RSS

Golwg360

MwyCau 

Helo Nostalgia – Lowri Evans yn agor gigs misol Tyrfe Tawe 2017

Cyhoeddwyd Ionawr 31, 2017 gan Y Blog Cerddoriaeth.

Tagiau: Lowri Evans, tyrfe tawe


Tyrfe Tawe
Y canwr-cyfansoddwr o Drefdraeth yn Sir Benfro agorodd flwyddyn arall o gigs misol yn Nhŷ Tawe, Abertawe nos Wener ddiwethaf

‘Nos da Nostalgia’ meddai geiriau cân Cadi Gwen. Ond ‘Helo Nostalgia’ oedd hi yn Nhŷ Tawe, Abertawe nos Wener wrth i ni groesawu hen ffrind i noson fisol gynta’ Tyrfe Tawe yn 2017. Roedd Lowri Evans ymhlith y perfformwyr yn yr ŵyl gyntaf un yn 2004, ac mae hi wedi dod nôl aton ni bob blwyddyn heblaw am un yn ystod y tair blynedd ar ddeg diwetha’.

Fe gafodd ‘Tyrfe Tawe’ sawl gwisg ar hyd y blynyddoedd hynny – yn ŵyl benwythnos, yn ŵyl gwrw ac yn gyfres o gigs a nosweithiau unigol. Dyma’r ail flwyddyn i’r ‘Tyrfe’ gynnal nosweithiau misol, a dw i’n gwbl hyderus wrth ddweud y bydd eleni’n rhagori ar y llynedd – yn enwedig os gallwn ni farnu ar sail y cyntaf o’r gigs.

Noson ddigon hamddenol fyddech chi’n ei disgwyl gan Lowri Evans a Lee Mason. Ond roedd eu set yn mynd â’r ‘hamddenol’ i’r eithaf yn y bar bach clyd. Eu gitars a’u lleisiau yn unig oedd eu hangen ar y deuawd  o Sir Benfro i’n swyno. Ac roedd Lowri Evans hithau wrth ei bodd â’r awyrgylch, fel y dywedodd wrth Golwg360 ar ddiwedd y noson:

“Mae’r gigs wedi newid, maen nhw lawr stâr nawr yn y bar ond maen nhw’n lot mwy intimate ac annwyl, a hefyd yn acwstig sy’n rhywbeth dw i’n joio mas draw. Mae’n eithaf liberating fod dim eisiau system sain, fod dim meicroffon o flaen ni, a phob un yn dawel yn gwrando.

“Mae’r Fenter Iaith a Tŷ Tawe a’r gymuned yma yn Abertawe’n gwneud jobyn mor dda. Maen nhw wedi cefnogi ni ers y flwyddyn gynta o’n nhw’n gwneud gigs a fi’n ddiolchgar bo nhw’n gofyn i ni ddod nôl. Fi jyst yn joio dod nôl.”

Albym newydd

Aeth Lowri a Lee â ni ar daith drwy rai o’u goreuon dros gyfnod o ddegawd a mwy – o ‘Merch y Myny’ i’w sengl diweddara’ ‘Dyddiau Tywyll Du’ sydd, meddai Lowri, am gariad ac nid iselder – er bod yr enw’n awgrymu fel arall! Un o’i thasgau nesaf fydd dewis pa ganeuon fydd yn ymddangos ar albym o oreuon fydd yn cael ei ryddhau ym mis Mai.

Dywedodd: “Ry’n ni wedi dewis ac ail-recordio 10 i 15 o ganeuon Cymraeg a Saesneg. Gorffon ni edrych nôl dros y ddeng mlynedd diwethaf, edrych ar yr albyms a trial cael cymysgedd o ganeuon newydd a hen, Cymraeg a Saesneg.

“Felly wnaethon ni recordio mwy o ganeuon nag o’dd eisie ond o’dd hwnna’n beth da gan bo ni’n gallu witlo nhw lawr i ryw 10 neu 12 o’r rhai gorau.

“O’dd e’n anodd achos bod chwech albym, pedwar EP so o’dd bownd o fod ambiti 100 o ganeuon i ddewis o. O’dd e’n bach o jobyn.”

Gigs yn y ddwy iaith

Un peth ro’n i’n awyddus i’w ddarganfod oedd a yw Lowri Evans yn ei chael hi’n anodd, fel cantores ddwyieithog, i gadw’r cydbwysedd rhwng gigs Cymraeg a Saesneg, a hithau bellach wedi dod yn adnabyddus yn Lloegr a’r Alban ac wedi perfformio yn yr Unol Daleithiau.

“Fi’n neud gigs Cymraeg fel heno a phan dw i’n neud gigs yn Lloegr neu’r Alban, dw i wastod yn neud yn siŵr bo fi’n perfformio yn Gymraeg hefyd. Mae’r caneuon Cymraeg yn mynd lawr yn dda yn Lloegr. Maen nhw’n dwlu arnyn nhw lan yn yr Alban.

“A hefyd pan y’n ni ma’s yn America ry’n ni’n perfformio yn Gymraeg. Mae jyst yn teimlo’n naturiol i fi. Fi’n lwcus i fod yn ddwyieithog, mae’n fantais i wneud y ddwy iaith a chadw pawb yn hapus.”

‘Dewch i fwynhau’

Os oedd Lowri a Lee yn hapus ar ddiwedd noson lwyddiannus o ganu a chyfeddach, roedd un o drefnwyr y nosweithiau, Huw Dylan Owen yn wên o glust i glust, gan wybod fod Tŷ Tawe’n debygol o fod dan ei sang fis nesaf wrth i Huw Chiswell a’i biano gyrraedd canol y ddinas.

Dywedodd wrth Golwg360: “Mae hi’n braf gweld nosweithiau Tŷ Tawe yn llawn ac mae’n bwysig bod digwyddiadau cymdeithasol Cymraeg llwyddiannus rheolaidd yn Abertawe.

“Felly, dyma apêl unwaith eto eleni – dewch i gefnogi, dewch i fwynhau, a dewch a’ch cyfeillion gyda chi. Rhowch y dyddiadau yn eich dyddiaduron cyn gynted ag y bo modd!”

Y dyddiadau’n llawn:

Chwefror 24 – Huw Chiswell

Mawrth 31 – Gwilym Bowen Rhys

Ebrill 28 – Gai Toms

Mai 26 – Rhys Mwyn – sgwrs ‘Archaeoleg a Diwylliant’

Mehefin 30 – Huw ‘Bobs’ Pritchard

Gorffennaf 28 – Siân James

Medi 29 – Steffan Alun (comedi)

Hydref 27 – Brigyn

Tachwedd 24 – Gareth Bonello

Rhagfyr 29 – Wynne Roberts, yr ‘Elvis Cymraeg’

Stori: Alun Rhys Chivers

 

Annog mwy o feicio yng Nghaerdydd

Cyhoeddwyd Ionawr 14, 2017 gan Cymru.

Tagiau: Beicio, Caerdydd


(llun: Cyngor y Ddinas)
Mae disgwyl i gabinet Cyngor Caerdydd gymeradwyo cynllun uchelgeisiol yr wythnos nesaf i annog llawer mwy o bobl i ddefnyddio beiciau i deithio yn y ddinas.

Nod y Cyngor yw cael hanner y rhai sy’n gweithio yn y ddinas ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu feicio neu gerdded erbyn 2021, ac mae targed o 60% wedi’i osod ar gyfer 2026.

Dywedodd yr Aelod Cabinet dros Drafnidiaeth, Cynllunio a Chynaliadwyedd, y Cynghorydd Ramesh Patel: “Mae Caerdydd yn ddinas berffaith ar gyfer beicio a cherdded.  Does dim amheuaeth bod gormod o geir ar ein ffyrdd, ac wrth i’r ddinas dyfu ni all ein ffyrdd gynnal mwy a mwy o gerbydau.”

Dywedodd fod cynnydd sylweddol wedi bod mewn beicio dros y 10 mlynedd ddiwethaf.

“Yn 2005, dim ond 4.3% o gymudwyr Caerdydd oedd yn teithio i’r gwaith ar feic,” meddai. “Heddiw mae 9.2% yn beicio i’r gwaith. Mae ein strategaeth yn nodi sut rydym yn bwriadu dyblu’r ffigur hwn eto i dros 18% erbyn 2026. Golyga hyn y bydd angen i’r rhwydwaith wneud lle ar gyfer 38,000 o deithiau beic ychwanegol bob diwrnod.”

Mapiau

Mae mapiau sy’n dangos cynlluniau’r cyngor ar gyfer beicwyr a cherddwyr i’w weld ar www.caerdydd.gov.uk/teithiollesol.

Bwriad y cyngor yw buddsoddi mewn dau prif lwybr – un o’r gogledd i’r de, a’r llall o’r dwyrain i’r gorllewin.

  • Mae’r prif lwybr Gogledd-De yn dechrau ym Mae Caerdydd ac yn cysylltu ag Ardal Fenter Caerdydd a Chanol y Ddinas. I’r gogledd o ganol y ddinas bydd y llwybr yn cysylltu Prifysgol Caerdydd ag Ysbyty’r Waun a gorsafoedd trên Lefel Uchel y Mynydd Bychan a Lefel Isel y Mynydd Bychan, cyn pasio drwy goridor Nant Fawr i gysylltu â’r datblygiad tai mawr a nodir yn y Cynllun Datblygu Lleol ar dir rhwng Llys-faen a Phontprennau.
  • Bydd y prif lwybr Dwyrain-Gorllewin yn cysylltu’r safle cyflogaeth mawr i’r de o Barc Busnes Llaneirwg â Chanol y Ddinas drwy lwybr beicio newydd drwy Heol Casnewydd. I’r gorllewin o Ganol y Ddinas bydd y prif lwybr yn pasio drwy gaeau Pontcanna a Llandaf cyn cysylltu â’r safleoedd tai mawr i’r gorllewin a’r gogledd-orllewin o Bentre-baen drwy Llantrisant Road ac ar hyd llwybr y rheilffordd segur i’r gorllewin o Waterhall Road.  Bydd y llwybr yn croesi’r prif lwybr Gogledd-De yng Nghanol y Ddinas.

Os caiff yr adroddiad ei gymeradwyo gan y Cabinet ddydd Iau, bydd Cyngor y Ddinas yn cyhoeddi arolwg ar-lein i gasglu barn y cyhoedd ac yn cynnal sesiynau galw heibio ym mis Chwefror i gyhoeddi mapiau beicio a cherdded y Rhwydwaith Integredig.

BLOG: Pwy sy’n mynd i lle yn Uwch Gynghrair Cymru


Mae’r cyfnod gwallgo’ gyda ni eto – y ffenestr drosglwyddo bêl-droed. Mae’n amser lle mae gohebwyr yn holi rheolwyr, creu sïon… ac erbyn diwedd Ionawr mae ffair fawr ar y teledu o ohebwyr y tu allan i lawer o stadiymau, a chefnogwyr yn gwneud lol.

Felly, be’ sy’n debygol o ddigwydd y mis yma?

Yn Uwch Gynghrair Cymru mae symudiadau wedi digwydd yn barod. Y stori fawr ei fod arwr Bangor, Sion Edwards, wedi symud i’r Rhyl ar fenthyg tan ddiwedd y tymor. Dydi Sion Edwards heb chwarae llawer y tymor hwn, felly symudiad da i’r ddau barti.

Mae chwaraewr canol cae Y Rhyl, Rob Hughes, yn sumud ‘down under’ i Awstralia, ac mae Ashley Young oedd ar fenthyg o Fangor yn gadael y clwb oherwydd ei waith.

Lawr yn y canolbarth, mae cyn-chwaraewr Port Talbot yn gadael Aberystwyth am Lanelli, gyda theulu ifanc oedd yn teimlo bod y teithio’n ormod. Mae Aber hefyd wedi arwyddo’r chwaraewr dawnus Jon Owen o Landudno. Mae Aber wedi arwyddo cyn chwaraewr Bangor Lee Healey ac Elliot Scotcher o Ferthyr, yn amlwg doedd y rheolwr Mathew Bishop ddim yn hapus efo’i garfan.

Mae Llandudno wedi bod yn brysur, gyda’r amddiffynnwr Nathan Peate yn symud i’r Derwyddon yng Nghefn Mawr. Ac mae rheolwr y Derwyddon, Huw Griffiths, yn brysur yn ceisio eu cadw nhw yn y gynghrair. Mae Filippo Mosetti Casaretto wedi glanio o ‘Serie D’ yr Eidal, ac mae wedi llwyddo i estyn cytundeb Corey Roper o Wrecsam tan ddiwedd y tymor.

Mae newyddion da i gefnogwyr Y Bala gyda Stuart Jones yn arwyddo cytundeb – er mai yr ha’ diwetha’ y cyrhaeddodd o.

Yn sicr gyda Phrestatyn a Chaernarfon yn brwydro am ddyrchafiad i’r gynghrair, mi fydd hi’n werth cadw golwg ar symudiadau yn y ddau glwb yma hefyd. Gwyliwch y gofod hwn am fwy o drosglwyddiadau yn y dyddiau ac wythnosau nesa’ cyn y diwrnod mawr ddiwedd y mis…

12 Uchaf: Misoedd Gorau’r Flwyddyn

Cyhoeddwyd Ionawr 1, 2017 gan Ifan Morgan Jones.


Llun: Llinos Dafydd

Blwyddyn newydd dda i chi, ac i bawb sydd yn y tŷ! Ifan Morgan Jones sy’n holi pa fisoedd yw’r goreuon, a phryd i swatio yn y gwely gyda’r dwfe dros eich pen…

12. Chwefror

Anodd yw dod o hyd i unrhyw beth da i’w ddweud am fis Chwefror. Dyma un o fisoedd oeraf, tywyllaf a gwlypaf y flwyddyn. Rydyn ni wedi anghofio erbyn hyn sut oedd yr haul yn edrych a sut oedd ei wres yn ei deimlo ar ein croen. Bydd hanner dwsin o’ch hoff selebs yn marw. Mae’n bosib y bydd eira, ond bydd holl hwyl yr wŷl wedi hen bylu ac fe fydd yn fwy o boen nac o bleser. Mae’r dyddiau yn ymestyn rywfaint, ond ddim digon fel bod modd mwynhau mymryn o olau dydd ar ôl gwaith. Bydd y waled dal yn wag ar ôl y Nadolig a’r aduniadau Blwyddyn Newydd wedi hen redeg allan o stêm. Yr unig beth da y gellir ei ddweud am fis Chwefror yw ei fod yn fyr! Ac efallai diwrnod Pancws/ Crempog ar ei ddiwedd, os ydach chi wedi hen gefnu ar yr adduned i golli pwysau ar ôl Dolig.

