Pwy sy’n gêm?

 


Monopoly
Ydych chi’n un o’r rhai sy’n meddwl mai pethau i blant yn unig yw gemau cyfrifiadurol? Wel meddyliwch eto, medd Daf Prys …

Perygl yw’r ddamcaniaeth fod un modd o gelfyddyd yn fwy gwerthfawr nac un arall. Wrth esbonio wrth gyfeillion ac eraill mod i wedi derbyn ambell gêm i’r PS4 y Nadolig hwn, gwahanol iawn yw’r ymateb.

Cenfigen gan rai, gwawd gan eraill a’r gwaethaf, y gwgu di-air: “Be, ges di gêm gyfrifiadur yn anrheg Nadolig? Ond mi wyt ti yn dy dridegau…” – y cysyniad syml ‘na fod gemau ar gyfer plant yn unig a bod strwythur pendant i fwynhad.

Gemau cyfrifiadur ar gyfer 5-21 oed, 22 ymlaen ffilmiau dyrys ac opera. Neu dim celfyddyd o gwbl a llwyr ymladd ym mhrofiadau bywyd arferol sef, ym, ista ar soffa a gwylio teledu, pobi cacen neu fynd am dro, falle. Pwy a ŵyr?

Dwi ddim yn hollol siŵr be ddylwn i fod yn gwneud yn lle mwynhau gemau cyfrifiadurol ond ym meddwl rhai, mae ‘na ‘rhywbeth gwell i mi fod yn gwneud. Unrhyw beth. Popeth.

Term anffodus

Yn anffodus ‘computer and video games’ yw’r term sydd wedi ei fabwysiadu ar gyfer y weithred o brofi rhaglen adloniannol ar ein cyfrifiaduron/consoles/ffonau symudol. Y gair ‘games‘ na sy’n dwyn y sylw. ‘Ti’n chwarae gemau?’ gydag wyneb diamgyffred.

Ond beth yw gêm? Gweithred o ddilyn rheolau pendant? Ie? Falle. Gyda phencampwriaeth y Chwe Gwlad ar ein pennau bydd y frawddeg ‘weles di’r gêm?’ yn cael ei ailadrodd yn ddi-ben-draw mewn tafarnau hyd a lled y wlad. ‘Gêm ddiflas’; ‘gwd gêm’; ‘gêm nesaf amdani!’. Ydy rygbi yn gêm felly? Ydy. Ond a yw’r gystadleuaeth ei hun yn gêm? Na.

Dros y Dolig siŵr gen i fod Monopoli wedi colli’i haenen o lwch tra bod y chwaraewyr yn suddo fewn i argyhoeddiad o farusrwydd. Gêm mae pobl yn hapus i’w chwarae.

Profiad hwylus sy’n dod a theulu a chyfeillion rownd bwrdd a’r Toblerone wedi diflannu mewn chwinciad. Ond wele’r gair chwaraewyr: chwarae, smalio, esgus byd. Gêm yn sicr, ie?

Nid ar chwarae bach

Ai felly rhywbeth mae rhywun yn chwarae yw gem? To play. Yn Saesneg mae’r gair yn dyfod o air Iseldireg (pleien): i fynegi eich hun yn gorfforol, i symud o gwmpas mewn ffordd egnïol. (Daw ein ‘chwarae’ ni o’r Lladin isel, iocor, drwy’r ieithoedd rhamantaidd, jouer (Ff) neu jugar (Sb).)

Mae wedi datblygu i olygu sawl peth gyda’r trywydd Cymraeg, chwarae, yn ei ddilyn: chwarae offeryn, chwarae gêm, plant yn chwarae, ond nid peth bach yw chwarae, fel y dywedodd Michel de Montaigne: “Children’s playthings are not sports and should be deemed their most serious actions.”

Mae defnydd o’r gair chwarae erbyn hyn yn llydan iawn. Ein gair am ‘sports‘ yw chwaraeon. Er hynny nid gêm yw canu offeryn a bydd neb yn disgrifio ras 100 medr fel ‘chwarae’ chwaith. Wedi dweud hynny mae graddfa amlwg iawn, gêm yn amlwg yw pêl-droed ond does dim chwarae bach pan mae’n dod i ffeinal cwpan y byd.

Yn yr un modd mae sawl ‘gêm’ cyfrifiadur yn cymryd siâp chwarae, enghraifft amlwg yw pêl-droed, ond erbyn hyn mae graddfa amlwg i gemau cyfrifiadurol yn union fel gemau mwy traddodiadol corfforol.

Does neb yn ‘chwarae’ The Last of Us neu The Stanley Parable a dyw peldroedwyr ddim yn ‘chwarae’ yn rownd derfynol Cwpan yr FA. Nid ‘gemau’ yw Papers, Please na Shadow of the Colossus yr un modd a taw nid ‘gêm’ yw darllen llyfr.

Wedi’i weld o’r blaen

Adloniant interactif yw’r enghreifftiau penodol yma, neu ‘solicited narrative’. Chi’n cofio’r llyfrau antur ‘na oedd yn ymddangos tua chychwyn y nawdegau, rhai amlddewis at ba weithred oedd y cymeriad am ei gymryd? Wel dyna beth yw llawer o ‘gemau’ dyddiau yma, dilyn naratif. Fi’n cofio un yn iawn oedd yn amhosib oherwydd teipo, ‘Trwy Ogof Arthur’ – diolch yn fawr Y Lolfa …

Y drafferth yw wrth gwrs yw pan oedd y diwylliant yn ei fagwraeth y profiadau oedd ar gael oedd gemau megis Pong a Space Invaders, mwy neu lai fersiynau o dennis a saethu colomennod clai. Gemau oedd y rheiny felly ‘gemau’ oedd y difyrrwch newydd.

Ond mae’r geiriau yma o ‘chwarae’ a ‘gemau’ yn mynd i aros efo ni wrth drafod y cysyniad o brofi’r rhaglenni yma ar ein cyfrifiaduron. Efallai fod yn rhaid i mi aeddfedu, anwybyddu’r gwawd a gadael i’r ‘gemau’ siarad dros eu hunain!

Gallwch ddilyn Daf Prys ar Twitter ar @dafprys.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd