‘Diffeithwch democratiaeth’: 140,000 heb bleidlais

 


Mae’r Gymdeithas Newid Etholiadol yn dweud fod 139,152 o drigolion Cymru wedi colli’r cyfle i bleidleisio yn yr etholiadau lleol ar 3 Mai.

Mae hynny oherwydd bod cymaint o gynghorwyr yn cael eu hethol yn ddiwrthwynebiad.

Mae dros hanner awdurdodau lleol Cymru yn dychwelyd cynghorwyr yn ddigystadleuaeth. Ym Mhowys, mi fydd dros 32,000 o bleidleiswyr heb gyfle i leisio barn yn yr etholiad.

Ar hyd a lled Cymru, mi fydd 95 o gynghorwyr yn cael eu hethol heb wrthwynebiad, gan olygu na fydd trigolion lleol yn gallu lleisio’u barn ar ddyfodol gwasanaethau allweddol a lefelau trethi cyngor.

Dywedodd y Gymdeithas Newid Etholiadol bod angen i Gymru ddilyn esiampl yr Alban a chyflwyno system o gynrychiolaeth gyfrannol.

Mae’r Alban yn defnyddio system a elwir yn Bleidlais Drosglwyddadwy Sengl (‘Single Transferable Vote’ neu STV).

O dan STV, mae pleidleiswyr yr Alban yn gallu nodi nifer o ddewisiadau ar pwy y maent eisiau i’w cynrychioli yn lleol.

Mae’r newid wedi “adfywio democratiaeth leol yr Alban ac nid yw’r un o seddi cyngor yr Alban y flwyddyn heb ei gystadlu,” meddai Newid Etholiadol Cymru.

“Mae seddi heb eu cystadlu yn symptom o ddiffyg cystadleuaeth go iawn yn ein democratiaeth leol,” meddai Stephen Brooks, Cyfarwyddwr Cymdeithas Newid Etholiadol Cymru.

“Gyda bron i 140,000 o bobl Cymru heb gyfle i bleidleisio yn yr etholiad, mae’n glir fod gennym argyfwng sy’n dwysau yn ein democratiaeth leol.

“Mi fydd 140,000 o drigolion wedi eu hamddifadu o unrhyw ddewis dros bwy sy’n penderfynu ar eu rhan ar nifer o bynciau pwysig fel treth cyngor, gwasanaethau cymdeithasol, ac ysgolion.

“Yn 2004, daeth comisiwn annibynnol, wedi’i sefydlu gan y llywodraeth Llafur/Democratiaid Rhyddfrydol ar y pryd, i’r casgliad y dylai Cymru symud i system STV fel yn yr Alban.

“Mae Llywodraeth Cymru angen adfywio ein democratiaeth leol, a mabwysiadu system o bleidleisio teg yr Alban.

“Yn yr Alban, mae pobl yn cael mwy o ddewis a mwy o lais yn y penderfyniadau sy’n eu heffeithio nhw. Mae hi ond yn iawn fod trethdalwyr cyngor yng Nghymru yn cael yr un hawl.”

Y 12 ‘diffeithiwch democrataidd’

Amcan o nifer yr etholwyr mewn wardiau heb eu cystadlu, drwy ardal awdurdod lleol

Powys                                     32,132

Gwynedd                                 22,861

Sir Benfro                                20,038

Sir Y Fflint                               15,062

Sir Fynwy                                8,962

Conwy                                     7,997

Castell Nedd Port Talbot         7,793

Penybont                                 7,085

Wrexham                                 6,131

Sir Ddinbych                            5,973

Ceredigion                               2,990

Rhondda Cynon Taf                2,128

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

1988-2018 Cylchgrawn Golwg yn 30 oed