RSS

Golwg360

MwyCau 

BLOG: Hir oes i ysgafnder ar sgriniau Cannes

Cyhoeddwyd Mai 22, 2017 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Dylan Edwards, Gwyl Ffilmiau Cannes


Juliette Binoche yn y ffilm Let Sunshine In, Llun: Gwyl Ffilm Cannes
Dylan Edwards sydd yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes ar ran golwg360

Peth doniol yw hiwmor. Ac yng nghyd-destun Gŵyl Ffilmiau Cannes, mae’n ddoniolach fyth. Yn aml mae pobol yn sôn am baradocs yr ŵyl – ar un pegwn mae Cannes y socialites, y partïon yacht a’r carped coch, ac ar y llall mae’r ffilmiau, a’r ŵyl yn dal i gael ei gweld fel un fwyaf dethol a mawreddog byd ffilmiau’r auteurs rhyngwladol.

Yr hyn sy’n uno’r ddau begwn ydy eu hamharodrwydd i gael eu gweld yn ddim llai na phethau hollol, hollol ddifrifol, boed hynny o ran rhwysg y byd ffasiwn neu yn nhueddiad y prif ddetholiad i glodfori Themâu Mawr ar draul gweithiau llai ac ysgafnach. Ble bynnag ry’ch chi’n troi ar y Croisette, difrifoldeb sy’n teyrnasu.

Mewn pâr o ffilmiau enwau-mawr a wyliais yn ystod fy oriau cyntaf yn yr ŵyl, sydd yn 70 oed eleni, datgelir y ddeuoliaeth yma mewn ffyrdd dadlennol. Mae un ffilm o Rwsia, ac un o Ffrainc; un gan ddyn, un gan ddynes; ac un yn mygu dan orddifrifoldeb crand tra bo cyfoeth y llall yn deillio o’r rhyddid a’r pleser mae’n eu canfod yn ysgafnder bywyd bob dydd.

Cafodd Loveless, y ffilm gyntaf o’r brif gystadleuaeth i gael ei dangos i’r wasg, ei hystyried yn fuan iawn yn un o’r ymgeiswyr cryf i ennill y Palme d’or. Roedd hyn i’w ddisgwyl; ers ei un gyntaf mae pob un o ffilmiau’r cyfarwyddwr Andrey Zvyagintsev, o bosib auteur mwyaf blaenllaw sinema gyfoes Rwsia, wedi hawlio’u lle yn netholiad swyddogol Cannes. Ond pan ddarllenais i rai adolygiadau brys ar ôl y dangosiad nos Fercher, synnais o weld cyn lleied roedd eu hargraffiadau’n ategu nodweddion y ffilm a wyliais i.

Ffilm yw hon am bâr oedd yn arfer bod yn briod a’u cariadon newydd yn dygymod â diflaniad eu mab mewn tref Rwsiaidd lwyd, anhysbys, tua 2012. Ry’n ni’n gwybod mai dyma’r cyfnod dan sylw am fod Zvyagintsev yn pupro’r ffilm â golygfeydd hir o’r prif gymeriad (y gŵr; wrth gwrs) yn gwrando ar adroddiadau newyddion – dim ond un o’r technegau amrwd a ddefnyddia’r cyfarwyddwr i wthio trosiad a ‘datganiad’ trwsgl i mewn i’w ddrama ddomestig denau.

Mae’n adrodd cyfrolau bod y film ffuantus, hunanfoddhaus hon, a’i thuedd amlwg tuag at themâu mawrion sy’n dynodi ffilmiau fel rhai ‘pwysig’ mewn cylchoedd tebyg i Cannes, yn ymddangos ym mhrif gystadleuaeth yr ŵyl, tra bo ffilm ddiweddaraf Claire Denis, Let Sunshine In – yn fy nhyb i, does dim modd cael dadl am sinema ryngwladol y 30 mlynedd diwethaf heb ei chynnwys hi – yn cael ei dangos mewn adran lai blaenllaw, sef y Quinzaine des Réalisateurs.

Yn amlwg, allwn ni ddim peidio â gweld rhywedd yn rhan o hyn; nid yn unig y mae Denis yn un o unig gyfarwyddwyr benywaidd blaenllaw sinema Ffrainc, ond ers ei ffilm gyntaf, Chocolat, yn 1988, mae hi wedi mireinio estheteg gwbl unigryw a nodweddir gan ei synwyrusrwydd cnawdol, goddrychol, arbrofol; a gan olwg benodol fenywaidd ar y byd. Er gwaethaf holl ymdrechion PR Cannes i ymddangos yn fwy blaengar o ran rhywedd yn y blynyddoedd diweddar, mae’n glir iawn o’r mathau o arddulliau, themâu a safbwyntiau sy’n cael eu clodfori fod ‘pwysigrwydd’ dal yn nodwedd sydd yn dynn ynghlwm â hen gysyniadau masgiwlinaidd.

Gellir dadlau mai ychydig iawn byddai gwaith Denis yn elwa, wir, o’r math yna o statws. Byddwn i’n disgrifio’i oeuvre fel un traethawd estynedig ar ddawns symudiad dynol, â chysylltiadau rhwng rhyw cnawdol a mudiant ac ôl-drefedigaethedd yn greiddiol drwy gydol ei gyrfa. Syndod, felly, yw bod ei ffilm ddiweddaraf – a wnaethpwyd ar frys yn gynharach eleni a’i chadw’n gyfrinach nes ei datgelu fel ffilm agoriadol y Quinzaine – yn gomedi rhamantus gymharol syml, sydd gam i ffwrdd o dir cyfarwydd Denis gan fod i bob golygfa, bron, fwy na thair llinell o ddeialog. Dilynwn ddynes ganol oed, emosiynol fregus – Juliette Binoche mewn perfformiad cyfoethog – wrth iddi geisio canfod y cydbwysedd delfrydol rhwng serch a bodlonrwydd oes wedi dirywiad ei phriodas.

Un peth sy’n syndod am y ffilm ydy gymaint mae ei chomedi’n argyhoeddi, a pha mor hyderus ydy gafael Denis ar ei deunydd. Mae cyffyrddiadau arddull cyfarwydd Denis a’i sinematograffydd athrylithgar, Agnes Godard, yn dal yma – y pwyslais ar gyswllt cnawd â chnawd, goddrycholdeb synhwyrus y gwaith camera, yr oedi uwchben manylion bob-dydd annisgwyl – ond maen nhw’n gwasanaethu naratif llawer mwy ymlaciedig a hygyrch nag arfer. Efallai wir fod hon yn ffilm ‘fechan’, ‘ysgafn’ fel mae rhai beirniaid wedi honni, ond heb os mae hi’n fwy gwreiddiol a gafaelgar a mwy gorffenedig ei hiaith sinematig na’r un o’r ffilmiau ‘pwysig’ Loveless-aidd i mi ei gweld ers amser hir. Mae hi’n ffilm sydd bron â’ch gwneud yn chwil gan bleser.

Mae dwy ffilm arall gan fenywod y tu allan i’r brif gystadleuaeth wedi ysgogi fy edmygedd, yn rhannol am nad ydyn nhw’n llafurio’n ddiflas i ddatgan i’r byd eu bod nhw’n gampweithiau mawr dwys. Yn Los Perros, ffilm o Chile yn adran Critics’ Week yr ŵyl, dilynwn ddynes, merch i filiwnydd dylanwadol, sy’n cael gwersi marchogaeth efo dyn enigmatig sydd, fel y cawn wybod ryw draean o’r ffordd i mewn i’r ffilm, yn destun ymchwiliad am dreisio hawliau dynol dan regime Pinochet. Yn y dyn hwn – ac yn anallu pawb i ddweud wrthi’n union pa fath o weithredoedd roedd e’n gyfrifol amdanynt – mae hi’n blasu enigma a pherygl sy’n absennol o’i bywyd fel arall. Os ydy steil y ffilm yn dibynnu ychydig yn ormodol ar fotifau cyfarwydd, hoeliwyd fy sylw bob eiliad gan y prif gymeriad rhyfedd, amwys a’i hobsesiwn. Diolch byth na wnaeth y ffilm fynnu rhoi cymhelliant i’w hatyniad, na chwaith ddatblygu’n thriler seicorywiol gyfarwydd fel mae’n ymylu ar fod.

Yn Western, gan Valeska Grisebach o’r Almaen (yn yr adran Un Certain Regard), dilynwn grŵp o ddynion o’r wlad honno sy’n adeiladu pibell ddŵr mewn pentref ym Melarws. A chanddi gyffyrddiadau tebyg i ffilmiau eraill gan fenywod o Ewrop sy’n bwrw golwg synhwyrus, ethnograffig ar ddeinameg a gemau pŵer dynion macho – fel Beau Travail gan Claire Denis a Chevalier gan Athina Rachel Tsangari – mae’r ffilm hon yn astudio hefyd y berthynas rhwng mewnfudwyr a phobol leol, a rhwng dwyrain a gorllewin Ewrop heddiw.

Yr adleisiau o fytholeg wrywaidd y ffilm western a awgrymir gan y teitl ydy un o’r pethau lleiaf diddorol am y ffilm grefftus, fanwl hon. Mae’r ymdriniaeth sensitif â’r tirlun, a’r tensiynau rhwng y pentrefwyr a’r ymwelwyr, yn ei gwneud yn ffilm a allai apelio at gynulleidfa eang. Y platfform mae Cannes yn rhoi i ffilmiau tebyg i hon – ffilmiau sy’n priodi elfennau annisgwyl, sy’n taro golau unigryw ar berthnasau pobol â’i hamgylchedd – ydy raison d’etre yr ŵyl i fi.

Wrth dreulio deg diwrnod yn gwylio sawl ffilm y dydd, o bob math o bersbectif ac o bedwar ban byd, mae’r cyseinedd a’r cyferbyniadau rhwng rhai annisgwyl yn cael eu hamlygu; yn fy nyddiau cyntaf yma, roedd y craciau a amlygwyd yn nelwedd ddiflas Cannes o fri gwrywaidd yn enghraifft. Hir oes i ysgafnder!

Cannes – dygymod â’r heddiw

Cyhoeddwyd Mai 18, 2015 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Dylan Edwards, Gwyl Ffilmiau Cannes


Dylan Edwards
Ail flog Dylan Edwards o Ŵyl Ffilmiau Cannes, ac mae un ffilm wedi ei hudo nôl …

Pethau doniol yw graddfeydd; ar ôl pedwar diwrnod yng Nghannes mae’r byd yn teimlo maint gwahanol. Dw i’n rhedeg ar fawr mwy na’r siots o Nescafe chwaethus sydd am ddim i aelodau’r wasg tu fewn i’r Palais (mae’r Ffrances ifanc tu ôl i’r cownter yn hen gyfarwydd â’m harcheb erbyn hyn) a wi-fi gwan y McDonalds gyferbyn.

Does neb sy’n hongian o gwmpas y stafell a neilltuir ar gyfer y wasg o fewn y Palais wedi cael mwy na phump awr o gwsg ers o leia’ dydd Mawrth, nac yn sicr wedi treulio llai na 12 o’u 24 awr ddiwethaf mewn dangosiadau ffilm. Mae bagiau dan lygaid pawb, a’r dyddiau braf yn gwaedu i mewn i’w gilydd.

Gall y byd go iawn deimlo fel petai e ddim wedi bodoli erioed mewn gŵyl fel hon. Roedd llawer o’r buzz cyn dangosiad cyntaf The Lobster, sy’n cael ei ddangos fel rhan o’r prif Compétition, yn ddibynnol ar y cysyniad mai dyma ‘foment’ Yorgos Lanthimos, y cyfarwyddwr Groegaidd, i dorri drwodd a gwneud y naid i big leagues sinema ryngwladol. Mae Lanthimos, ym mybl Cannes, yn seren, yn arwr, ac yn cult, ar ôl llwyddiant Dogtooth chwe blynedd ’nôl. Ni fyddai (yn llythrennol) unman arall yn y byd lle mae gan ei enw gymaint o ddylanwad; ond mae’n bosib na fydd hynny’n wir ar ôl i bawb weld y ffilm hon.

Lanthimos yw un o’r mawrion o blith cyfarwyddwyr Ewrop sy’n cyrraedd Cystadleuaeth Cannes eleni â ffilm iaith Saesneg am y tro cynta’. Yn fy mlog cynta’, soniais am fy anfodlonrwydd â ffilm Saesneg gyntaf Matteo Garrone, Tale of Tales. Ond mae artiffisialrwydd yn rhan hollbwysig o steil Lanthimos.

Dystopia swreal The Lobster


Colin Farrell yw un o'r actorion yn The Lobster (llun: Tony Shek)
Comedi alegorïaidd absẃrd yw The Lobster, gyda Colin Farrell yn ei elfen mewn dystopia amhenodol mewn gwlad anhysbys – dyn sy’n dod allan o berthynas ac yn aros mewn gwesty ar gyfer pobol sengl lle mae gan bawb 45 diwrnod i gwympo mewn cariad cyn cael eu troi yn anifeiliaid.

Un o linynnau comig doniola’r ffilm yw clywed esboniadau pawb am ba anifail maen nhw wedi ei ddewis. Er mor gymhleth y mae hynny’n ymddangos, man cychwyn yw’r gefnlen hon ar gyfer astudiaeth swreal, amlhaenog o’r gwahanol ffyrdd y mae pobol yn ymdopi ag unigrwydd a’u hiraeth am ddedwyddwch. Mae pob un aelod o’r cast rhyngwladol – sy’n cynnwys Rachel Weisz, Ben Wishaw, sawl actor o Wlad Groeg, ac Olivia Colman fel rheolwraig ormesol y gwesty – yn ffitio’n berffaith ym myd creulon, llachar a hunanymwybodol Lanthimos.

Mae’n ddiddorol sut mae rhyw lymder esthetig Groegaidd iawn yn rhan annatod o gymeriad gweledol ffilmiau cyfoes y wlad honno. Gyda’r ffilm hon, gwelwn Lanthimos yn ymestyn yr elfen hon o’i steil – sy’n llawn stafelloedd bocsaidd, lliwiau annifyr, ac onglau camera – a’i gwthio i fan mwy cyflawn a mwy hygyrch.

Mae’r llymder hwn – fu mor ddifrifol ac aflonydd yn ei ffilmiau cyn hyn – yn plethu’n wefreiddiol â chomedi gwirion, wirioneddol ddoniol byd a sefyllfaoedd y ffilm. Mae The Lobster yn wefreiddiol; mae’n amhosib gofyn iddo am atebion nac am synnwyr ond mae’n llwyddo i dylino hyn i fod yn rhinwedd. Mae’r ffilm fel siot o fywyd yn y gystadleuaeth.

Gweiddi a bwian

Mae mor hawdd colli trac ar yr holl ffilmiau dw i wedi eu gwylio dros y dyddiau diwethaf. Tybiwn fod Saul Fia yn ffefryn am wobr naill ai i’r cyfarwyddwr – y cyntaf i gael ei ddewis i ddangos ei ffilm gyntaf yn y gystadleuaeth mewn pedair blynedd – neu un o’r gwobrau sydd ris i lawr o’r Palme d’Or. Ond i mi roedd y ddrama Holocaust hon o Hwngari yn rymus, ac iddi steil unigryw, ond ddim yn ddigon newydd na gafaelgar i wir ennyn fy mrwdfrydedd.

Ar fympwy, es i i weld ffilm o Wlad yr Iâ, Hrutar, neu Rams, sef ffilm am ddau frawd, ffermwyr defaid, sy’n byw mewn tai drws nesaf i’w gilydd ond sydd heb dorri gair ers degawdau. Er ’mod i’n weddol hoff o’r ffilm, dechreuodd mewn ffordd un-nodyn, orgyfarwydd (mae close-ups o anifeiliaid mewn poen a golygfeydd hir un-take o gaeau yn uchel ar y rhestr ddamcaniaethol o clichés ffilmiau arthouse), a chafodd drafferth i ddod yn fwy gafaelgar heb fynd yn fwy confensiynol ar yr un pryd.

Cyn mynd i’r dangosiad fore ddoe, roeddwn i’n hanner gobeithio y byddai beirniaid enwog Cannes yn gweiddi a bwian a hisian ar ddiwedd ffilm newydd Woody Allen, Irrational Man – ond y peth mwya’ siomedig oedd nad oedd hyd yn oed yn ysgogi unrhyw fath o angerdd. Ffilm yw hon sy’n gwella wrth iddi fynd yn ei blaen ond sy’n hyll mewn llawer o ffyrdd, yn arwynebol ei gweledigaeth, a byth yn gwneud ymdrech i geisio canfod ei thôn ei hun.

(Yn hytrach, arbedwyd ymateb wirioneddol hunllefus gyntaf Cannes ar gyfer Sea of Trees, gyda Matthew McConaughey, yr unig ffilm Compétition i mi beidio ag ymdrechu â hi hyd yma.)

Clod i Desplechin


Y cyfarwyddwr Arnaud Desplechin (llun:Georges Biard)
Yn sicr, y gynulleidfa fwyaf brwd ei hymateb i mi fod yn rhan ohoni oedd cynulleidfa My Golden Days gan Arnaud Desplechin. Mae e’n un o’r cyfarwyddwyr mwya’ Ffrengig gallwch chi ddychmygu, ac wedi i’w ffilm Saesneg gynta’, Jimmy P, gael ymateb gwael ym mhrif gystadleuaeth Cannes dwy flynedd ‘nol, mae ei ffilm newydd yn chwarae fel checklist o nodweddion cyfarwydd ffilmiau Ffrangeg.

Ond mae hefyd yn un o’r ffilmiau rheiny lle mae pob un olygfa yn gryfach na’r un sy’n dod o’i blaen. Serch hynny, mae’n ymddangos yn adran Quinzaine des Réalisateurs, gan brofi eto bod gan safleoedd ffilmiau yn yr ŵyl fwy i’w wneud â derbyniad ffilmiau diwethaf y cyfarwyddwyr nag ansawdd eu ffilmiau newydd.

Ffilm ddod-i-oed a stori ramant synhwyrus yw My Golden Days, sydd wedi ei thrwytho â nostalgia melys ond hefyd deallusrwydd a steil bersonol iawn sydd yn ei gosod ar wahân yn yr ŵyl eleni. Mewn gŵyl lle mae cymaint o ffilmiau yn straffaglu i fod yn wahanol neu’n idiosyncratig, roedd natur gwbl gyfarwydd a Ffrengig a Truffaut-aidd y ffilm hon yn teimlo bron yn adfywiol. Roedd beirniaid Ffrainc yn sicr yn cytuno; ar ôl pum munud o sefyll a chymeradwyo dechreuais deimlo ychydig yn lletchwith. Neithiwr oedd hyn – a synnwn i ddim petaen nhw’n dal ar eu traed.

Ailwylio Arabian Nights

Yn adran Quinzaine yr ŵyl dwi wedi cael y lwc orau hyd yma, o feddwl am y peth. Fore dydd Sadwrn, ffeindiais y ffilm fydd, mae’n debyg, yn hoff ffilm gen i yn Cannes 2015; neu, fe ddylwn ddweud, rhan gyntaf fy hoff ffilm yn Cannes 2015, am mai ffilm chwe awr yw Arabian Nights, a achosodd i gryn dipyn o aeliau godi pan nad ymddangosodd ym mhrif lein-yp y Compétition.

Astudiaeth banoramig o bobol Portiwgal yn ystod yr argyfwng ariannol yw’r ffilm(iau), wedi ei llenwi â dicter gwleidyddol Portiwgeaidd penodol iawn, straeon yn gorgyffwrdd ac yn neidio o un i’r llall, penodau o fewn penodau o fewn straeon o fewn penodau, ac elfen gref o swrealaeth. Dyma ffilm sydd – hyd yma – yn achosi i’r pen droi ac i’r meddwl rasio.

Am y rhan fwyaf o’r broses gynhyrchu, roedd arianwyr y ffilm yn credu mai addasiad o’r straeon ffantasïol Arabian Nights roedd Miguel Gomes yn ei wneud. Ond defnyddio’r straeon fel pwynt cyfeirnodol yn unig y mae, gan gynnwys elfennau ffantasïol: i ychwanegu elfen o gomedi ac ysgafnder, i ddatgelu abswrdiaeth y sefyllfa wleidyddol y mae’n bwrw goleuni arno, ac i drafod y broses o addasu ei hunan. Ym mhrolog gafaelgar y rhan gynta hon, clywn a gwelwn y cyfarwyddwr ei hun yn dod i delerau â’r drafferth o greu gwaith celf am fydoedd amhosib pan mae’r angen am gelf sy’n dygymod â’r ‘nawr’ mor gryf.

Ac er mor benodol yw’r sefyllfaoedd yn y ffilm, gall y portread hwn gael ei ddarllen yr un mor hawdd fel portread o unrhyw wlad neu ddiwylliant sydd dan reolaeth elitaidd ac annheg. Gweithiodd Gomes â newyddiadurwyr wrth ffilmio, gan ddiweddaru ei straeon a’i gyfeiriadau wrth fynd ymlaen i sicrhau cyfoesedd yr argyfwng. Cefais fy swyno, fy anesmwytho a fy nghyffroi gan yr holl bosibiliadau o fewn y rhan gynta’ hon.

Dw i ar fin gwneud rhywbeth doeddwn i byth yn meddwl y byddwn i’n ei wneud yn Cannes. Roedd dangosiad Arabian Nights: Vol. I am 11:45 y bore ’ma; ar ôl sgwennu hwn, yn hytrach na rasio i ddangosiad ffilm arall, dw i am gerdded yn ôl i’r un sinema a setlo ar gyfer dangosiad 17:45 o’r un ffilm.

Erbyn amser cinio dydd Mercher, felly, bydda i wedi treulio (o leia’) wyth awr yn gwylio’r un ffilm. Dyma’r ffilm ddes i i Cannes i‘w gweld; dyma ffilm ar gyfer nawr.

Pigion Gŵyl Ffilmiau Llundain

Cyhoeddwyd Hydref 29, 2014 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Dylan Edwards, Gŵyl Ffilmiau Llundain


Dylan Edwards
Dylan Edwards sydd yn trafod y tila a’r gora’ o Ŵyl Ffilmiau Llundain …

Efallai mai’r peth mwyaf diddorol i ddigwydd i ddiwylliant beirniadaeth ffilm ryngwladol ers iddo ymfudo ar-lein, ac i Twitter yn arbennig, yw’r gallu mae’n ei roi i ni i astudio lleoliad daearyddol y bobol sy’n ymateb i ffilmiau.

Yn aml gall consensws godi o gwmpas ffilmiau, neu gall grŵp ffyddlon o ddilynwyr ffurfio ymysg beirniaid ffilm un ardal neu wlad o gwmpas cyfarwyddwyr sy’n peri dryswch i weddill y byd.

Yn Efrog Newydd, yn fwy na Gone Girl gan David Fincher nac Interstellar gan Christopher Nolan nac unrhyw un o’r ffilmiau Oscaraidd i gael eu rhyddhau yn y mis diwethaf, mae’r drafodaeth ers i Ŵyl Ffilmiau Efrog Newydd (NYFF) ddod i ben wedi cael ei dominyddu gan ddrama-gomedi annibynnol Alex Ross Perry o’r enw Listen Up Philip.

Ffilm yw hon am awdur Iddewig yn ei dridegau (wedi ei seilio ar Philip Roth, awdur Goodbye Columbus ac American Pastoral) sy’n narsisistaidd, yn hunanol, yn mynnu codi terfysg seicolegol ar bob un o’i berthnasau, ac sydd, o bosib, yn athrylith.

Listen Up Phillip

Bob tro roeddwn i’n edrych ar Twitter wrth gerdded allan o ddangosiadau ffilmiau yng Ngŵyl Ffilmiau Llundain mae Listen Up Philip yn amhosib i’w osgoi; yn yr ŵyl hon, lle roedd y ffilm yn chwarae yn yr adran ‘Laugh’, roedd yn stori gwbl wahanol.

Wnaeth yr un o ddangosiadau’r ffilm werthu allan a chlywais i ddim sgwrsio amdani; ac mae’n bosib na chaiff y ffilm ei rhyddhau’n gyhoeddus yma o gwbl.

I mi, roedd naws anghyfforddus i’r ffilm, oedd yn ymylu ar addoli’r prif gymeriad, ac mae ei phwnc a’i themâu yn llawer rhy gyfarwydd iddi ddod yn rhan o sgwrs ehangach am ffilmiau ‘gwych’.

(Diolch, gyfarwyddwyr America, am ffilm arall i ddangos i ni pa mor galed yw bywyd i artistiaid ‘anodd’ gwrywaidd yn yr Efrog Newydd modern!)

Petawn i’n feirniad canol oed Iddewig-Americanaidd dosbarth canol byddai’n stori wahanol.

Pleser Eden

Syndod mwy pleserus oedd Eden, y ffilm olaf i mi ei gwylio yn yr ŵyl ac un o’r rhai ro’n i fwyaf cyffrous i’w gweld.

Wnaeth hi ddim plesio fel ro’n i wedi disgwyl, ond mae hynny oherwydd ei bod yn ffilm mor wahanol i’r un ro’n i wedi ei disgwyl, ac mae’n sicr wedi aros yn y cof.

Mae Eden gan Mia Hansen-Love yn gronicl o’r ugain mlynedd diwethaf yn sîn cerddoriaeth electronig Ffrainc (ac ydyn, mae Daft Punk yn picio i mewn ac allan o’r stori).

O’r disgrifiad hwnnw, gellid disgwyl ffilm epig a chythryblus, ond Mia Hansen-Love yw un o gyfarwyddwyr lleiaf epig a chythryblus y byd ffilm heddiw.

Yr hyn synnodd fi fwyaf oedd diffyg pwyslais y ffilm ar steil  – mae’r gyfarwyddwraig yn haeddu clod, yn fy marn i, am osgoi potensial ‘cŵl’ ei deunydd er mwyn peidio aberthu ei hastudiaeth o berthynas cymeriadau cymhleth y ffilm â’i gilydd, a’r problemau sy’n eu hwynebu.

Mae rhythmau’r ffilm yn fwyn ac mae’r cymeriadau, er mai nhw sy’n gyrru holl blot y ffilm yn ei flaen, bron â bod yn bapur wal.

Dyma ffilm gyntaf y gyfarwyddwraig nad yw’n ddrama Ffrengig ‘dod-i-oed’ farddonol, ac mae ei phrofiad blaenorol yn sicr i’w weld yn ei thriniaeth ddiymhongar, ond gafaelgar, o’r deunydd. Dydy’r gerddoriaeth ddim yn ddrwg chwaith.

Gogledd Iwerddon

Yn fy erthygl o’r ŵyl yn Golwg yr wythnos ddiwetha’, soniais am natur chwyldroadol-wleidyddol nifer helaeth o ffilmiau’r ŵyl eleni.

Mae ’71, un o lwyddiannau mawr yr ŵyl, yn adrodd helynt Trafferthion Gogledd Iwerddon yn y flwyddyn honno, ond mae’n bell o fod yn ffilm wleidyddol; dyma ffilm am effaith seicolegol a chorfforol unrhyw fath o ryfel, ar unrhyw fath o berson.

Mae’r ffilm yn cynnal cydbwysedd perffaith rhwng bod yn farddonol-deimladwy ac yn wirioneddol gyffrous yn y ffordd fwyaf angerddol bosib (o’r safbwynt hwn, mae’r cyfarwyddwr newydd, Yann Demange, yn atgoffa’r gwyliwr o dechneg Paul Greengrass, meistr y thrills deallus).

Gwnaeth golygfa gynnar yn y ffilm o derfysg ar stryd o dai yng nghanol Belffast argraff arnaf mewn modd nad yw’n digwydd yn aml yn y sinema.

Yng nghanol y ffilm mae Jack O’Connell, sy’n chwarae rhan milwr o Loegr sy’n cael ei hunan wedi’i wahanu oddi wrth bawb o’i gwmpas ac yn crwydro tywyllwch y ddinas ar ei ben ei hun, yn gweld hunllef y sefyllfa ym mhob man.

Mewn cyfnod o fisoedd yn unig mae’r actor, gyda chyfres o brif rannau amrywiol a heriol, wedi dod yn un o’n hactorion ffilm fwyaf hollbresennol; ar sail ’71, mae’n haeddu pob clod a rhan uchel-ei-broffeil mae’n ei gael.

Phoenix yn codi i’r brig

Uchafbwynt yr ŵyl? Phoenix, ffilm gan Christian Petzold wedi ei gosod yn fuan ar ôl yr Holocost sy’n benthyg o gonfensiynau film noir, melodrama a body-horror ac sy’n taro’i nodau artistig ac emosiynol â chysondeb perffaith.

Fe wnes i ymateb mor gryf i’r ffilm hon nes ’mod i bron yn gyndyn i ddatgelu gormod o’i phlot rhyfedd.

Mae’n dechrau gyda dwy ddynes mewn car; mae gan un ohonyn nhw rwymynnau o gwmpas ei phen a’i hwyneb. Hi yw’n protagonist oeraidd, y ‘phoenix’ yn y teitl.

Mae hi’n treulio llawer o act gynta’r ffilm yn treillio clwb nos dywyll ym Merlin, sydd am roi rhyw fath o wybodaeth i ni am ei chefndir. Mae’r ffilm yna’n troi yn amrywiad afluniaidd o Vertigo gan Hitchcock, ac yn gorffen fel trasiedi seicolegol.

Y teimlad a gefais i o olygfa olaf Phoenix yw’r rheswm dwi’n dilyn ffilm heddiw; pinacl perffaith i ŵyl sydd wedi bod yn brysur, yn bryfoclyd, ac yn gwbl, gwbl foddhaol.

DEG UCHAF Y LONDON FILM FESTIVAL 2014

1.        Phoenix (Christian Petzold, yr Almaen)

2.      The Wonders (Alice Rohrwacher, yr Eidal)

3.       ’71 (Yann Demange, Lloegr/Iwerddon)

4.       Letters To Max (Eric Baudelaire, Ffrainc)

5.       Pasolini (Abel Ferrara, yr Eidal/America)

6.       Still The Water (Naomi Kawase, Japan)

7.       Hungry Hearts (Saverio Costanzo, yr Eidal/America)

8.       Girlhood (Celine Sciamma, Ffrainc)

9.       Villa Touma (Suha Arraf, Palesteina)

10.     The Duke of Burgundy (Peter Strickland, Lloegr)

Rhagolwg o 58fed Ŵyl Ffilmiau Llundain

Cyhoeddwyd Hydref 8, 2014 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Dylan Edwards, Gŵyl Ffilmiau Llundain


Dylan Edwards
Dylan Edwards sydd bwrw golwg dros arlwy’r ŵyl, fydd yn rhedeg y 8-19 Hydref

Mae’r hydref, i cinephile ifanc sy’n astudio yn Llundain, yn golygu dau beth – gorfod gwibio heibio cannoedd o ddieithriaid wedi eu gwisgo fel cymeriadau mewn ffilm Whit Stillman ar hyd y Southbank i ddarlithoedd bob bore, a dyfodiad ‘tymor’ y gwyliau ffilmiau rhyngwladol mwyaf, ar ôl i Toronto a Fenis ddod i ben ym mis Medi.

Mae Gŵyl Ffilmiau Llundain y BFI wedi tyfu’n sylweddol o ran maint a phroffil yn ystod y blynyddoedd diwethaf, yn enwedig ers ychwanegu elfen o gystadleuaeth, ond mae ei hunaniaeth yn dal i fod â phwyslais cryf ar ddangosiadau i’r cyhoedd, yn enwedig o gymharu â’r prif wyliau eraill.

Mae darparu’r casgliad o ffilmiau mewn categorïau fel ‘Love’, ‘Laugh’, ‘Debate’ ac ‘Experimenta’ yn cyfrannu at yr elfen user-friendly yma.

Does gan Lundain ddim o’r prestige sydd gan wyliau tebyg fel y Viennale – yr olaf o wyliau mawr yr hydref, sy’n cael ei gweld fel baromedr pendant o ansawdd ffilmiau gwyliau’r flwyddyn – ond mae’r detholiad eleni yn cynnwys trysorau diderfyn, gan gynnwys llawer o ffilmiau dwi wedi bod yn ddigon lwcus i fedru eu gwylio yn barod.

White Bird in a Blizzard

Mae nifer o ffilmiau a gafodd eu dangos yn Sundance, prif ŵyl ffilmiau annibynnol Gogledd America a ddigwyddodd ym mis Ionawr, yn cael eu dangosiadau am y tro cyntaf yr ochr hon i’r Iwerydd, gan gynnwys White Bird in a Blizzard.

Dyma ffilm newydd Gregg Araki, un o anarchwyr sin ffilmiau annibynnol y 90au, lle mae ei lais gweledol cryf yn cael ei feddalu rhywfaint; ond mae hyn yn cyfrannu at dywyllwch a radicaliaeth y ffilm, sy’n olwg hunllefus tu ôl i len teulu Americanaidd ‘perffaith’ yn yr wythdegau, ar ffurf teen movie tywyll.

Efallai nad yw hyn yn swnio fel y cysyniad mwyaf gwreiddiol, ond mae yna delynegrwydd i’r ffilm sy’n creu harmoni diddorol iawn gyda steil bryfoclyd a synhwyrus Araki.

Mae perfformiad Eva Green (Bond-girl gyntaf Daniel Craig, sy’n haeddu gyrfa llawer mwy blaenllaw) fel mam y prif gymeriad sy’n diflannu yng ngolygfa gynta’r ffilm wedi cyfnewidiad rhyfedd yn ei hymddygiad, yn ansefydlog ac yn wefreiddiol, ac yn rhoi gravitas arbennig i ffilm sydd fymryn yn artiffisial fel arall.

Pigion y flwyddyn …

O blith ffilmiau’r ŵyl dwi wedi eu gweld yn barod, mae nifer o’r goreuon, fel y byddech yn disgwyl, yn dod o ŵyl Cannes (fy hoff ffilm o 2014 o hyd yw Le Meraviglie, gan Alice Rohrwacher, ond dw i wedi sôn am honno mewn blog blaenorol ar golwg360 yn barod, ac am y ffilmiau eraill y cefais i gyfle i’w gwylio ar fy nhrip i’r Côte d’Azur ym mis Mai).

O’r rhai i mi eu gwylio ers hynny, yr orau yw Still the Water, ffilm Siapaneaidd yn adran ‘Love’ yr ŵyl gan Naomi Kawase, sy’n un o leisiau cryfaf a mwyaf dadleuol byd sinema’r ddau ddegawd diwethaf.

Dyw ei steil hynod farddonol ac enigmatig ddim at ddant pawb yn sicr, ond i mi, mae’r ffilm hon yn un o’i gweithiau mwyaf pwerus; sinema sydd yn holi, ac yn erfyn arnoch i adael iddi socian drosoch.

Ffilm arall a ddangoswyd yn Cannes (er nad yn y brif gystadleuaeth) yw The Kindergarten Teacher sy’n rhan  o’r adran ‘Dare’, ffilm dyner a theimladwy iawn o Israel, er ei bod hi’n gorymestyn fwyfwy wrth iddi fynd yn ei blaen.

Serch hynny, mae ei thriniaeth ddiffwdan o blot hynod fachog – athrawes yn sylwi ar ddawn farddonol ysgytwol ac anesboniadwy bachgen pum mlwydd oed yn ei dosbarth – yn haeddu cynulleidfa ryngwladol lawer mwy eang nag mae’n debygol o’i chael.

… ond rhai’n siomi

Mae natur yr ŵyl yn sicrhau, felly, fod yna rywbeth arbennig am bob un o’r 248 ffilm y mae’n eu dangos, ond mae sawl ffilm y cefais y cyfle i’w gweld yn barod yn bell o fod yn gampwaith, er nad oes yr un ohonynt (hyd yn hyn!) yn agos at fod yn drychineb.

Mae Princess of France, ffilm o hyd canolig o’r Ariannin gan Matias Piñeiro a fydd yn cael ei dangos yn adran ‘Dare’ yr ŵyl, yn ddilyniant llac i ffilmiau diweddara’r cyfarwyddwr.

Mae’n llwyddo i deimlo fel dwy ffilm ar yr un pryd, yn bos ac yn gomedi ysgafn, sy’n defnyddio un o gomedïau Shakespeare fel dyfais blot ac fel cefndir thematig (Love’s Labours Lost sy’n cael y driniaeth anarferol y tro yma).

Mae Piñeiro’n un o gyfarwyddwyr mwyaf chwareus sinema ryngwladol heddiw, ond ychydig oedd yna i ddal gafael arno i mi yn hon, er ei ddawn amlwg i saernïo plotiau cymhleth sy’n teimlo’n ysgafn-ddoniol ac yn heriol-academaidd ar yr un pryd.

Mae’n falans y byddwn i wrth fy modd yn gweld mwy ohono; trueni, felly, na allai fod wedi chwistrellu ychydig mwy o sbarc i mewn i’w gymeriadau a’u sgyrsiau ailadroddus, hirwyntog.

Ffilm lai disglair fyth, sydd hefyd yn ymddangos yn adran ‘Dare’ yr ŵyl (am resymau cwbl ddirgel i mi), yw La Sapienza, ffilm amlieithog gan y Ffrancwr-Americanwr Eugène Green sy’n cyrraedd Llundain â geirda gan raglenwyr gwyliau clodfawr Locarno, Toronto, Vancouver ac Efrog Newydd.

I mi, mae arddull neilltuol Green (cymeriadau’n siarad yn syth i lygad camerastatig, deialog fwriadol orlenyddol, set-ups cwbl artiffisial) yn teimlo fel cymysgedd anniddorol o auteurs mwy soffistigedig a mwy gwreiddiol.

Dyma ddrama ddomestig faith sy’n addo cynnig archwiliad newydd o ffiniau diwylliannol, ac o le celf yn y byd modern, ond sy’n gwingo rhag ymhelaethu ar unrhyw un o’i syniadau.

Cumberbatch, Tatum a Carrell

Serch hynny, mae’r ŵyl ar y cyfan yn argoeli i fod yn un amrywiol ac arbennig, a dwi’n methu aros i fod yn ei chanol. Mae safle’r ŵyl reit ar ddechrau tymor yr Oscars yn un o’i hatyniadau cryfaf i lawer. Bydd llawer o si a chyffro eleni am The Imitation Game, ffilm agoriadol yr ŵyl, gyda Benedict Cumberbatch yn ffefryn cynnar am wobrau mawr ers gŵyl Toronto.

Mae Foxcatcher sydd wedi treulio’r flwyddyn yn teithio o un ŵyl fawreddog i’r llall, gyda Steve Carell a Channing Tatum mewn rhannau go wahanol i’w personas poblogaidd arferol.

Ac mae Mr Turner, ffilm ddiweddaraf Mike Leigh, gyda Timothy Spall yn chwarae rhan y peintiwr, yn argoeli’n brofiad gweledol cofiadwy os dim byd arall.

Dwi’n siŵr y bydd y ffilmiau yma a llawer mwy yn cynnig digonedd o ddeunydd trafod i gynulleidfaoedd a chyhoeddiadau Llundain dros y deuddeg diwrnod nesaf, ond dim ond un peth sy’n sicr – fydd y torfeydd bob naw-y-bore ar fy ffordd i fy narlithoedd heibio’r BFI Southbank ddim yn mynd yn llai prysur am sbel eto. Dwi’n siŵr wna i oroesi.