Plant Harlech yn dysgu am waith fforensig trwy hanes yr Hwntw Mawr

Diweddarwyd  


DS Gwil Thomas wedi dychwelyd i'w hen ysgol
Mae disgyblion ysgol uwchradd yn ne Gwynedd wedi bod yn dysgu am y ffordd y mae gwaith yr heddlu wedi datblygu, trwy astudio achos o lofruddiaeth yn yr ardal 200 mlynedd yn ol.

Mae disgyblion Blwyddyn 9, Ysgol Ardudwy wedi bod yn edrych eto ar hanes morwyn leol o’r enw Mary Jones a gafodd ei llofruddio yn 1812.

Ac fe ddaeth y Ditectif Ringyll Gwil Thomas – cyn-disgybl o’r ysgol a gafodd ei fagu yn y tŷ lle bu’r llofruddiaeth ym Mhenrhyndeudraeth – yn ei ol i’w hen ysgol, i ddweud sut y mae ymchwiliad troseddol yn gweithio.

Pwrpas y prosiect yw gwella sgiliau ysgrifennu a llafar y disgyblion a’u cyflwyno i rai o gysyniadau ac arferion gwyddoniaeth fforensig.

“Dadl ddiddorol iawn”

“Yn groes i be’ oedd rhai o fy nghydweithwyr wedi’i ddweud wrth ddisgyblion, doeddwn i ddim yn rhan o’r ymchwiliad gwreiddiol i’r llofruddiaeth!” meddai Gwil Thomas.

“Unwaith y cafodd y disgyblion eu hargyhoeddi o hynny, mi gawson ni ddadl ddiddorol iawn o ran beth sy’n creu tystiolaeth, a beth sydd ddim, a phwysigrwydd technegau fforensig ac ymchwilio.”#

Pwy oedd yr Hwntw Mawr?

Thomas Edwards (yr Hwntw Mawr) oedd y dyn olaf i gael ei grogi’n gyhoeddus yn Sir Feirionnydd, a hynny ar Ebrill 17, 1813.

– Mae cofnodion yn dweud ei fod yn ddyn o faint a chryfder anarferol… ond er gwaethaf ei lyswnw, gogleddwr oedd o a fu’n gweithio yng ngweithfeydd Mynydd Parys.

– Fe ddaeth enw’r Hwntw Mawr yn enwog pan lofruddiodd forwyn 18 oed o’r enw Mary Jones gyda gweill gneifio, pan gafodd ei ddal yn ceisio dwyn arian o ddror y ffermdy lle’r oedd hi’n gweithio. Roedd yr Hwntw’n un o’r gweithwyr cydnerth oedd wedi’u cyflogi i drwsio’r cob ym Mhorthmadog wedi storm.

– Er iddo ddianc sawl gwaith, fe aed â’r Hwntw Mawr i garchar Dolgellau, ac yn y dref honno y cafodd ei grogi’n gyhoeddus.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Owain Glyn Dŵr a dysgu hanes Cymru – darlith Dr Elin Jones