Y GELLI: ‘Weirio’ cyn-Archesgob er mwyn darllen ei feddwl rhydd

 

Rowan Williams

Llun: Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Fe gafodd cyn-Archesgob Cymru a Chaergaint ei ‘weirio’ gan niwrowyddonydd yng Ngwyl y Gelli dros y Sul – a hynny yn ystod sgwrs rhwng y ddau ar ‘ymwybyddiaeth’.

Roedd yna naws ymlacedig iawn i’r pafiliwn ar gyrion y Gelli Gandryll pan ddechreuodd Rowan Williams fyfyrfio â’i lygaid ynghau, ac wrth i Hannah Critchlow osod sensorau ar ei dalcen er mwyn cofnodi pa mor ymwybodol yr oedd o bethau oedd yn digwydd o’i gwmpas.

“Dydych chi ddim yn meindio os y gwna’ i ddarllen y tonnau sy’n llifo o’ch ymennydd chi, ydych chi?” meddai’r gwyddonydd wrth y diwinydd.

Y bwriad oedd dangos sut y mae ymennydd sydd wedi ‘ymlacio’ trwy fyfyrio, yn cael ei gynrychioli gan beiriant sy’n mesur pethau yn wyddonol, a sut y mae gan ddynoliaeth y gallu i ddewis rhwng ewyllys rydd i dderbyn a gwrthod syniadau amdani hi ei hun.

Dim ond pobol sydd â’r gallu i wneud dewisiadau wedi’u seilio ar sut y mae pobol eraill yn eu gweld nhw, meddai Rowan Williams. “Mae’n ddewis sy’n unigryw i bobol [o gymharu ag anifeiliaid y byd]. Dyma’r ffactor pwysicaf wrth benderfynu os ydi rhywogaeth yn hunan-ymwybodol ai peidio.”

Ond wedi dweud hynny, meddai Hannah Critchlow, mae ymchwil newydd yn dangos fod bodau dynol, yn aml iawn, yn gweithredu cyn derbyn y neges i wneud hynny gan yr ymennydd. Ac mae’r ymchwil, felly, meddai, yn awgrymu fod yna ben draw i’r ‘ewyllys rydd’ sydd gan bobol, a’u bod nhw’n ymateb yn reddfol yn amlach na pheidio.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

1988-2018 Cylchgrawn Golwg yn 30 oed