Perchennog newydd yn gwarchod wal Cofiwch Dryweryn

Diweddarwyd am  

Cofiwch Dryweryn

Llun: Elfed Wyn Jones

Mae wal Cofiwch Dryweryn yng Ngheredigion wedi’i gwerthu i berchennog newydd, gyda’r bwriad o’i gwarchod.

Daw’r newydd ar ôl ymgyrch ryngwladol yn gynharach eleni ar ôl i’r neges ‘Cofiwch Dryweryn’ ar y wal bron a chael ei difetha ar ddau achlysur gwahanol.

Fe fydd rhaglen ar S4C yr wythnos hon yn datgelu bod y wal wedi’i gwerthu i Dilys Davies.

“Roeddwn i, ynghyd â llawer o bobl eraill, wedi fy mrifo pan ddifrodwyd wal Cofiwch Dryweryn ddwywaith yn gynharach eleni. Arweiniodd hyn i mi feddwl am beth y gallwn i ei wneud. Yn sicr, ni allwn redeg i fyny i Lanrhystud yn hwyr yn y nos, dringo dros ffensys ac ail-baentio’r wal, felly cysylltais gydag Elin Jones [Aelod Cynulliad dros Geredigion, a Llywydd y Cynulliad] i ofyn sut y gallwn i helpu,” meddai Dilys Davies, perchennog newydd y wal.

O fewn ychydig ddyddiau i Dilys Davies gysylltu gyda’r Aelod Cynulliad roedd perchnogion blaenorol y wal hefyd wedi cysylltu gydag Elin Jones yn datgan eu diddordeb i werthu’r tir lle mae’r wal yn sefyll er mwyn ei diogelu.

“Sbarduno”

Meddai Elin Jones: “Drwy ryfedd gyd-ddigwyddiad mi ges negeseuon wrth y ffermwr oedd berchen y wal a Dilys oedd eisiau prynu’r wal o fewn ychydig ddyddiau i’w gilydd. Mi drefnais i bawb ohonom gwrdd o flaen wal Tryweryn, ac o fewn 10 muned roedd y ffermwr a Dilys wedi cytuno ar bris.

“Mae fy niolch yn fawr i’r ffermwyr a ofalodd am y wal am hanner can mlynedd cyn ei throsglwyddo i Dilys Davies a fydd nawr yn ei diogelu a’i dehongli i’r dyfodol. Neges yw wal Tryweryn i’n sbarduno i fynnu parch a rhyddid i’n gwlad.”

“Dyfodol cadarn”

Er mai Dilys Davies sydd wedi prynu’r wal, mae’n esbonio mai elusen fydd yn ei gwarchod.

“Bydd y wal yn cael ei throsglwyddo i elusen Tro’r Trai, elusen sy’n hyrwyddo ein hiaith a’n diwylliant Cymreig. Golygai hyn y bydd dyfodol cadarn a diogel i’r wal, a bydd y gofeb yn hollol saff am byth o fewn yr elusen.

“O ran dyfodol y wal, ‘wi ddim moyn gwneud y penderfyniad yn bersonol, gan fod sawl ffordd o’i warchod. Gallwch ddodi ffens rownd e, ond ar y llaw arall, mae rhywbeth yn neis am biti street art, a bod e’n cael ei ail wneud ar ôl i [Meic Stephens] wneud yr un gwreiddiol. Hoffwn feddwl, er fy mod i wedi prynu’r wal, y bydd pob un ohonom yn berchen arni.”

“Rhan bwysig o’n hanes”

Cafodd y neges ei phaentio’n wreiddiol yn y 1960au gan y cenedlaetholwr ifanc, Meic Stephens, a oedd yn benderfynol na fyddai pobl Cymru yn anghofio penderfyniad llywodraeth y Deyrnas Gyfunol i foddi pentref Capel Celyn ger Y Bala ym 1965 i greu cronfa ddŵr ar gyfer Cyngor Dinas Lerpwl.

Yn y rhaglen Huw Stephens: Cofiwch Dryweryn, mab Meic Stephens, y cyflwynydd a’r DJ Huw Stephens, sy’n holi pam fod murlun ‘Cofiwch Dryweryn’ wedi tanio dychymyg cenhedlaeth newydd o Gymry sydd am warchod ein hanes.

“Mae wal Cofiwch Dryweryn yn rhan bwysig o’n hanes ni, ac i bawb yng Nghymru. Rydyn ni fel teulu yn falch iawn fod y wal yn cael ei rhoi i ddwylo elusen – diolch i Dilys – i’w warchod, fel bod yr hyn ddigwyddodd yn Nhryweryn ddim yn cael ei anghofio.”

Huw Stephens: Cofiwch Dryweryn, S4C, nos Iau, Awst 8

Bydd digwyddiad arbennig ar stondin S4C yn yr Eisteddfod Genedlaethol am 1.30 brynhawn dydd Mercher (Awst 7) yn trafod Cofiwch Dryweryn gyda Huw Stephens.

 

 

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn