RSS

Golwg360

MwyCau 

BLOG: Leanne – be’ yn y byd mae hi’n wneud?


Dylan Iorwerth sy’n codi cwestiynau am dactegau etholiad arweinydd Plaid Cymru

Mae’n bosib mai syniad beiddgar i gael sylw ar ddechrau ymgyrch anodd ydi awgrym Plaid Cymru y bydd ei harweinydd, Leanne Wood, yn sefyll yn y Rhondda yn yr Etholiad Cyffredinol.

Y ddadl hyd yn hyn ydi fod hwn yn ‘etholiad argyfwng’ a bod angen yr ymgeiswyr cryfa’ a’r bobol gryfa’ yn San Steffan er mwyn cael dylanwad.

Yn amlwg, mi fydd hi’n anodd i Blaid Cymru gael sylw – mae hynny’n wir am bob ymgyrch Brydeinig; mi fydd hyn yn oed yn fwy gwir am ymgyrch lle mae Brexit yn brif bwnc, a Britain ydi’r Br.

Mae’n debyg mai’r ddamcaniaeth ydi y byddai Leanne Wood yn cael sylw, yn rhannol oherwydd ei fod i’w weld yn gam mentrus ynddo’i hun.

Mae’n wir fod gan Leanne Wood broffil Prydeinig uwch na’r un gwleidydd arall o fewn y Blaid ond mae hynny’n dibynnu mwy ar un ateb i Nigel Farage ddwy flynedd yn ôl nag ar berfformiadau diweddar.

Y cwestiynau sy’n codi

Felly, a ydi hi a Phlaid Cymru wedi meddwl o ddifri am ystyr dyfnach penderfyniad o’r fath ac am y negeseuon sydd ymhlyg hyd yn oed mewn chwarae-bach o gwmpas y syniad?

I ddechrau, mae’n awgrymu bod un sedd o blith 650 yn San Steffan yn bwysicach nag un sedd o blith 60 yn y Cynulliad – hyd yn oed os oes yna rhyw fath o argyfwng Prydeinig.

Yn ail, mae’n golygu y bydd rhaid iddi roi’r gorau i arweinyddiaeth Plaid Cymru, neu geisio newid y rheolau i ganiatáu i aelod yn San Steffan gael arwain unwaith eto. Ydi honno’n neges dda gan blaid sy’n arddel hunan-lywodraeth ac, weithiau, annibyniaeth.

Mi fyddai symudiad o’r fath yn creu dadlau o fewn ei phlaid ei hun; y dewis arall fyddai fod un o’r Aelodau Cynulliad eraill uchelgeisiol sydd ganddi yn cymryd y swydd … er y byddai ambell un, falle, yn falch o’r cyfle, pa ddylanwad fyddai gan Leanne Wood wedyn yn San Steffan?

Yn drydydd, yn groes i’w chymeriad hi, mae’n cyfleu neges anffodus braidd am weddill ei phlaid ei hun – mai hi ydi’r unig un a all wneud argraff.

Hyd yn oed pe bai’r dacteg yn gweithio yn yr etholiad yma, mae oblygiadau gwirioneddol cwestiynau o’r fath am aros yn llawer hwy.

A’r pethau arwynebol…

Mae yna gwestiynau mwy arwynebol hefyd.

Be’n union fyddai’r neges i bobol y Rhondda? Fod Leanne Wood yn eu cymryd o ddifri’, neu’n barod i’w defnyddio nhw? Mae blas chwarae gwleidyddiaeth ar y syniad.

Beth petai hi’n ennill ac yn ildio’i sedd yn y Cynulliad ar ôl dim ond blwyddyn? Ai’r gambl ydi y byddai Llafur wedi gwanhau digon i golli isetholiad i’r Cynulliad hefyd? Gambl a allai golli sedd a cholli dylanwad pellach ym Mae Caerdydd.

Pe bai Leanne Wood yn ennill ac yn un o bedwar, falle bump, o ASau Plaid Cymru yn San Steffan, faint o ddylanwad fyddai ganddi? A fyddai ganddi well llwyfan felly na thrwy fod yn arweinydd Plaid Cymru yn y Cynulliad?

A beth petai hi’n colli? Fymryn yn well neu waeth nag ennill?

BLOG: “The Great British Delusion-off”

Cyhoeddwyd Ebrill 6, 2017 gan Y Blog Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Aled G Jôb, blog, ceidwadaeth


Theresa May yn arwyddo llythyr gadael yr Undeb Ewropeaidd (Llun: Christopher Furlong/PA Wire)
‘Rhithdyb’ ydi’r enw Cymraeg am delusion. Mae’n air da oherwydd ei fod yn cyfuno dau gysyniad yn y bon, sef rhywbeth nad yw’n bod o gwbwl, a’r elfen o dybiaeth sy’n gorfod bod yn rhan o hynny hefyd.

Ac mae’n air sy’n briodol iawn ar hyn o bryd, o gofio bod Prif Weinidog Prydain wedi tanio Erthygl 50, sy’n dynodi y byddwn bellach yn gadael yr Undeb Ewropeaidd.

Gyda chymaint o gyfresi teledu “The Great British…” wedi bod ar ein sgriniau hyd at syrffed dros y blynyddoedd diwethaf, mae’n ymddangos i mi fod rhai o wleidyddion amlycaf San Steffan wedi bod yn ysu cael llunio eu cyfres eu hunain fel rhan o’r broses hon.

A pha well enw a ellid ei roi ar y bennod gynhyrfus newydd hon yn ein hanes na’r Great British Delusion-Off gan fod rhithdybiaeth mor ganolog i bopeth sy’n digwydd yn wleidyddol ar hyn o bryd?

Cyfleon? Pa gyfleon?

Am fisoedd bu’r wasg boblogaidd a’r consensws cynyddol Doriaiddd/UKIPaidd sy’n nodweddu Lloegr erbyn hyn yn glafoerio am adael yr Undeb Ewropeaidd gan son yn ddi-baid am yr holl gyfleon byd-eang anferthol a fyddai’n dod i’n rhan wedi i Brydain gael ei thraed yn rhydd.

Doedd y gweision sifil sy’n gweithio ar Brexit ddim am gael eu heithrio o hyn chwaith wrth iddyn nhw fathu’r enw “Empire 2.0″ am y prosiect fyd-eang newydd a fyddai’n cael ei lawnsio ar y llwyfan rhyngwladol, syniad a fyddai’n gwbwl chwerthinllyd oni bai am y baggage hanesyddol erchyll sy’n perthyn i’r ymherodraeth wreiddiol.

Ar un ystyr, mae’n rhyfeddol sut y mae’r meddylfryd hwn wedi magu cymaint o draed yn ddiweddar gan gipio dychymyg cymaint o wleidyddion a phobl gyffredin yn Lloegr. A llawer yng Nghymru hefyd gwaetha’r modd.

Anghenfil y Ceidwadwyr

Rhan o gryfder cynhenid Ceidwadaeth dros y blynyddoedd yw ei bod hi wedi gallu tynnu ar dri thraddodiad gwahanol er mwyn manteisio ar gyfnodau ac amgylchiadau amrywiol yn eu tro. Hyd yma, bu’r traddodiadau gwahanol yn gallu cyd-fyw yn hwylus iawn gyda’i gilydd, a chyd-weddu gyda’i gilydd hefyd.

Y traddodiad cyntaf ydi’r geidwadaeth glasurol a hyrwyddwyd gan y meddyliwr Edmund Burke, gyda’i bwyslais ar y “little platoons” hynny oedd yn sail i gymdeithas sifig lwyddiannus, megis y teulu, cymdeithasau a rhwydweithiau lleol oedd yn cynnig sefydlogrwydd a gwreiddiau i unigolion.

Yn ail, ceir y Geidwadaeth farchnad-rydd, sy’n pwysleisio rol hanfodol masnachu mewn bywyd, ac mai trwy ganiatau marchnad rydd di-lyffethair y mae sicrhau ffynniant unigolion a gwledydd unigol. Efallai mai Margaret Thatcher oedd y Prif Weinidog Ceidwadol a nodweddai’r geidwadaeth hon orau,a hynny yn ystod yr 80au.

Y math o geidwadaeth olaf yn y drindod yw Ceidwadaeth Genedlaetholgar sydd yn draddodiadol wedi dyrchafu rol Prydain yn y byd ac yn mynnu bod yna ryw neilltuolrwydd( exeptionalism) yn perthyn iddi. Er ei bod hi’n ddyddiau cynnar, mae’n bosib dadlau bod Theresa May eisoes yn ymgorffori’r math hwn o Geidwadaeth, gyda’i geiriau am “a red, white and Blue Brexit” a’i hymffrost fod Brydain megis “unstoppable force” yn y byd sydd ohoni.

Beth am Gymru?

Yma yng Nghymru, bu disgwyl mawr mewn rhai cyfeiriadau am weld cenedlaetholdeb Lloegr yn deffro yn y gred y byddai hynny rywfodd o fudd i Gymru, ac yn pwysleisio’r ffaith ein bod yn ddwy wlad hollol wahanol. Ac wrth gwrs, does dim amheuaeth mai cenedlaetholdeb Seisnig amrwd sydd yn gyrru’r agenda wleidyddol ar hyn o bryd.

Ond y caswir ydi bod y cenedlaetholdeb hwn eisoes wedi ail- wisgo mantell cenedlaetholdeb Prydeinig er mwyn delio gyda’r heriau o wynebu bywyd y tu hwnt i’r Undeb Ewropeaidd. Mae pob argoel y bydd y Ceidwadwyr yn mynd ati i geisio gwanio seneddau Cymru a’r Alban o hyn allan er mwyn gallu sefyll yn unol fel Prydain eto ar lwyfan y byd.

Diau y clywir son mawr am y “Single British Market” dros y misoedd nesaf fel cyfiawnhad dros hynny. Ac er y gwag obeithio Cymreig, does dim arwydd o gwbl fod arweinwyr ceidwadol Lloegr hyd yn oed wedi dechrau meddwl am fodloni byw fel Lloegr o hyn allan – mae “Prydain” yn parhau’n llawer rhy bwysig iddyn nhw o ran eu seicoleg, eu hanes, eu statws ac o ran y modd y maen nhw’n gweld eu dyfodol.

Tybed ai’r hyn sy’n digwydd o’n blaenau heddiw yw fod hanes ar fin dal i fyny gyda rhithdybiaethau y Ceidwadwyr sy’n gymaint rhan o rithdybiaethau Prydain Fawr amdani hi ei hun ddoe a heddiw?

BLOG: Pwy sy’n mynd i lle yn Uwch Gynghrair Cymru


Mae’r cyfnod gwallgo’ gyda ni eto – y ffenestr drosglwyddo bêl-droed. Mae’n amser lle mae gohebwyr yn holi rheolwyr, creu sïon… ac erbyn diwedd Ionawr mae ffair fawr ar y teledu o ohebwyr y tu allan i lawer o stadiymau, a chefnogwyr yn gwneud lol.

Felly, be’ sy’n debygol o ddigwydd y mis yma?

Yn Uwch Gynghrair Cymru mae symudiadau wedi digwydd yn barod. Y stori fawr ei fod arwr Bangor, Sion Edwards, wedi symud i’r Rhyl ar fenthyg tan ddiwedd y tymor. Dydi Sion Edwards heb chwarae llawer y tymor hwn, felly symudiad da i’r ddau barti.

Mae chwaraewr canol cae Y Rhyl, Rob Hughes, yn sumud ‘down under’ i Awstralia, ac mae Ashley Young oedd ar fenthyg o Fangor yn gadael y clwb oherwydd ei waith.

Lawr yn y canolbarth, mae cyn-chwaraewr Port Talbot yn gadael Aberystwyth am Lanelli, gyda theulu ifanc oedd yn teimlo bod y teithio’n ormod. Mae Aber hefyd wedi arwyddo’r chwaraewr dawnus Jon Owen o Landudno. Mae Aber wedi arwyddo cyn chwaraewr Bangor Lee Healey ac Elliot Scotcher o Ferthyr, yn amlwg doedd y rheolwr Mathew Bishop ddim yn hapus efo’i garfan.

Mae Llandudno wedi bod yn brysur, gyda’r amddiffynnwr Nathan Peate yn symud i’r Derwyddon yng Nghefn Mawr. Ac mae rheolwr y Derwyddon, Huw Griffiths, yn brysur yn ceisio eu cadw nhw yn y gynghrair. Mae Filippo Mosetti Casaretto wedi glanio o ‘Serie D’ yr Eidal, ac mae wedi llwyddo i estyn cytundeb Corey Roper o Wrecsam tan ddiwedd y tymor.

Mae newyddion da i gefnogwyr Y Bala gyda Stuart Jones yn arwyddo cytundeb – er mai yr ha’ diwetha’ y cyrhaeddodd o.

Yn sicr gyda Phrestatyn a Chaernarfon yn brwydro am ddyrchafiad i’r gynghrair, mi fydd hi’n werth cadw golwg ar symudiadau yn y ddau glwb yma hefyd. Gwyliwch y gofod hwn am fwy o drosglwyddiadau yn y dyddiau ac wythnosau nesa’ cyn y diwrnod mawr ddiwedd y mis…

BLOG: Annibyniaeth yw’r unig ffordd o newid Cymru


Joe Chucas
Mae pethau’n mynd o ddrwg i waeth i Gymru. Yr ydym yn dal i fod o dan Lywodraeth geidwadol, er nad ydi’r Ceidwadwyr erioed wedi ennill mwyafrif o seddi yma.

Derbyniwn yr un model o wleidyddiaeth adain dde Brydeinig o hyd; y fath o wleidyddiaeth ‘synnwyr cyffredin’ sy’n golygu cymorthdaliadau i’r cwmnïau tanwydd ffosil, talu am arfau niwclear allem ni fyth defnyddio, gostyngiadau trethi i’r cyfoethog a lleihau budd-daliadau i bobol anabl.

Mae gan y Deyrnas Unedig y gyfradd isaf o symudedd cymdeithasol (hynny yw, gallu person i godi yn statws economaidd) yng ngorllewin Ewrop, ac rydyn ni nawr wedi penderfynu gadael yr Undeb Ewropeaidd, a oedd yn rhoi £245m yn fwy i Gymru nag oedd Cymru yn talu iddo.

Ar ben hynny, mi fydd Brexit yn debygol o effeithio ein heconomi’n wael, yn ystod cyfnod pryd mae Cymru’n parhau i fod yn wlad dlotaf y Deyrnas Unedig.

Ymddengys ein bod ni wedi gadael yr Undeb Ewropeaidd oherwydd gorwelion ynysig wleidyddol Prydain- adlewyrchiad o’r agweddau ymerodraethol sydd nawr yn trechu’r Unol Daleithiau ar ôl etholiad Trump. Ceir system dwy blaid sy’n fwyfwy seiliedig ar gae ffiniau, osgoi trafnidiaeth agored pobol, diwylliannau a chynhyrchion a- medd cefnogwyr Ukip- ‘gofalu am ein pobol ein hunain’.

Beth yw ein dyfodol fel cenedl?

Pam ddylen ni ddilyn yr un llwybr fel Teyrnas Unedig sy’n difetha’r amgylchfyd, gorfodi pobol dlawd i ddefnyddio banciau bwyd, bomio pobol ddiniwed ac wedyn gwrthod mynediad y bobl ddiniwed yma- gan gynnwys plant – i’r wlad sydd wedi difetha eu bywydau?

Mae angen i Gymru adfywio ei gwleidyddiaeth ac edrych ar ei hunan a gwledydd bychain eraill a sylwi ein bod ni’n gallu cyflawni cymaint mwy. Mae angen datganoli llwyr fel bod Cymru’n gallu penderfynu beth sydd orau i’w hunan, mae angen cytundebau masnach ledled y byd, a chytundebau amlochrog dros yr amgylchedd, hawliau dynol a safonau cynhyrchion, ac felly’r cymysgedd gorau o weithio ar y materion byd-eang a’r materion lleol yn y ffordd fwyaf effeithlon.

Yn fyr, mae angen i Gymru edrych ar weithio tuag at annibyniaeth mewn Ewrop agored, yn yr un ffordd mae’r Alban yn edrych nawr. Dyw Cymru ddim yn fach. Mae hi’n fwy na 135 gwlad, ac os ydyn ni’n edrych ar y gwledydd sy’n cael eu llywodraethu gorau, fel arfer y rhai bach ydyn nhw!

Gwledydd bychain sy’n llwyddo

Yn yr esiamplau o wledydd bychain llewyrchus sy’n dilyn, prin sydd wedi cael unrhyw beth yn agos at y nifer o adnoddau naturiol mae Cymru wedi cael fel gwlad. Crud y chwyldro diwydiannol oedd Cymru – Amlwch ym Môn a wnaeth reoli pris copr ar farchnadoedd y byd; yn Sir Gaernarfon oedd y ddwy chwarel lechi fwyaf yn y byd; a’r Barri a Chaerdydd oedd y porthladdoedd mwyaf yn y byd.

Dylid ystyried datblygiadau gwledydd bychain eraill, yn enwedig y gwledydd nordig (ond allem ni ystyried datblygiadau yng ngwledydd fel Costa Rica, Ciwba, ac yn y blaen hefyd) a sylwi taw ni yn unig all newid ein dyfodol er gwell.

Dechrau da byddai mabwysiadu system llywodraethiant y gwledydd Nordig – system pleidleisio luosogaethol amlbleidiol sy’n seiliedig ar glymbleidiau a chytundebau yn lle gwrthwynebiaeth gyson afresymol rhwng dwy blaid.

Y sioc fwyaf i’r system fyddai’r ‘ddemocratiaeth gymdeithasol’ (Social democracy) y mae’r gwledydd yma yn ei dilyn- gyda gwariant cyhoeddus uchel, gwladwriaeth les mwy cyflawn sy’n seiliedig ar hyrwyddo symudedd cymdeithasol a rhyddid personol, tra bod y trethi uchel ar gyflog yn sicrhau anghyfartaledd a thlodi isel.

O ran yr economi, mae yna elfennau cyffredin ymysg y gwledydd nordig i gyd: system gorfforaethol lle mae cynrychiolwyr o undebau a chyflogwyr  yn trafod telerau a pholisïau’r farchnad lafur o dan gyfryngiad y Llywodraeth. Mae yna ymrwymiad tuag at feddiant preifat a chyfalafiaeth masnach rydd profedig- trafnidiaeth agored o bobol, cynhyrchion a chyfalaf. Mae hwn wedi galluogi iddynt gyrraedd safonau bywyd uchel.

Yn y gwledydd yma, mae pobol yn sylwi bod datblygiad angen pwrpas- os nag yn ni’n fwy addysgedig, iachus neu’n hapus, beth yw’r pwynt o gynyddu allbwn – sef CMC – y wlad? Mae angen ystyried mynegyddion eraill megis tlodi, anghyfartaledd, cyfeirnod GINI, ac ôl traed Carbon, a chreu cymdeithas lewyrchus ond hapus.

Ysbryd Lloyd George, Bevan a Gwynfor

Pam na ddylai Cymru adfywio ei gwleidyddiaeth yn ei modd arloesol ei hun, yn yr un ysbryd â Lloyd George, Aneurin Bevan a Gwynfor Evans? Tri dyn oedd yn hollol afresymol yn eu disgwyliadau am newid, a ysbrydolodd sefydliad y wladwriaeth lles a’r GIG, a llywodraeth i Gymru.

Mae cynnydd yn ddibynnol ar bobol afresymol. Trwy fod yn afresymol y gallwn ni greu Cymru sydd – trwy’r system nordig- ddim rhagor yn ddiurddas a ddinod, ond, yn llewyrchus a theg, yn agored ac yn gwneud penderfyniadau, chwedl Gwynfor, “gyda’n cefnau’n dipyn yn fwy syth, ac yn dal ein pennau’n dipyn yn uwch”.

DADANSODDIAD: Donald Trump oedd yr unig un wnaeth ddarogan yn gywir


Am wahaniaeth mewn pedair awr ar hugain. Echnos roedd ymgyrch Hillary Clinton yn hyderus ei bod hi ar fin cipio’r arlywyddiaeth.

Mewn rali o flaen 34,000 o bobol yn Philadelphia, roedd hoelion wyth y blaid Democrataidd yno, ynghyd â Jon Bon Jovi, Bruce Springsteen, yr Obamas a’r Clintons a’r dorf yn optomistaidd bod yr Unol Dalieithau ar fin ethol menyw i’r Tŷ Gwyn. Neithiwr, roedd y freuddwyd honno’n ddeilchion.

Rhagfynegais gydag awdurdod fan hyn yr wythnos ddiwetha’ y byddai Clinton yn ennill. Pam? Oherwydd roedd y polau piniwn yn ffarfiol iddi a’i llwybr i gyrraedd y 270 pleidlais yn y coleg etholiadol yn ymddangos gymaint yn haws nag un Trump.

Yn wir, ar noson yr etholiad, cyn i’r blychau pleidleisio gau, roddodd CNN 268 o bleidleisiau yng ngholofn coleg etholiadol Clinton, gan olygu mai ond un dalaith ymylol bach byddai’n rhaid iddi ennill er mwyn cyrraedd 1600 Pennsylvania Avenue.

Roedd y sylwebyddion gwleidyddol a’r arolygon barn wedi darogan yr etholiad hwn yn anghywir. Dim ond un dyn oedd yn gyson yn ei broffwydo cywir – a’r darpar-Arlywydd Trump oedd hwnnw.

Y ‘Rust Belt’

Yn gyson yn ystod yr ymgyrch, dywedodd Trump y byddai’r etholiad yn cael ei benderfynu yn nhalieithau’r ‘Rust Belt’ yn y gogledd ddwyrain, yr hen dalieithau diwydiannol sydd wedi wynebu cymaint o drafferthion a diweithdra yn ystod y blynyddoedd diwetha’.

Rhagfynegodd Trump yn gywir ei fod am ennill Wisconsin, talaith sydd wedi pleidleisio i’r Democratiaid ers degawadau a thalaith ni wnaeth Clinton troedio unwaith yn ystod y misoedd diwethaf a chanslodd Trump rali yno dydd Sadwrn gan fod ei strategwyr yn bendant o’r farn na allai ennill y dalaith.

Ond ennill y dalaith hon y wnaeth a Pennsylvania a Michigan hefyd. A dyma oedd trafferth mawr Mrs Clinton, gan mai dyma oedd ei “firewall states”, y talieithau oedd yn golygu bod ei llwybr hi at 270, cymaint yn haws. Pwy fyddai wedi rhagweld na fyddai’r etholiad yn cael ei benderfynnu, yn Fflorida, Ohio neu North Carolina, ond yn nhalieithau “diogel” Mrs Clinton yn y gogledd ddwyrain.

Felly beth aeth o’i le yn ymgyrch y Democratiaid? Yn sicr roedd ganddynt llu o fanteision – peirianwaith effeithiol, mwy o arian i wario ac ymgeisydd profiadol ac abl. Ond efallai dyma oedd hefyd ei gwendid pennaf. Mewn etholiad ble roedd etholwyr yr Unol Dalieithau am roi cic i’r sefydliad, roedd gan y Democratiaid ymgeisydd oedd yn ymgorffori’r sefydliad elitaidd yn y wlad i’r dim.

Hefyd, roedd gan Trump neges gyson a fe weithiodd yn galed i apelio at ddemograffeg mwyaf yr wlad, sef pobl gwyn, dosbarth gweithiol, demograffeg y gellid dadlau sydd wedi ei hanwybyddu ers cyfnod Ronald Reagan. Methodd Clinton hefyd a sicrhau bod y demograffeg oedd fod yn driw iddi hi yn pleidleisio mewn niferoedd a fyddai wedi ei chodi’n uwch na Trump – menywod, pobl ifanc, pobl ddu a Hispanics.

Yn anffodus iddi hi, roedd wedi cael anhawster i danio brwdfrydedd ei chefnogwyr craidd.

Be’ nesa’?

Bydd gan Darpar-Arlywydd Trump llawer o waith i wneud ei geisio cymodi a thynnu’r wlad at ei gilydd. Amser a ddengys os bod ganddo’r gallu a’r awydd i wneud hyn. A beth nesaf i’r Democratiaid?

Y Gweriniaethwyr oedd fod i wynebu’r rhyfel cartref wedi’r etholaid hwn, ond y Democratiaid bydd angen y dadansoddiad treiddgar.

Un peth sy’n sicr, mi fydd colli talieithau y ‘Rust Belt’ yn ysgogi’r rheiny ar chwith y blaid megis Bernie Sanders ac Elizabeth Warren ac wrth i’r Clintons adael y llwyfan gwleidyddol wedi 40 mlynedd, bydd bwlch amlwg yn y Blaid Ddemocrataidd sydd angen ei lenwi.

BLOG: Dw i wedi ymuno â chôr cerdd dant! (Rhan 1)


Ymhen tair wythnos, fe fydd yr Wyl Cerdd Dant yn ymweld â Phwllheli. Eleni, mae Non Tudur yn edrych ymlaen at ei morio hi yng nghanol y cerdd dantwyr profiadol…

A dyna ni. Dw i wedi ei gwneud hi. Wedi camu o’r ochr dywyll, ac wedi gweld y golau (i eraill, dw i wedi gwerthu mas, wedi mynd yn gul, ac wedi colli arni). Dw i wedi ymuno â chôr cerdd dant.

Nid unrhyw gôr, ond côr mawr at Ŵyl Cerdd Dant 2016 ym Mhwllheli ganol Tachwedd, o dan arweiniad dwy arglwyddesau’r byd cerdd dant, Gwenan Gibbard ac Alwena Roberts. Daeth y gwahoddiad gan Gwenan, ar ôl i mi gyfaddef wrthi un tro bod gen i (a sawl un arall) ryw ysfa gref i brofi cerdd dant ryw ddydd. Ie, ha ha. Yn anffodus, mae Gwenan yn un anodd iawn i’w gwrthod am ei bod hi mor dirion ei natur.

“Paid a phoeni, bydd rhai ohonyn nhw erioed wedi canu cerdd dant o’r blaen,” meddai, fel mêt. Ac yna’r fwyell: “A digwydd bod, mi fyddwn ni yn canu ar gainc enwog dy fodryb Nan, ‘Penyberth’.” Dyna selio’r ddêl.

Serch hynny, fe fyddai’n golygu teithio hanner awr yn ôl a blaen bob nos Fercher am ddeg wythnos gyfan. Minnau a babi blwydd yn ordueddol o ddeffro yng nghanol nos. Beth ddaeth dros fy mhen? Wedi oes o wadu f’etifeddiaeth, a nosweithiau di-ri’ yn beirniadu cerdd dant ar y soffa adre’, dyma gyfle i fyw’r peth drosof i fy hun.

Roedd yn gynnig unwaith mewn oes. Doedd dim amdani ond cytuno.

Ond fydda i ddim yn nabod neb…

Mae hyn yn bwynt dilys. Os byddwch yn ymuno â chôr ym mherfeddion y fro Gymraeg, mae’n debyg y bydd y lleill yn nabod ei gilydd yn dda IAWN. Hyd yn oed os ydyn nhw wedi hel at ei gilydd o bob cornel o Lŷn ac Eifionydd ac o Arfon.

D’yn nhw ddim wedi arfer gofyn ‘un o le ydach chi?’ gan eu bod i gyd yn adnabod ei gilydd yn dda IAWN. Ond edrychodd neb yn gam arna i, diolch byth. Maen nhw’n deall y sgôr. Ry’n ni yno i ganu cerdd dant. Yr efengyl sanctaidd.

Yn ei deall hi

Daeth tua 70 i’r ymarfer cyntaf diolch i apêl hwyliog Gwenan. Mae’r nifer wedi aros yn lled gyson trwy’r ymarferion cyntaf, er i haul mis Medi ildio’i le i dywyllwch yr hydref gyda phob ymarfer.

Mae grwn naturiol swynol yn perthyn i griw sydd wedi hen arfer â chyd-ganu cerdd dant – fel sŵn tonnau bach yn torri ar draethell unig. Rhyw asio cyfrin. Mae eisiau ychydig bach o grap ar gerddoriaeth arnoch chi i ddilyn ymarferion.

Cyfle neu ddau sydd yna i ddysgu llinellau’r altos neu’r sopranos ar eich pennau eich hunain, yna pawb drostyn nhw eu hunain wedyn a hei lwc i chi (a chlustfeinio’n slei bach ar eich cymdogion hyderus – cofiwch sodro’ch hun yng nghanol cantorion eich cyfryw lais).

Ond r’yn ni mewn dwylo da; o fewn dau ymarfer roedd o leia’ bedwar pennill yn y bag. Waw.

BLOG: Banio’r burkini

Cyhoeddwyd Medi 19, 2016 gan Blog Meddwl.

Tagiau: blog, burkini, ffasiwn, gwenllian jones, rhyddid


Heddlu Ffrainc yn gorfodi dynes i ddiosg ei burkini ar draeth
Os fasa’ burkinis wedi bod ar silffoedd Tammy Girl ar stryd fawr Bangor pan o’n i’n dair ar ddeg, mi fysa’n arddega’ i wedi bod yn lot mwy o sbort. ‘Di gwallt frizzy a bacne ddim yn lot o hwyl ar adeg lle ti’n teimlo fel bod y byd i gyd yn cyfri’r sbotia ar dy groen di.

Are you ‘Beach Body Ready’? Nadw, Cosmo/Protein World/y rhyngrwyd. Dw i’n blotchy, dw i’n chwysu mewn llefydd od, ac ma gen i res o blorynnod fel y Glyderau ar fy nghefn i. Ond diolch am ofyn.

Bellach, dw i wedi dysgu sut i anwybyddu pobol a billboards fasa’n ffafrio ‘mod i’n cuddio yn yr atig yn lle dod allan yn gyhoeddus efo chydig o cellulite. Ac o ganlyniad, dw i’n eitha hapus efo fy ngwisg nofio fy hun.

Ond mae gen i ffrinidau sy’n dechra gweld y burkini fel posibiliad newydd. Tydyn nhw ddim, o angenrheidrwydd, fymryn yn llai hyderus. Mater o ddewis ydi o. Does gan Islam ddim monopoli ar wisgo’n gymhedrol. Dw i wedi gweld digon o ferched ar draeth Dinas Dinlle yn gwisgo crysau hir neu sarongs dros eu gwisgoedd nofio, beth bynnag fo’r rheswm am hynny.

Pan ddyluniodd Aheda Zanetti y burkini yn Awstralia nôl yn 2004, mi wnaeth hi hynny ar gais ei nîth oedd yn cael trafferth ar ei thîm pêl-rwyd. Roedd ei phenwisg hi yn y ffordd, a gweddill ei gwisg yn boeth ac yn anaddas ar gyfer unrhyw fath o ymarfer corff. Mi ddyluniodd Aheda wisg mwy ystwyth, oedd yn ei galluogi i chwarae i orau ei gallu fel ei chyd-chwaraewyr, heb orfod cyfaddawdu arferion ei chrefydd. A dyna eni’r burkini.

Felly dyfeisiwr moslemaidd, ia, ond efo’r bwriad o alluogi merched i gymysgu a chymryd rhan mewn cymdeithas heb rwystr. Dim on hanner yr enw sy’n cysylltu’r burkini i Islam. Mae’r hanner arall yn perthyn i ddyfeisiad gorllewinol (yn ei ffurf modern, o leia’), y bicini. Symbol o ryddid! Mae merched yn rhydd i wisgo be’ fynnan nhw!

Diddorol felly bod hwnnw wedi cael ei wahardd hefyd yn y 1960au (mewn sawl gwlad, gan gynnwys arfordir yr Iwerydd yn Ffrainc) am ddangos gormod o gnawd. ‘Da chi ffansi gneud y’ch meddwl i fyny, hogia? Mi aeth y Pab mor bell â deud ei fod o’n BECHADURUS. Dw i’n dal i drïo ffeindio allan be’ oedd ei farn o ar Speedos.

Un o’r pethau’ sy’n fy nghorddi fi fwya am y gwaharddiad yn Ffrainc ydi honiad yr awdurdodau bod gan y peth rhywbeth i’w wneud efo sicrhau rhyddid i ferched, a’u rhagdybiaeth bod pob merch sy’n gwisgo burkini dan rhyw fath o ormes.

Siawns, os oes yna gymaint o ferched o gwmpas yn cael eu gorfodi mewn i wisg yn erbyn eu hewyllys, nad y wisg ei hun ydi’r broblem? Ond beryg bod gorfodi dynes i dynnu ei dillad i ffwrdd o flaen pedwar dyn canol oed yn haws nag edrych ar y broblem go iawn, sy’n bodoli ymhob cymdeithas. Crefydd neu beidio.

Ddechrau’r haf, mi es i i deithio o gwmpas Iran – gwlad llawn hanes, ac yn gartref i’r bobl mwya croesawgar ar wyneb daear. Ond gwlad thocrataidd hefyd, sy’n gorfodi merched i guddio’u gwallt dan benwisg ers 1984. Yn y 1930au, roedden nhw’n cael eu curo am wisgo’r fath beth. Diolch byth am lywodraeth fodern, seciwlar Ffrainc! O… hold on.

BLOG: Peter Hain sy’n egluro pam ei fod yn cefnogi Owen Smith


Owen Smith (Llun: Ben Birchall/PA Wire)
Mae Llafur yn wynebu’r cyfnod mwyaf peryglus yn ei hanes – sy’n gallu cael ei gymharu i Ramsay MacDonald a rhaniadau’r SDP yn 1931 ac 1982 – a allai, y tu hwnt i Gymru, alltudio ein plaid i ddegawdau o fod yn wrthblaid.

Dyna beth sydd yn y fantol pan mae AS Pontypridd, Owen Smith, yn herio Jeremy Corbyn am arweinyddiaeth y Blaid Lafur.

Fel un o’r gwleidyddion mwyaf abl o fewnlif da dros ben o Aelodau Seneddol newydd yn 2010, dangosodd ddewrder gwirioneddol wrth sefyll yn erbyn Jeremy Corbyn a chynigodd weledigaeth newydd radical i Lafur sy’n dod o werthoedd sosialwyr o Gymru fel Nye Bevan.

Mae Owen wedi cymeradwyo cyraeddiadau mawr a niferus y llywodraeth Lafur ddiwethaf – o heddwch yng Ngogledd Iwerddon a datganoli i lawer o fuddsoddi cyhoeddus – ond mae wedi bod yn glir na fydd yn ail-droedio i Lafur Newydd.

Mae ei raglen economaidd yn gwrthod economeg neo-ryddfrydiaeth yn rhesymegol ac yn ymarferol, gan gynnig yr hyn mae’n ei alw’n ‘atebion nid sloganau’.

‘Cynnig rhywbeth gwahanol’

Uwchlaw popeth, byddai’n arweinydd credadwy o’r Blaid Lafur, rhywun sy’n gallu cynnig agenda economaidd gwahanol i lymder diddiwedd y Torïaid mewn ffordd sy’n apelio i nid yn unig y bobol heb rym sy’n teimlo wedi’u dieithrio ond hefyd i’r pleidleiswyr yn y canol.

Mae’n rhaid i Lafur ennill yn ôl seddi o’r Torïaid mewn seddi swing fel Gogledd Caerdydd, Dyffryn Clwyd a Gŵyr sy’n pennu pwy sy’n ffurfio llywodraeth.

Yr hyn sydd wedi siomi llawer o aelodau’r Blaid – gan gynnwys y sawl a bleidleisiodd dros Corbyn y llynedd ond sy’n newid i Smith eleni – yw anallu llwyr a natur gamweithredol yr arweinyddiaeth bresennol.

Dyw Llafur y Deyrnas Unedig ddim wedi bod yn wrthblaid effeithiol ers mis Medi’r llynedd. Rydym wedi bod yn colli seddi cyngor Llafur oedd yn arfer bod yn ddiogel.

“Codi Llafur o’r felan”

Do fe wnaethom yn anghymesur o dda yng Nghymru ym mis Mai o achos ymgyrch y Cynulliad Llafur Cymru oedd wedi’i dargedu’n wych; ond o achos diffyg hyder yn arweinyddiaeth Llafur y Deyrnas Unedig, cawsom ein cyfran waethaf o’r bleidlais genedlaethol Gymreig ers 1918.

Rydym ar hyn o bryd 14% y tu ôl i’r Torïaid heb arwydd y bydd hynny’n newid dan Jeremy Corbyn.

Gall Owen Smith newid hynny i gyd a chodi Llafur o’r felan etholiadol i herio’r Torïaid i lywodraethu eto.

A rhag ofn bod unrhyw gefnogwyr Plaid Cymru yn cael pleser, neu’n gweld cyfleoedd, o gyflwr presennol Llafur, byddai’n well iddyn nhw ystyried yr effaith ddinistriol ar ddinasyddion Cymru a gwead cymdeithasol Cymru o gael Torïaid y Deyrnas Unedig yn rheoli’n dragwyddol, o grebachu’r wladwriaeth ac o’i llymder dogmataidd.

Gall Llafur dan Owen Smith wneud hynny a dyna pam dwi’n ei gefnogi.

Mae Peter Hain, oedd yn gyn Ysgrifennydd Cymru ac yn Aelod Seneddol dros Gastell-nedd, bellach yn aelod Llafur yn Nhŷ’r Arglwyddi.

Yr wythnos ddiwethaf, bu Meic Birstwistle yn egluro ar golwg360, pam mai Jeremy Corbyn y mae e’n ei gefnogi.

Byw’r freuddwyd – ond y bygythiad dal yno

Cyhoeddwyd Mehefin 15, 2016 gan Y Blog Pêl-droed.

Tagiau: blog, Ewro 2016, Iolo Cheung, tîm pêl-droed Cymru


Torri syched yn Bordeaux Llun: Delyth Teifi
Dw i’n sgwennu’r blog yma mewn campervan wrth i ni deithio o La Rochelle i Tours drwy ganol cefn gwlad Ffrainc – ac mae’n anodd weithiau credu ein bod ni wir yma.

Nid mod i’n gwybod beth i’w ddisgwyl wrth i’n criw ni o ffrindiau ddilyn Cymru yn Ewro 2016 wrth gwrs, gan nad ydan ni erioed wedi gwneud hyn o’r blaen!

I ni mae’r trip wedi dod mewn dwy ran hyd yn hyn, wrth i ni ddechrau trwy wibio lawr nos Wener o’r fferi cyn treulio’r penwythnos yng nghanol y wefr Gymreig anhygoel yn Bordeaux.

Bellach ‘dyn ni’n ymlwybro’n ffordd yn hamddenol tuag at Baris, gan stopio mewn ambell le ar y ffordd i ymlacio ar y traeth neu gael blas o hanes (os ‘dych chi’n teithio’r arfordir gorllewinol rhwng Bordeaux a Llydaw, mae’n werth picio draw i weld cofeb Owain Lawgoch ym mhentref Mortagne-sur-Girond).

Mae’n braf taro mewn i gymaint o Gymry eraill hefyd, ble bynnag ‘dyn ni’n mynd – bron na allech chi droi yn Bordeaux heb weld rhywun roeddech chi’n ei nabod.

‘Bydd hi fel ‘steddfod yno’ oedd y frawddeg gyfarwydd cyn mynd yno – ac ar ôl gweld y gwin a’r cwrw yn llifo’n rhwydd gyda’r nos, a chanu’r Cymry yn cael ei ganmol i’r cymylau, dw i ddim am ddadlau â hynny!

Hal yn codi’r to

Allai pethau ddim fod wedi mynd yn llawer gwell i Gymru ar y cae, chwaith, hyd yn hyn.

Ar ôl 58 mlynedd o aros, bron i ymddangosiad cyntaf Cymru yn Ewro 2016 fynd ar chwâl o fewn pum munud cyntaf yr ornest agoriadol yn erbyn Slofacia wrth i Marek Hamsik ddawnsio heibio i’r amddiffyn, cyn canfod Ben Davies ar y llinell yn barod i achub y dydd.

Ond roedd yr hyder yn amlwg yn llifo trwy wythiennau Gareth Bale wrth iddo dwyllo’r golwr gyda chic rydd glyfar i ochr bellaf y gôl, nid yn annhebyg i’r un a rwydodd yn erbyn Serbia yn y golled 6-1 yng nghanlyniad gwaethaf cyfnod Chris Coleman fel rheolwr.

O’r isafbwynt i’r uchafbwynt – a hynny’n adlewyrchu siwrne Cymru ar y cae pêl-droed dros y pum mlynedd ddiwethaf.

Fe barhaodd y dorf i ganu a chadw sŵn drwy gydol y gêm – oni bai am y deng munud nerfus ar ôl i Slofacia sgorio – ac roedd hi’n wych gallu canu Calon Lân a Hen Wlad Fy Nhadau a gwybod y byddai’r caneuon Cymraeg hynny hefyd yn atseinio i’r gwylwyr gartref, ble bynnag yn y byd yr oedden nhw.

Yn wir, bron yn syth wedi i ni ganu’r anthem unwaith eto gyda rhyw chwarter awr i fynd, fe wthiodd Cymru eu ffordd i fyny’r cae ac roedd Hal Robson-Kanu yn y lle iawn ar yr adeg iawn i sicrhau’i le yn y llyfrau hanes.

Fe aethon ni drwy bob emosiwn yn ystod y gêm honno, ond wrth i’r chwiban olaf chwythu gallai’r selogion hynny fu’n gwylio Cymru’n colli mewn pob math o ffyrdd trychinebus ddweud nid yn unig ein bod ni wedi’i ‘gwneud hi’ o’r diwedd, ond wedi ennill hefyd.

Pwysau ar Loegr

Ymlaen a ni felly at yr ornest yn erbyn Lloegr ddydd Iau, gyda’r pwysau yn llwyr oddi ar ysgwyddau’r Cymry gan mai nhw ydi’r unig dîm o’r pedwar yng Ngrŵp B sydd â thri phwynt hyd yn hyn.

Mae’r crysau cochion eisoes yn gwybod hynny, a dyna pam ‘dan ni wedi gweld Coleman a Bale yn tynnu coes a cheisio herio’r Saeson yn barod yn eu cynadleddau i’r wasg yr wythnos hon.

Dyw’r un peth ddim yn wir am y Saeson – pan mae Bale yn dweud na fyddai’r un o chwaraewyr Lloegr yn cael lle yn nhîm Cymru, ‘dych chi’n gwybod ei fod o’n dweud hynny â’i dafod yn ei foch.

Ond roedd tinc tipyn mwy penderfynol yn lleisiau Roy Hodgson a Jack Wilshere wrth iddyn nhw ddweud pethau tebyg, gan na allen nhw fforddio dweud hynny yn unig – mae’n rhaid iddyn nhw’i brofi hefyd.

Byddai gêm gyfartal yn ganlyniad gwych i Gymru bellach, un fyddai’n eu cadw ar frig y grŵp a mwy neu lai yn cadarnhau lle yn y rownd nesaf.

Ond i Loegr fe fyddai’n drychineb – er y bydden nhw dal drwyddo petaen nhw’n ennill eu gêm olaf – gyda’r pwysau’n cynyddu ar dîm fyddai wedi methu ag ennill yr un o’u dwy gêm gyntaf mewn grŵp gymharol ‘hawdd’.

Bydd tipyn llai o Gymry yn y stadiwm yn Lens o’u gymharu â Bordeaux dw i’n amau – ond mi allwch chi ddisgwyl i’r rheiny fydd yno gadw digon o sŵn unwaith eto wrth obeithio am ganlyniad hanesyddol arall.

Bygythiad Rwsia

O sôn am y gêm honno fodd bynnag, mae’r cwestiwn diogelwch yna wedi codi’i ben unwaith eto’n anffodus i ni’r cefnogwyr.

Cyn teithio i Ffrainc ar gyfer yr Ewros, brawychiaeth oedd y bygythiad mawr oedd yn cael ei drafod, gyda’r awdurdodau yn cynyddu’u presenoldeb ar gyfer y gystadleuaeth.

Bellach trafferthion cefnogwyr Lloegr a Rwsia sydd ar frig yr agenda, gyda’r golygfeydd a welsom ni yn Marseille yn peri gofid i unrhyw un ar gyfer y ddwy gêm grŵp sydd gennym ni’n weddill.

Gobeithio na fydd gormod o drwbl yn Lens, wrth i ni a nifer o gefnogwyr eraill deithio ar fysys fydd yn mynd â ni’n syth i’r gêm ac yn dychwelyd i Baris ar ôl y chwiban olaf.

Mae cefnogwyr Lloegr hefyd wedi cael eu rhybuddio gan y byd a’i betws – gan gynnwys UEFA – y bydd rhagor o gamymddwyn yn cael ei gosbi, ac fe fydd cael cic gyntaf am 3yp yn lleihau’r nifer fydd wedi gor-yfed cyn y gêm.

Ond fe allai pethau fynd yn flêr yn Lille hefyd, gyda llawer o Gymry a Saeson yn aros yno’r diwrnod cyn y gêm a chefnogwyr Rwsia a Slofacia hefyd yno ar gyfer eu gornest hwythau ddydd Mercher.

Mae’r adroddiadau am hwliganiaid Rwsia hyd yn oed yn fwy erchyll na rhai Lloegr, ac mae’n rhyddhad i glywed UEFA’n dweud y byddan nhw’n cael eu diarddel o’r gystadleuaeth os oes rhagor o drafferthion.

Os ‘dach chi o gwmpas Lille a Lens fory a dydd Iau, arhoswch yn saff ac osgowch unrhyw drafferthion.

Anwybodaeth am yr hyn sy’n digwydd ym Mae Caerdydd

Cyhoeddwyd Mehefin 12, 2014 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: blog, Rhys Evans


Rhys Evans
Rhys Evans sy’n edrych ar rol y cyfryngau i wella’r sefyllfa…

Ar ôl 15 mlynedd o ddatganoli,  llai na hanner y bobl yng Nghymru sy’n gwybod mai Llywodraeth Cymru sy’n gyfrifol am y Gwasanaeth Iechyd.

Mae pôl gan y BBC wedi darganfod mai 48% yn unig oedd yn ymwybodol mai gweinidogion Cymru oedd a gofal dros iechyd tra bod 43% yn meddwl bod y GIG yn parhau o dan reolaeth Llywodraeth y DU.

Mae’r ystadegau yma’n ddiddorol wrth ystyried y pwyslais mae’r pleidiau yn Llundain yn ei roi ar y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru – cafodd Clawdd Offa ei ddisgrifio gan  David Cameron fel y “ffin rhwng byw a marw.”

Yn dilyn y stori yma, rwy’ wedi bod yn meddwl – faint o gyfrifoldeb sydd ar y cyfryngau i esbonio pethau fel hyn neu ai dyletswydd y Llywodraeth ym Mae Caerdydd yw hi gwneud mwy i egluro beth yn union mae’n ei gwneud?

Yr ateb yw, y ddau.

Mae prif fwletinau newyddion y BBC yn parhau i ddrysu rhwng pwerau datganoledig ac anatganoledig, ac yn aml yn cyfeirio at bolisïau sydd yn ymwneud a Lloegr yn unig fel gwaith  Llywodraeth San Steffan.

Rwy’n cofio gwylio BBC Breakfast a chlywed cyfeiriadau at Michael Gove fel y Gweinidog Addysg, nid   Gweinidog Addysg San Steffan.

Mae’n annhebygol bod ymdriniaeth o’r fath am adlewyrchu yn dda ar feddwl pobl o le mae pŵer yn sefyll.

Yn fwy na hyn, mae rhaglenni gwleidyddol blaengar y BBC (yn bennaf Question Time) yn hollol fodlon rhoi sylw at y Gwasanaeth Iechyd yn Lloegr wrth recordio yn Lloegr ond yn methu a gwneud yr un peth pan yng Nghymru.

Ychwanegwch at hyn ganran y boblogaeth sydd byth yn gwylio newyddion sydd â ffocws ar Gymru ac mae’r sefyllfa yn siomedig i ddweud y lleiaf.

‘Gwybodaeth anghyflawn’

Sut oes modd addysgu’r boblogaeth pan mae’r wybodaeth sydd yn cael ei ddarlledu ar raglenni teledu a radio yn aml yn anghyflawn?

Yn hyn o beth, mae’n ddiddorol gweld mai’r BBC wnaeth gomisiynu’r arolwg. Mae’n ymddangos bod y pôl yn adlewyrchu’r pwyslais Llundain-centrig sydd yn bodoli o fewn y BBC sydd, o ganlyniad, yn rhannol gyfrifol dros yr anwybodaeth yng Nghymru.

Ynghyd a’r pwyslais ar Lundain sydd yn amlwg yn y cyfryngau yng Nghymru, mae’r diffyg cyfryngau a’r gwasg yng Nghymru yn gwaethygu’r anwybodaeth ymhlith pobl Cymru.

Mae yna le yn bendant  i wella’r  sefyllfa bresennol – ond sut?

Ai sefydlu papur newydd cenedlaethol Cymraeg yw’r ateb? Mae’r datrysiad hwn yn awgrymu bod canran sylweddol o’r boblogaeth yn parhau i ddarllen papurau newydd – sydd yn bell o fod yn wir.

Rwy’n gefnogol iawn o’r ymgyrch i gael Newsnight Cymru oherwydd mae’r ymgyrch ei hun yn mynd i’r afael a’r problemau sydd yn bodoli o fewn democratiaeth Gymreig.

Mae galw ar y BBC i sefydlu rhaglen o’r fath sydd yn ddrych i’r hyn sy’n bodoli yn yr Alban yn barod yn ddatrysiad addawol. Mae Alex Salmond hefyd wedi son am greu ‘BBC’ newydd ar gyfer yr Alban – gwers dda i ni yng Nghymru efallai?

Ai lle’r Llywodraeth ym Mae Caerdydd yw hi i wneud mwy i egluro beth yn union maen nhw’n gwneud?

Mae yna’n sicr mwy y gall y Llywodraeth fod yn ei gwneud i addysgu’r cyhoedd, a gwaith y gwleidyddion yw sicrhau bod yna drafodaethau yn cymryd lle ynglŷn â beth yn union yw gwaith y Llywodraeth yn hytrach na gadael i’r cyhoedd gael eu drysu gan yr hyn maent yn ei glywed ar y teledu.

I sicrhau bod y pymtheg mlynedd nesaf o ddatganoli ddim wedi’i nodweddu gan y dryswch sydd wedi nodweddu’r pymtheg mlynedd diwethaf, mae’n rhaid addysgu’r cyhoedd yn well ar y gwahaniaethau rhwng polisïau sy’n cael eu llunio yng Nghaerdydd a rheiny sy’n cael eu llunio yn San Steffan.

I wneud hyn, mae’n rhaid sirhau  bod yna well ymdriniaeth o faterion Cymreig ar raglenni fel Question Time a bod y wasg yn ymwybodol o’r gwahaniaethau sy’n bodoli rhwng gwleidyddiaeth yng Nghymru a gweddill Prydain.