Ddylai ‘neb’ ddefnyddio ‘hwb’

Diweddarwyd am  
Llun o gofnodion hwb a neb yn y Geiriadur Mawr

Llun Golwg360 o’r Geiriadur Mawr

Blog bach amser cinio gan Dylan Iorwerth

Mae pawb ohonon ni’n gwneud camgymeriadau iaith. Jyst nad ydi pawb yn cydnabod hynny.

Mae’r plismyn iaith hefyd yn gallu gwneud niwed mawr i hyder pobol trwy ymosod ar fân frychau neu fathau newydd o ddweud sy’n ddiarth iddyn nhw.

Ond weithiau, mae’n rhaid tynnu llinell – o leia’ dair a dweud y gwir. Un ydi llinell rhag ffurfiau sy’n troi’r Gymraeg yn fersiwn o’r Saesneg, efo geiriau gwahanol.

Mae’r ddwy arall yn ymwneud â geiriau – geiriau newydd, gwirion, diangen sy’n treiddio i mewn i’r iaith a geiriau pwysig sy’n cael eu colli.

‘Neb’ ydi un o’r rheiny. Roedd yna fwletin y diwrnod o’r blaen yn dweud nad oedd unrhyw un wedi ei frifo.

Mae neb yn air Cymraeg sy’n cynnwys haenau o ystyr sydd y tu hwnt i’r “anyone” Saesneg a’r “no-one” hefyd. Nid dim ond gair negyddol ydi o ac mi fyddai ei golli yn tlodi’r iaith.

Ar y llaw arall, mi allwn ni ddathlu bod gynnon ni air newydd sbon-ish. ‘Hwb’ ydi’r chwiw ddiweddara’. Nid yn yr ystyr iawn o annog neu hyrwyddo ond i gyfieithu ‘hub’ yn Saesneg.

Mae ‘hwbiau’ yn cael eu sefydlu yma ac acw ar hyd y wlad, er mwyn bod yn ganolbwynt i wybodaeth neu weithgareddau.

Mae’r defnydd o’r gair Saesneg, wrth gwrs, yn codi o’r syniad o ganol olwyn ac mae gynnon ni air Cymraeg am hwnnw hefyd.

Mae ei droi o’n air Cymraeg yn dangos y peryg cynyddol fod ein hiaith yn troi’n iaith wedi’i chyfieithu – o sgriptiau teledu i ddogfennau swyddogol mae yna beryg mai carreg ateb o iaith fydd hi. A dyna’r wers hefyd wrth golli gair fel ‘neb’

Pan o’n i’n troi mewn cylchoedd coman, roedd gan ‘rhoi hwb’ ystyr arall. Ac roedd yn perthyn yn agos iawn i’r hyn y mae rhai pobol yn trio’i wneud i’r iaith Gymraeg.

 

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd