Cywilydd Cymru. Pa genedl arall?

 
Rhyd Chwima ar afon Hafren

Rhyd Chiwma

LLun : John Davies CCA2.0

Blog bach cyn cinio gan Dylan Iorwerth

Lle braf ydi Trefaldwyn yn yr hydref. Mi fuodd Llywelyn ap Gruffydd – Llywelyn Ein Llyw Olaf – yno union 750 mlynedd yn ôl ac mae’n siŵr ei fod yntau wedi meddwl yr un peth.

Wel, fuodd o ddim cweit yn y dre’ Normanaidd efo’r castell uchel, ond mi fuodd rhyw ddwy filltir oddi yno, ar lan afon Hafren, hyd yn oed yn ei dŵr hi.

Yno yr arwyddodd o gytundeb oedd, am y tro cynta’, yn golygu bod brenin Lloegr yn ei gydnabod o’n Dywysog Cymru ac yn cadarnhau y byddai holl arglwyddi eraill y wlad yn gorfod talu gwrogaeth iddo fo.

Cymru unedig, annibynnol, barhaol – dyna addewid y cytundeb. Am y tro cynta’, a’r ola’ hefyd.

Mae’n wir fod Llywelyn wedi gorfod talu arian go hael am y cytundeb ac ildio ychydig o diroedd yr oedd o wedi’u hennill; ardaloedd sydd bellach yn Lloegr ond lle mae olion y Gymraeg i’w teimlo o hyd.

Mi allech chi ddadlau mai’r cytundeb yna oedd uchafbwynt annibyniaeth ac undod Cymru – o dderbyn realpolitik y cyfnod, doedd dim disgwyl llawer gwell.

Ddiwedd Medi 1267 oedd hynny ond yn Nhrefaldwyn ym mis Tachwedd 2017, doedd dim arwydd fod y digwyddiad na’r dyddiad wedi’i gofnodi, heb sôn am gael ei ddathlu.

Does yna ddim byd i’ch cyfeirio chi chwaith at Ryd Chwima, y man bas yn yr afon lle cafodd y cytundeb ei arwyddo, ar y ffin bryd hynny rhwng Cymru a thiroedd concwest y Saeson.

Mi fyddech chi’n meddwl ei fod yn gyfle i bobol Trefaldwyn ddenu ymwelwyr a phwysleisio ei lle yn hanes Cymru.

Yn fwy na hynny, mi fyddech chi’n disgwyl i Lywodraeth ac asiantaethau ac awdurdodau lleol wneud sbloet fawr o binacl grym gwleidyddol Cymru.

Ond wnaethon nhw ddim. A wnaethon ninnau ddim chwaith.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd