd … yn hytrach na bod yn aelod mwy na chyfartal fel ar hyn o bryd.

Maen nhw’n ildio oherwydd addewid Theresa May na fyddai hi’n arwain y trafodaethau nesa’ … er na allai hi arwain y trafodaethau beth bynnag am fod ei hygrededd yn Ewrop yn chwilfriw.

Ac, wrth gwrs, dyna’r Prif Weinidog ei hun … os bydd hi’n llwyddo, mi fydd yn ymddiswyddo; os bydd hi’n methu, aros. Perffaith sens.

Darllen rhagor »

Bargen yn nes, ateb yr un mor bell

Diweddarwyd  

Theresa May

Llun: DonkeyHotey trwy Flickr

Roedd Donald Tusk yn llygad ei le ac mi ddylai Gadawyr ac Arhoswyr allu cytuno ar hynny.

O blaid gadael neu beidio, roedd mynd am Brexit heb gynllun yn waeth na gwirion. Mae hynny ynddo’i hun wedi gwastraffu biliynau o bunnoedd a pheryglu cannoedd o filoedd o swyddi.

Yn y diwedd, os bydd Brexit heb gytundeb o gwbl, fydd y ffigurau yna’n ddim ond chwarae bach.

Bargen yn fwy posib

Darllen rhagor »

Y Bleidlais Fawr

Diweddarwyd am  

Theresa May

Llun: Tiocfaidh ár lá 1916 trwy Flickr (CC ND 2.0)

Yr un peth braf am y llanast Brexit ydi clywed gwleidyddion profiadol a sylwebyddion doeth heb y syniad lleia’ be fydd yn digwydd nesa’.

Y disgwyl ydi y bydd Theresa May a’i llywodraeth yn colli’r bleidlais heddiw ar y fargen i adael yr Undeb Ewropeaidd. Y cwestiwn cynta’, felly, fydd colli o faint.

Gwrthryfel anferth ac mi fyddai’n anodd gweld sut y gall hi barhau; gwrthryfel llai a cholli o rhyw 50 neu lai, ac wedyn pwy a ŵyr? Roedd sŵn paratoi am frwydrau pellach yn natganiad y Prif Weinidog ddoe: mi all hi hawlio ei bod wedi trïo cadw at yr addewid i adael ond mae eraill – gan gynnwys Llafur – oedd wedi ei rhwystro.

Yn sicr, petai yna etholiad cyffredinol, dyna fyddai ei dadl hi a dydi hi ddim yn amhosib mai Theresa May a fyddai’n arwain y Ceidwadwyr eto mewn etholiad o’r fath.

Darllen rhagor »

Cymod ar Brexit? Ddim ar unrhyw gyfrif!

Diweddarwyd  

Llun parth cyhoeddus

Mae angen osgoi rhagor o raniadau ar Brexit, yn ôl prif weinidog newydd Cymru, Mark Drakeford.

Does dim amheuaeth ei fod yn haeddu parch fel dyn galluog, cydwybodol a digon goleuedig ar y rhan fwyaf o bynciau. Ond digalon ydi clywed ystrydebau truenus fel rhain gan gymaint o wleidyddion.

I ddechrau, maen nhw’n dangos dyhead hynod naïf. Fel un o bynciau gwleidyddol mwyaf a mwyaf llosg ei ddydd, mae’n anochel fod Brexit yn mynd i achosi rhaniadau gwleidyddol.

A beth sydd o’i le yn hynny? Ar hyd y blynyddoedd, mae gwahanol bynciau gwleidyddol, boed nhw’n bolisïau economaidd, diarfogi niwclear neu fynd i ryfel yn Irac wedi ennyn teimladau cryfion o ddwy ochr y ddadl. Pa resymeg sydd mewn disgwyl i Brexit fod yn ddim gwahanol?

Darllen rhagor »

Ar ôl reggae – statws byd i gynghanedd a cherdd dant

 

Llun: CC0

Dylan Iorwerth yn dadlau bod eisio cymryd mantais o restr ryngwladol bwysig

Mi ddylai Llywodraeth Cymru fod yn dechrau rŵan ar ymgyrch i gael statws treftadaeth byd i Gynghanedd a Cherdd Dant ac, efallai, yr Eisteddfod hefyd.

Ddechrau’r mis, roedd yna lot o sylw wrth i gerddoriaeth reggae gael ei chynnwys ar restr UNESCO o enghreifftiau rhyngwladol i Dreftadaeth Ddiwylliannol Na Allwch ei Chyffwrdd – mi ddylai ein diwylliant ninnau gael ei gynnwys.

Mae yna gannoedd o enghreifftiau o bob cornel o’r byd eisoes wedi eu cynnwys ar y rhestr sy’n cyfateb i Safleoedd Treftadaeth Byd ym mae adeiladau, safleoedd hanesyddol a mannau naturiol eithriadol.

Darllen rhagor »