11. Ionawr

Y peth gorau y gellid ei ddweud am fis Ionawr yw ei fod yn cynnig gobaith y bydd y flwyddyn nesaf yn well na’r diwethaf. Mae cyfle i’r plant casglu rywfaint o galennig, a gall Dydd Santes Dwynwen apelio at y rhamantus yn ein plith. Ond mae’n fis mor dywyll a diflas, mae’n bosib iawn mai dyma’r amser gwaethaf posib i droi dalen newydd. Swatio y tu mewn, a byta ac yfed bwydydd cysurol sydd angen ei wneud ym mis Ionawr, nid bod allan yn rhedeg a mynd ar ddeiet. Dyma’r mis lle mae’r waled yn wag ar ôl y Nadolig, a’r pen tost ar ei waethaf ar ôl dathliadau’r Flwyddyn Newydd.

10. Tachwedd

Heblaw am y tân gwyllt ar ddechrau’r mis, does dim llawer sy’n dda i’w ddweud am fis Tachwedd. Mae’n dywyll wrth godi yn y bore ac yn dywyll erbyn gadael y gwaith hefyd. Mae’r coed wedi colli eu dail, ac maen nhw’n hel yn bentyrrau ar lawr gan dagu’r cwteri. Yr unig beth gwerth chweil am fis Tachwedd, mewn gwirionedd, yw bod modd dechrau edrych ymlaen ar y Nadolig o ddifrif. Mae yna hefyd ambell i beth gwerth chweil i’w wylio ar y teledu yn ogystal, wrth i bawb swatio dan do.

9. Hydref

Mis y mae yna gymysgedd barn yn ei gylch yw mis Hydref. Dyma hoff fis sawl un sy’n mwynhau’r dyddiau clir, oer, a phrydferthwch y dail wrth iddynt newid eu lliw. Mae yna hefyd Noson Calan Gaeaf i edrych ymlaen ati ar ddiwedd y mis, i’r rheiny sy’n fodlon cael plant yn cnocio ar eu drysau ar ôl iddi nosi. Serch hynny, mae’n gallu bod yn fis digon digalon – mae pob arlliw o’r haf wedi diflannu erbyn hyn, misoedd o dywyllwch ac oerfel o’ch blaen, ac mae newid y clociau ar ddiwedd y mis gan olygu ei bod yn tywyllu toc cyn 5pm yn sioc gas i’r sustem.

8. Medi

Mae’r plant yn ôl yn yr ysgol, a phawb yn ôl wrth eu desgiau â dim byd ond lliw haul ac ychydig atgofion i ddynodi bod haf wedi bod. Serch hynny rydym yn aml yn mwynhau Haf Bach Mihangel ym mis Medi, ac er bod y dyddiau yn dechrau byrhau mae’n dal yn ddigon golau i fynd allan a mwynhau ar ôl gwaith.

7. Ebrill

Pontio llymder y gaeaf a dyddiau gwell diwedd y gwanwyn y mae mis Ebrill. Dyma pryd y mae’r dyddiau yn dechrau ymestyn ar garlam, ac mae’r mis yn gorffen mewn lle llawer gwell, o ran y tywydd a gwelededd yr haul, nac y dechreuodd. Mis gobeithiol yw hwn a’i uchafbwynt yw’r gwyliau ysgol pythefnos o hyd. Yr amser perffaith i ddianc am wyliau i dde Ewrop, lle y mae hi eisoes yn ddigon cynnes i neidio i bwll nofio. Hefyd, wyau Pasg.

6. Mawrth

Mae’r mis yma yn cael achub y blaen ar fis Ebrill oherwydd dathliadau Gŵyl Dewi Sant ar ddechrau’r mis. Mae’r plant bach yn cael gwisgo yn eu gwisgoedd traddodiadol Cymreig, ac mae’r capeli yn llawn i ddathlu’r Sul Cenedlaethol. Y mis hwn yw’r trobwynt pan mae tywydd oer a gwyntog y gaeaf yn dechrau pylu, ac mae modd teimlo rywfaint o gynhesrwydd yr haul ar eich croen unwaith eto. Mae’r clociau yn newid ar ddiwedd y mis ac yn sydyn iawn nid yw’n tywyllu nes saith o’r gloch. Os oes gennych chi adduned blwyddyn newydd, dyma’r amser i ddechrau – nid yng nghanol tywyllwch ac oerfel Ionawr.

5. Gorffennaf

Yn anffodus, roedd ein cyndadau Cymreig yn llygaid eu lle wrth enwi’r mis hwn, ‘Gorffen Haf’, am ei fod yn aml iawn yn dod yn amlwg erbyn ei diwedd hi mai breuddwyd ffug oedd hwnnw am dorheulo ar draeth Llangrannog neu Ddinas Dinlle. Yng Nghymru ydan ni’n byw, wedi’r cwbwl. Dechrau’r gwyliau ysgol – grêt i’r plant, ond yn gallu bod yn gur pen i’r rhieni!

4. Mehefin

Yr un peth â Gorffennaf, ond gyda rhywfaint o obaith o hyd am haf gwerth chweil heb ei ddinistrio gan gawodydd diddiwedd o law.

3. Rhagfyr

Dyma fis tywyllaf y flwyddyn, ac un o’r oeraf, ond diolch byth fe wnaeth ein cyndadau paganaidd ac yna Cristnogol ddyfeisio modd o sicrhau nad yw’r hwyliau yn syrthio’n ormodol. Mae cyffro’r Nadolig i’w deimlo ledled y wlad, a dim ond ychwanegu at y naws glyd y mae’r rhew a’r barrug y tu allan. Mae’n hawdd cadw trefn ar y plant gan eu bod nhw am blesio Siôn Corn. A dyma’r unig amser o’r flwyddyn y mae’n cael ei ystyried yn dderbyniol gwneud mochyn llwyr o’ch hunan.

2. Mai

Ar ôl diflastod hir y gaeaf a glaw a gwynt y gwanwyn, dyma’r mis y mae’r tywydd yn dechrau gwella o’r diwedd. Mae mis Mai yn fwy heulog na hyd yn oed mis Awst yng Nghymru, ac nid yw’n annhebygol y bydd haf bach cynnar i’w gael yn ystod y mis hwn. Mae’r dail yn dechrau ymddangos ar y coed, mae’r gwyliau cerddoriaeth a diwylliannol yn dechrau, ac mae cyfnod gorau’r flwyddyn i edrych ymlaen ato.

1. Awst

Mis gwyliau. Ac os oes rhaid aros yng Nghymru, mis cynhesa’r flwyddyn fel arfer. Dyma’r mis y mae’r byd diwylliannol Cymraeg yn cyrraedd ei anterth, gyda’r Eisteddfod Genedlaethol. Mae yna rywfaint o dristwch ynghlwm â diwedd y mis gyda’r sylweddoliad bod yr haf yn dod i ben, ond effaith hynny yw eich annog chi i daflu popeth i gefn y car a mynd i lawr i’r traeth er mwyn mwynhau’r ychydig heulwen sy’n weddill. Joio!

10 Uchaf Caneuon 2016

Cyhoeddwyd Rhagfyr 30, 2016 gan Owain Schiavone.


Ar ddiwedd blwyddyn, mae’r rhestrau
10 uchaf blynyddol anochel yn ymddangos ym mhob twll a chornel. Dyma restr flynyddol Owain Schiavone o ganeuon cyfoes gorau’r flwyddyn…

Mae 2016 wedi bod yn flwyddyn gynhyrchiol o ran cerddoriaeth Cymraeg gyfoes. Un ar bymtheg o recordiau hir, gan gynnwys albyms gan rai o fandiau mwyaf y sin ar hyn o bryd – Cowbois Rhos Botwnnog, Y Bandana a Band Pres Llareggub. Mae yna ddigonedd o EPs a senglau ardderchog wedi cael eu rhyddhau hefyd, felly digon o ddewis eleni.

Gyda digon o gynnyrch newydd, mae cyfyngu i 10 cân yn her a dw i’n gwingo wrth sylwi nad oes gen i un o ganeuon newydd Geraint Jarman, The Gentle Good na CaStLeS ar y rhestr. Yn wahanol i’r rhestrau dw i wedi’u llunio dros y blynyddoedd diwethaf, does ‘na ddim caneuon hollol amlwg i mi eu rhoi ar frig y rhestr chwaith, a dw i’n credu mai rhestr o 10 mwyaf cyfartal i mi ei lunio.

Felly, heb oedi ymhellach, dyma 10 uchaf 2016…

10.          Dan Glo – Bendith

Albwm Bendith ydy un o recordiau hir gorau 2016 heb amheuaeth. Mae’n edrych yn hyfryd, yn swnio’n hyfryd ac yn gyfuniad hyfryd o dalent Carwyn Colorama a thriawd Plu. ‘Danybanc’ ydy’r gân amlycaf sydd wedi bod yn ffefryn ar y tonfeddi, ond dw i wrth fy modd â ‘Dan Glo’. Mae’n swnio fel epig o gân allan o sioe gerdd… dw i ddim fel arfer yn hoff iawn o sioeau cerdd, ond mae hon yn dda. Dyma’r math o gân sy’n rhoi ias i chi wrth ei chlywed ac mae lleisiau Carwyn ac Elan yn plethu’n… wel, hyfryd.

9.            Promenad – Ysgol Sul

Mae yna sin hynod o iach wedi tyfu yn ardal Caerfyrddin dros y blynyddoedd diwethaf, ac yn ganolog i’r cyfan mae Ysgol Sul gyda’u sŵn low-fi hudolus sydd heb os wedi dylanwadu ar grwpiau newydd fel Adwaith, Los Blancos ac Argrph. Mae hon i fyny yna gyda’u hit cyntaf nhw, ‘Aberystwyth yn y Glaw’, er yn llai tywyll ac yn fwy bywiog a hafaidd ei naws.

8.            Gormod o Ddyn – HMS Morris

Un o fy hoff fandiau diweddar, ac mae eu setiau byw bob amser yn gofiadwy. Maen nhw hefyd yn gallu sgwennu tiwn, a ‘Gormod o Ddyn’ ydy fy ffefryn o’r albwm, Interior Design,  a ryddhawyd ganddyn nhw ym mis Tachwedd. Mae’n grynodeb perffaith o sŵn pop seicadelig ac unigryw’r triawd lliwgar.

7.            Mantra – Tusk

Un o fy hoff ddarganfyddiadau o 2016. Tusk ydy prosiect Arron Hughes o Fethel, ac fe ryddhaodd ei EP cyntaf, Alligator, yn ddigidol ym mis Tachwedd. Mae’r EP i gyd yn ardderchog, ac mae’r gân Saesneg ‘Permission’, yn ffefryn arall. Mae ‘Mantra’ yn cynnwys llais cyfarwydd Iwan Fôn o Y Reu, ac mae’r sŵn pop electroneg amgen yn fachog ac yn tyfu arnoch chi fel rash.

6.            Suddo – Yr Eira

Weithiau, mae yna fand dw i isho gafael ynddyn nhw a rhoi coblyn o gic yn eu tînau… ac ar hyn o bryd mae Yr Eira’n un o’r rheiny. Y drwg ydi bod ganddyn nhw botensial anferthol ers rhai blynyddoedd bellach, ac yn fy marn i fe ddylen nhw fod yn cystadlu gyda Candelas, Sŵnami ac Yws Gwynedd fel prif fand Cymru, ond hyd yma dydyn nhw ddim. Dw i’m yn siŵr os mai ddim yn gigio digon, neu ddiffyg cynnyrch ydi’r rheswm am hyn, ond pan rydach chi’n clywed cân fel ‘Suddo’ rydach chi’n cofio beth sydd ganddyn nhw i’w gynnig. Beltar.

5.            Tywod – Argrph

Un arall o’r artistiaid newydd sydd wedi creu argraff fawr arna i yn ystod 2016. Dw i’n hoffi Argrph gan fod y sŵn yn wahanol iawn i unrhyw beth arall sydd ar gael yn y Gymraeg ar hyn o bryd, ond eto, mae yna rywbeth cyfarwydd yn y caneuon ar yr un pryd. Rhyddhawyd ‘Neb yn Cofio’, sy’n gân wych, fel rhan o Glwb Senglau’r Selar ddechrau’r flwyddyn, cyn i ‘Tywod’ ymddangos ar label newydd Decidedly Records ym mis Hydref. Mae yna rywbeth hiraethus, ond cynnes iawn yn hon – bendigedig.

4.            Canfed Rhan – Candelas

Doedd 2016 ddim y flwyddyn brysuraf i Candelas o ran cynnyrch newydd, er iddyn nhw gigio’n gyson a chynnal eu statws fel un ddau neu dri grŵp mwyaf y sîn. Ond, fe wnaethon nhw ryddhau un gân newydd ar gasgliad aml-gyfrannog I Ka Ching, 5, i ddathlu pen-blwydd eu label yn bump oed. Rhaid i mi gyfaddef mod i heb ystyried cystal cân oedd hon nes ei gweld hi’n cael ei pherfformio yn y gig bythgofiadwy hwnnw yn y Pafiliwn ar nos Iau Steddfod Genedlaethol Y Fenni. Stoncar o diwn arall gan yr hogia o Lanuwchllyn.

3.            Deud y Byddai’n Disgwyl – Cowbois Rhos Botwnnog

Mae’r disgrifiad ‘hir-ddisgwyliedig’ yn cael ei ddefnyddio’n llawer rhy aml wrth ddisgrifio recordiau newydd, ond yn achos pedwerydd albwm Cowbois Rhos Botwnnog, IV, mae’r defnydd yn deg. Bu pedair blynedd ers rhyddhau Draw Dros y Mynydd yn 2012, felly roedd croeso mawr i IV pan ymddangosodd ym mis Mawrth. Roedd ‘Deud y Byddai’n Disgwyl’ yn gyfarwydd i lawer cyn hynny diolch i fideo gwych a gynhyrchwyd ar gyfer cyfres Ochr 1 rhyw ddwy flynedd yn ôl – dyma’r Cowbois ar eu gorau. Gwerth nodi bod ‘Lle’r Awn i Godi Hiraeth’ o’r albwm yn agos iawn at gyrraedd y rhestr yma hefyd.

2.            Llenyddiaeth – Cpt Smith

Dyma chi fand, bois bach! Mae Cpt Smith ar radar y rhai sy’n dallt eu miwsig Cymraeg ers rhyw flwyddyn a hanner bellach, ond yn 2016 fe wnaeth y pedwarawd ifanc o Sir Gâr ryddhau eu EP cynta’, Propeller. Casgliad taclus o ganeuon sy’n profi eu potensial, a hon ydy’r gân agoriadol llawn o asbri ieuenctidd sy’n cydio ynddoch chi gerfydd eich gwar o’r eiliad gynta’.

1.            I Afael yn Nwylo Duw – Twinfield

Dw i’n derbyn bod hon yn ddewis braidd yn annisgwyl, ac na fydd pawb yn cytuno, neu wir yn hoffi’r gân yma o gwbwl, ond dw i’n meddwl ei bod hi’n grêt. Fedra’ i ddim egluro pam yn union dw i mor hoff ohoni, ond mae yna sawl rheswm. Dw i wrth fy modd ei bod hi’n fy atgoffa i o stwff Datblygu, a rhai o’r pethau amgen gwych oedd yn cael eu rhyddhau’n y Gymraeg ar ddechrau’r 1980au. Dw i’n hoffi’r defnydd o’r peiriant drymiau, y sŵn electroneg ddiwydiannol a’r adeiladwaith yn y gân. Ac yn fwy na dim, dw i wrth fy modd efo’r agwedd. Briliant.

Dw i’n derbyn, ac yn gobeithio’n wir, na fydd pawb yn cytuno â’r rhestr yma – gadewch eich sylwadau a dadleuon ynglŷn â’r caneuon sydd ar goll isod, ar bob cyfrif.

BLOG: Canlyniadau – nid iaith – fydd yn achub yr Elyrch


Bob Bradley, Americanwr
Does dim dwywaith fod Clwb Pêl-droed Abertawe wedi cael ei Americaneiddio dros yr wythnosau a’r misoedd diwethaf. Mae gan yr Elyrch Jason Levien a Steve Kaplan yn berchnogion ers yr haf, ac roedd rhai yn dweud bryd hynny ei bod yn anochel y deuai rheolwr o’r Unol Daleithiau yn eu sgil.

Daeth y broffwydoliaeth honno’n wir ddechrau mis Hydref gyda dyfodiad cyn-reolwr tîm cenedlaethol yr Unol Daleithiau, Bob Bradley i Stadiwm Liberty.

Fe ddywedais i bryd hynny y byddai diswyddo’r Eidalwr, Francesco Guidolin, yn benderfyniad hallt o ystyried bod yr Elyrch wedi gorfod herio Man City ddwywaith, Chelsea a Lerpwl mor gynnar yn y tymor. A dw i’n dal i gredu hynny. Does ond angen edrych ar dabl yr Uwch Gynghrair i weld nad yw Bradley wedi cael y dechrau gorau i’w deyrnasiad.

Yn ei 10 gêm wrth y llyw hyd yma, mae Bradley wedi arwain yr Elyrch i ddwy fuddugoliaeth – yn erbyn Crystal Palace a Sunderland – ac wedi cael dwy gêm gyfartal. Ar sail y canlyniadau hynny’n unig y dylai gael ei feirniadu. All neb ddisgwyl llai gan y cefnogwyr na’r cyfryngau ar ôl dechrau mor siomedig. Ond mae ei feirniadu ar sail ei acen, ei dafodiaith ac, yn bennaf oll, ei derminoleg yn hollol hurt.

Ac eithrio’r rheolwr dros dro Alan Curtis a Kenny Jackett (oedd yn gymwys i gynrychioli Cymru oherwydd bod ei dad yn Gymro), Brian Flynn oedd y Cymro diwethaf i fod yn rheolwr ar yr Elyrch. Yn y naw mlynedd ers iddo adael ei swydd, mae’r Elyrch wedi penodi rheolwyr o Sbaen, Portiwgal, Denmarc a’r Eidal, a’r un ohonyn nhw â Saesneg yn iaith gyntaf.

Ond yr unig un y galla i gofio amdano’n cael ei feirniadu ar sail ei acen, ei dafodiaith neu ei derminoleg yw’r Americanwr Bob Bradley. Yr unig reswm am hynny yw fod Abertawe wedi tangyflawni’r tymor hwn, a bod ymdeimlad cryf ymhlith y cefnogwyr fod y clwb wedi cael ei Americaneiddio y tu hwnt i bob synnwyr.

Tasai’r Elyrch yn hanner uchaf tabl yr Uwch Gynghrair lle maen nhw wedi haeddu bod dros y tymhorau diwethaf, fyddwn i ddim yma nawr yn amddiffyn un o reolwyr Abertawe eto fyth. Fyddai’r ddadl hon ynghylch acen, iaith a thafodiaith jyst ddim yn deilwng o sylw.

Ar ôl i Bob Bradley gyfeirio at gic o’r smotyn fel ‘PK’ (talfyriad o ‘penalty kick’) a gêm oddi cartref ym Middlesbrough fel ‘road game’ yn hytrach nag ‘away game’, aeth y cyfryngau cymdeithasol yn fwy gwyllt nag arfer. Am nonsens!

Fel y dywedodd e mewn cynhadledd i’r wasg ddydd Iau, mae e wedi rheoli timau mewn sawl gwlad, a’r termau ym mhob un ohonyn nhw ychydig yn wahanol i’w gilydd. Fe gyfeiriodd, wrth orfod amddiffyn ei hun, at ‘offensive marking’ sy’n cael ei arddel yn Norwy, a diffyg dealltwriaeth y Ffrancwyr o’r term ‘clean sheet’. Eironi’r sefyllfa yw fod Bradley yn amlwg yn deall ac yn gwerthfawrogi pwysigrwydd yr amryw ieithoedd sydd gyda ni yn y byd yma.

Ac fe gafodd hynny ei danlinellu wrth iddo fe ddechrau’r gynhadledd i’r wasg drwy ddymuno ‘Nadolig Llawen’ i ni. Felly mae beirniadu Bob Bradley am fod yn rhy Americanaidd yn dangos anwybodaeth llwyr.

Yn wir, mae’r Wall Street Journal yr wythnos hon wedi mynd mor bell ag awgrymu bod Bradley yn fwy ‘Prydeinig’ ei iaith na rhai o reolwyr eraill yr Uwch Gynghrair. Daw’r sylwadau hynny ar sail ymchwil maen nhw wedi’i wneud wrth astudio pob un o gyfweliadau’r Americanwr cyn ac ar ôl gemau – dros bedair awr o ddeunydd.

Mae’r papur yn cyfeirio at ei ddefnydd o ‘clean sheet’ (ac nid ‘shutout’), ‘dressing room’ (yn lle ‘locker room’), ‘supporters’ (yn lle ‘fans’) a ‘training’ (ac nid ‘practice’). Yn bennaf oll, dyw’r gair ‘soccer’ ddim wedi dod o’i enau unwaith! Iawn ocê, mae e’n ynganu ‘premier’, meddai’r Wall Street Journal, fel ‘preMEER’ – ond oes gwir ots?

Pwy, tybed, sy’n cofio cymeriad Paul Whitehouse, Julio Geordio ar y teledu? Mae gwrando ar ambell reolwr yn fy atgoffa o’r sgets lle mae Whitehouse yn dychanu’r chwaraewyr niferus o dramor sy’n dod i’r Uwch Gynghrair heb fawr o Saesneg, ac eithrio ambell air doniol. Fe ellid, dw i’n siŵr, greu sgets yn yr un modd ar gyfer rhai o reolwyr yr Uwch Gynghrair.

Roedd Mauricio Pochettino yn dibynnu ar gyfieithydd am flwyddyn gyfan tra roedd e’n rheolwr ar Southampton. Roedden ni, yn Abertawe, yn eistedd wythnos ar ôl wythnos, yn gwrando ar Saesneg fratiog Francesco Guidolin, oedd hefyd yn dibynnu ar ei gynorthwyydd Gabriele Ambrosetti i fod yn gyfieithydd ar adegau.

Rai blynyddoedd yn ôl, fe gynhaliodd Michael Laudrup gynhadledd i’r wasg yn dairieithog – Saesneg, Sbaeneg a Daneg – ac yntau’n symud yn rhwydd rhwng bob un. Mae’r amrywiaeth a chyfoeth sydd i’w gael yn y byd pêl-droed i’w groesawu. Mae’r feirniadaeth yn ddi-angen.

Yn ysbryd Bob Bradley a’i hoffter amlwg o ieithoedd, dyma ddymuno hwyl yr ŵyl i chi yn ieithoedd y gwledydd lle bu’r Americanwr yn gweithio:

‘Mboni Chrismen’ (Eifftaidd)

‘Joyeux Noël’ (Ffrangeg)

‘Gledelig Jul’ (Norwyeg)

….A ‘Merry Christmas’ (os oes raid).

Nadolig Llawen a Blwyddyn Newydd Dda – gan obeithio am fwy o lwyddiant i’r Elyrch (a llai o sylw i Americanebau) yn 2017.

BLOG: Annibyniaeth yw’r unig ffordd o newid Cymru


Joe Chucas
Mae pethau’n mynd o ddrwg i waeth i Gymru. Yr ydym yn dal i fod o dan Lywodraeth geidwadol, er nad ydi’r Ceidwadwyr erioed wedi ennill mwyafrif o seddi yma.

Derbyniwn yr un model o wleidyddiaeth adain dde Brydeinig o hyd; y fath o wleidyddiaeth ‘synnwyr cyffredin’ sy’n golygu cymorthdaliadau i’r cwmnïau tanwydd ffosil, talu am arfau niwclear allem ni fyth defnyddio, gostyngiadau trethi i’r cyfoethog a lleihau budd-daliadau i bobol anabl.

Mae gan y Deyrnas Unedig y gyfradd isaf o symudedd cymdeithasol (hynny yw, gallu person i godi yn statws economaidd) yng ngorllewin Ewrop, ac rydyn ni nawr wedi penderfynu gadael yr Undeb Ewropeaidd, a oedd yn rhoi £245m yn fwy i Gymru nag oedd Cymru yn talu iddo.

Ar ben hynny, mi fydd Brexit yn debygol o effeithio ein heconomi’n wael, yn ystod cyfnod pryd mae Cymru’n parhau i fod yn wlad dlotaf y Deyrnas Unedig.

Ymddengys ein bod ni wedi gadael yr Undeb Ewropeaidd oherwydd gorwelion ynysig wleidyddol Prydain- adlewyrchiad o’r agweddau ymerodraethol sydd nawr yn trechu’r Unol Daleithiau ar ôl etholiad Trump. Ceir system dwy blaid sy’n fwyfwy seiliedig ar gae ffiniau, osgoi trafnidiaeth agored pobol, diwylliannau a chynhyrchion a- medd cefnogwyr Ukip- ‘gofalu am ein pobol ein hunain’.

Beth yw ein dyfodol fel cenedl?

Pam ddylen ni ddilyn yr un llwybr fel Teyrnas Unedig sy’n difetha’r amgylchfyd, gorfodi pobol dlawd i ddefnyddio banciau bwyd, bomio pobol ddiniwed ac wedyn gwrthod mynediad y bobl ddiniwed yma- gan gynnwys plant – i’r wlad sydd wedi difetha eu bywydau?

Mae angen i Gymru adfywio ei gwleidyddiaeth ac edrych ar ei hunan a gwledydd bychain eraill a sylwi ein bod ni’n gallu cyflawni cymaint mwy. Mae angen datganoli llwyr fel bod Cymru’n gallu penderfynu beth sydd orau i’w hunan, mae angen cytundebau masnach ledled y byd, a chytundebau amlochrog dros yr amgylchedd, hawliau dynol a safonau cynhyrchion, ac felly’r cymysgedd gorau o weithio ar y materion byd-eang a’r materion lleol yn y ffordd fwyaf effeithlon.

Yn fyr, mae angen i Gymru edrych ar weithio tuag at annibyniaeth mewn Ewrop agored, yn yr un ffordd mae’r Alban yn edrych nawr. Dyw Cymru ddim yn fach. Mae hi’n fwy na 135 gwlad, ac os ydyn ni’n edrych ar y gwledydd sy’n cael eu llywodraethu gorau, fel arfer y rhai bach ydyn nhw!

Gwledydd bychain sy’n llwyddo

Yn yr esiamplau o wledydd bychain llewyrchus sy’n dilyn, prin sydd wedi cael unrhyw beth yn agos at y nifer o adnoddau naturiol mae Cymru wedi cael fel gwlad. Crud y chwyldro diwydiannol oedd Cymru – Amlwch ym Môn a wnaeth reoli pris copr ar farchnadoedd y byd; yn Sir Gaernarfon oedd y ddwy chwarel lechi fwyaf yn y byd; a’r Barri a Chaerdydd oedd y porthladdoedd mwyaf yn y byd.

Dylid ystyried datblygiadau gwledydd bychain eraill, yn enwedig y gwledydd nordig (ond allem ni ystyried datblygiadau yng ngwledydd fel Costa Rica, Ciwba, ac yn y blaen hefyd) a sylwi taw ni yn unig all newid ein dyfodol er gwell.

Dechrau da byddai mabwysiadu system llywodraethiant y gwledydd Nordig – system pleidleisio luosogaethol amlbleidiol sy’n seiliedig ar glymbleidiau a chytundebau yn lle gwrthwynebiaeth gyson afresymol rhwng dwy blaid.

Y sioc fwyaf i’r system fyddai’r ‘ddemocratiaeth gymdeithasol’ (Social democracy) y mae’r gwledydd yma yn ei dilyn- gyda gwariant cyhoeddus uchel, gwladwriaeth les mwy cyflawn sy’n seiliedig ar hyrwyddo symudedd cymdeithasol a rhyddid personol, tra bod y trethi uchel ar gyflog yn sicrhau anghyfartaledd a thlodi isel.

O ran yr economi, mae yna elfennau cyffredin ymysg y gwledydd nordig i gyd: system gorfforaethol lle mae cynrychiolwyr o undebau a chyflogwyr  yn trafod telerau a pholisïau’r farchnad lafur o dan gyfryngiad y Llywodraeth. Mae yna ymrwymiad tuag at feddiant preifat a chyfalafiaeth masnach rydd profedig- trafnidiaeth agored o bobol, cynhyrchion a chyfalaf. Mae hwn wedi galluogi iddynt gyrraedd safonau bywyd uchel.

