RSS

Golwg360

MwyCau 

Cyflwr Cymru – dylanwad datganoli?

Cyhoeddwyd Medi 19, 2017 gan Y Blog Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Datganoli, Huw Edwards, Iwan England, refferendwm


Huw Edwards (Llun: S4C)
Ugain mlynedd ers refferendwm 1997, bu’r cynhyrchydd a chyfarwyddwr Iwan England ar daith gyda’r cyflwynydd Huw Edwards i gasglu barn a thrafod profiadau pobol Cymru …

Ugain mlynedd yn ôl, roeddwn i’n eistedd yn y tywyllwch mewn stafell anghyfarwydd yn gwylio’r teledu. Hon oedd fy noson gyntaf yn rhannu tŷ gyda saith o fyfyrwyr eraill. Roeddwn i eisoes wedi bwrw fy mhleidlais y bore hwnnw, ac wedi manteisio’n llawn ar gynnig £1 y peint ym mar yr undeb.

Roedd y manylion hyn, a chyffro rhyfeddol noson Medi 18, 1997, bron yn angof tan i mi eistedd i lawr a gwylio tapiau archif o ganlyniadau Refferendwm Datganoli Cymru. Mae’n anodd credu pa mor agos oedd y bleidlais i sefydlu’r Cynulliad. Ar raglen Saesneg y BBC, roedd Peter Snow wedi darogan taw ‘Na’ fyddai’n ennill, hanner awr yn unig cyn canlyniad tyngedfennol Caerfyrddin.

Roedd hi’n drawiadol sylwi faint o’r pynciau llosg a drafodwyd yn y stiwdio’r noson honno sydd yr un mor berthnasol heddiw: diffyg trafodaeth ar faterion Cymreig yn y cyfryngau; amheuaeth o’r de ymysg y gogs, ac o’r gogledd ymysg yr hwntws; a phroblemau economaidd enbyd mewn rhannau helaeth o’r wlad. Felly oes unrhyw beth wedi newid ers y noson dyngedfennol honno? Ydy Cymru’n cael ei llywodraethu’n well neu’n waeth?

Yr her osodom i ni ein hunain fel criw cynhyrchu oedd ceisio mesur cyflwr Cymru heddiw; gorchwyl oedd yn ymylu ar yr amhosib mewn cwta awr o deledu o ystyried popeth mae’r Cynulliad yn dylanwadu arno. Felly dyma benderfynu canolbwyntio ar dri o’r meysydd sy’n ysgogi’r drafodaeth fwyaf – addysg, iechyd a’r economi. Fe aethom ati i chwilio am unigolion oedd yn ceisio gwneud gwahaniaeth yn eu meysydd arbenigol a’u cymunedau. Pobol fyddai’n barod i ddweud yn onest a ydy’r Cynulliad a Llywodraeth Cymru yn eu cefnogi ac yn gwneud gwahaniaeth?

Wrth baratoi a chynnal sgyrsiau anffurfiol, y syndod mwyaf oedd bod pobol yn cyfeirio at lond llaw yn unig o ddeddfau wrth fesur llwyddiannau datganoli. Mae’r deddfau sy’n ymwneud â smygu, codi pris ar fagiau plastig a rhoi organau wedi dal dychymyg y cyhoedd. Ond prin iawn yw’r ymwybyddiaeth o union bwerau a chyfrifoldebau’r Cynulliad, nac o ddeddfau mwy ‘cynnil’.

Unwaith i ni ddechrau ar ein taith o amgylch y wlad, roedd pethau’n wahanol – roedd gan bawb farn glir am effaith datganoli ar eu sector arbennig nhw. Tra bod dadleuon 1997 wedi rhannu’r wlad 50/50 yn rheini o blaid ac yn erbyn datganoli, mae pethau’n fwy cymhleth ac yn fwy diddorol erbyn hyn. Roedd sawl person yn feirniadol iawn o ddiffygion mewn meysydd penodol, ond roedden nhw’n gefnogol o fodolaeth y Cynulliad ac o syniad creiddiol datganoli.

Roedd sylwadau cefnogol gan rai fel gweithwyr dur Tata ym Mhort Talbot, er enghraifft, yn agoriad llygad go iawn. O gofio pa mor wenwynig oedd y drafodaeth ynghylch y syniad o ddatganoli dim ond dau ddegawd yn ôl, mae’r newid yn arwyddocaol.

