“Paralel anghyfforddus” â’r Almaen cyn y Natsïaid meddai Merfyn Jones

Diweddarwyd  
logo rhosyn gwyn ar gefndir coch

Logo Llafur Cymru

Llun: Y Blaid Lafur

Mae yna “baralel anghyffyrddus iawn” rhwng yr atmosffer gwleidyddol sydd ohoni, a sefyllfa wleidyddol yr Almaen cyn dyfodiad y Natsïaid.

Dyna farn yr Athro Merfyn Jones a fu’n siarad mewn digwyddiad ymylol yng nghynhadledd y Blaid Lafur yn Llandudno ar dydd Sadwrn (Ebrill 13).

Cyfarfod Cymdeithas Cledwyn – grŵp Gymraeg y blaid – oedd y digwyddiad, a ‘gosod Brexit mewn cyd-destun hanesyddol’ oedd y pwnc trafod.

Yn siarad yn y cyfarfod, dywedodd yr hanesydd bod yna debygrwydd rhwng y Deyrnas Unedig – wedi refferendwm Brexit – a chyfnod Gweriniaeth Weimar.

“Mae yna baralel anghyffyrddus iawn rhwng y ddau beth,” meddai.

“Dw i ddim yn dweud bod Prydain mor fregus ag oedd Llywodraeth Weimar. Ond, roedd y Natsiaid yn bron yn ddim ar ôl y Rhyfel [Byd Cyntaf] – hyd at y 1920au.

“Beth wnaeth eu bwydo oedd y dirwasgiad economaidd. Rydym ni wedi cael un yn barod – deg blynedd yn ôl. Mi fethodd cyfalafiaeth yn 2008 – y collapse.”

Yn ôl i’r 1930au

Un tebygrwydd rhwng y ddau gyfnod yw’r iaith a thermau sy’n cael eu defnyddio, yn ôl yr hanesydd.

“Y syniad mawr gan Hitler a’r Natsiaid oedd eu bod wedi cael eu bradychu,” meddai.

“Doedden nhw ddim wedi colli’r rhyfel, ond roedden nhw wedi cael eu bradychu gan y sosialwyr, comiwnyddion a’r Iddewon.

“Ac rydan ni’n clywed yr un rhethreg – ac yr un iaith – trwy’r amser. Y syniad yma am ewyllys y bobol

“… Mae’r iaith yma’n cael ei ddefnyddio yn awr gan y dde – nid jest y dde eithafol, ond y Torïaid hefyd. Mae’r iaith maen nhw’n ei ddefnyddio yn debyg iawn i’r iaith yna.

“‘Rydym ni wedi cael ein bradychu’ … Mae yna adlais anghyffyrddus iawn o’r 1930au.”   

Cymru

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Cofio Eirwyn Pontsiân – darlith Lyn Ebenezer