Yn y gwledydd yma, mae pobol yn sylwi bod datblygiad angen pwrpas- os nag yn ni’n fwy addysgedig, iachus neu’n hapus, beth yw’r pwynt o gynyddu allbwn – sef CMC – y wlad? Mae angen ystyried mynegyddion eraill megis tlodi, anghyfartaledd, cyfeirnod GINI, ac ôl traed Carbon, a chreu cymdeithas lewyrchus ond hapus.

Ysbryd Lloyd George, Bevan a Gwynfor

Pam na ddylai Cymru adfywio ei gwleidyddiaeth yn ei modd arloesol ei hun, yn yr un ysbryd â Lloyd George, Aneurin Bevan a Gwynfor Evans? Tri dyn oedd yn hollol afresymol yn eu disgwyliadau am newid, a ysbrydolodd sefydliad y wladwriaeth lles a’r GIG, a llywodraeth i Gymru.

Mae cynnydd yn ddibynnol ar bobol afresymol. Trwy fod yn afresymol y gallwn ni greu Cymru sydd – trwy’r system nordig- ddim rhagor yn ddiurddas a ddinod, ond, yn llewyrchus a theg, yn agored ac yn gwneud penderfyniadau, chwedl Gwynfor, “gyda’n cefnau’n dipyn yn fwy syth, ac yn dal ein pennau’n dipyn yn uwch”.

BLOG: Rhywbeth i’w bori yn y Ffair Aeaf

Cyhoeddwyd Tachwedd 28, 2016 gan Blog Meddwl.

Tagiau: cefn gwlad, cennydd owen jones, Ceredigion, Pontsian, y ffair aeaf


Mae’r dyddiau’n byrhau, y tywydd yn oeri, a’r stoc ar y rhan fwyaf o ffermydd Cymru naill ai tu fewn, neu ar borthiant gaeaf.

I’r stocmyn gwartheg, mae’n golygu agor y cladd silwair, a chodi ychydig ynghynt er mwyn galluogi i’r gwaith ychwanegol o garthu, gwellto a bwydo gael ei gwblhau mewn da o bryd.

I’r bugeiliaid, mae’n golygu gwisgo haenen arall o ddillad yn y tywydd garw wrth oruchwylio eu praidd, a chludo bwyd ychwanegol iddynt i gyflenwi diffyg tyfiant y glaswellt.

Y Ffair Aeaf

Un o uchafbwyntiau’r wythnosau nesaf imi yw’r Ffair Aeaf ar faes y sioe yn Llanelwedd.

Mae’n gyfle i arddangos cynnyrch ffermydd Cymru gyda dros 1,300 o wartheg, moch, defaid a cheffylau, yn ogystal â chystadlaethau carcas, stondinau celf a chrefft a llawer mwy.

Mae llawer o gyhoeddiadau’n dueddol o gael eu gwneud yma hefyd, a dyma ambell beth rwy’n awyddus i glywed mwy amdanyn nhw…

Antibiotigion

Mae mis Tachwedd wedi gweld nifer o ddadleuon o’r ddwy ochr o ran deunydd antibiotigion ar anifeiliaid fferm.

Mae pryderon ers blynyddoedd o ran “esgeulustod” amaethyddiaeth tuag at eu defnydd o antibiotigion a all arwain at rhai clefydau yn gwrthsefyll triniaeth yn y dyfodol.

Mae gwrthsefyll antibiotigion yn sefyllfa sydd angen ei thaclo dros y byd yn feddygol ac yn filfeddygol.

Mae amaethyddiaeth yn cyrraedd eu targedau o leihau defnydd antibiotigion, ac ar y trywydd iawn i ragori’r targed cafodd ei osod ar gyfer 2018.

Mae dofednod wedi bron haneru eu defnydd o antibiotigion yn y pedair blynedd diwethaf, ac mae’r sector moch wedi lansio system ar-lein i gofnodi’r cwymp mewn defnydd o antibiotigion.

Rwy’n cydnabod y broblem o wrthsefyll antibiotigion, ond credaf taw’r ffordd gorau i daclo hyn yw defnyddio nhw mewn ffordd fwy cyfrifol, a defnyddio dulliau rhwystro yn hytrach na gwella gan fod hyn llawer gwell yn ariannol ac yn fiolegol.

Ardaloedd NVZ – diangen i ffermwyr da byw?

Mae Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd yn cynnal cyfnod o ymgynghori gyda ffermwyr Cymru o ran y posibiliad o ehangu NVZ (Nitrate Vulnerable Zones) ar draws Cymru gyfan.

Mae hyn yn dwf sylweddol o’i gymharu â’r 2.4% o dir Cymru mae’r cynllun yn ei oruchwylio ar hyn o bryd.

Petai hyn yn digwydd, bydd holl ffermwyr Cymru o dan yr orfodaeth o orfod dilyn canllawiau newydd, ac ni fydd hawl gan unrhyw dirfeddiannwr rhoi mwy na 250Kg o Nitrogen i bob hectar.

O ystyried y canllawiau sydd i gael yn barod i sicrhau lleihau Nitradau yn trwytholchi i mewn i’r amgylchedd, a bod ffermydd Cymru ar gyfartaledd yn rhoi tipyn llai na 250Kg o Nitrogen i bob hectar, yna credir nifer fod y weithred yma yn un ddiangen i ffermwyr da byw.

Bydden i’n dadlau y byddai’n well ffocysu’r NVZ ar y ffermydd tir âr, ac annog mwy o ffermydd Cymru i ddefnyddio systemau mwy effeithlon o osod slyri a thail er mwyn lleihau gwastraff Nitradau. Mae angen inni fel ffermwyr gofio cysylltu gydag Undeb Amaethwyr Cymru neu NFU Cymru er mwyn lleisio barn am y mater yma, ar effaith byddai’n cael ar ein ffermydd.

* Mae Cennydd yn astudio am radd meistr mewn Amaethyddiaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth

BLOG: Trump, Farage a Le Pen… a’r peryclaf yw Trump

Cyhoeddwyd Tachwedd 25, 2016 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: brexit, donald trump


Aled Thomas

Cafodd chwech o aelodau Plaid Cymru Ifanc gyfle arbennig i fod yn rhan o weithdy areithio a drefnwyd gan Hywel Williams AS yn San Steffan yr wythnos ddiwethaf. Dysgais am dechnegau ysgrifennu areithiau gwleidyddol.

Fel rhan o’r cwrs, astudiwyd araith Barack Obama yn dilyn ei fuddugoliaeth pan etholwyd ef yn Arlywydd America. Prif dechnegau’r araith hon oedd: ail-adrodd cyson, defnydd o wrthgyferbyniadau a gosod brawddegau mewn rhestrau o dri.

Prif themâu araith Obama oedd cydraddoldeb a’r pwyslais ar obaith newydd am ragor o newid, i’r llef ‘Yes we can’.

Heddiw, gwaetha’r modd, yr anobaith am arlywyddiaeth Trump sy’n rhagori ac yn gafael yn dynn amdanom. Corddwyd y dyfroedd gan anobaith ffiaidd. Dysgom am ddulliau Trump o drosglwyddo negeseuon ffasgaidd eu natur i’r bobl. Lledaenodd casineb gwrth-Islamaidd a gwrth-Hispanig wrth iddo ailadrodd ei addewidion.

Atgoffwyd ni am yr hyn a ddywedodd Hitler: ‘If you tell a big enough lie, and tell it frequently enough, it will be believed’. Dyma a ddywedai Trump drosodd a throsodd: ‘We’ll build a wall, a beautiful wall and Mexico is going to pay for it.’ Tri pheth sy’n cael eu crybwyll gan Donald Trump yn y frawddeg: wal, prydferthwch a thaliad.

Llwyddodd i hyrwyddo’r syniad o adeiladu wal drwy ddweud y byddai’r wal yn brydferth ac mai Mecsico fyddai’n talu amdano. Mae hyn yn codi ias, yn enwedig wrth gofio am eiriau Hitler: ‘does neb yn herio’r enillydd’.

Tri pheth sy’n anodd adnabod: Trump, Farage a Le Pen. A’r peryclaf ohonynt, o drwch blewyn, yw Trump. Yntau, y dyn gwyn, y bwli cyfoethog diegwyddor fydd yn arwain yn awr – o’r fath newid i egwyddorion diymhongar Obama.

‘Brexit yn drychinebus’

Mae’n bwysicach nag erioed i Blaid Cymru ddarbwyllo ein pobl mai twyll adain dde ei natur yw UKIP. Mae’r gymhariaeth rhwng ymgyrch Trump a Brexit yn amlwg i bawb, sef i greu ofn yn erbyn ffoaduriaid, gyda’u sloganau ‘Bring back control’ a ‘Make America Great Again.

Roedd canlyniad Brexit yn drychinebus yng Nghymru, yr un mor drychinebus â llwyddiant Trump yn yr Unol Daleithiau. Rhaid cofio fod cynifer â saith o aelodau UKIP yn ein Cynulliad Cenedlaethol.

“Gwinllan a roddwyd i’m gofal yw Cymru fy ngwlad.” Mae angen rhagor o wrtaith ar y winllan hon i ganghennau ifanc dyfu a’n cysgodi rhag surdeb eithafiaeth. Gyda’n gilydd rhaid torchi llewys a churo drysau i ddirwyn perswâd ar ein pobl i wrthod UKIP, canys egni a lwydd.

Yn y pen draw, fe ddaw haul ar fryn a gwin melys i’n parthau unwaith eto, dw i’n siŵr.

BLOG: Dw i wedi ymuno â chôr cerdd dant! (Rhan 4)

Cyhoeddwyd Tachwedd 16, 2016 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Cerdd Dant, cor yr heli, gwyl cerdd dant llyn ac eifionydd


Côr yr Heli ar y llwyfan
Bu’n noson hwyr. Y gystadleuaeth olaf un yn Ngwyl Cerdd Dant Llyn ac Eifionydd 2016 oedd y Côr Cerdd Dant Agored. Ac roedd wyth côr gwerin ar y llwyfan yn y gystadleuaeth o’n blaen ni.

Roedd bron i bob cystadleuydd wedi gwisgo du neu lwyd eleni, gan ein cynnwys ni, aelodau nerfus Côr yr Heli. Pam hynny, tybed? Ofn pechu gwylwyr â lliwiau llachar, efallai? Diffyg dychymyg? Pres? Ond roedd pawb ar eu gorau, a rhai ohonon wedi cael siwmper a steil gwallt a bronglwm newydd at y digwyddiad.

Braf oedd cael cip y tu ôl i’r llenni ar fyd dieithr o drefnu a thelynau, o ragbrofion a stiwardio, o lolian ac o laru aros. A’r lle yn gyfeddach o Gymraeg.

Er gwell neu er gwaeth, yn y bwyty lan staer y treulion ni y rhan fwya’ o’r nosweth yn aros ein tro – doedd dim digon o le i bawb yn y neuadd gron. Lle digon braf hefyd – y byrddau bwyd yn orlawn o wahanol bartïon, mamau, dawnswyr a beirniaid; Trystan Ellis Morris a chriw ffilmio Telesgôp yn bachu cystadleuwyr; a dynion gan fwya’ yn llenwi ochr y bar. Cawson gyfle sydyn i lithro i’r neuadd a gwylio o’r cefn ond roedd yn rhaid bodloni ar friwsion y beirniadaethau ffwrdd-â-hi yn y bwyty.

Roedd y corau meibion o dan ordors i beidio ag yfed cyn canu, ond ew, fydde neb yn eu beio am godi hwyl lan staer cyn camu ar lwyfan i lacio ychydig ar y noson. Da fyddai cael gornest cerdd dant feddwol a gwerinol yn y bar i gyd-daro â’r cystadlu ar lwyfan. Efallai ei fod eisoes yn bodoli – buodd yna, yn ôl pob sôn, ddathlu yn y bar ac yn y Whitehall yn y dre tan bedwar y bore, a phawb yn cerdd-dantio’i hochor hi, decini.

Hanner bach

Diolch byth mai dim ond hanner o Guinness gefais i cyn mentro ar lwyfan (wrth bipo ar gêm bêl-droed Cymru ar iPad un o Gôr Colwyn, diolch iddo). Mi grynes fel deilen drwy’r cyfan, ond roedd eisie bod ar y bêl er mwyn geirio’n ofalus a dod i mewn ar y nodyn cywir. Roedd y beirniad yn gwylio ac yn sylwi ar bopeth.

Rhaid ein bod ni wedi gwneud yn o lew gan i ni ENNILL! Do, myn cebyst i. Curo Côr Eifionydd, Côr Glanaethwy, a Lleisiau’r Nant (côr Leah Owen, neb llai). Daeth Gŵyl Cerdd Dant Llŷn ac Eifionydd 2016 ei chloi yn atsain i fonllef y côr o bron i bedwarugain (dyw Gwenan Gibbard yn dal ddim yn siwr faint o aelodau sydd).

Roedd y cynnwrf yn corddi wrth i ni wrando ar Mair Carrington Roberts yn traddodi: ‘dehongliad deallus, treiddgar iawn a mynegiant graenus cerddorol a hynod o deimladwy… Roedd y llefaru mor dreiddgar… Roedden ni’n teimlo’n wir ei bod hi’n fater bywyd arnach chi wrth ei chanu hi…’

Yr unig beth ro’n i am ei wneud ar ôl cyrraedd adre tua 1.30am y noson honno oedd fframio’r feirniadaeth, a chysgu. Wrth geisio suo’r babi tua 4 y bore, sylwi ar neges Dafydd Iawn ar Twitter a llawenhau eilwaith: ‘Llongyfarchiadau i bawb ar lwyddiant yr Wyl Gerdd Dant. Côr yr Heli yn ardderchog.’

Dywedodd sawl un ei bod yn ‘ddiweddglo gwych i ŵyl lwyddiannus’. Pawb yn ymfalchïo bod merched lleol (heblaw i dair ohonon ni) wedi cipio’r wobr. Cefais inne’r fraint o fod yn eu canol.

Un trueni yn yr ŵyl oedd diffyg corau a phartïon o dde Cymru. Nid dim ond i Lŷn y mae cerdd dant yn perthyn. Mae eisiau rhoi cyfle i bawb, boed yn gerddorol ai peidio, roi cynnig ar yr hen grefft. Beth am sesiynau hwyliog gyda thelynor bach da yn chwarae’r gainc, a phawb yn ceisio canu cyfalaw a pheint yn eu llaw. Stompiwn gerdd dant yn neuadd y pentre a’r dafarn.

Ond jiw, mae’r hen bla cystadlu yma wedi cydio ynof i, a dw i’n deall yn iawn ymhle mae’r hen gythraul canu yn llechu. Llandysul 2017 amdani.