RSS

Golwg360

MwyCau 

Llanast! – effaith yr etholiad

Cyhoeddwyd Mehefin 9, 2017 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad Cyffredinol, Jeremy Corbyn, Llafur


Jeremy Corbyn - ymgyrchu go iawn (Rwedland CCA4.0)
Mae pob plaid – a ninnau – yn wynebu cwestiynau anodd, ar ôl smonach anferthol Theresa May. Dadansoddiad Dylan Iorwerth o’r canlyniadau ….

Mewn gwahanol ffyrdd, mi allai pob plaid wynebu llanast ar ôl etholiad ddoe.

  • Mae’r Ceidwadwyr mewn trwbwl mawr, mae hynny’n amlwg. Paratowch am gyfnod hyll.
  • Mae gan Lafur hefyd gwestiynau anodd i’w hwynebu ac, yng Nghymru, mae ganddi gyfrifoldeb mawr.
  • Mi fydd rhaid i Blaid Cymru edrych eto ar ei chyfeiriad a’i thactegau.
  • A’r Democratiaid Rhyddfrydol? Beryg ei bod hi’n ta-ta ar ôl mwy na chanrif a hanner o gynrychioli Cymru yn San Steffan.
  • Tân siafins oedd UKIP o’r dechrau. Dim ond un marworyn bach sydd ar ôl, a hynny yn y Bae. Fyddai hi’n ddim syndod gweld rhai, os nad y cyfan, yn mynd yn ôl at y Torïaid.
  • Mi gafodd yr SNP ei gwasgu hefyd a’i chosbi am ganolbwyntio gormod ar refferendwm ac mi fydd rhaid iddi ailfeddwl a chwilio am dir cadarn eto.
  • Mae’r cwestiynau mwya’ er hynny i ni i gyd. Mi fydd oblygiadau o ran Brexit yn ysgytwol ac mi allai’r sgil effeithiau fod yn fawr ar sefyllfa fregus Gogledd Iwerddon.

A dyma nhw fesul un …

Y Ceidwadwyr – cawdel

Mae’n anodd gweld sut y gall Theresa May aros yn Brif Weinidog yn hir iawn a’i hawdurdod wedi ei chwalu. Ar ôl colli hwnnw, does ganddi fawr ar ôl, heblaw esgidiau.

Mi fydd y geiriau ‘Cader Idris’ ar ei charreg fedd.

Tydi’r blaid bellach ddim mewn sefyllfa i wthio am Brexit caled ac mi fydd hynny’n aildanio’r ymladd mewnol.

Yng Nghymru, ar ôl rhai digwyddiadau rhyfedd yn ystod yr ymgyrch, mae’r pwysau’n debyg o dyfu eto hefyd ar yr arweinydd, Andrew R. T. Davies.

Llafur – lle nesa’?

Ar yr olwg gynta’, mi allech chi feddwl bod popeth yn wych, gydag ymgyrch gref yn ennill seddi yn nannedd ymosodiadau personol a gwasg asgell dde ddidrugaredd.

Ond beth am y mwy na 150 o ASau oedd wedi gwrthwynebu’r arweinydd Jeremy Corbyn a’i bolisïau? Sut fyddan nhw’n ymateb wrth iddo fo a’r llefarydd economaidd, John McDonnell, gael trwydded i fynd ymhellach ac i gryfhau’r blaid yn y wlad ar eu traul nhw?

Faint o’r enwau mawr fydd yn fodlon edifarhau a derbyn swyddi mainc flaen? A pha mor gyfrwys fydd Jeremy Corbyn wrth yrru ei agenda yn ei blaen? A fydd y rhyfel yn parhau?

Y dewis arall ydi cydweithio a gweld o ddifri a ydi “gwleidyddiaeth Prydain wedi newid”. Dyna ddylen nhw’i wneud.

Llafur Cymru – lwc a chraffter

Mi lwyddodd Llafur Cymru i fanteisio i ddechrau ar bellter rhyngddyn nhw a’r blaid yn Lloegr ac, wedyn, ar lwyddiant yr arweinydd Prydeinig.

Mae Carwyn Jones wedi dangos sawl tro ei fod yn dactegydd craff ac yn gyfathrebwr ardderchog ond y canlyniad ydi fod y cyfrifoldeb arno fo a’r ASau Llafur Cymreig bellach yn anferth.

Ganddyn nhw y mae’r gallu i ymladd am Frexit da i Gymru – o ran pwerau ac arian – a, gyda senedd grog, mae’r cyfle yno.

Plaid Cymru – cwestiynau

Yn weddol fuan – unwaith y dechreuodd Llafur gryfhau – mi ddaeth hi’n amlwg y byddai’r ‘blaid bach’ yn cael ei gwasgu.

Y gobaith iddi hi oedd ennill cwpwl o seddi, er gwaetha’ cwymp yn y bleidlais. Mi enillon nhw Geredigion a dod yn agos eto ym Môn, ond mae Arfon yn ymylol ac maen nhw wedi colli tir ar draws y Cymoedd.

Mi fydd yna gwestiynau am arweinyddiaeth Leanne Wood ar ôl yr holl sylw y mae’n ei gael ond, yn fwy na hynny, mae’n rhaid i’r Blaid ystyried beth yn union y mae’n ei gynnig yn wahanol i Blaid Lafur Garwynaidd.

Brexit … efallai

Mi fydd y canlyniadau yn codi amheuon am ddyfodol Brexit ei hun. Mae sŵn y chwerthin ym Merlin a Pharis i’w glywed fan hyn.

Roedd hi’n anodd cynt; bellach, mae ganwaith anos. Ac mi fydd rhaid cael cytundeb ‘y wlad’ mewn rhyw ffordd – nid refferendwm ond, yn bendant, trafodaeth lawn a phleidlais go iawn yn Nhŷ’r Cyffredin.

A chymryd y bydd y Ceidwadwyr yn cynnal llywodraeth, mae hynny’n debyg o fod yn bartneriaeth gyda’r DUP yng Ngogledd Iwerddon. Rhwng Brexit a hynny, mae’n gyfnod peryglus iawn yn y dalaith.

A’r canlyniad i gyd?

Mae’r etholiad yma wedi cadarnhau’r diffyg trefn rhyfeddol sydd mewn gwleidyddiaeth ar hyn o bryd.

Mae gwladwriaeth a bleidleisiodd tros Brexit bellach wedi gwanhau gallu ei Llywodraeth i fargeinio – yn fwriadol, efallai, ar ôl cael ofn y Blaid Geidwadol.

Y sôn ydi fod llawer o bobol ifanc wedi pleidleisio – cenhedlaeth fory’n taro’n ôl yn erbyn cenhedlaeth ddoe a heddiw.

Mi fydd rhaid aros ychydig eto i weld a oes yna symudiad go iawn yn erbyn toriadau a threthi isel ac o blaid gwleidyddiaeth wahanol.

Y newyddion da ydi fod ymgyrchu didwyll yn gallu ennill weithiau.

A ddaeth hi’n bryd claddu’r Blaid Lafur?

Cyhoeddwyd Hydref 3, 2016 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Aled G Jôb, Jeremy Corbyn, Llafur


Jeremy Corbyn Llun: PA
Aled G J
ôb sy’n trafod y rhagolygon i Lafur wedi ei chynhadledd stormus yr wythnos ddiwethaf…

Mae yna baradocs mawr yn nodweddu’r stori hon sydd wedi denu cymaint o sylw dros yr haf ac sy’n debyg o lenwi colofnau papur newydd am fisoedd eto i ddod.

Ar y naill law, mae’r bybl cyfryngol/San Steffanol yn unfryd unfarn nad oes gan Jeremy Corbyn unrhyw obaith ennill Etholiad Cyffredinol, pryd bynnag y gelwir yr etholiad hwnnw. Mae’r ddadl hon wedi ei hail-adrodd cymaint o weithiau fel ei bod yn atgoffa dyn o’r dywediad Lladin hwnnw; “Argumentum ad Populum” (Oherwydd bod cymaint o bobl yn dweud ei fod yn wir, felly mae’n rhaid ei fod o’n wir).

Ond wedyn, mae’r polau piniwn sydd yn mesur poblogrwydd arweinwyr y pleidiau ymhlith y cyhoedd hefyd yn awgrymu bod Corbyn dal i bolio’n drybeilig o wael ar bob cyfrif.

Ac eto, ar y llaw arall,  mae’n ymddangos imi fod syniadau Corbyn am symud tuag at wleidyddiaeth gwirioneddol gyfranogol rhagor na’r hen wleidyddiaeth gynrychioladol, mynd i’r afael ag anghyfartaledd a sicrhau cymdeithas decach, buddsoddi yn yr economi go iawn ac ymestyn cyfleoedd i bawb bron megis meme tawel-bwerus sy’n prysur ymledu i bobman er nad oes modd ei fesur yn iawn ar hyn o bryd.

Ar un ystyr, dydi hyn ddim yn rhyfeddod o gwbl. Mae gwledydd Prydain wedi profi 35 mlynedd o neo-ryddfrydiaeth sydd wedi arwain at un o’r cymdeithasau mwyaf anghyfartal ar gyfandir Ewrop. Mae hanes yn dangos inni mai symud mae’r pendil yn anorfod wedi hyn a hyn o amser, ac yn dilyn Brexit a’i holl oblygiadau, mae yna synnwyr cynyddol ein bod mewn cyfnod gwahanol  a phob math o bosibiliadau newydd yn brwydro i weld golau dydd.

Ond ynghanol y posibiliadau newydd hyn, y caswir sy’n rhaid ei wynebu yw bod y Brand Llafur ei hun bellach yn farw. Yn y lle cyntaf, mae’r enw ei hun bellach yn ymddangos yn hollol anachronistaidd ac amherthnasol yn 2016, yn gyforiog o gyfeiriadaeth at orffennol a math o gymdeithas sydd wedi hen ddiflannu o’r tir.

Yn ail, collodd Hen Lafur bob credinedd ym marn yr etholwyr oherwydd yr ystrydebau am or-ddylanwad yr undebau llafur,  diflaniad yr hen weithfeydd traddodiadol a’r ffaith fod Llafur Newydd ei hun yn ymdrech mor fwriadol nid yn unig i’w disodli ond hefyd ei thanseilio.

Yn ei thro, mae Llafur Newydd hefyd wedi ei dinistrio’n racs jibiders erbyn hyn. Yn bennaf efallai oherwydd Rhyfel Irac, ond hefyd am iddi or-addoli’r farchnad ariannol yn Llundain, colli cysylltiad â’i chefnogwyr traddodiadol, closio gormod at y Ceidwadwyr a chreu’r canfyddiad cyhoeddus mai prif ddiben y blaid oedd caniatáu i griw o siwtiau yn San Steffan i bluo’u nythod eu hunain uwchlaw popeth arall.

Erbyn hyn, yr hyn sy’n weddill yw Llafur Gwerylgar. Er gwaethaf ail fuddugoliaeth Corbyn, a methiant llwyr y coup yn ei erbyn dros yr haf – go brin y caiff yr hollt rhyngddo ef â’r mwyafrif helaeth o’r aelodau seneddol ei gyfannu.  Bydd y “trench warfare” y rhybuddiodd Corbyn rhagddo yn symud i dir newydd  a chyfnod newydd mewn dim o dro gyda Tom Watson, Sadiq Khan, a Chuka Umunna ymhlith eraill yn codi’u pennau yn rheolaidd uwchben y ffosydd i danio bwledi dirifedi at eu harweinydd druan.

Y Llafur Gwerylgar hon fydd ei diwedd hi mae gen i ofn. Mi fydd hi’n drist ar un wedd gweld sefydliad a fu mor ganolog a dylanwadol yn hanes Gwledydd Prydain yn dod i ben. Ond wedyn, o weld natur hunanddinistriol y Blaid oedd mor amlwg o hyd yn eu cynhadledd yn Lerpwl a’r dybiaeth hollol ymhonnus hon fod ganddi hawl i siarad dros “yr holl wlad” fondigrybwyll, daw rhywun i’r casgliad mai bendith ac nid melltith fydd hynny yn y pendraw.

Be’ allai ddod yn ei lle felly?

Synnwn i damaid y bydd  symudiad cymdeithasol Momentum yn datblygu i fod  yn drefniant gwleidyddol yn ei hawl ei hun cyn hir. Yn fan hyn mae’r syniadau, y bwrlwm, yr egni, a’r brwdfrydedd sydd ei angen i greu newid go iawn, ac i apelio at y miliynau dadrithiedig sydd wedi hen golli ffydd yn y system wleidyddol bresennol.

Yn y creadigrwydd organig hwn, fe welwn ni fersiwn Lloegr o’r hyn sydd wedi bod ar waith yn yr Alban ers 2014  a hynny gyda’i ffurf ei hun a’i ddeinameg ei hun.  Dyma’n union y math o wleidyddiaeth gyfranogol, drawsnewidiol y mae Jeremy Corbyn am ei weld yn ennill ei phlwyf, ac yn y sefyllfa ryfedd sydd ohoni ar hyn o bryd, pwy sydd i’w ddweud na fydd Momentum yn tyfu’n ddylanwadol iawn yn Lloegr cyn hir?

Bydd yr aelodau seneddol Llafur gwrth-Gorbynaidd hwythau yn gorfod wynebu llif hanes hefyd a phenderfynu ai ymuno gyda’r Democratiaid Rhyddfrydol a fyddai orau iddyn nhw, neu ymffurfio o dan enw newydd sbon –  “Democrats Together” efallai?

Ond pa bynnag ffurfiau a ddaw yn lle’r Blaid Lafur, yn hwyr neu’n hwyrach bydd rhaid i’r ffurfiau newydd hyn gydnabod yr eliffant ar riniog y drws sef natur Lloegr ei hun. Roedd hi’n arwyddocaol iawn cyn lleied o son a fu am yr Alban a Chymru yn y gynhadledd yn Lerpwl, felly efallai’n wir fod y tir yn cael ei baratoi ar gyfer wynebu’r eliffant. Ond wedyn, mae’n eliffant trafferthus iawn yn anffodus.

Sut mewn difri calon mae unrhyw blaid yn gallu llunio un neges ystyrlon all apelio at ddinas gosmopolitan Llundain, Mondeo Man yr Home Counties, ardaloedd gwledig y de, dinasoedd mawr fel Birmingham a Lerpwl, ardaloedd ôl-ddiwydiannol y Midlands a’r Gogledd-Ddwyrain, ac ardaloedd anghofiedig megis Cernyw a Gwlad yr Haf oll ar yr un pryd? Mae Lloegr yn wlad hollol ranedig yn ei hanfod ac mae’n ymddangos bod ei hen deyrnasoedd unigol megis Mercia, Wessex, a Northumberland yn parhau i daflu’u cysgod drosti.  Adlewyrchiad o’r rhaniad hwn fu holl dreialon y Blaid Lafur dros y blynyddoedd diwethaf mewn gwirionedd wrth iddynt frwydro i geisio cadw’r cwbl at ei gilydd. A bellach mae Brexit wedi dangos inni noethni llwm y cawr hwn sydd wedi teyrnasu dros yr ynysoedd hyn cyhyd.

Mae’n debyg mai’r unig beth all uno Lloegr yn y pendraw yw neges genedlaethol am hawl Lloegr i fodoli fel cenedl a bydd rhaid i Momentum a Democrats Together ddechrau llunio’r neges honno yn gyflym iawn gan fod UKIP eisoes ar y trywydd hwn yn barod.  A gyda’r Ceidwadwyr yn blaid Lloegr de facto yn barod, bydd cryn gystadleuaeth yn eu hwynebu am deyrngarwch cenedlaethol y Saeson.

A’r oblygiadau i Gymru? Er y gwag obeithio a fu mewn rhai cylchoedd am anwybyddu Lloegr a  sefydlu perthynas uniongyrchol gydag Ewrop, does dim modd inni ysgaru’n hunain o’r hyn sy’n digwydd ym myd ein cymydog mawr yn anffodus. Mae’r hyn sy’n digwydd yn Lloegr wastad am ddylanwadu ar Gymru mewn amryfal ffyrdd.

Ond byddai gweld radicaliaeth Momentwm yn deffro Lloegr o’i thrwmgwsg  ynghyd â neges genedlaethol am ei rôl newydd yn y byd yn cynnig cyfleoedd newydd i Gymru hithau.  Felly, ble mae’r Momentwm Cymreig?!

Cyfweliad llawn – Guto Harri ar ‘sgandal’ y Blaid Lafur Gymreig

Cyhoeddwyd Mai 14, 2015 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: arweinyddiaeth, guto harri, Llafur, y blaid lafur


Gwenllian Elias
Mae’r newyddiadurwyr profiadol a’r darlledwr gwleidyddol Guto Harri wedi gofyn pam nad oes yr un Aelod Seneddol o Gymru wedi dangos diddordeb mewn arwain y blaid Lafur yn dilyn ymddiswyddiad Ed Miliband. Mewn cyfweliad â golwg360, mae hefyd yn dweud ei ddweud am y diffyg sbarc yng ngwleidyddiaeth Cymru ar hyn o bryd yn ogystal â chondemnio arferion pleidleisio pobol Cymru…

Sut ydach chi’n teimlo am wleidyddiaeth Cymru ar hyn o bryd a’r ffaith nad oes yr un AS o Gymru wedi cynnig eu henwau i arwain y blaid Lafur?

