Datgelu gwybodaeth newydd am ‘y bardd a gollwyd’

Diweddarwyd  
Alun a Dafydd rees o flaen y gofeb

Alun a Dafydd Rees wedi dod o hyd i enw eu hen-ewythr ar gofeb ym Macedonia

Llun: golwg360

Mae rhaglen radio wedi datgelu gwybodaeth newydd am fardd ifanc o Gymru a ddiflannodd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Fe ddiflannodd y bardd David Ellis, a oedd yn hanu o Langwm, ar Fehefin 15, 1918, tra oedd yn gwasanaethu yn un o ysbytai’r fyddin ym Macedonia.

Ond ar y rhaglen Chwilio am y Bardd a Gollwyd ar BBC Radio Cymru, mae dogfennau ym meddiant perthnasau’r bardd yn awgrymu na wnaeth e, fel y mae nifer yn credu, ladd ei hun.

Yn hytrach, mae gwaith ymchwil gan y ffermwr a’r hanesydd, Cledwyn Fychan, ynghyd â llythyr gan filwr a wasanaethai ym Macedonia tua’r un adeg, yn awgrymu bod y bardd ifanc wedi ymuno â llwyth o fugeiliaid yng ngogledd Groeg, o’r enw’r Vlachiaid.

Stori yn fyw

“Fyth ers i Dei Ellis ddiflannu ar y pymthegfed o Fehefin, mae pobol wedi tybio mai lladd ei hunan wnaeth o, yn rhannol oherwydd amgylchiadau’r rhyfel, yn rhannol oherwydd bygythiad y byddai rhaid iddo fo adael corfflu meddygol a mynd i ymladd ac yn rhannol oherwydd fod ei gariad wedi gorffen eu perthynas,” meddai Dylan Iorwerth, cyflwynydd y rhaglen.

“Ond, ar hyd yr amser, mae yna stori arall wedi aros yn fyw – mai diflannu wnaeth Dei Ellis ac ymuno efo bugeiliaid crwydrol oedd yn yr ardal lle’r oedd o’n gwasanaethu ar y pryd.”

Roedd y rhaglen hefyd yn datgelu bod enw David Ellis wedi’i ychwanegu at gofeb i gofio am y milwyr a gollwyd yn y Rhyfel Mawr ym Macedonia.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd