“Dwyieithrwydd yn bwysig wrth drin dementia”

Diweddarwyd am  
Dwylo person oedrannus

Llun: John Stillwell/PA Wire

Mae angen gwneud mwy i sicrhau bod pobol sy’n dioddef o dementia yn cael gofal dwyieithog, yn ôl adroddiad newydd.

Mae’r adroddiad, sydd wedi’i baratoi ar y cyd rhwng Comisiynydd y Gymraeg ac Alzheimer’s Society Cymru, yn tanlinellu pwysigrwydd iaith wrth drin dementia mewn cleifion.

Dywed nad yw anghenion siaradwyr Cymraeg sy’n dioddef o dementia’n cael eu diwallu, ac nad yw polisïau cenedlaethol sy’n nodi bod gofal cyfrwng Cymraeg yn angen clinigol, yn cael eu hadlewyrchu mewn gwasanaethau ar lawr gwlad.

Gwella’r gwasanaeth

“Er gwaethaf yr ymrwymiadau sydd mewn deddfwriaeth ar hyn o bryd, mae’n amlwg i mi o’r gwaith ymchwil hwn mai ystyriaeth ‘ychwanegol’ yw’r Gymraeg i ofal dementia yn aml,” meddai Meri Huws, Comisiynydd y Gymraeg.

“Rydym hefyd yn cwestiynu i ba raddau mae’r targeda a osodwyd yng nghynllun ‘Mwy na Geiriau’ Llywodraeth Cymru wedi’u gweithredu.

“Os nad ydyn nhw wedi eu gweithredu, dylid cymryd camau i unioni hynny.”

Effaith dwyieithrwydd

Mae’r adroddiad yn dangos bod effaith dementia ar bobol ddwyieithog yn wahanol i’r effaith ar bobol sy’n siarad un iaith, gyda thystiolaeth yn dangos bod iaith yn gallu cynhyrfu a thawelu claf.

Mae hefyd yn dangos sut mae pobol sydd â dementia yn cael eu hasesu, a sut mae cyfrwng iaith profion diagnostig yn gallu effeithio ar ganlyniad y prawf.

“Mae canlyniadau’r gwaith ymchwil yn dangos yn glir fod methu â chynnig gwasanaethau yn yr iaith addas yn gallu arwain at oedi wrth roi diagnosis ac yn gallu cael effaith wrth gynllunio a chynnig gofal i siaradwyr Cymraeg gyda dementia,” meddai Sue Phelps, Cyfarwyddwr Alzheimer’s Society Cymru.

Cymru

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

1988-2018 Cylchgrawn Golwg yn 30 oed