“Mae’n gwestiwn amlwg – Cymru yw unig gadarnle’r blaid Lafur bellach. Mae Llafur wedi colli ei le yn yr Alban yn llwyr, mae wedi bod yn wan yn Lloegr oni bai am ddinasoedd mawr y gogledd a Llundain, ond mae Cymru mor Llafur ag erioed.

“Mae’n adlewyrchiad trist ar sefyllfa’r blaid Lafur Gymreig o fewn y blaid Brydeinig bod ei chyfraniad hi mor ymylol.

“Mae dau beth wedi’n nharo fi erstalwm – mae Cymru wedi pleidleisio’n ufudd i’r blaid Lafur ers dros ganrif. Yn y gorffennol, mae Cymru wedi rhoi tri arweinydd, un ar ôl y llall, i’r blaid Lafur – Jim Callaghan, Michael Foot a Neil Kinnock.

“Pan ddaeth Tony Blair yn ôl i rym, peth truenus oedd mai dim ond dau aelod o Gymru gyrhaeddodd gabinet Llafur yn y cyfnod yna. Er gwaethaf canrif o bleidleisio ufudd, dyw Cymru ddim wedi cynhyrchu lot o fawrion.

“A nawr bod y blaid yn cynnal gornest am yr arweinydd nesaf, onid yw’r unig gadarnle sydd gyda nhw wedi cynhyrchu un ymgeisydd?

“Os yw pobol yn mynd i mewn i wleidyddiaeth, oni ddylen nhw fod ag uchelgais? Pam mynd i mewn i wleidyddiaeth er mwyn bod yn back-bencher?

“Mae pobol Cymru yn eu gyrru nhw i San Steffan dro ar ôl tro ac mae angen cwestiynu os ydyn nhw’n haeddu’r fath deyrngarwch. Beth maen nhw’n rhoi yn ôl? Faint o lais maen nhw’n ei roi i bobol Cymru?”

Pa ASau yr hoffech chi weld yn cynnig eu henwau i’r arweinyddiaeth?

“Dwi ddim yn berson Llafur felly ddim am gynnig enwau pendant – ond fe ddylid holi pam nad yw Owen Smith yn y ras. Mae e ar fainc flaen y blaid Lafur.

“Chwarae teg i Steven Kinnock, newydd gael ei ethol mae e – falle maes o law fydd e’n dangos yr un uchelgais a’i dad.

“Mae Kevin Brennan yn aelod cydwybodol, deallus o’r blaid sydd ar y fainc flaen ac mi faswn i’n disgwyl, tase ‘na Llywodraeth Lafur nawr, y base fe’n weinidog.

“Ond mae’n rhaid cwestiynu pam fod pobol sydd wedi bod yn cynrychioli etholaethau Cymreig ers dros 20 mlynedd wedi gwneud cyn lleied o argraff – fel nad ydyn nhw’n deilwng, neu ddim hefo cyfle i fynd amdani.”

Pam fod pobol Cymru yn parhau i ethol yr un hen wynebau?

“Mae disgwyliadau Cymru mor isel – rydym ni’n dal i ethol yr un ASau pan nad ydan ni wedi cael yr un Oes Aur a gafodd yr Alban.

“Er gwaetha’r ffaith bod Llafur wedi delifro cyn lleied i Gymru, mae’r bobol sydd hefo diffyg dychymyg, wmff, aeddfedrwydd a chyffro gwleidyddol yn dal i bleidleisio Llafur.

“Mae ‘na rywbeth o’i le ar ein gwleidyddiaeth ni ac rwy’n credu bod y ffaith nad oes yr un Cymro yn y ras am yr arweinyddiaeth yn sgandal.”

Pam nad oedd fawr ddim o newid o ran y patrwm pleidleisio yng Nghymru, o’i gymharu â’r Alban a Lloegr?

“Dwi wedi difaru erioed bod gwleidyddiaeth Cymru mor llipa.

“Mae pobol yn pleidleisio bron yn ddi-gwestiwn, dro ar ôl tro, i’r un blaid ac mae gennym ni’r peth agosaf mewn cymdeithas ddemocrataidd war i wladwriaeth un- blaid yng Nghymru.

“Mae gwladwriaethau un-bleidiol yn tueddu i fod yn rhai sydd ar y gwaethaf, yn llygredig, ond ar eu gorau yn ddiymadferth ac yn llipa. Os nad oes posibilrwydd fod plaid yn colli ei lle – dyw hi ddim ar flaenau ei thraed.

“Os nag yw hi ar flaenau ei thraed, dyw hi ddim yn gweithredu mor effeithiol ag y dyle hi. Ac yn anffodus dwi’n dod i’r casgliad hynny am natur gwleidyddiaeth Cymru dro ar ôl tro.

“Mae’n wir am y Cynulliad ond mae e hefyd yn wir am San Steffan. O dan  Lywodraeth Lafur diwethaf Tony Blair, roedd ‘na griw aruthrol o wleidyddion o’r Alban. Ond maen nhw rŵan wedi taflu bron pob aelod Llafur allan o’r wlad.”

Pa newidiadau fyddech chi’n hoffi eu gweld yn y tymor gwleidyddol nesaf sydd i ddod?

“Mae cyfrifoldeb ar y blaid Lafur i unioni eu beiau neu mae’n rhaid i’r bobol ofyn i’w hunain – a ydyn nhw’n haeddu gwell na’r blaid yma maen nhw wedi bod mor deyrngar iddi.

“Faswn i’n meddwl y byddai pitch Llafurwr o Gymru yn eithaf cryf nawr. Dyw cangen yr Alban ddim yn gwybod beth yw’r ateb – maen nhw newydd gael eu chwalu, dyw cangen Lloegr ddim yn gwybod beth yw’r ateb am eu bod nhw newydd golli llwyth o seddi. Ond mae cangen Cymru’n gwybod sut mae siarad â’r etholwyr am eu bod nhw wedi bod mewn grym yn ddi-dor ers datganoli.

“Ond er gwaethaf y trac record yna does neb yn sefyll allan.”

Y dadleuon teledu – oes ateb arall?


Iolo Cheung
Iolo Cheung sydd yn pendroni a allai’r pleidiau bach gydweithio i geisio sicrhau eu lle yn y dadleuon …

Mae’r ddadl ynglŷn â’r ddadl wedi bod yn rhygnu ‘mlaen yr wythnos hon, wrth i David Cameron ailddarganfod ei bryder am faterion amgylcheddol.

Cyfeirio ydw i wrth gwrs at y dadleuon teledu cyn etholiad cyffredinol mis Mai, a datganiad y Prif Weinidog na fydd o’n cymryd rhan os nad yw’r Blaid Werdd yn cael bod yno hefyd.

Chwarae teg i Mr Cameron am ddangos y fath gonsyrn i blaid Natalie Bennett, er bod pawb wrth gwrs yn gallu gweld nad haelioni yw’r prif reswm y mae wedi mynnu’r fath beth.

Ond mae’r dadlau’r wythnos hon wedi dangos ei bod hi bron yn amhosib plesio pawb.

Her i’r lleill

Mae’n hawdd gweld pam bod Cameron eisiau’r Blaid Werdd i fod yn y dadleuon teledu (er bod lle i gredu wrth gwrs mai esgus i beidio â chymryd rhan yw hyn ganddo).

Croestoriad bychan iawn o bobl dw i’n dychmygu sydd yn ceisio penderfynu rhwng y Ceidwadwyr a’r Gwyrddion pan ddaw at yr etholiad – dyw Cameron ddim yn debygol o golli llawer o bleidleisiau i’r rhain.

Ar y llaw arall mae’r pleidiau eraill i gyd mewn peryg o wneud – dyna pam eu bod nhw’n cuddio y tu ôl i reolau Ofcom sydd ddim ar hyn o bryd yn ystyried y Blaid Werdd fel ‘prif blaid’.

Llafur am eu bod nhw’n ofni colli pleidleisiau pobl ar yr adain chwith sydd yn poeni nad yw plaid Ed Miliband yn gwneud digon i wrthwynebu toriadau’r llywodraeth bresennol.

Y Democratiaid Rhyddfrydol, oherwydd ei bod hi’n bosib y bydd eu cefnogaeth nhw yn crebachu hyd yn oed yn fwy petai’r blaid ‘brotest’ yma o’r chwith yn cael rhagor o sylw.

A UKIP gan eu bod nhw – er bron yn hollol wahanol yn wleidyddol i’r Gwyrddion – wedi sefydlu eu hunain fel plaid ‘brotest’ newydd yr etholiad yma, a ddim am i neb sathru ar eu traed.

Eironi

Yr eironi yw bod yr holl sylw yma ar y ffaith fod y Gwyrddion yn y dadleuon teledu i’w weld wedi gwneud lles iddyn nhw beth bynnag.

Ers wythnosau nawr mae rhai polau piniwn wedi dangos bod eu cefnogaeth nhw yn hafal, hyd yn oed yn uwch, na’r Democratiaid Rhyddfrydol ar adegau.

Yn ôl y blaid, mae eu haelodaeth nhw wedi cynyddu 2,000 yn y 24 awr ddiwethaf ac maen nhw nawr yn honni fod ganddyn nhw 42,500 o aelodau – mwy na UKIP, a bron cymaint â phlaid Nick Clegg.

Fe gawson nhw llai na 1% o’r bleidlais yn etholiad cyffredinol 2010, ond fe ddaethon nhw’n bedwerydd yn etholiadau Ewrop 2014 gyda 6.9% o’r bleidlais.

Plaid gymharol fechan o hyd, does dim dwywaith am hynny, ond hynny’n rhannol oherwydd nad yw hi tan nawr wedi cael y sylw mae’r tair prif blaid, a UKIP yn ddiweddar, wedi bod yn ei gael.

Ac yn ôl y pôl diweddaraf gan YouGov heddiw mae 72% o bobl bellach eisiau gweld nhw’n rhan o ddadleuon teledu etholiad cyffredinol 2015.

Efallai bod Cameron yn cefnogi achos y Blaid Werdd am resymau hunanol, ond mae gan y Gwyrddion yn sicr lle i gredu y dylen nhw fod yn cael eu hystyried.

Plaid a’r SNP

Ble mae hyn yn gadael Plaid Cymru a’r SNP? Wedi’r cyfan, mae gan yr SNP ddwywaith gymaint o  aelodau ag sydd gan y Gwyrddion a chwe gwaith y nifer o ASau.

Nhw yw’r blaid fwyaf yn yr Alban o bell ffordd ar hyn o bryd yn ôl y polau piniwn, ac mae’n bosib iawn y bydd ganddyn nhw ddwsinau o ASau allai helpu ffurfio llywodraeth ar ôl yr etholiad.

Mae Plaid Cymru’n un o brif bleidiau Cymru wrth gwrs, ond hyd yn oed wedi dweud hynny mae’n bosib mai brwydro yn erbyn UKIP am y pedwerydd safle fyddan nhw ym mis Mai.

Ac er bod y ddwy blaid yn bwysig iawn yn eu gwledydd nhw, rhaid cofio mai dadleuon teledu Prydeinig fydd rhai eleni.

Byddai negeseuon Leanne Wood a Nicola Sturgeon ddim yn berthnasol i dros 90% o’r gynulleidfa dim ots pa mor apelgar (neu ddim) fyddan nhw, oherwydd bod dim modd rhoi eich croes yn y bocs i Plaid a’r SNP yn Lloegr.

Ac felly maen nhw mewn safle gwannach pan mae’n dod at ddadlau eu hachos.

Ateb arall?

Oes ‘na ffordd arall i’r cenedlaetholwyr ei gwneud hi? Iawn, mi gafwyd dadleuon ar wahân i’r un cenedlaethol yng Nghymru a’r Alban yn 2010, ond y gwir yw mai’r prif rai wyliodd y rhan fwyaf o bobl.

Felly beth am i’r pleidiau cenedlaetholgar ystyried dod i gytundeb gyda’r Gwyrddion?

Gallan nhw gefnogi achos y Blaid Werdd i gael ei chynnwys, cyn belled a bod ei harweinydd Natalie Bennett yn sefyll yno i gynrychioli safbwyntiau Plaid a’r SNP hefyd.

Mae’r pleidiau wedi gweithio gyda’i gilydd yn y gorffennol, wrth ddewis ymgeiswyr ar y cyd ac yn ystod refferendwm yr Alban, ac maen nhw’n bwriadu parhau i wneud hynny ar ôl yr etholiad.

Pam ddim gwneud felly ar gyfer y dadleuon teledu?

Byddai o bosib yn un datrysiad o ran ochr y darlledwyr, sydd yn poeni y byddai caniatáu i’r Gwyrddion gymryd rhan olygu her gyfreithiol gan yr SNP.

Byddai’n cael gwared ar unrhyw esgus gan Cameron i beidio â chymryd rhan.

Byddai Plaid a’r SNP o leiaf yn sicrhau rhyw ffordd o gyflwyno eu neges ar y llwyfan y bydd y rhan fwyaf o bobl yn ei wylio.

Ond ar y llaw arall, mae’n annhebygol iawn y byddai Llafur a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn hapus â threfniant o’r fath.

Ac os nad ydyn nhw’n cael eu cynnal, wel, mi fyddai hynny’n debygol o siomi llawer o’r gwylwyr – a phleidleiswyr.

Fel dwedais i, bydd hi bron yn amhosib plesio pawb.

Ymgyrch ‘IE’ yn fwy na’r SNP

Cyhoeddwyd Medi 12, 2014 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Gordon Brown, Llafur, refferendwm yr Alban, SNP


Richard Owen
Richard Owen sydd yn rhannu’i argraffiadau o’r ymgyrchu dros annibyniaeth yn yr Alban…

Mae pethau mawr yn digwydd yn yr Alban. Treuliais bythefnos yng Nglasgow yn ddiweddar, ac yn ystod yr ail wythnos fe gefais gyfle i ymuno â’r Ymgyrch Ie.

Gyda’r criw yn etholaeth Glasgow Kelvin y bûm yn gweithio, sef ardal yng nghanol y ddinas, ond cefais gyfle i fynd i ardal Govan hefyd, ardal dlotach i’r de o’r Afon Clud.

Mae’r hyn sy’n digwydd yn yr Alban, ac sydd wedi bod yn digwydd yno ers misoedd lawer, yn wirioneddol ryfeddol. Pobl yn trafod pynciau gwleidyddol yn frwd ac yn ddeallus, dyna sy’n rhyfeddol.

Er mwyn cael unrhyw siawns o lwyddo, fe sylweddolodd pobl yr ymgyrch ‘Ie’ fod yn rhaid iddynt danio pobl a chael ymgyrch fywiog, eang ar lawr gwlad drwy’r Alban.

Roeddynt yn gwybod y gallai’r Nacawyr ddibynnu ar gefnogaeth (neu niwtraliaeth) y wasg a’r cyfryngau torfol, felly roedd yn rhaid creu momentwm o blaid newid ar y stryd ac ar y  cyfryngau cymdeithasol. Ac yn sicr maen nhw wedi llwyddo i wneud hynny.

Rali fawr

Wrth gerdded o gwmpas y ddinas, roedd sticeri a phosteri Ie yn llawer mwy amlwg na’r rhai Na. Y rhai Na amlycaf a welais oedd y rhai ar swyddfa undeb y GMB, ond fel arall roedden nhw’n brin.

Ond roedd posteri Ie a’r faner Albanaidd gyda ‘Yes’ wedi’i ysgrifennu arni i’w gweld yn aml iawn. Yn yr un modd, mae’r ymgyrch Ie yn cynnal llawer iawn mwy o ddigwyddiadau ar y stryd nag a wna eu gwrthwynebwyr.

Ar Sadwrn olaf Awst, daeth tyrfa fawr, liwgar at ei gilydd ganol dydd ym mhen uchaf Stryd Buchanan – digon o bosteri a baneri, ac Affricanwr (neu Albanwr Affricanaidd efallai) yn curo drymiau gydag afiaith i’w ryfeddu.

Ychydig eiriau gan y trefnydd, digon o gyfle i dynnu lluniau i’w rhannu ar y cyfryngau cymdeithasol, ac yna’r dyrfa yn rhannu’n grwpiau i gynnal stondinau stryd mewn gwahanol fannau yng nghanol y ddinas.

Ymgyrch trawsbleidiol

Y mudiad a drefnodd y digwyddiad hwn oedd y Radical Independence Campaign (RIC). Mae’r grŵp hwn yn cynnwys cenedlaetholwyr aden chwith o’r SNP, Llafur dros Annibyniaeth, y Blaid Werdd, pleidiau sosialaidd bach ac unigolion nad ydynt yn perthyn i unrhyw blaid ond sy’n credu’n gryf mewn annibyniaeth.

Mae hon yn un o nodweddion pwysicaf yr ymgyrch Ie, sef ei fod yn fudiad sy’n llawer ehangach na’r SNP.

Wrth gwrs, mae’r Nacawyr, yn arbennig y Blaid Lafur, am uniaethu’r ymgyrch gyda’r SNP ac Alex Salmond, ond un o gryfderau mawr yr ymgyrch Ie yw ei bod wedi llwyddo i ddenu cefnogwyr a gweithwyr o gylch eang iawn o bobl.

Un noson bûm yn siarad â Tom, sosialydd (ac yn ddigon sicr ddim yn gefnogwr i’r SNP). Roedd ef a’i gydweithwyr yn RIC wrthi hynny fedren nhw yn cofrestru pobl i bleidleisio yn ardal Easterhouse, ardal dlawd a difreintiedig iawn.

Mae yna filoedd ar filoedd o bobl mewn ardaloedd o’r fath yng Nglasgow a llefydd eraill nad ydynt wedi pleidleisio mewn unrhyw etholiad ers blynyddoedd, ac mae RIC wedi llwyddo i gofrestru llaweroedd ohonynt ar gyfer y refferendwm.

Ac rwy’n siŵr y bydd gweithwyr RIC allan ar y dydd yn sicrhau fod y pleidleiswyr ‘newydd’ hyn yn pleidleisio.

Pleidlais Lafur yn allweddol

Mae’r bleidlais Lafur draddodiadol yn allweddol i’r canlyniad. Mae tystiolaeth polau piniwn yn dangos yn glir fod y rhan helaethaf o bleidleiswyr yr SNP (tua 85% ohonynt) yn cefnogi annibyniaeth, a mwyafrif tebyg o bleidleiswyr y Ceidwadwyr a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn mynd i bleidleisio yn erbyn.

Felly mae llawer iawn yn dibynnu ar y pleidleiswyr Llafur, gan gynnwys y ‘cefnogwyr traddodiadol’ hynny nad ydynt wedi troi allan i gefnogi unrhyw un ers blynyddoedd.

Mewn gwirionedd, mae hyn yn debyg i beth ddigwyddodd yng Nghymru yn 1997 – sut oedd y bleidlais Lafur yn rhannu oedd yn allweddol y tro hwnnw hefyd.

Un ffordd syml (gor-syml, rwy’n siŵr) o ddisgrifio beth sydd wedi digwydd yn yr Alban yn y 35 mlynedd diwethaf fyddai dweud fod agweddau a pholisïau llywodraethau Thatcher wedi sigo’r Blaid Geidwadol yno, a bod Llafur Newydd Blair (a Brown, y Sgotyn, cofier) wedi torri calon llawer o gefnogwyr Llafur.

Bûm yn canfasio un noson gyda Norman, dyn tân tua 50 oed oedd yn enedigol o Glasgow, ond ei rieni yn dod o’r ynysoedd. Gofynnais iddo a oedd yn aelod o’r SNP – ‘Na, dydw i ddim yn genedlaetholwr’ oedd ei ateb pendant.

Roedd wedi arfer bod yn gefnogol i Lafur (er yn credu mewn hunanlywodraeth i’r Alban erioed). Ond roedd Rhyfel Irac ac agwedd Llafur Newydd at yr undebau llafur wedi bod yn ormod iddo, ac nid yw wedi bod yn aelod o unrhyw blaid ers tua deng mlynedd bellach. Mae’n gweithio gyda’r ymgyrch Ie ers misoedd lawer.

Mae Norman, a llawer un tebyg iddo, wedi cael llond bol ar yr Alban yn cael ei rheoli gan ryw griw bychan yn ne ddwyrain Lloegr sy’n rheoli’r wlad er mwyn buddiannau’r sector ariannol yn ninas Llundain. A dagrau pethau yw bod arweinwyr y Blaid Lafur wedi ildio i’r agenda honno i’r fath raddau.

Bron pawb wedi cofrestru

Fynnwn i ddim bychanu lle’r SNP yn yr ymgyrch, wrth gwrs. Wedi’r cyfan, Llywodraeth yr Alban, a reolir gan yr SNP, sy’n cynnig polisi annibyniaeth, ac mae trefniadaeth hynod effeithiol yr SNP ynghyd â’i phrofiad maith o ymladd etholiadau yn graidd cadarn i’r ymgyrch.

Ond fyddai ganddyn nhw ddim siawns o ennill heb y mudiad eang a bywiog y llwyddwyd i’w greu.

Beth a ddigwydd? A fydd momentwm yr Ie yn parhau tan ddiwrnod y cyfrif, ynteu a fydd y dosbarth llywodraethol Prydeinig (sydd wedi deffro o’r diwedd i’r perygl) yn llwyddo i rwystro’r mur rhag cael ei fylchu?

Does neb yn gwybod gan fod yr ornest yn ymddangos yn un agos iawn ar hyn o bryd.

Un ffaith i orffen – mae 97% o bobl yr Alban wedi cofrestru i bleidleisio, y mwyaf erioed. Bydd dydd Iau, 18 Medi yn ddiwrnod prysur iawn yn yr Alban!

Angen mwy na chlipiau clyfar


Iolo Cheung
Iolo Cheung sydd ddim yn gweld llawer o sylwedd yn fideos youtube y pleidiau gwleidyddol …

Dw i’n mynd i ddyfalu nad oes llawer ohonoch chi wedi gweld clip fideo diweddaraf y Blaid Lafur eto ar ôl ei gyhoeddi ddoe – ac os ydych chi’n un sy’n byw a bod ar sianeli youtube pleidiau gwleidyddol, mae angen i chi fynd allan mwy!

Ond fe gafodd ei rannu gan ambell anorac gwleidyddol ar Twitter a’r cyfryngau cymdeithasol ddoe ac, ar ôl cael pip arno, mae o ychydig yn wahanol i’r fideos arferol gewch chi.

Nid gwleidydd yn edrych i fyw eich llygad a dweud y bydd popeth yn iawn o dan arweiniad ei blaid ef sydd yma (ef ydyn nhw o hyd), na “phobl gyffredin” yn datgelu brwdfrydedd mawr am ei pholisïau.