Huw Edwards: Datganoli 20: Nos Fawrth, Medi 19 am 9.30, S4C

Ewrop – canlyniad y refferendwm i’w groesawu

Cyhoeddwyd Mehefin 29, 2016 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Aled G Jôb, refferendwm, Undeb Ewropeaidd


Mae pob democratiaeth angen ei hysgwyd i’w seiliau yn achlysurol, meddai Aled G Jôb…

 

Y dybiaeth gyffredinol ymhlith y gwybodusion yng Nghymru yw bod canlyniad y refferendwm ddydd Iau diwethaf yn drychineb cenedlaethol.

Ond fel un a bleidleisiodd dros Aros (er mwyn mynegi fy hunaniaeth Gymreig mewn  digwyddiad oedd i bob pwrpas yn refferendwm ar annibyniaeth i Loegr), mi roeddwn i hefyd yn gobeithio am bleidlais i adael gan weld hynny fel modd o chwyldroi’r tirlun gwleidyddol ac economaidd yn yr ynysoedd hyn yn llwyr.

Credaf ein bod eisoes yn gweld hynny ar waith gydag ymddiswyddiad y Prif Weinidog, David Cameron, aelodau’r Blaid Lafur yn rhwygo’u hunain yn ddarnau mewn rhyfel cartref sydd i’w weld yn amhosib i’w ddatrys, Yr Alban yn paratoi i drefnu ail refferendwm ar annibyniaeth, a Phlaid Cymru hwythau wedi eu sbarduno’n  ddigonol i ddatgan bod rhaid prysuro’r broses o annibyniaeth i Gymru yn dilyn canlyniad y refferendwm.

‘Math o ddemocratiaeth newydd’

Gyda’r dosbarth gwleidyddol cyfan wedi cael cymaint o ergyd yn dilyn y bleidlais, mae lle i obeithio bod math o ddemocratiaeth newydd yn dechrau ymffurfio wrth i’r newidiadau hyn fynd rhagddynt.

Diau y bydd y broses hon yn flêr, yn gynhennus ac yn gymhleth, ond eto mae’n anodd osgoi’r synnwyr bod hanes yn cael ei greu o flaen ein llygaid ar hyn o bryd.

Wedi dweud hynny, dwi’n barod iawn i gydnabod rhan allweddol papurau asgell dde Lloegr yn y bleidlais dros Adael. Bu’r papurau hyn (sydd hefyd yn gwerthu’n dda yma yng Nghymru) yn pedlera propaganda gwrth-Ewropeaidd am flynyddoedd mawr cyn y bleidlais hon ac yn ddiamau fe welwyd gwaddol hyn oll ddydd Iau.

Ond rhaid cofio hefyd fod holl rym y Sefydliad Prydeinig yn gefn i’r bleidlais Aros, ynghyd â byd busnes, y banciau mawr a’r byd corfforaethol, a’r rheiny wedi ceisio dychryn pobl o’u crwyn gyda’u rhybuddion a’u bygythiadau am yr armagedon economaidd a chymdeithasol a fyddai’n digwydd pe bai Gadael yn ennill.  A yw’n syndod mewn gwirionedd mai’r bancwyr Goldman Sachs, a fu’n gymaint rhan o’r gwasgu ariannol dieflig ar bobl Gwlad Groeg, oedd yn ariannu’r cwbl?

‘Grymoedd tywyll’

Ac mi roedd yna rymoedd hyd yn oed tywyllach yn llechu yn y cysgodion. Roedd y modd y defnyddiwyd llofruddiaeth yr AS Jo Cox gan yr ochr Aros er eu dibenion gwleidyddol eu hunain yn gwbl droëdig. Roedd y lluniau teledu gofalus hynny o’r Aelodau Seneddol yn San Steffan gyda phawb ohonynt yn gwisgo blodyn gwyn i gofio am yr Aelod Seneddol, yn bropaganda o’r math gwaethaf.

Roedd y lluniau yn gorchymyn y gwylwyr: “Gwrandewch arnom ni, ein harbenigedd ni, ein doethineb ni, a’n hawdurdod ni yn y ddadl hon rhagor na’ch profiadau byw eich hunain.” Yn rhyfeddol, dewisodd pobl gyffredin ledled  gwledydd Prydain i wrthsefyll yr holl fygythiadau a’r holl bwysau seicolegol hyn er mwyn dweud: “Gall pethau ddim aros fel hyn. Mae’n rhaid i bethau newid.”

‘Cri o’r enaid am newid’

Mae’n eironig iawn mewn ffordd mai David Cameron o bawb a roddodd y cyfle euraidd hwn i’r etholwyr fynegi eu llais am unwaith a dweud eu dweud am gyfeiriad ein cymdeithas dros y genhedlaeth ddiwethaf ble mae cymaint o bobl a chymaint o gymunedau wedi cael eu gadael ar ôl mewn modd mor greulon ac annheg.

Roedd y refferendwm yn gyfle i bobl fynegi protest mewn dwy ffordd gysylltiedig. Mi roedd o’n gyfle iddynt fynegi anfodlonrwydd gydag Undeb Ewropeaidd pell ac annemocrataidd, a phrotestio ar yr un pryd am yr un meddylfryd neo-ryddfrydol sydd wedi dinistrio cymaint o fywydau a chymunedau yma dros y blynyddoedd diwethaf.

Mi roedd o’n gri o’r enaid am newid. Ac mae’n eironi hanesyddol bod ymateb pleidleiswyr Llafur wedi bod mor allweddol ym muddugoliaeth yr ochr Adael. Oherwydd fe ellir dadlau bod yr ymchwydd hwn dros newid yn dyddio nôl i’r holl obeithion hynny a ddrylliwyd yn dilyn ethol Tony Blair yn Brif Weinidog yn 1997.

Etholwyd Blair ar fandad i newid gwledydd Prydain yn sylfaenol, ond yn hytrach na newid,  yr hyn a welwyd oedd gwleidyddiaeth a ddilynodd yr un trywydd neo-ryddfrydol a nodweddodd y Torïaid am y 18 mlynedd flaenorol. Bu’r  rhwystredigaeth hwn yn ffrwtian dan yr wyneb am yn agos i 20 mlynedd. Ddydd Iau diwethaf, fe ffrwydrodd yr anniddigrwydd hwn i’r golwg mewn modd na ragwelwyd o gwbl gan ein harweinwyr gwleidyddol na’n pyndits cyfryngol.

‘Mwy creadigol a mentrus’

Ers blynyddoedd mawr, agwedd “managerial” fu’n nodweddu pleidiau gwleidyddol o bob math, wrth iddynt ddefnyddio’r ddibyniaeth ar yr Undeb Ewropeaidd er mwyn golchi’u dwylo o unrhyw gyfrifoldeb i dorri eu cwys eu hunain mewn gwirionedd. Bellach, gyda Phrydain y tu allan i’r Undeb Ewropeaidd, bydd dim esgus gan wleidyddion rhag bod yn fwy creadigol ac yn fwy mentrus wrth geisio clust yr etholwyr.

Yn y sefyllfa newydd hon, be sydd i rwystro Llywodraeth Cymru er enghraifft rhag gwladoli’r rheilffyrdd er mwyn sicrhau gwell gwasanaeth i’r cyhoedd yma yng Nghymru ac annog mwy o ddefnydd o drafnidiaeth gyhoeddus?

Rhaid cofio, wrth gwrs, ei bod hi’n fwy na phosib y caiff y buddugwyr eu siomi’n arw gyda rhai o’r addewidion a wnaed  ynghylch faint o arian a gaiff ei ail-gyfeirio i’r Gwasanaeth Iechyd wrth adael Ewrop ac yn wir faint o gyfyngu sy’n bosib ar nifer y mewnfudwyr i wledydd Prydain.

Dydi hi ddim yn amhosib chwaith y bydd y Sefydliad Prydeinig yn ceisio ffyrdd o anwybyddu’r bleidlais ei hun. Ond mewn amgylchiadau fel hyn, buan iawn y byddai’r wasg adain dde yn troi ar arweinwyr yr ochr Adael  ac fe fyddai’r anniddigrwydd cyhoeddus dilynol yn golygu y byddai’r Lloegr Annibynnol newydd yn wlad “fractious” iawn ac yn le y byddai pob math o wleidyddiaeth newydd ac anghysurus o bosib yn dod i’r wyneb.

Er yr anhrefn posib, byddai hyn hefyd yn beth daionus yn ei hanfod gan y byddai’n gorfodi pobl Lloegr i wynebu’r realiti am eu gwlad am y tro cyntaf erioed o bosib. Byddai’n golygu wynebu a  chydnabod y rhaniadau mawr sy’n bodoli ynddi, yr annhegwch sylfaenol sydd wedi ei nodweddu cyhyd a’r angen sylfaenol i ail-ddychmygu eu heconomi y tu hwnt i’r ddibyniaeth unllygeidiog ar ddinas Llundain er mwyn ceisio cyfannu eu gwlad.

