RSS

Golwg360

MwyCau 

CLIP SAIN: Gwyneth Lewis yn ystyried treigl iaith a threigl oes

Hydref 12, 2017 16:20 Diweddarwyd am 16:30


Doedd dim amheuaeth gan fardd o Gaerdydd mai yn y Gymraeg y byddai’n ysgrifennu cyfrol newydd o farddoniaeth yn sôn am golli’i thad. 

Mae Gwyneth Lewis ar fin cyhoeddi’r gyfrol Treiglo mewn noson i godi arian at Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd 2018, nos Wener (Hydref 20).

Esbonia fod ysgrifennu’r gyfrol yn “rhan o’r broses alaru” ar ôl colli’i thad, a’i bod yn cyfuno hynny â’i wybodaeth drylwyr yntau o reolau treiglo’r iaith.

“Yn ein teulu ni, fe oedd yr unig un oedd yn gyfarwydd â’r rheolau treiglo,” meddai wrth golwg360.

“Roedd y gweddill ohonon ni’n treiglo’n reddfol, ac mi wnes i feddwl wedyn am natur treiglo, am y symud a’r cyfnewid. Dw i wedi cyfuno hynny gyda’r profiad o’i weld e’n heneiddio ac yn marw, a sut mae’r iaith yn newid wrth i’r hen do symud ymlaen.”

Colli ‘coethder’ yr iaith 

Mi oedd tad Gwyneth Lewis yn wreiddiol o Gwm Ogwr a’i mam yn wreiddiol o Geredigion a bu ysgrifennu’r gyfrol hon yn “beth naturiol i’w wneud”.

“Dw i wedi’i ddefnyddio fel ffordd i ddod i dermau gyda phethau,” meddai Gwyneth Lewis a fu’n Fardd Cenedlaethol Cymru yn 2005.

“Mi ddaeth fy rhieni i Gaerdydd i chwilio am waith, a dyna ble cefais i fy magu, ac roedd natur Cymraeg y ddau ohonyn nhw’n rhan bwysig o’r berthynas,” meddai.

“Mi fues i’n meddwl wedyn ein bod ni’n colli un siaradwr Cymraeg arall. Mae safon arbennig i Gymraeg pobol yn eu hwythdegau erbyn hyn, ac mae rhyw ddiwylliant arbennig ynghlwm â’u hiaith, fel y capel a’r eisteddfod. Ac mi fues i’n meddwl ein bod ni’n colli’r coethder yna sydd yn eu hiaith.”

Ychwanegu Sylw

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.


Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.


Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.


Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau ‘Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360’ yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.


Nodi Camddefnydd
Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.