Mae yna rywfaint o hiwmor yn y fideo, sy’n tynnu hwyl am ben Nick Clegg, ei addewidion, a’r toffs Torïaidd sy’n rhedeg y llywodraeth.

Tydi o ddim am ennill unrhyw wobrau comedi (er hyd y gwn i does na ddim y fath beth â ‘Funniest Party Political Broadcast of the Year’), ond cymrwch gip a gweld beth ydach chi’n ei feddwl:

Hwyl am ben Cleggy

Testun sbort y fideo, wrth gwrs, ydi’r ffaith bod Clegg a’r Democratiaid Rhyddfrydol wedi torri’u haddewid ar ffïoedd myfyrwyr, a’r awgrym wedyn eu bod wedi aros yn ddistaw wrth i’r Ceidwadwyr gyflwyno llu o bolisïau amhoblogaidd.

Chwarae ar ystrydebau cyffredin y mae fideo Llafur – mae pawb wedi clywed hen ddigon am faint o shrinking violet ydi Clegg a pha mor posh ydi Cameron a’i griw, does yna ddim byd newydd yn hynny.

Ond dydi’r clip, er gwaethaf yr ymdrech i godi gwên (sylwch mod i’n gweld y clip yn llai a llai doniol po fwya dw i’n meddwl amdano), ddim yn dweud dim byd ar y cyfan.

Dydi o ddim yn dweud dim am y Ceidwadwyr na’r Lib Dems nad ydi rhywun sydd heb fyw o dan garreg ers pum mlynedd yn ei wybod yn barod.

Mae’r fideo’n gorffen gyda Llafur yn dweud y bydd gweithwyr caled Prydain yn well gyda nhw mewn pŵer – ond does dim gair am sut y byddai hynny’n digwydd.

Fideo hollol negyddol ydi o felly, yn y bôn, sydd yn dweud dim am sut y byddai Llafur yn gwella’r trychinebau honedig sydd wedi digwydd dan lywodraeth y ConDems.

Dw i ddim yn un o’r rhain sydd yn gwrthwynebu ymgyrchu negyddol yn llwyr – wedi’r cyfan, os ydach chi’n meddwl fod eich gwrthwynebwyr yn gwneud rhywbeth mawr o’i le fe ddylech chi gael dweud hynny (o fewn rheswm, heb wneud cyhuddiadau di-sail).

Ond o leiaf cynigiwch eich ateb eich hun – peth hawdd iawn ydi dweud bod rhywbeth o’i le, ond mae’n cymryd llawer mwy o feddwl i ganfod yr atebion.

Dwi’n gwybod fod gwleidyddion Llafur eisoes wedi dweud y bydden nhw’n gwyrdroi rhai o’r penderfyniadau hynny, ond flwyddyn cyn yr etholiad cyffredinol maen nhw’n dal yn ddigon swil i ymrwymo’n gadarn i addewidion eraill.

Gyda llaw, mae’r Lib Dems rŵan wedi taro nôl gyda fideo sydd yn dweud hyd yn oed llai fyth:

Dim sylw, dim sylwedd

Y peth arall sy’n nodweddiadol am y darllediadau gwleidyddol yma ydi hyn –trafod pynciau’r etholiad cyffredinol yn llwyr, er mai etholiadau Ewrop, nid San Steffan, sydd mewn pythefnos.

Nid Llafur yn unig sy’n euog o hyn – mae’r pleidiau i gyd weithiau’n ymosod ar ei gilydd am faterion sydd y tu hwnt i Senedd Ewrop, ac felly y bu hi gyda’r etholiadau yma erioed.

Does gan y person cyffredin fawr ddim syniad beth mae ein Haelodau Seneddol Ewropeaidd yn ei wneud, ac felly yn selio’u pleidlais ar beth maen nhw’n ei glywed gan y pleidiau o San Steffan a Chymru.

Ond ar y cyfan, os edrychwch chi ar ddarllediadau gwleidyddol y pleidiau, eu datganiadau yn y newyddion (a’u sianeli youtube) prin yw’r negeseuon sydd yn esbonio pam eu bod yn bwysig cael aelodau o’r blaid yn Ewrop.

Mae gan Blaid Cymru lwyth o glipiau gyda negeseuon Ewropeaidd, er fod y rhan fwyaf yn rhai byr iawn – a dim darllediad gwleidyddol am Ewrop.

Mae prif ddarllediad y Ceidwadwyr, i fod yn deg, yn sôn am rai o’r pethau y maen nhw wedi’i wneud yn Ewrop, ond hefyd yn cynnwys sgwarnogod ar bethau fel refferendwm aelodaeth yr Undeb Ewropeaidd – a fyddai’n cael eu cyflawni drwy San Steffan yn hytrach na thrwy Senedd Ewrop.

Trywydd tebyg sydd gan y Democratiaid Rhyddfrydol – pobol yn esbonio pam eu bod nhw eisiau aros yn yr Undeb, ond rhywbeth a gaiff ei benderfynu yn Llundain ac nid Brwsel ydi hynny yn y bôn.

A UKIP yr un fath, gyda llwyth o fideos wedi’u henwi’n ddryslyd ynglŷn a phwnc nad oes gan eu ASE unrhyw bŵer drosto (nac ychwaith eu Haelodau Seneddol dychmygol).

Mae hyn yn siŵr o fod yn rhan o’r rheswm pam nad oes llawer yn pleidleisio yn yr etholiadau Ewropeaidd – dydi pleidiau ddim yn gwneud digon i esbonio beth yn union fydd eu haelodau nhw’n ei wneud unwaith maen nhw yno.

Ac mae’n anoddach i bobol fod o blaid aros yn aelodau o sefydliad os nad oes ganddyn nhw syniad beth sy’n digwydd yno.