‘Hunaniaeth’

Mae yna gyfleoedd mawr i’r Mudiad Cenedlaethol yng Nghymru yn dilyn y refferendwm a’r holl ddatblygiadau a grybwyllwyd uchod. Yn y lle cyntaf, dangosodd y refferendwm bod  diwylliant yn gallu bod yn drech na’r economi. Roedd pwyslais yr ochr Adael ar warchod hunaniaeth a chadw cymunedau rhag cael eu newid y tu hwnt i bob rheswm yn elfen gwbl greiddiol yn y ddadl.

Beth bynnag yw barn dyn am fewnfudo, mae’n ddiymwad bod lefelau mewnfudo wedi gweddnewid llawer o gymunedau yn Lloegr a phobl yn teimlo, yn gam neu’n gymwys, bod eu hunaniaeth dan warchae oherwydd hynny. Mae’n wir i ddweud hefyd na chafodd y lefelau hyn o fewnfudo erioed eu trafod yn iawn gyda’r cyhoedd na’u crybwyll mewn unrhyw faniffesto gan un o’r pleidiau mewn etholiadau dros y blynyddoedd diwethaf a bod pobl felly wedi mynd yn fwy sensitif fyth am y bygythiad i’w hunaniaeth.

Onid yw hyn yn rhoi cyfle o’r newydd i’r mudiad cenedlaethol ddefnyddio dadleuon tebyg wrth gyflwyno dadl dros gynnal hunaniaeth Cymru, yn  enwedig yn yr ychydig ardaloedd Cymraeg sydd yn weddill bellach?  Yr ofn mawr gyda hyn dros y blynyddoedd diwethaf oedd y cyhuddiad o “hiliaeth”, ond gyda thrafodaeth am effeithiau mewnfudo bellach yn fater priflif yn Lloegr, a mwy o wleidyddion yn barod i gydnabod nad hiliaeth yw mynegi pryder am newid natur cymunedau gwreiddiedig, siawns bod modd trafod hyn yn aeddfed  yng Nghymru erbyn hyn hefyd.

‘Canoli grym ymhellach’

Mae cyfle’n codi hefyd yn sgil y pwyslais mawr ar ddemocratiaeth a welwyd yn ystod y refferendwm. Yn fy marn i, roedd Boris Johnson a Michael Gove yn llygad eu lle wrth feirniadu natur anatebol ac annemocrataidd yr Undeb Ewropeaidd, a’u cytgan cyson ar geisio dychwelyd democratiaeth mor agos â phosib at bobl Gwledydd Prydain.

Un o hanfodion democratiaeth erioed fu’r egwyddor y dylai pobl ethol eu rheolwyr a chael y cyfle i’w disodli os nad ydynt yn cyflawni eu haddewidion i bobl.  Fy ofn mawr i gyda phleidlais Aros oedd y byddai’n cael ei weld gan benaethiaid yr Undeb Ewropeaidd fel mandad i ganoli grym hyd yn oed ymhellach yn nwylo comisiynwyr anetholedig ac y byddai wedyn bron yn amhosib rhwystro’r math o un wladwriaeth Ewropeaidd a fyddai’n sylfaenol wrthwynebus i hunaniaethau cenedlaethol led-led y cyfandir.

Gellid defnyddio dadleuon Johnson a Gove am ddychwelyd democratiaeth mor agos â phosib i fywydau pobl wrth gyflwyno’r achos dros drosglwyddo grymoedd a ddaw yn ôl o Frwsel i Gymru yn ogystal â grymoedd eraill a ddylai gael eu datganoli i Gymru. Pe bai unrhyw awydd gan Lundain i lyncu’r grymoedd hyn neu ddal gafael ar bwerau eraill, dylid ail-adrodd sloganau Gove a Johnson ar bob cyfle posib er mwyn dangos yr anghysondeb sylfaenol sy’n perthyn i’w dadl.

‘Cymru Annibynnol’

Beth bynnag fydd union natur gwledydd Prydain gyda’r Undeb Ewropeaidd dros y blynyddoedd nesaf, (ac mae’n amlwg y bydd math o berthynas yn bodoli er gwaethaf y bleidlais dros adael) rhagwelaf y bydd y syniad o Gymru Annibynnol yn tyfu mewn poblogrwydd, ynghanol y flux gwleidyddol presennol,  boed hynny mewn math o gonffederasiwn gyda’r Alban a Lloegr, neu o fewn math o Ewrop ddiwygiedig.

I raddau gellid dadlau bod yna gynulleidfa bosib ar gyfer y neges hon eisoes yn bodoli gyda’r 48% o bobl Cymru a bleidleisiodd dros aros ddydd Iau diwethaf. Er mwyn apelio at y garfan hon, nid digon bellach yw dibynnu ar ein plaid genedlaethol, Plaid Cymru.

Na,  bydd rhaid adeiladu mudiad torfol a phoblogaidd i ddadlau dros yr achos, sy’n barod i gyflwyno’r weledigaeth i bobl Cymru, un wrth un, cymuned wrth gymuned, ardal wrth ardal led-led ein gwlad. Gobeithio y bydd y rali Cymru Rydd sydd wedi ei threfnu ar gyfer y Sadwrn hwn (Gorffennaf 2) ar y Maes yng Nghaernarfon yn gam tuag at ddechrau adeiladu’r mudiad poblogaidd hwn.

Deffro i hunllef y refferendwm

Cyhoeddwyd Mehefin 28, 2016 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: brexit, Brwsel, refferendwm, Rhiannon Hincks, Undeb Ewropeaidd


Rhiannon Hincks
Cymraes o Aberystwyth, Rhiannon Hincks, sy’n esbonio’r ymateb ym Mrwsel wedi i Brydain ddewis gadael yr Undeb Ewropeaidd yr wythnos ddiwethaf…

Roedd deffro bore dydd Gwener fel hunllef.

Roeddwn i’n syllu ar fy ffôn mewn anghrediniaeth lwyr, ac yn teimlo’n sâl wrth ddarllen y newyddion bod Prydain wedi penderfynu gadael yr UE.

Mewn eiliad, roedd ein heconomi, ein hunaniaeth, ein dyfodol a’n hawliau i gyd o dan fygythiad. Roeddwn i bellach yn teimlo cywilydd, fel pe bawn i’n fradychwr ym Mrwsel, dinas sy’n dathlu llwyddiant a gwerthoedd yr UE ym mhob ffordd.

Gan ddal tacsi i adeilad y BBC i gael cyfweliad i drafod pethau, roedd clywed y newyddion yn Ffrangeg ar y radio yn swrrealaidd a’r awyrgylch yn ofnadwy.

Roedd y ddinas i gyd yn syn ac roedd teimlad dwys o argyfwng a thristwch yn yr awyr, yn enwedig wrth agosáu at adeilad y Comisiwn a chlywed pobl yn siarad am y bunt yn colli ei gwerth, a goblygiadau trychinebus eraill y penderfyniad i Brydain.

‘You are all crazy’

Ym Mrwsel, roedd fel petai llygaid y byd yn syllu’n gyhuddgar arnom ni, a phawb yn ceisio deall o ble y daeth y penderfyniad tyngedfennol hwn.

Pam nad oedd cyfiawnder i Ewrop, ac i’w chenhedlaeth iau yn arbennig?

Beth am y 48% a oedd yn gefnogol i Ewrop ac yn ei gwerthfawrogi fel sylfaen i’w gwerthoedd a’i hunaniaeth?

“You are all crazy”, meddai menyw mewn siop bapurau yn agos i’r Comisiwn wrthym ni y bore hwnnw.

Brad

Y tu hwnt i’r teimlad o ddicter a dryswch ym Mrwsel, mae hefyd pryder mawr, a ninnau’n dychmygu gweld yr Undeb Ewropeaidd yn dadfeilio o flaen ein llygaid, o dan rym y tu hwnt i synnwyr a chyfiawnder.

Yn waeth byth mae ceisio esbonio i bobl beth a achosodd y brad yma, a cheisio cyfleu cyn lleied o synnwyr a oedd ynghlwm wrth benderfyniadau’r rheiny a ddewisodd adael.

Sut mae egluro bod y rhan fwyaf ohonynt wedi pleidleisio o dan ddylanwad ffug addewidion, diffyg dealltwriaeth ynghylch Ewrop, ac i brotestio yn erbyn cyni a oedd yn codi o bolisïau’r Blaid Geidwadol ac nid o bolisïau Ewrop?

Hunanladdiad Cymru

Wrth geisio esbonio’r penderfyniad o safbwynt y Cymry, yr unig beth sy’n dod i’r meddwl yw taw hunanladdiad ydoedd.

Y gwir amlwg iawn yw bod yr union gymunedau sydd wedi elwa fwyaf o’r UE wedi bradychu eu dyfodol a dyfodol eu cenhedlaeth iau drwy hyn.

Mae ceisio derbyn eich bod wedi eich amddifadu o’r fraint o fod yn rhan o’r UE, ac nad yw mwyafrif poblogaeth eich gwlad yn rhannu’r un gwerthoedd â chi y tu hwnt o anodd.

Mae’n anos byth, mewn ffordd, dderbyn yr anghyfiawnder hwn wrth ddirwyn i ben blwyddyn wych o fyw ac astudio yng nghalon Ewrop.

Mae Rhiannon Hincks yn fyfyrwraig MA yn astudio technoleg cyfieithu ym Mhrifysgol Leuven, a bydd yn dychwelyd i Gymru yn yr wythnosau nesaf wedi blwyddyn ym Mrwsel. 

Beth fydd dyfodol yr Alban?

Cyhoeddwyd Medi 16, 2014 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Catrin Williams, refferendwm, yr alban


Catrin Williams
Catrin Williams sydd wedi bod yn gwylio’r ras annibyniaeth yn agosáu…

Wrth i 18 Medi agosáu, does dim modd dianc rhag yr hyn sydd yn digwydd yn yr Alban, yn enwedig ar ôl i ganlyniad pôl piniwn gan YouGov ‘chydig dros wythnos yn ôl beri gofid a dychryn San Steffan.

Dros y misoedd dwytha’, mae’r bwlch rhwng ‘Ie’ a ‘Na’ wedi bod yn lleihau yn raddol – ond wastad gyda ‘Na’ ar y blaen. Ond, am y tro cynta’ fe ddangosodd pôl piniwn YouGov fod ‘Ie’ ar y blaen o drwch blewyn.

Diddorol iawn oedd gweld ymateb y cyfryngau, y pleidiau gwleidyddol a San Steffan i hyn. ‘Ten days to save the UK’ oedd pennawd yr Independent, gyda phenawdau tebyg ym mhob papur newydd, a phobol yn dechrau galw ar y Frenhines i ymyrryd!

Er i’r frenhines gyhoeddi ar y pryd y byddai’n anaddas iddi hi ddangos tuedd wleidyddol, mi ddywedodd hi’r diwrnod o’r blaen fod angen i’r Alban “feddwl yn ofalus” am ei dyfodol – hwb arall i’r ymgyrch Na!

Devo Max – y bwriad gwreiddiol a wrthodwyd?

Cafodd y cynnig o ragor o bwerau datganoli ‘devo max’ i’r Alban ei daflu o gwmpas gan San Steffan yr wythnos diwethaf.

Onid dyma oedd Alex Salmond wedi gofyn amdano ynghynt, ac wedi bod yn fodlon cydweithio i’w sicrhau? A hynny yn cael ei wrthod gan San Steffan?

Felly be sydd yn gneud i bethau fod mor wahanol y tro yma? Yndi, efallai ei fod yn ‘argyfwng’ i’r Llywodraeth Brydeinig rŵan, wedi iddynt sylweddoli fod cryn ddiddordeb a chefnogaeth i annibyniaeth.

Ond tydi hynny ddim yn golygu fod y glymblaid am gytuno ar gynllun datganoli o’r fath mor fyr rybudd? Y ‘run ydi’r ddadl fewnol!

Ed yn colli cefnogaeth…

Mae Ed Miliband ar y llaw arall yn gweld hyn fel cyfle i geisio ennill mwy o gefnogaeth i Lafur – gan ddadlau y byddai Llywodraeth Lafur yn cynrychioli’r Alban yn well.

Ond ymateb llugoer gafodd yn yr Alban, hyd yn oed gan lawer o’i gyn-gefnogwyr a oedd yn grediniol ar y cychwyn y byddent yn pleidleisio yn erbyn torri i ffwrdd.

Aeth un Albanwr mor bell a dweud y dylai fod gan Ed Miliband gywilydd dod i’r Alban, gan ddadlau nad oes modd i’r un Llywodraeth Brydeinig gynrychioli wir anghenion yr Alban.

Bu i Gordon Brown geisio dylanwadu ar yr Alban yn gynnar iawn yn y trafodaethau. Dechrau’r flwyddyn roedd yn sôn fod angen datganoli ychwaneg o bwerau i’r Alban, a gwrthod annibyniaeth.

Ond, dal i ddisgwyl mae pawb am y cynlluniau yma – oherwydd bod y Blaid Lafur ei hun methu cytuno!

Yr un hen stori …

Felly mai’n hollol hurt i feddwl fod yr holl addewidion yma gan San Steffan o unrhyw werth.

Addewidion gwag ydyn nhw yn unig, wrth i San Steffan chwilio am rywbeth i geisio sicrhau fod yr Undeb yn aros gyda’i gilydd.

Ac fel mae Sturgeon wedi’i ddeud, mae’n wirion bost fod San Steffan yn credu fod pobol yr Alban mor anwybodus ac yn barod i lyncu celwyddau ac addewidion diddim o’r canol.

Wrth wrando ar y newyddion dros yr wythnos ddiwethaf o strydoedd Gaeredin, pwysleisiodd y cyhoedd fod hwn wedi cael ei ddweud o’r blaen – a pam y dylwn nhw wrando y tro yma?

Roedd carfan arall hefyd yn dadlau os dewis rhwng ‘devo max’ ac annibyniaeth, yna ‘devo max’ fyddai’r dewis – ond sut all bobol gytuno ar hyn pan does ddim cynlluniau cadarn mewn lle?

Propaganda Prydeinig

‘Dwi wir yn gobeithio fod pobol yr Alban ddim am gael ei llyncu mewn i’r propaganda Prydeinig yma – gyda’r BBC yn fwy euog na neb yn ei newyddion.

Mae hen ffefryna’ fel y Daily Mail hefyd wedi bod yn orlawn o storiau sydd yn codi ofn ac yn ei wneud i ymddangos fel petai’r byd yn dod i ben os byddai pleidlais gadarnhaol yn digwydd.

Gobaith i Gymru?

Cwestiwn arall sydd yn codi yw, sut a pham fod Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru, yn meddwl fod Cymru am ddioddef yn dilyn pleidlais o blaid annibyniaeth yn yr Alban? Oni fyddai Cymru mewn sefyllfa gryfach ar gyfer rhagor o ddatganoli?

Byddai bron yn amhosib cael Llywodraeth Lafur yn San Steffan yn dilyn annibyniaeth yr Alban, sydd yn golygu y byddai sylw Llafur (gobeithio) yn cael ei rhoi i Gymru – ac felly i ddatganoli?

Mae cefnogaeth ar gyfer datganoli wedi cynyddu yng Nghymru dros y blynyddoedd – does dim ond rhaid i ni edrych ar sut mae Cymru wedi datblygu ers sefydlu’r Cynulliad er mwyn gweld hynny, ac felly fe fyddai’n rhaid i’r Blaid Lafur ddeffro i hynny, ac ymateb i anghenion y Cymry.

Polau piniwn erbyn hyn….

Gall polau piniwn gael cryn effaith ar sut y mae pobol yn pleidleisio – oherwydd y tuedd ydi i rai pobol bleidleisio am bwy maen nhw yn meddwl sydd y debygol o ennill.

Ond, wrth edrych ar yr holl bolau piniwn sydd erbyn heddiw, mae’n anodd dweud pwy sydd wir ar y blaen. Roedd pôl yn y Sunday Telegraph yn dangos fo ‘Ie’ ar y blaen 54% i 46%, tra bod y ‘Sunday Times’ yn rhoi ‘Na’ ar y blaen 51% i 49%.

Sydd yn awgrymu i mi fod y canlyniad am fod yn un hynod o anodd ei galw, ac efallai fod pobol yn newid eu meddyliau yn reit aml – wrth i storiau ac areithiau di-ri ddod allan.

Mewn ‘chydig ddiwrnodau fe fydd y diwrnod mawr wedi cyrraedd, a gall llawer dal ddigwydd mewn amser byr.

Ond wrth i ymgyrch ‘Better Together’ edrych yn fwyfwy ddi-strwythr, a’r un hen stori o ddiffyg cytuno yn fewnol ac ymysg pleidiau San Steffan, gallaf ond obeithio fod dylanwad Sturgeon a Salmond yn ddigon positif a cry’ i’w gorchfygu.