RSS

Golwg360

MwyCau 

BLOG: Cannes yn cyfareddu

Cyhoeddwyd Mai 26, 2017 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Gwyl Ffilmiau Cannes


Dylan Edwards
Dylan Edwards sydd yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes ar ran golwg360

Hawdd yw darllen i mewn i bob math o ffilmiau alegorïau a throsiadau ynglŷn â sut rydym ni’n gweld a chlywed y byd a’i straeon. Wedi’r cyfan, pa gyfrwng gwell i ymdreiddio i’n ffyrdd o weld, clywed a phrofi’r byd na’r sinema? Prinnach yw’r ffilmiau sydd nid yn unig yn cyfleu rhamant a phŵer y synhwyrau hyn, ond yn eu gweu i mewn i’w plotiau i ddatgelu mewn ffyrdd gwreiddiol y berthynas rhwng clyw, golwg a sinema. Yng ngŵyl Cannes eleni, mae clwstwr o ffilmiau, nad oes ganddynt ond ychydig iawn yn gyffredin fel arall, yn gymheiriaid i’w gilydd yn yr ystyr eu bod yn cynnig ymdriniaethau gwreiddiol a phrin â gweld a chlywed, fel cysyniadau ac fel dyfeisiau naratif.

Yn Wonderstruck, gan Todd Haynes, deillia hud a dyfnder o’r naratif ddeuol, dwy stori sy’n plethu ychydig yn drwsgl i’w gilydd ond sy’n cyfuno i greu deinameg sy’n llawn dychymyg a phosibilrwydd. Mae hanner y ffilm yn arddull ffilm fud, a’i sylw ar ferch fyddar yn Efrog Newydd ar ddiwedd oes y ffilmiau mud, a’r hanner arall (‘presennol’ y ffilm) yn canolbwyntio ar fachgen yn y saithdegau sy’n dianc i’r ddinas wedi marwolaeth ei fam mewn damwain a’i gadawodd ef yn fyddar.

Mae’n ffilm sy’n ategu dwy ffilm amlwg a phoblogaidd – ar lefel arwynebol, The Artist, y pastiche o ffilm fud lwyddiannus iawn o 2011 ac, mewn ffyrdd cynilach efallai, Hugo gan Martin Scorsese, ffilm arall sy’n dilyn helyntion plentyn ifanc yn canfod lloches mewn dinas fawr anhysbys, ac sydd hefyd yn defnyddio stori’r plentyn i ymwneud â syniadau eang yn ymwneud â chelfyddyd a pherthyn. Yn nwy stori’r ffilm, ar y sain mae’n sylw’n bennaf. Yn y ddwy adran, ceir portreadau hynod synhwyrus o optegau llethol cyrraedd dinas newydd. Mae’r gallu i glywed yn rhywbeth mae’r rhan fwyaf ohonom yn ei gymryd yn ganiataol, a gyda’r ffilm hon mae Haynes fel petai’n galw am ymgysylltiad agosach â’r synnwyr hwn. Yn sensitifrwydd Wonderstruck ynghylch y modd y mae sain yn ffurfio’n hargraffiadau o’r byd, amlygir synwyrusrwydd penodol sy’n teimlo i mi yn ddigon unigryw.

Er mai dyma ffilm ddrutaf ac, o bosib, ffilm fwya hygyrch y cyfarwyddwr – mae’n debyg y caiff gylchrediad masnachol eang, ond dwi’n amau rhywsut a fydd hi’n hit anferth – ceir momentau ynddi sy’n adleisio ffilmiau cyntaf pytiog, radical ac arbrofol Haynes fel un o enfants terribles y don o gyfarwyddwyr queer a ddaeth i’r amlwg yng Ngogledd America yn y nawdegau cynnar. Yn Poison, ei lwyddiant nodedig cyntaf, er enghraifft, cawn dri naratif gwahanol, heriol sy’n gosod gweithiau’r awdur Jean Genet yng nghyd-destun cyfnod AIDS. Ac yn ei ffilm I’m Not There, o 2007, mae’n castio saith actor gwahanol i geisio portreadu personae amrywiol Bob Dylan drwy’r blynyddoedd. Drwy ddefnyddio yn Wonderstruck ddyfais gymharol radical ar gyfer stori a allai fel arall roi bod i ffilm deuluol dwymgalon, gall Haynes ysgogi cwestiynau am ffiniau genre a ffurf; a hyn oll yn deillio o’i ddefnydd o sain.

I rai yma, mae Wonderstruck yn gam gwag nobl mewn gyrfa arbennig. Ond profais i hi fel symffoni hudolus, amherffaith o syniadau a thechnegau annisgwyl, ac o ddyfeisgarwch pur. Byddwn fel arfer yn rhybuddio rhywun rhag gwylio trwy lens mor amrwd o auteur-aidd, ond dwi’n meddwl mai cyd-destun gyrfa Todd Haynes yw’r ffordd fwyaf ffrwythlon o gael y mwyaf o Wonderstruck.

Ffilm o Siapan

Cymeriadau byddar Wonderstruck sy’n gyrru’r holl naratif(au) ymlaen, a hyd yn oed arddull y ffilm. Mae byddardod hefyd yn chwarae rôl dyngedfennol yn naratif Radiance, gan Naomi Kawase, ffilm arall ym mhrif gystadleuaeth Cannes a gafodd ei dangos i ni aelodau blinedig, gor-gaffeinated y wasg ryngwladol fore dydd Mawrth. Mewn dinas Siapaneaidd gyfoes, dilynwn ddynes ifanc sensitif sy’n gweithio ar draciau sain-ddisgrifiad ffilmiau. Mae’r broses hon yn ei rhoi mewn cyswllt â grwpiau o bobol fyddar sy’n ei chynghori am ei gwaith, yn aml mewn ffyrdd gwrthdrawiadol. Mae un o’r dynion dall yn fwy ymosodol na’r lleill – yn wrthwynebus i’w disgrifiadau, ei dulliau gweithio a’i dehongliadau. Ar y berthynas rhwng y ddau gymeriad yma y mae prif ffocws y ffilm, ac mae hi’n berthynas a ddatblygir yn gynnil a chelfydd. Neilltuir talpiau helaeth o drac sain y ffilm i ddisgrifio’r hyn sydd ar ein sgrin, tueddiad y mae’r prif gymeriad yn ei gymryd ymhell o’i gweithle.

Anodd yw gorbwysleisio faint mae’r mwyafrif o feirniaid rhyngwladol Cannes yn edrych i lawr ar Kawase – bob tro mae un o’i ffilmiau yn ymddangos yn Cannes (a dyma’i phedwerydd ymddangosiad yma y degawd hwn) ceir llawer o hwyl rhwng beirniaid ar Twitter yn bychanu emosiwn cryf ei ffilmiau a’u perthynas agos â’r ŵyl. Yn wir, mae ei ffilmiau’n tueddu i fod yn sentimental ac yn anffasiynol (sydd yn beth gwahanol iawn i ddiffyg steil). Ond er nad ydy hon ymysg ei gweithiau cryfaf, mae rhythmau sensitif y ffilm a’i golwg blaen ar berthynas rhwng dau berson yn chwa o awyr iach yn y brif gystadleuaeth.

Os ydy’r ffilmiau hyn yn rhoi’r lle blaenaf i’r clyw fel sbardun i ymdreiddio i’r ffyrdd mae’n synhwyrau’n siapio’n profiad o’r byd, gwna dwy ffilm yma rywbeth tebyg â’r synnwyr gweld. Dyma ddwy ffilm sy’n syrthio tu allan i gategori ffilmiau ffuglennol; un o Ffrainc ac un o Iran; un gan gyfarwyddwraig a dathlodd ei 88fed pen-blwydd eleni, y llall gan un a fu farw’r llynedd.

Ffilm draethawd

Mae Visages Villages, cyfunwaith gan Agnès Varda a’r artist gweledol JR, yn ffilm draethawd dwyllodrus o syml ac ysgafn. Mae’r cyfarwyddwyr yn cynnal taith o gwmpas ardaloedd gwledig Ffrainc i greu darnau cymunedol o gelf gyhoeddus, gan dynnu lluniau o wynebau a chyrff dinasyddion cyffredin, eu chwyddo’n anferth a’u plastro ar adeiladau. Dyma fwy neu lai’r prosiect sy’n cynnal y ffilm. Ceir yma felly ar lefel arwynebol bortread o artistiaid a chymuned, celfyddyd a thirwedd.

Ond yn raddol, cawn arwyddion bod yna fwy yn digwydd yma ar lefel meta nag y byddem ni’n ei amau ar ddechrau’r ffilm. Un olygfa fer ynghanol y ffilm yn arbennig a gydiodd yn fy nychymyg. Gwelwn Varda mewn apwyntiad gydag optegydd, yn cael chwistrelliad yn ei llygaid – dysgwn ei bod hi’n colli ei golwg. Dyma ddelwedd sy’n ysgogi melancoli yn y gwyliwr, o weld yr eicon yma yn sinema Ffrainc ar ei mwyaf bregus; portread o’r artist fel person oedrannus sy’n dirywio. Mae hi’n chwarae hyn i lawr, gan gyfeirio at yr olygfa enwog o lygad yn cael ei sleisio gan gyllell yn Un Chien Andalou. Astudiaeth gynnil yw’r ffilm (a’r prosiect celfyddydol mae’n ei ddarlunio) o ba mor freintiedig ydym ni i allu gweld y byd, ei holl ogoniant a’i holl wynebau, bob dydd.

Arbrawf mewn arafwch

Lle bo Visages Villages yn obsesiynu am bresenoldeb pobol ymysg pobol a chyrff fel canolbwynt i gymdeithas, does braidd dim un corff dynol yn ymddangos ar y sgrin am ddwy awr gyfan yn ystod 24 Frames, y ffilm olaf i Abbas Kiarostami weithio arni cyn ei farwolaeth yr haf diwethaf (er na chafodd ei chwblhau). Gellir disgrifio’r ffilm fel arbrawf mewn arafwch, a’i sbardun yw anfodlonrwydd y cyfarwyddwr â’r ffaith mai 24 ffrâm sydd mewn eiliad o amser ffilm. Y bwriad ydy herio’r cysyniad bod i’r rhyddid honedig a gynrychiolir gan y sinema o ran lluniau llonydd ei gyfyngiadau ei hun, trwy gyfansoddi dwy awr o ffilm o gwmpas 24 llun yn unig; yn gyntaf paentiadau, yna ffotograffau a dynnwyd gan y cyfarwyddwr. Mae pob ‘ffrâm’ felly yn para tua phedair munud o amser sgrin, a’r cyfarwyddwr yn dangos beth mae’n dychmygu sy’n digwydd o gwmpas y llun – hynny ydy, mae’n rhyddhau’r ddelwedd o’i llonyddwch. Dim bod unrhyw beth yn digwydd yn y vignettes yma ran amlaf. Dyma’r pwynt: dangos sut mae’r byd yn troi p’un a oes camera yno ai peidio.

Ceir awgrymiadau o’r ôl-ddynol a’r ôl-sinematig – a hyd yn oed y cyn-ddynol a chyn-sinematig? – eisoes yn y vignettes llonydd (ond nid cwbl lonydd) hyn, a ddwyseir gan ein sylweddoliad mai dyma destament sain-weledol olaf Kiarostami, un o gewri’r sinema ryngwladol ers yr wythdegau, a enillodd y Palme d’or- yma yn union ugain mlynedd yn ôl â’i ffilm Taste of Cherry.

Trwy gydol ei oeuvre, rhed ymdriniaethau â’r berthnas rhwng y ddynoliaeth a’r ddelwedd sydd wedi’i chyfryngu, mewn ffilmiau megis Close-Up, campwaith o 1990 lle mae dyn tlawd sy’n honni ei fod yn gyfarwyddwr ffilm enwog yn ymgartrefu gyda theulu, a Copie Conforme, o 2010, sy’n codi cwestiynau am y rhwymyn rhwng gwyliwr a thestun drwy atal gwybodaeth graidd (a chamarwain yn bwrpasol) am wir natur perthynas y cwpwl sydd yn llenwi pob golygfa. Ac yn ei sgil, mae astudiaethau chwareus a hunangyfeiriol o’r tensiynau rhwng realiti a’r dyfeisiedig, a rhwng delwedd a’i thestun, wedi dod yn un o brif nodweddion sinema Iran i gynulleidfaoedd rhyngwladol. Fe’i gwelir yng ngwaith cyfarwyddwyr megis Jafar Panahi, syn ymdrin â’r syniadau hyn yng nghyd-destun sensoriaeth llywodraeth y wlad ar ei waith.

Ond er i sawl un o’i ffilmiau chwarae ag estheteg arafwch, does yr un o weithiau Kiarostami (sy’n cynnwys ffilmiau byrion a hir, ffuglen a dogfen) wedi ymroi mor ddwfn â 24 Frames i ysgogi myfyrdod a meddylgarwch dwys yn ei gwyliwr. Rhaid cyfaddef bod hon yn ffilm sy’n teimlo’n llawer mwy gwerth chweil o fyfyrio drosti nag wrth ei gwylio; yn ôl y sôn, fe’i bwriadwyd ar gyfer cyd-destun oriel. Ond mae’n goda addas, ysgogol i yrfa bwysig. Fel albyms olaf Bowie neu Leonard Cohen, neu fel No Home Movie, ffilm draethawd a gwblhawyd gan Chantal Akerman yn 2015 fisoedd cyn ei marwolaeth, mae gyriad ysbrydol mawreddog yn hongian dros y gwaith hwn, sy’n creu’r ymdeimlad bod artist mawr yn cyfathrebu â ni o’r bedd trwy ei ddelweddau.

Mae gen i gydymdeimlad â’r safbwynt damcaniaethol fod pob ffilm yn stori ysbryd; mai prif swyddogaeth y cyswllt rhwng testun a chamera ydy’r posibilrwydd (neu’r rheidrwydd?) y bydd y testun hwnnw’n goroesi tu hwnt i’w bresenoldeb bydol ‘real’ trwy gael ei ddal ar ffilm (neu, os nad ar ‘ffilm’ erbyn hyn, ar ffeil). Ymdrinia’r grŵp amrywiol yma o ffilmiau yn Cannes eleni â’r cysyniad hwn mewn ffyrdd anghyffredin. Pleser amgylchedd fel Gŵyl Ffilmiau Cannes ydy ei bod yn ein gorfodi i ystyried syniadau gwahanol ynghyd â’i gilydd, ac i daro goleuni ar gysylltiadau a chymariaethau na fyddem ni’n eu gwneud fel arall. Gyda themâu mor elfennol â golwg a chlyw, does dim terfyn ar allu sinema i wthio, i bryfocio ac i ehangu’n dealltwriaeth o’r byd fel rydym yn ei weld.

BLOG: Hir oes i ysgafnder ar sgriniau Cannes

Cyhoeddwyd Mai 22, 2017 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Dylan Edwards, Gwyl Ffilmiau Cannes


Juliette Binoche yn y ffilm Let Sunshine In, Llun: Gwyl Ffilm Cannes
Dylan Edwards sydd yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes ar ran golwg360

Peth doniol yw hiwmor. Ac yng nghyd-destun Gŵyl Ffilmiau Cannes, mae’n ddoniolach fyth. Yn aml mae pobol yn sôn am baradocs yr ŵyl – ar un pegwn mae Cannes y socialites, y partïon yacht a’r carped coch, ac ar y llall mae’r ffilmiau, a’r ŵyl yn dal i gael ei gweld fel un fwyaf dethol a mawreddog byd ffilmiau’r auteurs rhyngwladol.

Yr hyn sy’n uno’r ddau begwn ydy eu hamharodrwydd i gael eu gweld yn ddim llai na phethau hollol, hollol ddifrifol, boed hynny o ran rhwysg y byd ffasiwn neu yn nhueddiad y prif ddetholiad i glodfori Themâu Mawr ar draul gweithiau llai ac ysgafnach. Ble bynnag ry’ch chi’n troi ar y Croisette, difrifoldeb sy’n teyrnasu.

Mewn pâr o ffilmiau enwau-mawr a wyliais yn ystod fy oriau cyntaf yn yr ŵyl, sydd yn 70 oed eleni, datgelir y ddeuoliaeth yma mewn ffyrdd dadlennol. Mae un ffilm o Rwsia, ac un o Ffrainc; un gan ddyn, un gan ddynes; ac un yn mygu dan orddifrifoldeb crand tra bo cyfoeth y llall yn deillio o’r rhyddid a’r pleser mae’n eu canfod yn ysgafnder bywyd bob dydd.

Cafodd Loveless, y ffilm gyntaf o’r brif gystadleuaeth i gael ei dangos i’r wasg, ei hystyried yn fuan iawn yn un o’r ymgeiswyr cryf i ennill y Palme d’or. Roedd hyn i’w ddisgwyl; ers ei un gyntaf mae pob un o ffilmiau’r cyfarwyddwr Andrey Zvyagintsev, o bosib auteur mwyaf blaenllaw sinema gyfoes Rwsia, wedi hawlio’u lle yn netholiad swyddogol Cannes. Ond pan ddarllenais i rai adolygiadau brys ar ôl y dangosiad nos Fercher, synnais o weld cyn lleied roedd eu hargraffiadau’n ategu nodweddion y ffilm a wyliais i.

Ffilm yw hon am bâr oedd yn arfer bod yn briod a’u cariadon newydd yn dygymod â diflaniad eu mab mewn tref Rwsiaidd lwyd, anhysbys, tua 2012. Ry’n ni’n gwybod mai dyma’r cyfnod dan sylw am fod Zvyagintsev yn pupro’r ffilm â golygfeydd hir o’r prif gymeriad (y gŵr; wrth gwrs) yn gwrando ar adroddiadau newyddion – dim ond un o’r technegau amrwd a ddefnyddia’r cyfarwyddwr i wthio trosiad a ‘datganiad’ trwsgl i mewn i’w ddrama ddomestig denau.

Mae’n adrodd cyfrolau bod y film ffuantus, hunanfoddhaus hon, a’i thuedd amlwg tuag at themâu mawrion sy’n dynodi ffilmiau fel rhai ‘pwysig’ mewn cylchoedd tebyg i Cannes, yn ymddangos ym mhrif gystadleuaeth yr ŵyl, tra bo ffilm ddiweddaraf Claire Denis, Let Sunshine In – yn fy nhyb i, does dim modd cael dadl am sinema ryngwladol y 30 mlynedd diwethaf heb ei chynnwys hi – yn cael ei dangos mewn adran lai blaenllaw, sef y Quinzaine des Réalisateurs.

Yn amlwg, allwn ni ddim peidio â gweld rhywedd yn rhan o hyn; nid yn unig y mae Denis yn un o unig gyfarwyddwyr benywaidd blaenllaw sinema Ffrainc, ond ers ei ffilm gyntaf, Chocolat, yn 1988, mae hi wedi mireinio estheteg gwbl unigryw a nodweddir gan ei synwyrusrwydd cnawdol, goddrychol, arbrofol; a gan olwg benodol fenywaidd ar y byd. Er gwaethaf holl ymdrechion PR Cannes i ymddangos yn fwy blaengar o ran rhywedd yn y blynyddoedd diweddar, mae’n glir iawn o’r mathau o arddulliau, themâu a safbwyntiau sy’n cael eu clodfori fod ‘pwysigrwydd’ dal yn nodwedd sydd yn dynn ynghlwm â hen gysyniadau masgiwlinaidd.

Gellir dadlau mai ychydig iawn byddai gwaith Denis yn elwa, wir, o’r math yna o statws. Byddwn i’n disgrifio’i oeuvre fel un traethawd estynedig ar ddawns symudiad dynol, â chysylltiadau rhwng rhyw cnawdol a mudiant ac ôl-drefedigaethedd yn greiddiol drwy gydol ei gyrfa. Syndod, felly, yw bod ei ffilm ddiweddaraf – a wnaethpwyd ar frys yn gynharach eleni a’i chadw’n gyfrinach nes ei datgelu fel ffilm agoriadol y Quinzaine – yn gomedi rhamantus gymharol syml, sydd gam i ffwrdd o dir cyfarwydd Denis gan fod i bob golygfa, bron, fwy na thair llinell o ddeialog. Dilynwn ddynes ganol oed, emosiynol fregus – Juliette Binoche mewn perfformiad cyfoethog – wrth iddi geisio canfod y cydbwysedd delfrydol rhwng serch a bodlonrwydd oes wedi dirywiad ei phriodas.

Un peth sy’n syndod am y ffilm ydy gymaint mae ei chomedi’n argyhoeddi, a pha mor hyderus ydy gafael Denis ar ei deunydd. Mae cyffyrddiadau arddull cyfarwydd Denis a’i sinematograffydd athrylithgar, Agnes Godard, yn dal yma – y pwyslais ar gyswllt cnawd â chnawd, goddrycholdeb synhwyrus y gwaith camera, yr oedi uwchben manylion bob-dydd annisgwyl – ond maen nhw’n gwasanaethu naratif llawer mwy ymlaciedig a hygyrch nag arfer. Efallai wir fod hon yn ffilm ‘fechan’, ‘ysgafn’ fel mae rhai beirniaid wedi honni, ond heb os mae hi’n fwy gwreiddiol a gafaelgar a mwy gorffenedig ei hiaith sinematig na’r un o’r ffilmiau ‘pwysig’ Loveless-aidd i mi ei gweld ers amser hir. Mae hi’n ffilm sydd bron â’ch gwneud yn chwil gan bleser.

Mae dwy ffilm arall gan fenywod y tu allan i’r brif gystadleuaeth wedi ysgogi fy edmygedd, yn rhannol am nad ydyn nhw’n llafurio’n ddiflas i ddatgan i’r byd eu bod nhw’n gampweithiau mawr dwys. Yn Los Perros, ffilm o Chile yn adran Critics’ Week yr ŵyl, dilynwn ddynes, merch i filiwnydd dylanwadol, sy’n cael gwersi marchogaeth efo dyn enigmatig sydd, fel y cawn wybod ryw draean o’r ffordd i mewn i’r ffilm, yn destun ymchwiliad am dreisio hawliau dynol dan regime Pinochet. Yn y dyn hwn – ac yn anallu pawb i ddweud wrthi’n union pa fath o weithredoedd roedd e’n gyfrifol amdanynt – mae hi’n blasu enigma a pherygl sy’n absennol o’i bywyd fel arall. Os ydy steil y ffilm yn dibynnu ychydig yn ormodol ar fotifau cyfarwydd, hoeliwyd fy sylw bob eiliad gan y prif gymeriad rhyfedd, amwys a’i hobsesiwn. Diolch byth na wnaeth y ffilm fynnu rhoi cymhelliant i’w hatyniad, na chwaith ddatblygu’n thriler seicorywiol gyfarwydd fel mae’n ymylu ar fod.

Yn Western, gan Valeska Grisebach o’r Almaen (yn yr adran Un Certain Regard), dilynwn grŵp o ddynion o’r wlad honno sy’n adeiladu pibell ddŵr mewn pentref ym Melarws. A chanddi gyffyrddiadau tebyg i ffilmiau eraill gan fenywod o Ewrop sy’n bwrw golwg synhwyrus, ethnograffig ar ddeinameg a gemau pŵer dynion macho – fel Beau Travail gan Claire Denis a Chevalier gan Athina Rachel Tsangari – mae’r ffilm hon yn astudio hefyd y berthynas rhwng mewnfudwyr a phobol leol, a rhwng dwyrain a gorllewin Ewrop heddiw.

Yr adleisiau o fytholeg wrywaidd y ffilm western a awgrymir gan y teitl ydy un o’r pethau lleiaf diddorol am y ffilm grefftus, fanwl hon. Mae’r ymdriniaeth sensitif â’r tirlun, a’r tensiynau rhwng y pentrefwyr a’r ymwelwyr, yn ei gwneud yn ffilm a allai apelio at gynulleidfa eang. Y platfform mae Cannes yn rhoi i ffilmiau tebyg i hon – ffilmiau sy’n priodi elfennau annisgwyl, sy’n taro golau unigryw ar berthnasau pobol â’i hamgylchedd – ydy raison d’etre yr ŵyl i fi.

Wrth dreulio deg diwrnod yn gwylio sawl ffilm y dydd, o bob math o bersbectif ac o bedwar ban byd, mae’r cyseinedd a’r cyferbyniadau rhwng rhai annisgwyl yn cael eu hamlygu; yn fy nyddiau cyntaf yma, roedd y craciau a amlygwyd yn nelwedd ddiflas Cannes o fri gwrywaidd yn enghraifft. Hir oes i ysgafnder!

Cannes – dygymod â’r heddiw

Cyhoeddwyd Mai 18, 2015 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Dylan Edwards, Gwyl Ffilmiau Cannes


Dylan Edwards
Ail flog Dylan Edwards o Ŵyl Ffilmiau Cannes, ac mae un ffilm wedi ei hudo nôl …

Pethau doniol yw graddfeydd; ar ôl pedwar diwrnod yng Nghannes mae’r byd yn teimlo maint gwahanol. Dw i’n rhedeg ar fawr mwy na’r siots o Nescafe chwaethus sydd am ddim i aelodau’r wasg tu fewn i’r Palais (mae’r Ffrances ifanc tu ôl i’r cownter yn hen gyfarwydd â’m harcheb erbyn hyn) a wi-fi gwan y McDonalds gyferbyn.

Does neb sy’n hongian o gwmpas y stafell a neilltuir ar gyfer y wasg o fewn y Palais wedi cael mwy na phump awr o gwsg ers o leia’ dydd Mawrth, nac yn sicr wedi treulio llai na 12 o’u 24 awr ddiwethaf mewn dangosiadau ffilm. Mae bagiau dan lygaid pawb, a’r dyddiau braf yn gwaedu i mewn i’w gilydd.

Gall y byd go iawn deimlo fel petai e ddim wedi bodoli erioed mewn gŵyl fel hon. Roedd llawer o’r buzz cyn dangosiad cyntaf The Lobster, sy’n cael ei ddangos fel rhan o’r prif Compétition, yn ddibynnol ar y cysyniad mai dyma ‘foment’ Yorgos Lanthimos, y cyfarwyddwr Groegaidd, i dorri drwodd a gwneud y naid i big leagues sinema ryngwladol. Mae Lanthimos, ym mybl Cannes, yn seren, yn arwr, ac yn cult, ar ôl llwyddiant Dogtooth chwe blynedd ’nôl. Ni fyddai (yn llythrennol) unman arall yn y byd lle mae gan ei enw gymaint o ddylanwad; ond mae’n bosib na fydd hynny’n wir ar ôl i bawb weld y ffilm hon.

Lanthimos yw un o’r mawrion o blith cyfarwyddwyr Ewrop sy’n cyrraedd Cystadleuaeth Cannes eleni â ffilm iaith Saesneg am y tro cynta’. Yn fy mlog cynta’, soniais am fy anfodlonrwydd â ffilm Saesneg gyntaf Matteo Garrone, Tale of Tales. Ond mae artiffisialrwydd yn rhan hollbwysig o steil Lanthimos.

Dystopia swreal The Lobster


Colin Farrell yw un o'r actorion yn The Lobster (llun: Tony Shek)
Comedi alegorïaidd absẃrd yw The Lobster, gyda Colin Farrell yn ei elfen mewn dystopia amhenodol mewn gwlad anhysbys – dyn sy’n dod allan o berthynas ac yn aros mewn gwesty ar gyfer pobol sengl lle mae gan bawb 45 diwrnod i gwympo mewn cariad cyn cael eu troi yn anifeiliaid.

Un o linynnau comig doniola’r ffilm yw clywed esboniadau pawb am ba anifail maen nhw wedi ei ddewis. Er mor gymhleth y mae hynny’n ymddangos, man cychwyn yw’r gefnlen hon ar gyfer astudiaeth swreal, amlhaenog o’r gwahanol ffyrdd y mae pobol yn ymdopi ag unigrwydd a’u hiraeth am ddedwyddwch. Mae pob un aelod o’r cast rhyngwladol – sy’n cynnwys Rachel Weisz, Ben Wishaw, sawl actor o Wlad Groeg, ac Olivia Colman fel rheolwraig ormesol y gwesty – yn ffitio’n berffaith ym myd creulon, llachar a hunanymwybodol Lanthimos.

Mae’n ddiddorol sut mae rhyw lymder esthetig Groegaidd iawn yn rhan annatod o gymeriad gweledol ffilmiau cyfoes y wlad honno. Gyda’r ffilm hon, gwelwn Lanthimos yn ymestyn yr elfen hon o’i steil – sy’n llawn stafelloedd bocsaidd, lliwiau annifyr, ac onglau camera – a’i gwthio i fan mwy cyflawn a mwy hygyrch.

Mae’r llymder hwn – fu mor ddifrifol ac aflonydd yn ei ffilmiau cyn hyn – yn plethu’n wefreiddiol â chomedi gwirion, wirioneddol ddoniol byd a sefyllfaoedd y ffilm. Mae The Lobster yn wefreiddiol; mae’n amhosib gofyn iddo am atebion nac am synnwyr ond mae’n llwyddo i dylino hyn i fod yn rhinwedd. Mae’r ffilm fel siot o fywyd yn y gystadleuaeth.

Gweiddi a bwian

Mae mor hawdd colli trac ar yr holl ffilmiau dw i wedi eu gwylio dros y dyddiau diwethaf. Tybiwn fod Saul Fia yn ffefryn am wobr naill ai i’r cyfarwyddwr – y cyntaf i gael ei ddewis i ddangos ei ffilm gyntaf yn y gystadleuaeth mewn pedair blynedd – neu un o’r gwobrau sydd ris i lawr o’r Palme d’Or. Ond i mi roedd y ddrama Holocaust hon o Hwngari yn rymus, ac iddi steil unigryw, ond ddim yn ddigon newydd na gafaelgar i wir ennyn fy mrwdfrydedd.

Ar fympwy, es i i weld ffilm o Wlad yr Iâ, Hrutar, neu Rams, sef ffilm am ddau frawd, ffermwyr defaid, sy’n byw mewn tai drws nesaf i’w gilydd ond sydd heb dorri gair ers degawdau. Er ’mod i’n weddol hoff o’r ffilm, dechreuodd mewn ffordd un-nodyn, orgyfarwydd (mae close-ups o anifeiliaid mewn poen a golygfeydd hir un-take o gaeau yn uchel ar y rhestr ddamcaniaethol o clichés ffilmiau arthouse), a chafodd drafferth i ddod yn fwy gafaelgar heb fynd yn fwy confensiynol ar yr un pryd.

Cyn mynd i’r dangosiad fore ddoe, roeddwn i’n hanner gobeithio y byddai beirniaid enwog Cannes yn gweiddi a bwian a hisian ar ddiwedd ffilm newydd Woody Allen, Irrational Man – ond y peth mwya’ siomedig oedd nad oedd hyd yn oed yn ysgogi unrhyw fath o angerdd. Ffilm yw hon sy’n gwella wrth iddi fynd yn ei blaen ond sy’n hyll mewn llawer o ffyrdd, yn arwynebol ei gweledigaeth, a byth yn gwneud ymdrech i geisio canfod ei thôn ei hun.

(Yn hytrach, arbedwyd ymateb wirioneddol hunllefus gyntaf Cannes ar gyfer Sea of Trees, gyda Matthew McConaughey, yr unig ffilm Compétition i mi beidio ag ymdrechu â hi hyd yma.)

Clod i Desplechin


Y cyfarwyddwr Arnaud Desplechin (llun:Georges Biard)
Yn sicr, y gynulleidfa fwyaf brwd ei hymateb i mi fod yn rhan ohoni oedd cynulleidfa My Golden Days gan Arnaud Desplechin. Mae e’n un o’r cyfarwyddwyr mwya’ Ffrengig gallwch chi ddychmygu, ac wedi i’w ffilm Saesneg gynta’, Jimmy P, gael ymateb gwael ym mhrif gystadleuaeth Cannes dwy flynedd ‘nol, mae ei ffilm newydd yn chwarae fel checklist o nodweddion cyfarwydd ffilmiau Ffrangeg.

Ond mae hefyd yn un o’r ffilmiau rheiny lle mae pob un olygfa yn gryfach na’r un sy’n dod o’i blaen. Serch hynny, mae’n ymddangos yn adran Quinzaine des Réalisateurs, gan brofi eto bod gan safleoedd ffilmiau yn yr ŵyl fwy i’w wneud â derbyniad ffilmiau diwethaf y cyfarwyddwyr nag ansawdd eu ffilmiau newydd.

Ffilm ddod-i-oed a stori ramant synhwyrus yw My Golden Days, sydd wedi ei thrwytho â nostalgia melys ond hefyd deallusrwydd a steil bersonol iawn sydd yn ei gosod ar wahân yn yr ŵyl eleni. Mewn gŵyl lle mae cymaint o ffilmiau yn straffaglu i fod yn wahanol neu’n idiosyncratig, roedd natur gwbl gyfarwydd a Ffrengig a Truffaut-aidd y ffilm hon yn teimlo bron yn adfywiol. Roedd beirniaid Ffrainc yn sicr yn cytuno; ar ôl pum munud o sefyll a chymeradwyo dechreuais deimlo ychydig yn lletchwith. Neithiwr oedd hyn – a synnwn i ddim petaen nhw’n dal ar eu traed.

Ailwylio Arabian Nights

Yn adran Quinzaine yr ŵyl dwi wedi cael y lwc orau hyd yma, o feddwl am y peth. Fore dydd Sadwrn, ffeindiais y ffilm fydd, mae’n debyg, yn hoff ffilm gen i yn Cannes 2015; neu, fe ddylwn ddweud, rhan gyntaf fy hoff ffilm yn Cannes 2015, am mai ffilm chwe awr yw Arabian Nights, a achosodd i gryn dipyn o aeliau godi pan nad ymddangosodd ym mhrif lein-yp y Compétition.

Astudiaeth banoramig o bobol Portiwgal yn ystod yr argyfwng ariannol yw’r ffilm(iau), wedi ei llenwi â dicter gwleidyddol Portiwgeaidd penodol iawn, straeon yn gorgyffwrdd ac yn neidio o un i’r llall, penodau o fewn penodau o fewn straeon o fewn penodau, ac elfen gref o swrealaeth. Dyma ffilm sydd – hyd yma – yn achosi i’r pen droi ac i’r meddwl rasio.

Am y rhan fwyaf o’r broses gynhyrchu, roedd arianwyr y ffilm yn credu mai addasiad o’r straeon ffantasïol Arabian Nights roedd Miguel Gomes yn ei wneud. Ond defnyddio’r straeon fel pwynt cyfeirnodol yn unig y mae, gan gynnwys elfennau ffantasïol: i ychwanegu elfen o gomedi ac ysgafnder, i ddatgelu abswrdiaeth y sefyllfa wleidyddol y mae’n bwrw goleuni arno, ac i drafod y broses o addasu ei hunan. Ym mhrolog gafaelgar y rhan gynta hon, clywn a gwelwn y cyfarwyddwr ei hun yn dod i delerau â’r drafferth o greu gwaith celf am fydoedd amhosib pan mae’r angen am gelf sy’n dygymod â’r ‘nawr’ mor gryf.

Ac er mor benodol yw’r sefyllfaoedd yn y ffilm, gall y portread hwn gael ei ddarllen yr un mor hawdd fel portread o unrhyw wlad neu ddiwylliant sydd dan reolaeth elitaidd ac annheg. Gweithiodd Gomes â newyddiadurwyr wrth ffilmio, gan ddiweddaru ei straeon a’i gyfeiriadau wrth fynd ymlaen i sicrhau cyfoesedd yr argyfwng. Cefais fy swyno, fy anesmwytho a fy nghyffroi gan yr holl bosibiliadau o fewn y rhan gynta’ hon.

Dw i ar fin gwneud rhywbeth doeddwn i byth yn meddwl y byddwn i’n ei wneud yn Cannes. Roedd dangosiad Arabian Nights: Vol. I am 11:45 y bore ’ma; ar ôl sgwennu hwn, yn hytrach na rasio i ddangosiad ffilm arall, dw i am gerdded yn ôl i’r un sinema a setlo ar gyfer dangosiad 17:45 o’r un ffilm.

Erbyn amser cinio dydd Mercher, felly, bydda i wedi treulio (o leia’) wyth awr yn gwylio’r un ffilm. Dyma’r ffilm ddes i i Cannes i‘w gweld; dyma ffilm ar gyfer nawr.

Dihangfa o lwydni Llundain i Cannes

Cyhoeddwyd Mai 15, 2015 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Gwyl Ffilmiau Cannes


Dylan Edwards
Dylan Edwards sydd yn trafod y ffilmiau cyntaf iddo eu gweld yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes …

Cinema has never truly been able to escape the political sphere”. Pan ddywedodd Paul Risker o’r Quietus hyn yn gynharach eleni, sôn roedd e am ŵyl Kinoteka Gwlad Pwyl, a’r ffordd roedd y casgliad hwnnw o ffilmiau yn bwrw goleuni ar sefyllfa bresennol y wlad honno. Ond mae’r hyn mae’n ei ddweud yn gyffredinol wir – hyd yn oed mewn gŵyl mor fasnachol ac anferth ac amlhaenog â Cannes, sy’n rhedeg eleni o 13 i 24 Mai, mae hyn yr un mor wir.

Mae rhywbeth am y syniad o glwstwr o ffilmiau newydd sbon sydd wedi cael eu curadu gyda’i gilydd a’u meithrin ar gyfer yr un pwrpas, gan rai o artistiaid mwyaf blaenllaw’r ffurf, sy’n ein galluogi i’w darllen fel ffenest i mewn i’n ‘nawr’ –fel cyfanwaith a all rywsut, yn anuniongyrchol ac anfwriadol, ein helpu i ddygymod â’r cwestiwn enfawr hwnnw y mae celf wedi bod yn ei ofyn ers y lluniau cyntaf yn yr ogofâu: ble ydyn ni nawr?

Yn y diwrnodau diwethaf, mae’r ‘sefyllfa’ – ‘ein safle’ – wedi bod ar ein meddyliau i gyd. Mae’r ddinas (Llundain, lle rwy’n fyfyriwr) wedi bod yn llwyd gan ansicrwydd sicrwydd canlyniad yr etholiad, a thensiynau pendant i’w teimlo ymhobman. Wrth i’r newyddion ddod i mewn yn oriau mân fore Gwener roeddwn i tu fas i glwb nos, fy mhen i’n troi, a ‘nghyffro a ‘mrwdfrydedd ynghylch y dyfodol yn chwythu i ffwrdd â gwynt duwch y nos â phob reffreshiad twitter.

Mentro i weld Matteo Garonne


Pum bore’n ddiweddarach a dwi’n hedfan i Cannes, gwledd fwya’r calendr i’r rheiny yn ein plith sydd yn byw a bod drwy gyfrwng y sinema a’r sgyrsiau mae’n eu hysgogi; fel pleser, fel gwaith, ar gyfer ysbrydoliaeth – ond hefyd, a finnau’n methu siglo’r hyn sydd wedi rheoli’r wythnosau diwethaf yn fy meddwl i ac yn ein hymwybyddiaeth fel cenedl ac fel ‘teyrnas’, fel rhyw ffurf ryfedd o loches.

Fy mhrif obaith ar gyfer yr ŵyl, felly, yw rhywbeth – unrhyw beth – fydd yn bwrw goleuni ar yr heddiw; ‘ein heddiw’, ein nawr. Ac mae blynyddoedd o gadw llygad manwl ar yr hyn sy’n digwydd ym myd ffilmiau rhyngwladol wedi dangos i mi fod y rheiny’n gallu ymddangos o unrhyw le; mewn ffordd, mae’n wir am bob ffilm werth ei halen, hyd yn oed os ydi hynny’n anfwriadol.

Fel mae’n digwydd, mae yna wacter gwleidyddol anfoddhaol i’r tair ffilm i mi eu gwylio yn ystod fy oriau cyntaf yn Cannes, er eu bod rhyngddynt yn ymdrin â moesoldeb brenhiniaeth, rolau rhywedd, salwch yn y gweithle, agweddau at yr henoed, a llawer mwy.

Allwn i ddim bod wedi gofyn am ffilm agoriadol fwy addas ar gyfer fy mhrofiad o Cannes na Tale of Tales gan Matteo Garrone (ffilm Saesneg gynta’r Eidalwr), serch ei arwyneboldeb. Mae’r ffilm yn rhywbeth rhwng portmanteau ffantasïol a chomedi ensemble ffarsaidd – yn fy marn i, roedd ei hwyrfrydedd i setlo i fod yn unrhyw beth penodol yn fwy o wendid nag o rinwedd.

Mae’n seiliedig ar ddwsinau o straeon chwedlonol enwog, ac mae gwrachod a’u crochanau, twrnamentau i ennill gwragedd, calonnau bwystfilod fel prydau bwyd, ac efeilliaid albino ag isleisiau homoerotig yn rhannau naturiol o’r bydysawd mae Garrone yn ei greu. Mae’n chwarae fel fersiwn Fellini o bantomeim, neu addasiad lled-arthouse o Shrek.

Ond i mi roedd hi’n rhy ansicr, yn rhy ffals, ac yn rhy hapus i beidio ag ymgymryd ag unrhyw un o’i themâu mewn gwirionedd i fod yn unrhyw beth mwy na ffordd ryfedd, foddhaol o dreulio dwy awr oedd byth yn dod yn unrhyw beth mwy cofiadwy na hynny.

Garrel ddim yn gwefreiddio


Mae Philippe Garrel yn un o gyfarwyddwyr anwylaf cymdeithas beirniaid Ffrainc; gallwch chi ddibynnu ar ei ffilmiau i ymddangos ar restr diwedd-blwyddyn Cahiers yr un mor sicr ag y gallwch chi ddibynnu arno i beidio â chael ei ryddhau o gwbl mewn unrhyw farchnad arall. Gellid disgrifio pob un o’i ffilmiau yn y ddau ddegawd diwethaf fel dramâu du a gwyn, gweddol fyr, am Ffrancwyr cyfoes yn methu ymdopi â’u perthynas â’i gilydd.

Byddwn i’n disgrifio ei ffilm newydd, In the Shadow of Women, sef ffilm agoriadol y Quinzaine eleni, fel un o’i ffilmiau ‘llai’, ond gellid disgrifio pob un o’i ffilmiau felly. Beth sy’n gosod y ffilm hon ar wahân ar y naill law yw perfformiad teimladwy Lena Paugam fel meistres ein prif gymeriad a’r eironi cyson sy’n rhedeg trwy’r ffilm, ac ar y llaw arall yr elfen anghyfforddus o fachismo, fel hen ddyn yn ein cymell gyda winc i weld ei jôcs yn ddigri.

Ai dyma’r flwyddyn y bydd y byd yn dal i fyny o’r diwedd â pha mor amherthnasol at heddiw a diflas yw agweddau hen ffefrynnau fel Garrel at rywedd a’r ffordd mae perthnasau yn gweithio yn y byd modern? Dydy’r Nouvelle Vague ddim mor nouvelle a hynny yn 2015.

Doeddwn i ddim yn casáu’r ffilm hon, ond doedd y ffaith ei bod wedi cael ei rhaglennu ynghyd â ffilm chwe munud wnaeth Garrel yn ystod terfysgoedd Mai ’68 ym Mharis dim ond yn tanlinellu anfodlonrwydd y cyfarwyddwr i symud ymlaen, yn ogystal â dangos, yn baradocsaidd, sut mae ei sinema wedi dod yn gymaint llai cyfoes ac yn fwy hunanfodlon wrth i’w yrfa fynd yn ei blaen.

Ffocws ar y cyfarwyddwyr


Un o fy hoff bethau am Cannes yw’r argraff o fraint eithafol mae’r holl naws yn ei rhoi i’r cyfarwyddwyr – cânt eu clodfori nid fel duwiau, ond ran amlaf fel mwncïod sioe gan y beirniaid, neu fel eirth yn dawnsio i ddiddanu teulu brenhinol (golygfa sy’n uchafbwynt i Tale of Tales, er bod y ffilm honno wedi ei gosod mewn rhyw fyd ffantasi o’r unfed ganrif ar bymtheg, ac mai Salma Hayek, y frenhines, yw ni’r critics).

Mae’r sgriniau cyn i bob ffilm chwarae yn datgan enw’r cyfarwyddwr yn anferth, gyda’r teitl yn fach oddi tano; mae pawb o’ch cwmpas hefyd yn sôn am y ffilmiau trwy gyfeirio at enwau eu auteurs. “Are you queuing for Garrel?”; “I might be going to Sorrentino but doesn’t it clash with the Gomes?”, ac yn y blaen.

Cael ei gwneud yn fwnci sioe yw’r hyn sydd wedi digwydd, hyd at ryw bwynt, i Naomi Kawase, cyfarwyddwraig Siapaneaidd sy’n bresenoldeb bytholwyrdd ymhob Gŵyl Cannes. Chwalwyd ei ffilm Still the Water gan y beirniaid y llynedd, pan ddangoswyd hi fel rhan o’r brif gystadleuaeth, am ei bod yn wlyb, yn drwm, yn ddibwrpas (fel mae’n digwydd, honno fyddai un o fy newisiadau i am brif wobr y llynedd, ond dyna ni).

Yn rhyfedd, o gysidro’i statws brenhinol bron gyda phenaethiaid yr ŵyl, amgylchedd prysur, wam-bam Cannes yw un o’r llefydd lleia’ delfrydol posib i wylio ffilmiau Kawase, am eu bod nhw mor feddylgar a thrwm o ran steil, mor benodol eu naws heb fod yn flashy – fel rheol mae beirniaid yn disgwyl i ffilm fod naill ai’r ddau neu dim un o’r rhain – weithiau’n sicli-sentimental ond heb fod yn waith hawdd i’r gwyliwr chwaith.

Eleni, felly, fel ymateb i’r atgasedd hwnnw sydd wedi wynebu eu perthynas â Kawase yn ddiweddar, mae’r curadwyr wedi neilltuo’i ffilm ddiweddaraf, An (neu Sweet Red Bean Paste), fel ffilm agoriadol adran fwya’r ŵyl, Un Certain Regard.

(Nodyn neilltuol: mae’n anodd peidio bod yn sinigaidd ynglŷn â’r ffaith bod trefnwyr yr ŵyl, sydd mor enwog o wael am dderbyn beirniadaeth am y diffyg cynrychiolaeth yn eu lein-yps – sgwrs sydd mor hollbresennol ar y Croisette â’r coed palmwydd – wedi rhoi ffilmiau gan fenywod fel ffilmiau agoriadol tair o’u prif adrannau. Mae’n anodd peidio gweld hyn fel llen fwg, i ddargyfeirio’r sgwrs angenrheidiol am gynrychiolaeth yng ngŵyl fwya’r byd i’r naill ochr, gan mai dyma rai o’r unig ffilmiau gan fenywod yn yr ŵyl gyfan.)

Eglur a soffistigedig

Yr hyn dwi’n ei hoffi am Kawase, er gwaetha trademarks ei hestheteg (siots o wynt yn neiliach coed, close-ups o fwyd a phlanhigion), yw bod yna uniongyrchedd i’w naratifau ac elfen ymarferol tu hwnt i’r ffordd mae hi’n adrodd ac yn datblygu’i straeon – ac mae’n bosib mai An yw ei ffilm fwyaf eglur a soffistigedig ei ffurf hyd yma.

Er ‘mod i’n tybio mai dyma fydd yn troi llawer o bobol oddi wrth y ffilm hon, dwi’n hoff hefyd o’r gofal a’r manylder mae hi’n ei roi i broses a chelfyddyd y coginio sydd yn chwarae rhan mor bwysig yn y ffilm.

Mae mwyafrif helaeth y golygfeydd wedi eu gosod mewn siop dorayakis (dau ddarn melys o bestri â phast ffa coch rhyngddynt), gyda’n dau brif gymeriad – y boi fu’n rhedeg y siop ar ben ei hun am flynyddoedd, a’r hen ddynes wahanglwyfus mae’n ei chymryd i mewn wedi iddo flasu ei ‘ân’ arallfydol – yn chwarae yn erbyn ei gilydd.

Mae’n ffilm hynod gynnes, hynod sentimental, ond mae’n gweithio’n galed i daro pob un o bwyntiau’r plot yn llawn arddeliad, ac mae’n adfywiol o syml, heb fyth fod yn arwynebol.

Pa ‘heddiw’ fydd yn fy nisgwyl fory, tybed? Erbyn i mi ddychwelyd i Lundain lwyd ddydd Mercher nesaf, gobeithiaf fedru gweld yr heddiw hwnnw sy’n ein hwynebu ‘nol adre mewn goleuni brafiach; neu o leia’ gyda fy mhen, rywle yn y (tua) pump ar hugain o ffilmiau dwi’n bwriadu’u gwylio’r wythnos hon, wedi ei borthi â chelfyddyd a dychymyg a ffilm ar ei orau.

Cloriannu Cannes

Cyhoeddwyd Mai 20, 2014 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Gwyl Ffilmiau Cannes


Dylan Edwards yn Cannes
Ail flog Dylan Edwards, yn sôn am ei brofiadau dros y penwythnos yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes …

Yr argraff gyntaf ges i o gyrraedd bwrlwm gŵyl Cannes, ar ôl misoedd o gyffro a pharatoi, oedd pa mor debyg oedd y Croisette i faes Eisteddfod Genedlaethol.

Y cyfryngau’n rhedeg o gwmpas, yr holl fusnesau amrywiol yn gwerthu nwyddau (neu ffilmiau), y Palais du Festival yn bafiliwn enfawr yn ganolbwynt i’r cyfan, y ciwio, y camerâu.

Yr unig wahaniaeth oedd yr holl bobol diogelwch a’r bagiau llaw Céline – o ie, a’r ffilmiau. A’r haul. A’r ffaith fod Jennifer Lawrence a Ryan Gosling yn partio ar long hwylio ganllath i ffwrdd.

Roeddwn yn ddigon ffodus i fynychu dangosiadau o dair ffilm o brif gystadleuaeth yr ŵyl, a chwpwl o adran Quinzaine des Réalisateurs (Pythefnos y Cyfarwyddwyr) yr ŵyl, sef sidebar cynhaliol sy’n rhoi platfform i gyfarwyddwyr newydd, ifanc.


Ar y ffordd i'r Quinzaine des Realisateurs
Roedd ffilmiau’r Quinzaine yn gyffrous a diddorol mewn ffyrdd nad oedd y ffilmiau ‘mwy’ a welais; ond ar rheiny fydda i’n canolbwyntio yn y blog yma.

Winter Sleep

Ffawd, gwaith, pwrpas dyn ar y Ddaear, y cysyniad o faddeuant, Duw … mae ffilm y cyfarwyddwr Twrcaidd Nuri Bilge Ceylan, Winter Sleep, wedi bod yn ffefryn unfrydol am y Palme d’Or, prif wobr yr ŵyl, ers cyn i’r rhestr hyd yn oed gael ei datgelu.

Yn bennaf ar ffurf sgyrsiau hir, mae’n crybwyll y syniadau mawrion hyn mewn ffordd ymholgar, drom.

Ffilm yw hon sy’n gofyn y cwestiwn anoddaf oll, cwestiwn mae’n ei wasgu’n dynn ar y gwyliwr am dair awr a hanner: beth os? Beth os ydych chi wedi bod yn mynd ati yn y ffordd anghywir trwy gydol eich bywyd?

Mae dwy olygfa hiraf Winter Sleep yn rhai sy’n ymddangos rhyw draean a dau draean o’r ffordd drwyddi ac sy’n ymddwyn fel hanner colons ym mrawddeg hir y ffilm.

Golygfeydd ydyn nhw rhwng y prif gymeriad a’i chwaer, a fe a’i wraig. Mae’r ddwy’n olygfeydd dydych chi ddim yn dod ar eu traws yn aml mewn ffilm – golygfeydd lle mae pob un cwlwm ym mywydau’r cymeriadau (neu’n hytrach, yn nelweddau’r gynulleidfa ohonynt) yn datod.

Does dim hiwmor nac ysgafnder i’w gael yn ffilm Ceylan am mai gwylio cronicl ydyn ni o fywyd dyn, oedd yn meddwl ei fod yn byw ei fywyd yn iawn, yn chwalu’n llwyr, heb ddim sbardun amlwg.

Ydy hyn o ganlyniad i’w benderfyniadau ef, i ryw wall yn ei bersonoliaeth a’i ego, i ffawd, neu i rywbeth ehangach fyth? Dydy Ceylan ddim yn cynnig atebion.

Mae’n rheoli pob eiliad o ymateb ei gynulleidfa; mae Winter Sleep yn waith artist sy’n gwybod, ar ôl derbyniad ei ffilm ddiwethaf, Once Upon a Time in Anatolia, yn 2011, ei fod yn grefftwr ar binacl ei gelfyddyd.

Ac er bod hon yn ffilm sydd yn ei hanfod yn gorymestyn yn thematig, ac iddi brotagonist sy’n hyll ac anhapus a phryfoclyd, mae hefyd yn profi bod llais sinematig Ceylan yn aeddfedu’n gyflymach nag unrhyw un – mae ei ddefnydd o dirwedd ddramatig Anatolia yn chwarae mwy o ran yn natblygiad seicolegol y cymeriadau nag unrhyw beth arall.

Mae presenoldeb yr auteur dibynadwy o heriol a thrwm wedi bod yn absennol o’r Croisette, medden nhw, ers dyddiau Angelopoulos a Tarkovsky; mae Ceylan yn ddisgynnydd cwbl haeddiannol i’r ddau.

A beth am y posibilrwydd o roi’r Palme i ffilm Ceylan? Er ei bod yn annhebyg y bydd yna ffilm arall yn y brif gystadleuaeth sydd mor thematig lawn, mor soffistigedig ei rhythmau nac mor epig ei naws, ni fyddwn yn gwbl hapus i’w gweld yn cipio’r brif wobr.

Mae’n rhestr arbennig o gyffrous eleni, ac, yn bwysicach, mae’n rheithgor arbennig o ddiddorol hefyd. Mi fyddai’n braf gweld eu prif wobr yn mynd i rywbeth llai cyfarwydd, mwy lliwgar, dewrach.

Ond mae’n agos at fod yn gampwaith, felly mae yna’n sicr benderfyniadau gwaeth y gallai rheithgor Jane Campion eu gwneud.

Le Meraviglie

Nos Sadwrn, gwyliais ffefryn arall am wobr, sef Le Meraviglie, ail ffilm yr Eidales Alice Rohrwacher, a gyrhaeddodd yr ŵyl dan gwmwl trwm (ac ychydig yn annheg) o ddisgwyliadau ar ôl i’w ffilm gyntaf, Corpo Celeste, wneud tipyn o sblash yn Quinzaine yr ŵyl yn 2011.

Ond nid ffilm ddwys na throm yw hon; yn wir, allwn i byth fod wedi dychmygu pâr o ffilmiau mwy cyferbyniol nac y cefais i ddydd Sadwrn.

Lle bo Winter Sleep yn ffilm sy’n pryfocio, yn tynnu ar ac yn bychanu emosiynau ei chymeriadau a’u ffyrdd cul, misanthropig o weld y byd, ffilm gynnes yw Le Meraviglie sydd mewn cariad â’i chymeriadau, sy’n rhoi amser iddynt symud a sgôp iddynt dyfu.

Stori talp-o-fywyd ac iddi elfen o realaeth hud yw hwn, sy’n ymwneud â theulu gweddol dlawd sy’n ffermio mêl mewn ardal wledig yng ngogledd yr Eidal.

Merch hynaf y teulu, Gelsomina, yw’n prif gymeriad, ac mae’r ffilm yn dilyn ei helyntion hithau a’i theulu wrth iddi hi gael ei hatynnu at raglen deledu gawslyd sy’n dod i’r ardal yn cynnig gwobrau a chlod i’r fferm â’r cynnyrch gorau (caiff Rohrwacher dipyn o hwyl wrth ddychanu math arbennig o raglen adloniant ysgafn Eidalaidd, yn arbennig yn y setiau artiffisial ac yng nghameo doniol y seren fyd-eang Monica Bellucci).

Mae nifer o feirniaid wedi pigo ar y ffilm am gynnwys gormod o elfennau storïol sy’n mynd i nunlle (gan gynnwys isblot am blentyn o’r Almaen yn cael ei anfon i’r fferm fel gwasanaeth cymunedol) ond dwi wastad yn meddwl ei bod hi’n well i ffilm gael gormod, miloedd, o syniadau na llond llaw o rai anarbennig.

Roedd Le Meraviglie fel chwistrelliad o egni yng nghystadleuaeth Cannes, ac yn sefydlu Rohrwacher fel un o leisiau newydd mwyaf cyffrous sinema Ewropeaidd heddiw.

Wild Tales

Yn perthyn i fyd cwbl wahanol eto roedd Wild Tales, neu Relatos Salvajes, comedi bortmanteau o’r Ariannin sy’n gasgliad o chwe ffilm fer ddoniol, y drydedd ffilm o’r brif gystadleuaeth i mi ei gwylio.

Mae pob un o’r ffilmiau byrion yn hynod wyllt ac anrhagweladwy a ffarsaidd (a gwirioneddol ddigri) ond mae’n hawdd gweld hefyd pam mae’r ffilm wedi ei dewis fel rhan o’r Compétition; mae yna linyn gwleidyddol tanllyd yn rhedeg trwy bob un o’r ffilmiau.

Mae pob un yn croniclo’r gwrthdaro rhwng y rhai pwerus a’u hysglyfaeth, ac yn dangos yr hyn sy’n digwydd pan mae’r llai pwerus yn taro nôl (a dyma sy’n achosi comedi gwallgof a throellog y ffilm).

Yr argraff gefais i o siarad â phobol oedd wedi gwylio’r ffilm oedd bod bron pawb wedi ei mwynhau ond yn cymryd yn ganiataol ei bod hi ddim yn mynd i ennill gwobr.

Ond dwi’n meddwl bod ffilm Damian Szifron wedi gwneud digon o argraff ac yn ddigon gwahanol i bob ffilm arall yn y brif gystadleuaeth i fod yn geffyl tywyll am y wobr am y cyfarwyddwr gorau.

Buzz Cannes

Dyma’r ffilmiau lwyddais i i’w gwylio o’r brif gystadleuaeth, ond fe fyddai disgrifio fy holl brofiadau dros fy mhenwythnos hir yn Cannes yn cymryd dyddiau.

Cwrddais â llawer o bobol y wasg o bob cwr o’r byd, wrth giwio gan amlaf, gan gynnwys ffrindiau newydd o Frasil ac o Hwngari.

Gwyliais ychydig o The Good, The Bad, and The Ugly efo is-deitlau Ffrangeg ar sgrin enfawr ar draeth – mae’r Cinema de la Plage yn rhan o’r ŵyl sy’n rhoi cyfle i’r bobol gyffredin sy’n heidio i Cannes.


Y traeth yn Cannes
Ond ffilmiau’r wyl, a’r profiad o’u gwylio yn rhai o’u dangosiadau cyntaf erioed mewn stafelloedd crand yn llawn critics a newyddiadurwyr o bob rhan o’r byd, fydd yr atgofion fydda i’n eu trysori fwyaf.

Roedd yn wych o ŵyl o be welais i, yn buzz fel nad ydw i wedi ei weld erioed o’r blaen, ac yn brofiad a hanner. Ac yn awr, rhaid i mi ddychwelyd i’r byd go iawn.

Gallwch hefyd ddarllen blog cyntaf Dylan yn rhoi rhagolwg o’i ymweliad â Gŵyl Ffilmiau Cannes, a’i ddilyn ar Twitter ar @dylanhuw.

Cyffro Cannes

Cyhoeddwyd Mai 19, 2014 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Gwyl Ffilmiau Cannes


Blog gyntaf Dylan Edwards o Cannes, ble bu’n rhoi ei ragolwg ef o’r ŵyl ffilmiau enwog y penwythnos hwn …

Dwi yn y cymylau, hanner ffordd rhwng Birmingham a Nice, ac mae 67ain Ŵyl Ffilmiau Cannes yn aros amdana i. Dylwn i fod yn yr ysgol yn chwysu dros sampl y Bac ac yn adolygu ar gyfer fy arholiadau Lefel A – dosbarth 13A Penweddig: dwi’n ymddiheuro.

Pob mis Ebrill, pan mae rhaglen yr ŵyl yn cael ei chyhoeddi, mae yna gwyno di-ffael am ba mor gyfyng ac elitaidd yw eu prif gystadleuaeth, yr ugain neu fwy o ffilmiau sy’n cael eu dethol yn ofalus i fod yn ganolbwynt.

A dydy arlwy blwyddyn yma yn sicr heb wrthbrofi’r cwynion yma, gyda mwyafrif helaeth y cyfarwyddwyr sydd wedi eu dewis yn enwau hen gyfarwydd i’r Croisette.

Ond mae’n lein-yp syfrdanol am y rhesymau cywir, i mi – pwy all gwyno o weld rhestr sy’n cynnwys ffilmiau newydd sbon gan Jean-Luc Godard, David Cronenberg, y brodyr Dardennes, Olivier Assayas, Ken Loach, a llawer mwy o sêr mwyaf cydnabyddedig byd ffilm y degawdau diwethaf yn yr un gystadleuaeth?

Cynrychiolaeth eang

Chwarae teg i Thierry Fremaux a gweddill y trefnwyr, maent wedi sicrhau serch hynny bod yna gynrychiolaeth ehangach ym mhrif gystadleuaeth 2014 nag arfer.

Dim ond un ffilm Affricanaidd sydd yn y brif gystadleuaeth, ac un ffilm Asiaidd (gan Naomi Kawase, a achosodd ychydig o stŵr yn y byd ffilm ar Twitter wythnos yma pan ddywedodd bod ei ffilm newydd yn “deilwng o’r Palme” dyddiau cyn i’r ŵyl hyd yn oed ddechrau).

Ond dim ond un ffilm gan Americanwr sydd hefyd, sef The Homesman, Western gan yr actor-gyfarwyddwr Tommy Lee Jones.

Ac ar ôl sgandalau’r ddwy flynedd ddiwethaf ynglŷn â’r diffyg cynrychiolaeth o gyfarwyddwyr benywaidd yn y brif gystadleuaeth, mae un o fy mhrif tips i am y Palme d’Or eleni yn Eidales weddol ifanc sydd wedi graddio i’r Compétition ar ôl un ffilm yn unig, gyda Le Meraviglie, ffilm dwi’n gobeithio’n fawr ei gweld.

Jane Campion yw’r unig ddynes erioed i ennill y Palme, a hi sy’n arwain rheithgor y gystadleuaeth eleni  ynghyd â phanel cryf benywaidd sy’n cynnwys Sofia Coppola – mewn cyfweliad â’r Guardian wythnos yma, soniodd Campion am ei brwdfrydedd i weld pa gyfarwyddwyr ifanc a chyffrous gallai eu darganfod.

Y cyfarwyddwr ieuengaf yn y brif gystadleuaeth, ac un o’r ieuengaf i gael yr anrhydedd yn hanes chwe degawd Cannes, yw Xavier Dolan o Gwebec. Yn 25 mlwydd oed, mae wedi cael ei ddewis i’r brif gystadleuaeth o’r diwedd gyda’i bumed ffilm, Mommy, ar ôl codi drwy rengoedd gwyliau ffilm mwya’r byd ers 2009.

Mae arddull idiosyncrataidd, hunanymwybodol, pryfoclyd Dolan yn sicr o hollti beirniaid caled Cannes, ond petai’n llwyddo, gall fod yn ‘foment’ go iawn.

Digon o ddanteithion

Er i ffilm agoriadol yr wyl, Grace Of Monaco, greu penawdau o gwmpas y byd am y rhesymau anghywir, wrth i mi ysgrifennu’r blog hwn mae’r Compétition ei hun yn argoeli’n dda iawn yn barod.

Mae’r ddwy ffilm sydd yn cael eu harddangos i’r wasg ar y diwrnod cyntaf – Timbuktu, gan Abderrahmane Sissako, am labyddio cyhoeddus cwpwl priod gan Jihadists mewn cymuned glòs ym Mali, a Mr Turner, bywgraffiad o’r arlunydd gan Mike Leigh – yn geffylau blaen ar gyfer gwobrau’r ŵyl yn barod.

Dwi’n cyrraedd y Riviera diwrnod yn hwyr i wylio’r ffilmiau yma, yn anffodus, ond bydd dwsinau o ddanteithion amrywiol i mi gael y cyfle i’w darganfod yn ystod fy nhaith o’r brif gystadleuaeth.

Mae’r rhain yn cynnwys y gystadleuaeth Un Certain Regard (sy’n aml yn cynnig yr un faint o gampweithiau â’r brif gystadleuaeth, ond gan gyfarwyddwyr llai adnabyddus na mawrion y Compétition), y Director’s Fortnight, a rhaglen ymylol y Semaine du Critique.

Marchnad i’r Cymry

Does dim ffilmiau Cymraeg na Chymreig yn cystadlu yn yr ŵyl, ond rhan fach o sioe Cannes yw’r cystadlu ei hunan. Marchnad ffilmiau, yr un fwya’n y calendr ffilm, yw’r ŵyl i’r mwyafrif o bobol a chwmnïau sy’n ei mynychu, a fan hyn bydd y gynrychiolaeth i fyd ffilmiau Cymru yn ymddangos.

Mae Gruff Rhys yn mynd i fod yng Nghannes rhyw ben i geisio gwerthu ei ffilm ddiweddaraf American Interior i werthwyr rhyngwladol, ac mae Keiran Evans yn mynd i wneud yr un peth â’i ffilm ef, Kelly + Victor, a enillodd BAFTA’n gynharach eleni.

Bydd hi’n ddiddorol hefyd gweld faint o bresenoldeb bydd gan ddiwydiant ffilm Cymru ym mhafiliwn Prydain.

Dwi’n gweld môr glas y Côte d’Azur yn agosáu – gwell i mi edrych i fyny o’n ffôn i weld beth sydd gan y dref fach yma i’w gynnig!

Cafodd y blog yma ei ysgrifennu gan Dylan Edwards fel rhagolwg i benwythnos ŵyl ffilmiau Cannes. Bydd ail flog ganddo i ddilyn yn cloriannu ei brofiadau o’r ŵyl.

Gallwch hefyd ddilyn argraffiadau Dylan o Cannes ar Twitter ar @dylanhuw.