“Bydd y Gymraeg yn marw heb roi profiadau i bobol ifanc” meddai bardd

Diweddarwyd  

Sion Aled ar ddiwrnod derbyn ei Ddoethuriaeth

Llun oddi ar ei dudalen Facebook

Mae bardd ac ieithydd yn dweud bod yna beryg i’r iaith Gymraeg farw fel iaith bob dydd os nad yw disgyblion yn cael “mwy o gyfleoedd” i’w siarad y tu hwnt i ddosbarth ysgol.

Mae Siôn Aled Owen newydd dderbyn ei ail PhD ar ôl astudio’r defnydd o’r Gymraeg ymhlith disgyblion ysgol, ac yn ystod yr un haf fe gyhoeddodd gyfrol newydd o gerddi o’r enw Meirioli.

Dywed fod llawer o’i gerddi wedi deillio o’r profiadau a gafodd wrth ymchwilio, gyda’r gwaith hwnnw wedi ei arwain i ysgolion a lleoliadau ledled Cymru a’r byd.

“Mae gynnon ni sialens fawr”

Un pryder sydd gan yr ieithydd ynghylch y Gymraeg yw y byddai’n troi’n iaith byd addysg ac iaith y pen yn unig, gan greu “dwyieithrwydd oddefol” – yn union fel sefyllfa’r iaith Wyddeleg yn Iwerddon.

Os am sicrhau miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050, meddai Siôn Aled Owen, mae’n rhaid sicrhau eu bod nhw’n siarad yr iaith o ddydd i ddydd hefyd.

Mae cynnig cyfleoedd i ddisgyblion siarad Cymraeg y tu allan i’r ysgol yn allweddol, meddai.  Ond mae hyn yn broblem yng Nghymru ar hyn o bryd.

“Roedd yr agwedd tuag at yr iaith yn hynod bositif [yn yr ysgolion], ond y rhai oedd ddim yn defnyddio’r Gymraeg rhyw lawer y tu allan i’r ysgol, cyfeirio at ddiffyg cyfleoedd oeddan nhw,” meddai wrth golwg360.

“Roedd hynny nid yn unig ble basach chi’n disgwyl – fel yn yr hen Went – ond hyd yn oed yn yr ardaloedd mwy Cymraeg, roedd yna blant yn dweud pethau fel, ‘mae arweinydd y clwb ieuenctid ddim yn defnyddio’r Gymraeg…’

“Mae gynnon ni sialens fawr yna. Mae gen i ofn bod yn rhaid i ni wynebu’r ffaith bod hyn yn mynd i gostio.”

‘Dagrau Rhew’ a ‘Meirioli’

Mae bron i ddeugain mlynedd ers i Siôn Aled gyhoeddi ei gyfrol gyntaf o farddoniaeth, Dagrau Rhew, ac mae’r teitl Meirioli ar gyfer yr un ddiweddaraf yn adlewyrchu sut mae dealltwriaeth y bardd o farddoniaeth ac iaith “wedi newid,” meddai.

“Yn fy rhagair i Dagrau’r Rhew, dw i’n dweud fy mod i’n gweld barddoniaeth fel pe tai’n rhewi profiad a theimlad ac argraffiadau, ac yn aml yn rhewi emosiwn.

“Ond erbyn hyn, dw i’n gweld barddoniaeth fel rhywbeth llawer mwy hyblyg a hylifol ac esblygiadol; hynny yw, nad ydi hi’n bosib rhewi profiad neu argraffiad am byth mewn geiriau.”

Mae modd clywed Siôn Aled Owen yn darllen a chynnig esboniad ar un o gerddi’r gyfrol isod…

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

1988-2018 Cylchgrawn Golwg yn 30 oed