RSS

Golwg360

MwyCau 

BLOG: Cecru Conwy yn codi cwestiynau


Mae stori Gareth Jones yn dweud cyfrolau am wleidyddiaeth Cymru, meddai Aled G Job…

ROEDD y ffrae ynghylch pwy allai eistedd ar Gabinet Cyngor Conwy yr wythnos hon yn dweud cyfrolau am y ddeinameg wleidyddol yng Nghymru ar hyn o bryd.

Roedd y cyn-Aelod Cynulliad, Gareth Jones, yn gobeithio arwain clymblaid yn enw Plaid Cymru i redeg Cyngor Conwy a fyddai’n cynnwys aelodau Ceidwadol a’r Annibynnol.

Ond, fe benderfynodd Swyddfa Ganolog Plaid Cymru rwystro hyn rhag digwydd gan nad oedden nhw am weld Plaid Cymru yn cael eu gweld yn cyd-weithio gyda’r Ceidwadwyr yng Nghymru ar unrhyw gyfrif.

Bellach mae Gareth Jones a Liz Roberts wedi ymddiswyddo o Blaid Cymru er mwyn galluogi’r trefniant Cabinet i fynd yn ei flaen o dan arweinyddiaeth Annibynnol, a grwp Plaid Cymru ar y Cyngor bellach i lawr i wyth aelod.

Niweidiol

Barn arweinyddiaeth Plaid Cymru oedd y byddai cysylltiad gyda’r Ceidwadwyr yn niweidiol i ddelwedd y blaid ac i’w gobeithion etholiadol pe bai etholiad arall yn cael ei alw eleni. Mae’r farn hon yn ddealladwy iawn. Wedi’r cwbwl, mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood wedi gosod ei stondin bersonol gwrth-dorïaidd a gwrth-lymder allan yn berffaith amlwg i bawb.

A gyda’r ymchwydd mawr diweddar o blaid Llafur yng Nghymru, a fu’n rhannol gyfrifol am sicrhau nad oes gan y Ceidwadwyr fwyafrif seneddol yn San Steffan, mae yna ystyr arall i’r ‘Wal Goch Gymreig’ erbyn hyn y tu hwnt i lwyddiannau’r tim pel-droed cenedlaethol yn yr Ewros llynedd.

Mae’n amlwg bod y momentwm hwn o blaid Llafur yng Nghymru (boed hynny’n bennaf trwy ymdrechion Carwyn Jones neu/a thrwy boblogrwydd Jeremy Corbyn) wedi chwarae rhan allweddol ym mhenderfyniad Plaid Cymru yn ganolog. Mae’n fodd i gynnal y syniad poblogaidd mai gwlad y chwith ydi Cymru, a bod Plaid Cymru hithau ar ochr iawn y ddadl foesol hon yn wleidyddol.

Ac os digwydd etholiad arall yn yr hydref, mae’n hawdd gweld sut y byddai’r Blaid Lafur Gymreig yn defnyddio unrhyw gysylltiad hwn gyda’r Torïaid fel pastwn cyfleus iawn i golbio Plaid Cymru mewn etholaethau fel Arfon, Ceredigion a Chaerfyrddin, a chryfhau eu neges mai nhw yw gwir blaid genedlaethol Cymru bellach.

Colled

Bu Gareth Jones yn Aelod Cynulliad arbennig dros Plaid Cymru, ac wrth gwrs mi roedd ennill Aberconwy dros y Blaid yn y lle cyntaf yn andros o gamp ynddo’i hun. Mae’r ffaith ei fod o wedi gorfod ymddiswyddo yn golled fawr i’r Blaid ac yn loes calon i nifer fawr o’r selogion sy’n gwybod yn iawn am gyfraniad nodedig y gwr o Landudno dros lawer o flynyddoedd.

Ond realpolitik ydi realpolitik yn enwedig yn yr amgylchiadau sydd ohoni. Yn llawer trech na record Gareth Jones dros y blynyddoedd ac yn drech hefyd na’r weledigaeth oedd ganddo ar gyfer llywio’r dyfodol i Gonwy gyda chabinet o dan arweiniad Plaid Cymru.

Mae’r hanes yn codi nifer o gwestiynau pwysig ynghylch cydnabod dewisiadau pobol ar lefel leol a chenedlaethol. Rhaid cofio bod miloedd o Gymry wedi pleidleisio dros y Ceidwadwyr yn yr etholiadau lleol yn Sir Conwy y mis diwethaf am amryfal resymau.

Mae yna beryg bod dogma bleidiol sy’n dweud bod y Ceidwadwyr fel math o wahanglwyfion gwleidyddol nad oes dichon gwneud yr un dim â nhw, yn fodd i baentio llawer iawn o unigolion gwahanol trwy Sir Conwy gyda’r un brwsh.

Ydi hi’n wir i ddweud fod pob un o’r rhain yn llwyr gymeradwyo holl bolisiau’r Ceidwadwyr yn San Steffan? Ydi hi’n bosib o gwbwl bod yna ganran go lew ohonynt, yn hytrach, wedi pleidleisio dros ymgeisydd yr oeddan nhw’n ei adnabod yn bersonol ac yn credu ei fod wedi gwneud tro da o waith dros eu cymuned ar y cyngor sir dros y pedair blynedd diwethaf?

Pleidiau amherthnasol

Rhaid cofio hefyd bod y ganran o bobol sy’n perthyn i bleidiau gwleidyddol yng Ngwledydd Prydain yn bitw bach erbyn hyn er cymaint yr ymchwydd ifanc o blaid Jeremy Corbyn yn yr etholiad – sef tua 5%. Mi fydd llawer iawn o’r bobl sydd y tu hwnt i’r bybyl bach gwleidyddol hwn yn methu deall pam nad yw pleidiau yn gallu cyd-weithio gyda’i gilydd ar lefel leol, yn enwedig o feddwl am yr heriau ariannol anferthol sy’n wynebu cynghorau lleol yn wyneb y toriadau o San Steffan.

Onid oes rhaid cydweithio ar lefel cynghorau lleol er mwyn delio gyda’r sefylllfa hon?

Mae yna gwestiynau’n codi ar lefel genedlaethol hefyd. Mae gan y Ceidwadwyr bleidlais graidd o tua 25% yng Nghymru. Os ydi Cymru fyth am weld llywodraeth genedlaethol sy’n rhydd rhag y Blaid Lafur sydd wedi rheoli Cymru ers 1999,  ac wedi methu ein gwlad mewn cymaint o ffyrdd gwahanol dros cyfnod hwn, mae’n ymddangos mai’r unig opsiwn arall ydi gweld ryw fath o ddealltwriaeth rhwng Plaid Cymru a’r Ceidwadwyr – yn enwedig o gofio fod y Democratiaid Rhyddfrydol wedi chwythu’u plwc yng Nghymru bellach.

Anathema i lawer, mi wn. Ond o ran lles democratiaeth Gymreig yn unig, siawns y byddai’n llesol i Lafur fod mewn gwrthblaid rhywbryd er mwyn iddyn nhw gael ail-ddiffinio eu hunain a meddwl am syniadau newydd i’r dyfodol.

Dydi bod mewn grym yn ddi-dor am gymaint o flynyddoedd ddim yn llesol iddyn nhw, i’r pleidiau eraill na’r etholwyr chwaith. Does ryfedd bod cymaint o bobol yng Nghymru wedi eu dieithrio o’r broses wleidyddol yma o weld Llafur yn eistedd fel math o lyffant di-symud ar ein bywyd cenedlaethol.

Ceidwadwyr mwy Cymreig?

Fel ymateb i hyn, tybed a fydd y Ceidwadwyr Cymreig yn ceisio datblygu agenda fwy Cymreig yn y dyfodol,fel yr awgrymodd yr Aelod Cynulliad, Darren Millar, yn dilyn yr etholiad diweddar.

Ar hyn o bryd, mae’n anodd dychmygu’r Blaid yn dianc rhag ei hymlyniad greddfol at yr Undeb Brydeinig o gofio bod hwnnw cymaint rhan ohonynt a’u byd-olwg cyffredinol. Ac wrth gwrs, byddai’r amheuaeth ddofn ohonynt fel plaid sydd wedi’i hen blannu yma yng Nghymru yn dilyn eu hanes yn ein gwlad dros y blynyddoedd wastad yn groes y bydd rhaid iddyn nhw ei gario.

Ond o gofio traddodiad y chwith yma yng Nghymru, neu’r traddodiad llafur a rhoi ei enw cywir arno, rhaid cydnabod hefyd bod traddodiad ceidwadol gydag ‘g’ fach yn bodoli yma hefyd  a gwreiddiau yr un mor wydn ganddo.

Trefn newydd

Gyda dyfodiad system bleidleisio newydd i etholiadau’r Cynulliad yn 2020, a allai gyflwyno trefn STV (a fyddai’n golygu y byddai pob un pleidlais yn cyfrif), mae’n bosib y gellid gweld pleidiau cwbwl newydd yn ymffurfio ar gyfer hwnnw.

Tybed a fyddai plaid led-geidwadol, wirioneddol Gymreig, yn gallu ymddangos o’r newydd i geisio manteisio ar y tradddodiad hwn? Plaid heb unrhyw baggage o’r gorffennol, yn gwbwl rydd o’r Blaid Geidwadol Brydeinig. Plaid a fyddai’n gosod pwyslais ar bwysigrwydd y teulu, rhwydweithiau cymunedol, traddodiad a threftadaeth, hunan-ddibyniaeth ac entrepreneuriaeth, ac economi lewyrchus.

Mae pleidiau o’r math hwn i’w gweld ym mhob gwlad dan haul, gan gynnwys llawer iawn o wledydd bychain tebyg i Gymru. Byddai unrhyw ddatblygiad i’r cyfeiriad hwn yn gallu ychwanegu at bliwraliaeth a democratiaeth yng Nghymru.

Bydd stori Conwy a’i holl oblygiadau i Gymru yn rhedeg am beth amser eto, yn siwr.

BLOG: Trafod Brexit – cyngor gan Winston Roddick


Winston Roddick
Ar ddechrau’r drafodaeth ar wahanu Prydain o’r Undeb Ewropeaidd, mae cyn-Gwnsler Cyffredinol Cymru yn ystyried y pynciau pwysicaf…

Mae dros 7,000 o bynciau i’w trafod a’u cytuno. Dyna yw maint y dasg sydd o’n blaen heddiw. Felly bydd rhaid blaenoriaethu a chanolbwyntio ar y materion pwysicaf.

Bydd y penderfyniadau ar y pethau mawr yn dylanwadu ar y drafodaeth ar y pethau llai.

Y man cychwyn yw bod yn glir ynglŷn â beth yw’r materion pwysicaf i’r Deyrnas Unedig. Yn ôl araith y Prif Weinidog rhai misoedd yn ôl, Brexit caled yw ei tharged.

Beth yw Brexit caled (a Brexit meddal)?

Ail sefydlu sofraniaeth seneddol y Deyrnas Unedig, ail-ennill rheolaeth tros ein ffiniau, a chreu’r capasiti i greu cytundebau masnachol – trade deals – gyda gwledydd o bob rhan o’r byd. Dyma’r rhesymau pwysicaf tros adael yr Undeb, yn ôl Theresa May.

I sicrhau’r freuddwyd hon, mae’n angenrheidiol i’r Deyrnas Unedig ddiddymu pedwar rhyddid Ewropeaidd sy’n safonol i’r farchnad sengl a’r Undeb sef – rhyddid i symud nwyddau, arian, pobol a gwasanaethau.

Aelodau’r pwyllgor sy’n goruchwylio’r drafodaeth yw Theresa May, Damien Green, David Davis, Phillip Hammond a Boris Johnson. Ein problem fwyaf ar hyn o bryd yw bod ansicrwydd ymysg agweddau’r aelodau tuag at Brexit caled.

A ydynt yn gytûn ar beth maen nhw eisiau o’r drafodaeth?

A beth am Brexit meddal? Cytundeb sy’n caniatáu rhywfaint o reolaeth tros ein ffiniau ac sydd yn caniatáu i ni barhau yn aelod o’r farchnad sengl a’r Undeb Tollau, casgliad o wledydd Ewrop sydd wedi cytuno ar faint y tâl – y tariff – am fewnforio nwyddau.

Dyma dw i’n ei gynnig…

A oes rheolau neu ganllawiau i’n harwain mewn trafodaeth o’r math? Ym mhob achos, dyma’r chwe rheol y byddaf i’n ceisio eu gweithredu:

1. Bod yn glir a realistig am beth yw cryfderau a gwendidau eich achos;

2. Bod yn glir yn eich dealltwriaeth o beth yw materion a thargedau pwysicaf eich client;

3. Beth yw’r materion na ellir cyfaddawdu arnynt? Byddwch yn glir am beth yw eich llinell olaf – eich ‘bottom line’ – yn y drafodaeth. Bydd rhaid cyfaddawdu ar rai pethau ond ni ellir cyfaddawdu ar bopeth. Pwrpas y slogan ‘gwell dim cytundeb na chytundeb sâl’ yw dweud bod gynnon ni linell olaf;

4. Peidio dechrau’r drafodaeth drwy roi’r argraff eich bod yn berson caled a digyfaddawd. Mae’n anochel y byddwch yn gorfod dod lawr o’r llwyfan hwn yn ystod y drafodaeth ac wrth wneud hynny byddwch yn rhoi’r argraff mai blyffio oeddech yn gynharach ac mae blyffiwr ydych. Ddim yn gredadwy;

5. Ceisiwch ragweld beth sy’n bwysig iawn i’r ochr arall a meddyliwch am ffordd o roi hwn iddynt neu ei addasu fel eich bod yn gallu ei gytuno;

6. Cofiwch mai pris uwch yw gwir gost cyfaddawd. Faint mwy rydym yn fodlon dalu am iddynt roi i ni rhywbeth sy’n bwysig i ni – rhywbeth na allwn fynnu ei gael. Bydd rhaid bod yn glir ar y cwestiwn hwn. Mynd yn ôl at beth sydd yn wir bwysig i’r Deyrnas Unedig.

Materion eraill 

Un enghraifft o hyn yw cael cytundeb masnachu rhydd – free trade deal – gyda’r Undeb. Beth mae hyn yn ei olygu yw mynediad – access – yn hytrach nag aelodaeth o’r farchnad sengl. Mae cost i aelodaeth. Does dim cost i fynediad rhydd.

Gallwn ddim mynnu hyn, felly bydd yn rhaid mynd ar ofyn yr Undeb a bydd yn rhaid derbyn mai gofyn yr ydym ac nid hawlio. Bydd yn rhaid talu pris am y consesiwn hwn.

A dyma fynd yn ôl at beth sy’n bwysig i’r Undeb. Os ydych yn gwybod yr ateb, mi allwch chi ganolbwyntio arno ac efallai ei gynnig iddyn nhw fel pris consesiwn i ni.

Mae sefyllfa dinasyddion yr Undeb sydd wedi ymgartrefu ym Mhrydain yn bwysig iawn i bobol a llywodraethau Ewrop. Mae eu dyfodol yn y fantol ar hyn o bryd.

Mae dyfodol Prydeinwyr sydd wedi ymgartrefu yn Ewrop yr un mor bwysig. Mae eu dyfodol nhw hefyd yn ansicr.

Cyngor i David Davis

Beth am iddo ddechrau’r drafodaeth trwy gynnig sicrhad i ddinasyddion Ewrop sydd wedi ymgartrefu yma i aros os ydyn nhw eisiau hynny? Mi fasa hyn yn ennill parch pawb yn Ewrop – rhywbeth wedi’i gynnig yn wirfoddol ac yn ddiamodol.

Hwyrach y byddai esiampl o’r math yn annog Michael Barnier i gynnig rhywbeth tebyg i ddinasyddion y Deyrnas Unedig sydd yn Ewrop.

Dechrau da. Dechrau cryf i drafodaeth bwysicaf ein hanes.

Llanast! – effaith yr etholiad

Cyhoeddwyd Mehefin 9, 2017 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad Cyffredinol, Jeremy Corbyn, Llafur


Jeremy Corbyn - ymgyrchu go iawn (Rwedland CCA4.0)
Mae pob plaid – a ninnau – yn wynebu cwestiynau anodd, ar ôl smonach anferthol Theresa May. Dadansoddiad Dylan Iorwerth o’r canlyniadau ….

Mewn gwahanol ffyrdd, mi allai pob plaid wynebu llanast ar ôl etholiad ddoe.

  • Mae’r Ceidwadwyr mewn trwbwl mawr, mae hynny’n amlwg. Paratowch am gyfnod hyll.
  • Mae gan Lafur hefyd gwestiynau anodd i’w hwynebu ac, yng Nghymru, mae ganddi gyfrifoldeb mawr.
  • Mi fydd rhaid i Blaid Cymru edrych eto ar ei chyfeiriad a’i thactegau.
  • A’r Democratiaid Rhyddfrydol? Beryg ei bod hi’n ta-ta ar ôl mwy na chanrif a hanner o gynrychioli Cymru yn San Steffan.
  • Tân siafins oedd UKIP o’r dechrau. Dim ond un marworyn bach sydd ar ôl, a hynny yn y Bae. Fyddai hi’n ddim syndod gweld rhai, os nad y cyfan, yn mynd yn ôl at y Torïaid.
  • Mi gafodd yr SNP ei gwasgu hefyd a’i chosbi am ganolbwyntio gormod ar refferendwm ac mi fydd rhaid iddi ailfeddwl a chwilio am dir cadarn eto.
  • Mae’r cwestiynau mwya’ er hynny i ni i gyd. Mi fydd oblygiadau o ran Brexit yn ysgytwol ac mi allai’r sgil effeithiau fod yn fawr ar sefyllfa fregus Gogledd Iwerddon.

A dyma nhw fesul un …

Y Ceidwadwyr – cawdel

Mae’n anodd gweld sut y gall Theresa May aros yn Brif Weinidog yn hir iawn a’i hawdurdod wedi ei chwalu. Ar ôl colli hwnnw, does ganddi fawr ar ôl, heblaw esgidiau.

Mi fydd y geiriau ‘Cader Idris’ ar ei charreg fedd.

Tydi’r blaid bellach ddim mewn sefyllfa i wthio am Brexit caled ac mi fydd hynny’n aildanio’r ymladd mewnol.

Yng Nghymru, ar ôl rhai digwyddiadau rhyfedd yn ystod yr ymgyrch, mae’r pwysau’n debyg o dyfu eto hefyd ar yr arweinydd, Andrew R. T. Davies.

Llafur – lle nesa’?

Ar yr olwg gynta’, mi allech chi feddwl bod popeth yn wych, gydag ymgyrch gref yn ennill seddi yn nannedd ymosodiadau personol a gwasg asgell dde ddidrugaredd.

Ond beth am y mwy na 150 o ASau oedd wedi gwrthwynebu’r arweinydd Jeremy Corbyn a’i bolisïau? Sut fyddan nhw’n ymateb wrth iddo fo a’r llefarydd economaidd, John McDonnell, gael trwydded i fynd ymhellach ac i gryfhau’r blaid yn y wlad ar eu traul nhw?

Faint o’r enwau mawr fydd yn fodlon edifarhau a derbyn swyddi mainc flaen? A pha mor gyfrwys fydd Jeremy Corbyn wrth yrru ei agenda yn ei blaen? A fydd y rhyfel yn parhau?

Y dewis arall ydi cydweithio a gweld o ddifri a ydi “gwleidyddiaeth Prydain wedi newid”. Dyna ddylen nhw’i wneud.

Llafur Cymru – lwc a chraffter

Mi lwyddodd Llafur Cymru i fanteisio i ddechrau ar bellter rhyngddyn nhw a’r blaid yn Lloegr ac, wedyn, ar lwyddiant yr arweinydd Prydeinig.

Mae Carwyn Jones wedi dangos sawl tro ei fod yn dactegydd craff ac yn gyfathrebwr ardderchog ond y canlyniad ydi fod y cyfrifoldeb arno fo a’r ASau Llafur Cymreig bellach yn anferth.

Ganddyn nhw y mae’r gallu i ymladd am Frexit da i Gymru – o ran pwerau ac arian – a, gyda senedd grog, mae’r cyfle yno.

Plaid Cymru – cwestiynau

Yn weddol fuan – unwaith y dechreuodd Llafur gryfhau – mi ddaeth hi’n amlwg y byddai’r ‘blaid bach’ yn cael ei gwasgu.

Y gobaith iddi hi oedd ennill cwpwl o seddi, er gwaetha’ cwymp yn y bleidlais. Mi enillon nhw Geredigion a dod yn agos eto ym Môn, ond mae Arfon yn ymylol ac maen nhw wedi colli tir ar draws y Cymoedd.

Mi fydd yna gwestiynau am arweinyddiaeth Leanne Wood ar ôl yr holl sylw y mae’n ei gael ond, yn fwy na hynny, mae’n rhaid i’r Blaid ystyried beth yn union y mae’n ei gynnig yn wahanol i Blaid Lafur Garwynaidd.

Brexit … efallai

Mi fydd y canlyniadau yn codi amheuon am ddyfodol Brexit ei hun. Mae sŵn y chwerthin ym Merlin a Pharis i’w glywed fan hyn.

Roedd hi’n anodd cynt; bellach, mae ganwaith anos. Ac mi fydd rhaid cael cytundeb ‘y wlad’ mewn rhyw ffordd – nid refferendwm ond, yn bendant, trafodaeth lawn a phleidlais go iawn yn Nhŷ’r Cyffredin.

A chymryd y bydd y Ceidwadwyr yn cynnal llywodraeth, mae hynny’n debyg o fod yn bartneriaeth gyda’r DUP yng Ngogledd Iwerddon. Rhwng Brexit a hynny, mae’n gyfnod peryglus iawn yn y dalaith.

A’r canlyniad i gyd?

Mae’r etholiad yma wedi cadarnhau’r diffyg trefn rhyfeddol sydd mewn gwleidyddiaeth ar hyn o bryd.

Mae gwladwriaeth a bleidleisiodd tros Brexit bellach wedi gwanhau gallu ei Llywodraeth i fargeinio – yn fwriadol, efallai, ar ôl cael ofn y Blaid Geidwadol.

Y sôn ydi fod llawer o bobol ifanc wedi pleidleisio – cenhedlaeth fory’n taro’n ôl yn erbyn cenhedlaeth ddoe a heddiw.

Mi fydd rhaid aros ychydig eto i weld a oes yna symudiad go iawn yn erbyn toriadau a threthi isel ac o blaid gwleidyddiaeth wahanol.

Y newyddion da ydi fod ymgyrchu didwyll yn gallu ennill weithiau.

Blog Byw Etholiad Cyffredinol 2017

Cyhoeddwyd Mehefin 8, 2017 gan Y Blog Gwleidyddiaeth.


Mae’r canlyniadau yn llawn yma.

6.36am

Diolch yn fawr iawn i chi am eich cwmni drwy gydol y noson.

I grynhoi, bu’n noson dda iawn i Lafur yng Nghymru wrth iddynt fachu tair sedd Ceidwadwol a bygwth sawl un arall.

Bu’n noson anodd i Blaid Cymru wrth iddynt ddod o fewn trwch blewyn i golli Arfon, a dioddef colbiad go iawn yn y cymoedd. Ond mae ennill Ceredigion wedi rhoi sglein ar y noson.

Diwedd cyfnod i’r Democratiaid Rhyddfrydol wrth iddynt fethu ag ennill sedd yng Nghymru am y tro cyntaf ers 1859.

Siom i UKIP a’r Ceidwadwyr wrth iddynt golli tir ar draws y genedl.

Gobeithio eich bod chi wedi mwynhau – rydw i’n sicr wedi gwneud!

6.32am

Ychydig o bleidleisiau fel arall yn Arfon a Cheredigion, ac fe fyddai noson Plaid Cymru wedi bod yn hynod wahanol. Ond maen nhw wedi dod drwyddi, rywsut!

6.24am

Twf 10% a 7% ym mhleidlais Llafur a’r Ceidwadwyr yng Ngheredigion. Wedi tynnu pleidleisiau tactegol oddi ar y Democratiaid Rhyddfrydol. Plaid Cymru wedi sefyll yn llonydd ond wedi mynd a hi.

6.15am

Dyna ni te, y canlyniadau terfynol. Llafur wedi cymryd tair sedd oddi ar y Ceidwadwyr, a Plaid Cymru wedi cipio sedd olaf un y Democratiaid Rhyddfrydol.

Pwy welodd hynny’n dod? Nid fi! Syfrdanol.

6.09am

Ben Lake yn gwenu fel giat yn y cyfri’ yn Aberaeron.

5.58am

Mae gohebydd gwleidyddol Cymreig ITV yn datgan bod Plaid Cymru wedi cipio Ceredigion.

Mae Arthur Dafis, mab y cyn AS-Cynog Dafis, hefyd yn datgan bod hyn yn wir.

Ond mae’r Cambrian News yn dweud nad oes dim yn swyddogol eto…

5.50am

Mae Bethan Jenkins, AC Plaid Cymru, wedi galw am ail-edrych ar sut y dewisodd y blaid eu seddi targed. “Pam oedden ni mor bell ohoni mewn sawl man?”

5.36am

Bong! Mae’r BBC wedi datgan ei bod yn senedd grog.

5.32am

Mae Plaid Cymru wedi ennill 10% o’r bleidlais yng Nghymru hyd yn hyn, sydd mewn gwirionedd ychydig yn uwch nag oedd y polau piniwn YouGov olaf yn ei ragweld.

5.23am

Reit, mae’r popcorn a’r siocled wedi ei fwyta, a’r Lucozade wedi ei yfed. Dewch ymlaen Ceredigion, er mwyn dyn! Chi fel rhech mewn pot jam, no!

5.18am

Un o sgil effeithiau heddiw yw bod y papurau newydd adain-dde fel petaen nhw wedi colli llawer o’u hawdurdod. Mi wnaeth y Sun, y Daily Mail a’r Express bardduo Jeremy Corbyn yn ddi-baid.

5.14am

Am noson ddiddorol – mae wedi gwawrio yma, ond rhaid dweud bod y noson wedi hedfan heibio!

5.011am

Preseli Penfro o’r diwedd! Stephen Crabb wedi cadw’r sedd i’r Ceidwadwyr. 314 o bleidleisiau ynddi.

5.06am

Pa mor debygol yw Brexit caled erbyn hyn? Os yw’r Ceidwadwyr yn ddibynnol ar gefnogaeth y DUP, bydd yn anos o lawer gwneud unrhyw beth a allai anfanteisio Gogledd Iwerddon, a gallai hynny olygu Brexit meddal – o fath – neu o leiaf ryw fath o gytundeb arbennig i Ogledd Iwerddon.

4.49am

Ennill neu golli fe fydd Ben Lake wedi gwneud yn llawer well na’r disgwyl yng Ngheredigion. Roeddwn i, a sawl un aral rwy’n tybio, wedi disgwyl iddo dorri ei ddannedd ar yr ymgyrch eleni cyn ymgeisio o ddifri’ am y sedd mewn pump i ddeg mlynedd.

4.39am

Ail-gyfri arall yng Ngheredigion – awgrym bod mwyafrif Plaid Cymru tua 100 o bleidleisiau.

4.36am

Mae’r BBC yn rhagweld y bydd UKIP wedi ennill 2% o’r bleidlais yn unig, cwymp 11% ar 2015.

4.32am

Mae Ruth Davidson, arweinydd y Ceidwadwyr yn yr Alban, wedi datgan na fydd ail refferendwm ar annibyniaeth. Ond fe enillodd yr SNP y mwyafrif o seddi yn weddol gyffordus.

4.21am

Mae Alex Salmond, cyn arweinydd yr SNP, wedi colli ei sedd i’r Ceidwadwyr.

4.20am

Dim ond Ceredigion a Preseli Penfro yn weddill. Mae yna ail-gyfri yn y ddwy sedd.

4.16am

Beth fydd effaith y canlyniadau ar arweinyddiaeth Leanne Wood?

Efallai bod yr ateb yn dibynnu ar y canlyniad o Geredigion. Ond faint o’r clod y bydd modd iddi hawlio am ennill sedd nad oes ganddi gymaint a hynny o gysyltiad ag o?

Yn y Cymoedd lle oedd disgwyl iddo gael y mwyaf o effaith, fe aeth Plaid Cymru am yn ôl.

4.11am

Mae Plaid Cymru yn cyffroi y tu fas i’r cyfri’ yng Ngheredigion. Ond does dim yn sicr eto.

4.08am

Mae Richard Wyn Jones yn rhagweld y gallai bod etholiad cyffredinol arall yn fuan.

4am

Os yw Plaid yn Cipio Ceredigion, dyma fydd y tro cyntaf ers 1859 i Gymru beidio ethol aelod Rhyddfrydol.

3.56am

Ai fi ydi o neu ydyn nhw’n cyfri lot cyflymach yn yr Etholiad Cyffredinol nag Etholiadau’r Cynulliad? Dim ond megis dechrau oedd Caerdydd adeg yma’r llynedd. Mae’r cyfan wedi gwibio heibio heno.

3.43am

Y Ceidwadwyr wedi cadw Gorllewin Caerfyrddin a Sir Benfro,

3.40am

Cadarnhad bod Plaid Cymru wedi ennill Ceredigion ar y cyfri cyntaf. Ail-gyfri nawr.

3.36am

Fe aeth arweinydd y Ceidwadwyr yng Nghymru, Andrew RT Davies, ar ei wyliau yn ystod yr ymgyrch. A oedd ymgyrch y Ceidwadwyr Cymreig yn rhy gyfforddus?

3.33am

3308 o bleidleisiau yn unig i Paul Nuttall. Canlyniad chwithig iawn iddo.

Llafur yn cadw Gorllewin Caerdydd.

3.32am

Mae Theresa May wedi datgan bod angen cyfnod o sefydlogrwydd gyda’r Ceidwadwyr yn cadw grym.

3.29am

Tim Farron wedi ei ail-ethol o drwch blewyn.

Llafur wedi cadw De Caerdydd a Phenarth. Roedd amheuaeth am y sedd ychydig wythnosau yn ôl.

3.22am

Dim ond 4% o’r bleidlais mae’r Democratiaid Rhyddfrydol wedi ei ennill yng Nghymru.

3.20am

Os yw Theresa May yn ymddiswyddo, hi fydd y Prif Weinidog i fod yn ei swydd am y cyfnod byrraf ers 1762.

3.17am

Mae Jeremy Corbyn wedi ei ail-ethol.

Mae Llafur wedi cadw Merthyr.

3.14am

Y Ceidwadwyr wedi colli Gogledd Caerdydd i Lafur. Ychydig iawn oedd wedi rhagweld canlyniad o’r fath.

3.08am

Ail-gyfri’ llawn yng Ngheredigion. Son bod Plaid 150 pleidlais ar y blaen. Ydi Plaid Cymru wedi cwrdd a phlaid sy’n cael gwaeth noson na nhw? Y Democratiaid Rhyddfrydol wedi gofyn am ail-gyfri.

3.01am

Pum munud nes Gogledd Caerdydd, lle mae disgwyl i Lafur gipio’r sedd oddi ar y Ceidwadwyr.

Llafur wedi cadw Dwyrain Abertawe yn ddi-ffwdan.

2.57am

Y darlun mawr hyd yma:

Llafur – wedi gwneud yn annisgwyl, anhygoel o dda.

Ceidwadwyr – hynod siomedig, wedi colli tir.

Plaid Cymru – siomedig, heb ennill tir o gwbwl.

Y Democratiaid Rhyddfrydol – anweledig.

2.55am

Cyn-Ysgrifennydd Cymru David Jones yn cadw ei sedd yn Gorllewin Clwyd.

2.54am

Pethau’n edrych yn ddu i’r Democratiaid Rhyddfrydol. Mae’r cyn-Dirprwy Brif Weinidog wedi colli ei sedd, ac mae ail-gyfri yn sedd yr arweinydd presennol, Tim Farron.

2.48am

Newyddion da i Blaid Cymru o’r diwedd – Liz Saville Roberts wedi cynnyddu ei mwyafrif yn Nwyfor Meirionnydd.

2.46am

Llafur yn adennill Gwyr gan y Ceidwadwyr wedi ei golli o 26 pleidlais yn 2015. Maent wedi adennill y ddwy sedd a gollon nhw yn 2015.

2.43am

Alun a Glanau Dyfrdwy – sedd darged arall i’r Ceidwadwr, a Llafur wedi ei ddal unwaith eto.

Brycheiniog a Maesyfed – Y Ceidwadwyr yn cadw.

2.40am

Disgwyl canlyniad yng Ngheredigion yn fuan.

Y Ceidwadwr David Davies yn cadw Mynwy.

2.36am

Llafur yn cadw Canol Caerdydd. Roedd ryw deimlad y gallai’r Democratiaid Rhyddfrydol herio yma ar ddechrau’r ymgyrch.

Mae’r blaid yn cadw Gorllewin Abertawe hefyd.

2.33am

Y Ceidwadwyr Guto Bebb wedi cadw Aberconwy, wedi sion y byddai yn ei golli.

2.28am

Mae Llafur wedi cadw Ynys Mon fel y disgwyl. Plaid Cymru yn y trydydd safle. Canlyniad hynod siomedig i’r blaid yno.

Glyn Davies wedi ei ail-ethol ym Maldwyn.

2.25am

Y Ceidwadwyyr wedi methu a chipio Pen y Bont ar Ogwr, un o’u prif dargedau yng Nghymru. Roedd Theresa May wedi ymweld a’r sedd.

2.24am

Mae Angus Robertson, arweinydd yr SNP yn San Steffan, wedi colli ei sedd.

2.20am

Mwyafrif anferth i Lafur yn y Rhondda. Plaid Cymru ddim yn agos at efelychu perfformiad Leanne Wood y llynedd. Llafur wedi llarpio pleidlais UKIP.

2.18am

Mae’n debyg bod ail-gyfri yng Ngheredigion yn ‘debygol iawn’ ond does dim awgrym o bwy yw’r ceffylau blaen!

2.14am

Mae yna “olwg poenus” ar wyneb Craig Williams, AS Ceidwadwol Gogledd Caerdydd, yn ôl gohebydd gweidyddol Golwg 360!

Llafur wedi cadw Caerffili fel y disgwyl. Hefyd wedi cadw Delyn, sedd yr oedd disgwyl y gallai’r Ceidwadwyr ei gipio.

2.07am

Llafur wedi cadw Ogwr. Paul Flynn yn cadw Gorllewin Casnewydd, sedd oedd y Ceidwadwyr wedi ei dargedu.

Roger Scully yn awgrymu y gallai Llafur sicrhau eu canlyniad gorau yng Nghymru ers 1997.

2.04am

Llafur yn cadw Blaenau Gwent.

Bro Morgannwg – Alun Cairns, Ysgrifennydd Cymru, yn ei gadw i’r Ceidwadwyr.

2am

Plaid Cymru wedi cadw Arfon. Ochenaid o ryddhad iddynt.

1.57am

Mae’n dechrau ymddangos bod Plaid Cymru wedi cadw eu seddi, os yw’r ail-gyfri yn Arfon yn cynnal mantais Hywel Williams.

Mae Plaid wedi cadw Dwyrain Caerfyrddin.

Neiil Hamilton UKIP wedi cael 985 pleidlais yn unig!

1.50am

Llafur yn cadw Torfaen, wth gwrs. A Dwyrain Casnewydd, ond roedd rywfaint o ansicrwydd am yr ail.

1.47am

Mae Betfair yn dweud bod Jeremy Corbyn bellach yn fwy tebygol o fod yn Brif Weinidog na Theresa May.

1.41am

Llafur yn cadw De Clwyd yn ddiffwdan. Roedd rhai wedi dadlau y byddai yn agos.

1.39am

Dyffryn Clwyd – Llafur yn cipio’r sedd gan y Ceidwadwyr.

1.36am

Ychydig dros 100 o bleidleisiau ynddi yn Arfon. Wff!

1.34am

Y Ceidwadwyr bellach yn teimlo bod Aberconwy a Gogledd Caerdydd wedi eu colli.

1.31am

Ail-gyfri yn Arfon? Wedi clywed bod pethau ychydig yn fwy gobeithiol yno i Blaid Cymru, ond mae hyn yn awgrymu bod pethau’n dynn iawn o hyd.

1.30am

Gogwydd anferth i Lafur yn Tooting. Sedd a bleidleisiodd i aros yn y refferendwm Ewropeaidd, sedd ifanc, sedd ddinesig. Gallai’r Ceidwadwyr golli llond dwrn o seddi yn Llundain.

1.18am

Mae’n debyg bod y Ceidwadwyr bellach yn credu na fyddwn nhw’n cael mwyafrif.

1.15am

Llafur yn cipio Rutherglen and Hamilton West oddi ar yr SNP. Gogwydd anferth o 16% tuag atynt.

1.13am

Wrecsam – Llafur yn cadw. Dyma brif sedd darged y Ceidwadwyr yng Nghymru. Canlyniad arwyddocaol iawn.

1.12am

Llanelli – Nia Griffith wedi cadw’r sedd, Ceidwadwyr yn ail, a Plaid Cymru’n drydydd.

1.09am

Mae’n debyg bod sedd Alun Cairns, Ysgrifennydd Cymru, ym Mro Morgannwg dan fygythiad.

1.07am

Mae Daran Hill wedi awgrymu y byddai colli Arfon i ddyn di-Gymraeg o Lundain yn ergyd ofnadwy i Blaid Cymru, i’w gymharu â Gwynfor Evans yn colli Caerfyrddin.

1.01am

Beth sydd wedi mynd o’i le i Blaid Cymru? Y pwyslais cyson ar yr ornest rhwng y Ceidwadwyr a Llafur, yn wir. Ond mae’n amlwg bod sosialaeth Corbyn wedi apelio at yr un math o bobl fyddai fel arfer yn pleidleisio dros Plaid Cymru.

1am

Pethau’n dynn iawn yng Ngheredigion rhwng Plaid Cymru a’r Democratiaid Rhyddfrydol.

12.54am

Mae Llafur wedi cadw Darlington. Dyma sedd yr oedd y Ceidwadwyr wedi disgwyl ei chipio, ond mae Llafur wedi cynnyddu eu mwyafrif. Canlyniad arwyddocaol dros ben.

12.50am

Mae’r Democratiaid Rhyddfrydol yn credu bod eu cyn-arweinydd Nick Clegg wedi colli ei sedd.

12.48am

Da ni’n clywed am seddi nawr nad oedd unrhyw son amdanynt cyn yr etholiad. Mae Llafur bellach yn trafod Aberconwy, sedd Guto Bebb.

12.44am

Rhun ap Iorwerth yn dweud ei fod yn etholiad “amhosib” i Blaid Cymru, gyda ffocws mawr ar Corbyn a May.

12.42am

Mae’n debyg bod Boris Johnson eisoes wedi cysylltu ag ambell un yn holi a ddylai herio Theresa May am yr arweinyddiaeth os yw pethau’n mynd o chwith i’r Ceidwadwyr heno.

12.35am

Mae ymgeisydd Llafur yn teimlo ei fod yn agos yn Nwyrain Caerfyrddin, gyda llaw…

12.30am

Os yw Plaid Cymru mewn peryg o golli Arfon, pa mor saff yw Dwyrain Caefyrddin? Trafodwch.

12.20am

Awgrymiadau bod Ceredigion bellach yn ras pedair ceffyl rhwng y Ceidwadwyr, Llafur, y Democratiaid Rhyddfrydol a Plaid Cymru.

12.17am

Neges gan aelod Plaid Cymru yn Arfon yn dweud ei fod yn debygol eu bod wedi colli’r sedd.

12.13am

Mae’r Ceidwadwyr yn credu y gallen nhw ddod yn ail yn Llanelli. Efallai mai malu awyr yw hynny ond fe fyddai yn dyfnhau’r duwch i Blaid Cymru.

12.11am

Roedd yr ychydig seddi cyntaf yn well i’r Ceidwadwyr nag oedd y pol wrth adael yr orsaf bleidleisio wedi ei awgrymu, ond roedd Gogledd Swindon yn waeth.

12.03am

Mae nifer uchel wedi pleidleisio yn ardaloedd Llafur Arfon. Mae hynny’n gwneud Plaid Cymru yn nerfus.

12.01am

Mae’r Ceidwadwyr yn yr Alban yn teimlo eu bod nhw wedi ennill bob sedd ar hyd ffin deheuol y wlad.

11.57pm

Nid Theresa May yw’r unig arweinydd benywaidd sy’n wynebu dyfodol anodd.

Os nad yw Plaid Cymru wedi ennill Mon, a heb ennill tir o gwbl yn Rhondda a Blaenau Gwent, fe allai fod yn ergyd sylweddol i arweinyddiaeth Leanne Wood.

11.52pm

Y gred bellach yw na fydd pethau gynddrwg i’r Ceidwadwyr ag oedd y pol am 10pm yn ei awgrymu, ond na fydd gan Theresa May lawer o fwyafrif.

Un damcaniaeth yw bod y pleidleisiau post yn gogwyddo ymhellach at y Ceidwadwyr nag oedd pleidleisiau’r rheini aeth i’r blwch pleidleisio.

Mae sion bod y Blaid Lafur wedi cynnyddu eu mwyafrif yn Rhondda.

11.48pm

Mae’r Ceidwadwyr yn credu eu bod wedi colli Gwyr, a nad oes gobaith bellach o gipio Pen y Bont ar Ogwr na seddi Casnewydd.

11.43pm

Rywfaint o newyddion am y Ceidwadwyr. Maent yn pryderu eu bod wedi colli Gwyr, Gogledd Caerdydd a Dyffryn Clwyd. Gobeithio cipio rhai seddi yn y gogledd ddwyrain serch hynny.

11.37pm

Nid blog byw am Blaid Cymru yw hwn, ond mae digwydd bod llawer o newyddion amdanynt yn ein cyrraedd ni ar hyn o bryd!

Y sion o Blaenau Gwent yw bod Plaid Cymru wedi cael crasfa.

11.36pm

Mae sion y gall Plaid Cymru fod mewn trafferthion yn Arfon. A fydd noson siomedig yn troi’n un trychinebus iddynt?

Mae Ieuan Wyn Jones wedi dweud wrth Golwg 360 bod y Blaid Lafur wedi gwneud yn “well na’r disgwyl” ym Môn.

11.30pm

Ymddengos nad yw Plaid wedi dod yn agos yn y Rondda chwaith.

11.26pm

Mae Llafur yn credu eu bod nhw wedi cadw Ynys Môn. Mae’n rhaid nad yw’r bleidlais yn arbennig o agos os ydyn nhw’n datgan hynny mor gynnar. Siomedig iawn i Blaid Cymru.

11.22pm

Mae ymgeisydd y Blaid Werdd yng Ngheredigion, Grenville Ham, yn awgrymu bod ymgeisydd Plaid Cymru, Ben Lake, wedi cipio Ceredigion.

Mae’n rhy gynnar o laweer i wybod hynny wrth gwrs.

11.18pm

Mae’r Ceidwadwyr yn dweud eu bod nhw’n credu bod y pol wrth adael yr orsaf bleidleisio yn anghywir. Nid yw’n cyd-fynd â’u polau piniwn preifat eu hunain.

11.15pm

Rhagor o’r Alban – dyw Llafur yr Alban ddim yn disgwyl cipio cymaint o seddi oddi ar yr SNP ag y mae’r pol yn awgrymu, chwaith.

Mae’n debyg bod yr SNP yn disgwyl colli tua 10 o seddi, gyda 10 arall yn agos.

11.23pm

Roedd Theresa May wedi disgwyl cefnogaeth pleidlais UKIP.

Oedd pynciau megis y dreth ar orddryswch a hela llwynogod wedi gyrru nifer sylweddol o’r pleidleiswyr yma yn ôl i Lafur?

11.10pm

Roedd y pol wrth adael y blychau pleidleisio yn awgrymu y bydd y Ceidwadwyr yn gwneud yn well yng ngogledd-orllewin Cymru. Felly gall Wrecsam, Delyn, Alyn a Dyfrdwy a De Clwyd fod yn y fantol o hyd.

11.06pm

Mae’n werth nodi bod y gogwydd o Lafur i’r Ceidwadwyr yn Newcastle Central yn llai nag oedd y pol wrth adael yr orsaf bleidleisio yn ei awgrymu - 2% yn hytrach na 7%.

11.02pm

Mae’r canlyniad cyntaf wedi cyrraedd – Llafur wedi cadw Canol Newcastle. Cynnydd mawr ym mhleidlais Llafur, cwymo mawr ym mhleidlais UKIP.

11pm

Os yw’r pol yn gywir, efallai y bydd angen parhau â’r blog yma am rai wythnosau – fe fydd y llanast yma’n cymryd misoedd i’w ddatrys.

10.54pm

Mae’r Democratiaid Rhyddfrydol yn awgrymu na fydd clymblaid arall. Anodd eu beio o bosib ar ôl yr un diwethaf. Ond pwy wedyn fydd yn rhedeg y wlad os nad yw’r Ceidwadwyr wedi sicrhau mwyafrif?

10.52pm

Mae yna deimlad cynyddol ymysg sylwebyddion yn yr Alban na fydd Llafur yn gwneud cystal yno ag y mae’r pol wrth adael y blwch pleidleisio yn ei awgrymu.

10.49pm

Rwy’n clywed y gall nifer o golledion y Ceidwadwyr ddigwydd yn Llundain.

Dyma’r seddi ifanc, dinesig a gefnogodd Aros yn y refferendwm y llynedd lle y gallai’r Blaid Lafur fod yn gryf.

10.44pm

Os yw’r pol yn gywir yna mae Brexit caled yn mynd i fod yn llawer anoddach i’r Ceidwadwyr ei wireddu, a gobeithion yr SNP ar gyfer refferendwm ar Annibyniaeth yn yr Alban yn pylu yn ogystal.

10.36pm

Roedd y bleidlais bost yn uchel yng Ngheredigion.

10.42pm

Mae George Osborne wedi dweud bod y Ceidwadwyr yn wynebu noson ‘cwbl drychinebus’. Efallai na lwyddodd i guddio’r wen ar ei wyneb…

10.35pm

Roedd yna rywfaint o bryder ym Mhlaid Cymru am Ddwyfor Meirionnydd ychydig wythnosau yn ôl, ond ymddengys bod y pryderon rheini wedi lleddfu erbyn hyn.

Does dim sion y gall Dwyrain Caerfyrddin fod yn y fantol.

10.30pm

Does dim disgwyl i Blaid Cymru gipio Rhondda na Blaenau Gwent ar hyn o bryd, ond mae oriau o gyfri o’n blaenau ni.

Mae pethau’n ansicr yn Ynys Môn, ond llygedyn o obaith yng Ngheredigion.

10.22pm

Felly beth yw oblygiadau hyn i Gymru?

Mae’n awgrymu na fydd y Ceidwadwyr yn ennill Wrecsam a Phen y Bont yr Ogwr, ac y gallai Llafur ryng-gipio Gwyr.

Nid yw’n awgrymu y bydd unrhyw newid yn nifer seddi Plaid Cymru a’r Democratiaid Rhyddfrydol.

10.20pm

Ydi’r cyn-Ganghellor George Osborne yn difaru peidio sefyll eto? Fe allai fod wedi bod yn Brif Weinidog wap.

22.18pm

Mae’n bosib y bydd angen aelodau o Ogledd Iwerddon ar y Ceidwadwyr er mwyn aros mewn grym. Fe fyddai hynny’n eironi blasus wedi i’r cyfryngau a’r prif bleidiau oll anwybyddu Gogledd Iwerddon drwy gydol yr ymgyrch.

22.16pm

Roedd y pol hefyd yn newyddion drwg i’r SNP – mae’n dweud y byddant yn colli 22 sedd, llawer mwy na’r disgwyl.

10.14pm

Mae gwerth y bunt wedi syrthio’n gyflym wedi’r datguddiad bod disgwyl i’r Ceidwadwyr golli seddi.

10.13pm

Ymddengys bod ei thaith i fyny Cader Idris wedi gadael Theresa May yn wallgofyn, nid yn fardd.

10.07pm

Os yw’r pol yn gywir – ac fe allai’r Ceidwadwyr sicrhau mwyafrif o hyd – mae’n weddol drychinebus i Theresa May. A fydd rhaid iddi ymddiswyddo yn y bore?

Mae’n anodd gwybod a fydd pob sedd ar draws y Deyrnas Unedig yn adlewyrchu’r sampl sydd wedi ei gasglu yma.

10.05pm

Mae’r pol wrth adael yr orsaf bleidleisio yn awgrymu na fydd Plaid Cymru yn cynyddu nifer eu seddi. Ond cofiwch mae pol ar draws y Deyrnas Unedig yw hwn ac mae’n anhebygol o adlewyrchu beth sy’n digwydd mewn seddi unigol.

10.02pm

Wel, mae’r Ceidwadwyr yn mynd i fod y blaid fwyaf ond does dim disgwyl iddyn nhw gael mwyafrif. Os yw’n gywir, mae hon am fod yn noson llawer mwy diddorol na’r disgwyl.

10pm

Ceid: 314 Llaf: 266 SNP: 34 Dem Rhydd: 14

9.51pm

Beth fyddai yn noson dda i’r Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru?

Cadw Ceredigion, sedd eu harweinydd yng Nghymru, Mark Williams.

Roedd rywfiant o obaith ar y dechrau o gipio Canol Caerdydd oddi ar y Blaid Lafur, ond ymddengys bellach mai dyna’r union fath o sedd ifanc, ddinesig lle bydd Llafur yn gwneud yn dda.

9.30pm

Mae Ben Page o IPSOS Mori newydd ddatgan bod canlyniad y ‘pôl wrth adael yr orsaf bleidleisio’ (exit poll yn yr iaith fain) yn “hynod ddiddorol”. Canlyniad agos, efallai? Fe fydd yn cael ei ddatgelu am 10yh.

9.23pm

Sut fyddai noson dda yn edrych i Blaid Cymru?

Mae angen iddynt gipio sedd yn rywle – unrhywle a dweud y gwir.

Ynys Môn yw targed #1. Gydag un o’u gwleidyddion mwyaf profiadol, Ieuan Wyn Jones, yn camu’n ôl i ganol yr ornest, y sedd yn saff yn nwylo’r blaid yn y Cynulliad, a mwyafrif o 500 pleidlais yn unig gan Lafur, fe fyddai yn siom aruthurol i Blaid Cymru os na allen nhw gipio hon.

Siom digon mawr, efallai, i orfodi newid arweinydd?

Os ydyn nhw’n cipio Môn, fe fydd yn rhoi sglein ar etholiad anodd yn yr un modd ac y gwnaeth cipio Rhondda y llynedd.

Dydw i ddim yn siwr faint o obaith sydd o gipio seddi eraill, a hynny’n rhannol am nad yw cefnogaeth Llafur wedi chwalu fel y disgwyl na chefnogaeth y Democratiaid Rhyddfrydol wedi codi fel y disgwyl.

Ar ddiwedd mis Ebrill, y dyfalu oedd y byddai yn bosib cipio Rhondda, Blaenau Gwent a Llanelli ond nad oedd ryw lawer o obaith yng Ngheredigion.

Fel arall mae hi wedi bod, gyda cefnogaeth Llafur yn ryw fath o galedu yn eu seddi traddodiadol tra bod y Democratiaid Rhyddfrydol wedi mynd am yn ôl.

Y cwestiwn mawr yw – faint o adnoddau mae Plaid Cymru wedi ei fuddsoddi yng Ngheredigion, gan feddwl ar ddechrau’r ymgyrch nad oedd yn sedd arbennig o addawol?

9.10pm

Canlyniad cynta’r noson i chi – Etholiad Ffug Ysgol Bro Teifi, yn ne Ceredigion:

1. Plaid Cymru

2. Llafur

3. Ceidwadwyr

4. UKIP

5. Y Blaid Werdd

6. Democratiaid Rhyddfrydol

Canlyniad hynod siomedig i’r Blaid Ryddfrydol yn un o’u cadarnleoedd! Maen amlwg nad yw rhai o’r rhieni wedi llwyddo i drosglwyddo eu teyrngarwch gwleidyddol i’w plant…

8.59pm

Pa rai yw’r seddi i’w gwylio yng Nghymru? Dyma fy rhai i:

Ynys Môn – Llafur i Blaid Cymru/Ceidwadol

Rhondda – Llafur i Blaid Cymru

Ceredigion – Democratiaid Rhyddfrydol i Blaid Cymru

Wrecsam – Llafur i Ceidwadol

Pen y Bont ar Ogwr – Llafur i Ceidwadol

Gorllewin Casnewydd – Llafur i Ceidwadol

Gwyr – Ceidwadol i Llafur

De Clwyd – Llafur i Ceidwadol

Delyn – Llafur i Ceidwadol

O’r rhain, yr unig rai ydw i’n credu sy’n debygol o newid dwylo yw Wrecsam a Pen y Bont ar Ogwr.

Ar noson wael iawn i’r Blaid Lafur, gallai Alun a Glanau Dyfrdwy, Gorllewin Caerdydd, De Caerdydd a Phenarth, a Dwyrain Casnewydd fod yn y fantol.

8.25pm

Tua pryd fyddwn ni’n gwybod sut noson fydd hi i Jeremy Corbyn a Theresa May? Tua 1.30am mae’n debyg, pan fydd nifer o seddi trefol Llafur – gan gynnwys Wrecsam – yn datgan eu canlyniadau.

Dyma’r union fath o seddi y mae Llafur yn pryderu y gallent fod yn wan ynddynt (tra bod disgwyliad y gallent bentyrru pleidleisiau yn y seddi ifanc, dinesig).

Os yw’r rhain yn mynd i fynwes y Ceidwadwyr, fe fydd hi’n noson hir i dîm Corbyn. Eu cadw nhw a bydd May yn dechrau gofyn pam alwodd hi’r etholiad yn y lle cynta’!

8.14pm

Rwy’n rhagweld na fydd yr un blaid yn arbennig o fodlon gyda’u canlyniadau dros nos. Ni fydd y Ceidwadwyr yn llwyddo i sicrhau y mwyafrif anferth yr oedden nhw wedi gobeithio amdano ar ddechrau’r ymgyrch; fe fydd Llafur yn colli seddi ond yn cael noson ychydig yn well na’r disgwyl (gan olygu eu bod nhw’n styc efo Corbyn, er gwell neu waeth); a bydd y pleidiau eraill (SNP, Plaid Cymru, y Democratiaid Rhyddfrydol, UKIP) yn profi noson braidd yn siomedig, gan aros yn yr unfan neu fynd am yn ôl.

Dim ond dyfalu ydw i wrth gwrs – os ydych chi am weld eich plaid chi’n gwneud yn well na’r disgwyl, mae yna ddwy awr ar ôl i bleidleisio!

8.12pm

Dyma fy unfed blog ar ddeg byw gwleidyddol ar gyfer golwg360. Ond rwy’n mynd i wneud rywbeth heno nad ydw i erioed wedi ei wneud o’r blaen – blogio yn Gymraeg a Saesneg yr un pryd! Fe fydd y blog Saesneg draw at Nation.Cymru. Ond fe fyddaf yn gwobrwyo eich dealltwriaeth o iaith y nefoedd drwy sicrhau bod y ‘goss’ yn eich cyrraedd chi’n gyntaf, wrth gwrs!

8pm

Croeso i flog byw Etholiad Cyffredinol San Steffan 2017 Golwg 360! Dyna frawddeg nad oeddwn i’n disgwyl ei ysgrifennu ryw saith wythnos yn ôl. Tydi’r amser wedi hedfan dwch?

Fe fyddwn ni’n dod a’r holl wybodaeth i chi o bob cwr o Gymru, a hefyd yn cadw golwg ar beth sy’n digwydd yn yr Alban, Gogledd Iwerddon, a Lloegr.

Cofiwch bod modd i chi gymryd rhan yn y sgwrs, naill ai drwy adael sylw fan hyn, drwy yrru ebost ataf ar ifanjones@gmail.com, drwy yrru neges i mi ar Twitter @IfanMJ neu yrru neges at @Golwg360.

BLOG: Etholiad wyneb i waered yw’r etholiad rhyfedd hwn

Cyhoeddwyd Mehefin 4, 2017 gan Cymru.

Tagiau: Aled G Jôb, blog, etholiad


Mae pethau wedi newid cymaint i Theresa May, meddai Aled G Job…

Gyda dyddiau’n unig yn weddill bellach yn yr Etholiad Cyfredinol, teg fyddai mentro dweud mai dyma’r etholiad mwyaf bizarre a welwyd yng ngwledydd Prydain ers blynyddoedd mawr.

Ar gychwyn yr ymgyrch, roedd hi’n ymddangos mai cael ei choroni yn hytrach na chael ei hethol fyddai tynged y Prif Weinidog Theresa May, gyda’r polau piniwn yn rhoi mantais sylweddol o 20 pwynt a mwy iddi dros arweinydd y Blaid Lafur, Jeremy Corbyn.

Gyda May yn destun lled-addoliaeth cyhoeddus ar y dechrau o’i gymharu gyda’r canfyddiadau cyffredinol negyddol am Corbyn,  a 200 o’i aelodau seneddol ei hun yn wrthwynebus iddo, y dybiaeth gyffredinol oedd y byddai’r ymgyrch yn un o’r rhai mwyaf unochrog a diflas erioed. Ond, mae geiriau Harold Wilson ” A week is a long time in politics” yn ymddangos yn fwy proffwydol nag erioed heddiw.

Pwy mewn difri calon a ddychmygai y byddai Corbyn yn profi’n ymgyrchydd mor ddygn ac egniol ac yn ennill yr ymgyrch ei hun beth bynnag fydd y canlyniad dydd Iau nesaf?

Gyda ambell bol piniwn yn dangos fod rhai o’i bolisiau sylfaenol megis adfer addysg prifysgol rhad ac am ddim, gwladoli’r rheilffyrdd a chychwyn trethu pobl o’r newydd ar drothwy o £80,000 y flwyddyn yn hynod boblogaidd, mae Corbyn wedi llwyddo i gipio’r dychymyg cyhoeddus mewn modd na welwyd yng ngwleidyddiaeth Gwledydd Prydain ers 20 mlynedd a mwy.

I raddau mae Jeremy Corbyn wedi gallu troi etholiad am Brexit yn etholiad am faterion bara a chaws, ac mae hynny’n sicr yn fanteisiol iddo.

Pwy fyddai’n meddwl?

A phwy fyddai’n meddwl y byddai Theresa May yn cynnal ymgyrch mor drybeilig o sal, yn gwneud sawl tro pedol a diethrio rhai o’i chefnogwyr craidd selocaf gyda’i pholisi o werthu tai pobol yn gyfnewid am ofal cartref?

Ac wrth gwrs, roedd ei phenderfyniad i beidio cymryd rhan yn nadl yr arweinwyr ar  y teledu  hefyd yn fodd i gynyddu’r teimlad cyhoeddus mai arweinydd gwan a di-asgwrn cefn yw Theresa May mewn gwirionedd, yn gwbl groes i’r mantra hwnnw am fod yn arweinydd cryf a sefydlog.

Pwy fyddai’n rhagweld y byddai pleidlais y Democratiaid Rhyddfrydol, a hwythau mor obeithiol o fanteisio ar y 48% a bleidleisiodd o blaid aros yn yr UE y llynedd, yn cael ei chwalu i’r ffasiwn raddau?

Mae’n nodwedd od mewn etholiad hynod od,  bod yr unig blaid sy’n sefyll yn gadarn yn erbyn gadael yr Undeb Ewropeaidd ac a fyddai wedi disgwyl dibynnu ar gefnogaeth hyd at hanner y boblogaeth, wedi cael eu gwasgu cymaint gan y pleidiau eraill.

A phwy fyddai’n dychmygu am funud y gallai plaid genedlaethol Yr Alban, yr SNP, fod mewn sefyllfa i fod yn rhan o glymblaid yn Llundain pe bai’n senedd grog ddydd Iau? A fyddan nhw’n barod i ffeirio’r nod o annibyniaeth er mwyn cael rhannu grym yn Llundain?

Problem Nicola Sturgeon

Cur pen posib i Nicola Sturgeon ond a fyddai hi mewn difrif yn gallu gwrthod cynnig felly a hithau’n wleidydd mor ardderchog sydd ben ac ysgwyddau uchben pob gwleidydd arall yn yr ynysoedd hyn bellach? Ai hi yw’r un i achub Ynys Prydain rhag Brexit dinistriol?

Mae’r etholiad hwn fel petai wedi troi popeth wyneb-i-waered dros yr wythnosau diwethaf. Mae’n ddigon i chwalu pen dyn yn llwyr- ac mae yna wythnos i fynd o hyd!

Ond, mae’n bosib mai’r digwyddiad sydd wedi cael yr effaith mwyaf ar yr ymgyrch hyd yma yw’r bomio dychrynllyd a ddigwyddodd ym Manceinon( gyda digwyddiad tebyg hefyd yn Llundain dros y Sul).

Rhoddodd y bomio derfyn ar unrhyw obeithion oedd gan y Ceidwadwyr i redeg ymgyrch ymffrostgar, gung-ho Brecsitaidd gan gorddi teimladau yn erbyn yr Undeb Ewropeaidd gan y byddai hynny yn gwbl amhriodol o dan yr amgylchiadau.

Ymhellach, roedd y digwyddiad hwn yn fodd i daflu goleuni o’r newydd ar nifer o fethiannau sylfaenol yn yn ystod teyrnasiad Theresa May fel Ysgrifennydd Cartref. Yn sylfaenol, roedd y bomio’n gyfrwng i ddangos y gwirionedd am Brydain heddiw: lle bregus, ofnus, ansicr a di-gyfeiriad.

Tybed a yw’r bomio wedi dwysau’r teimlad hwnnw sydd wedi bod yn cyniwair ym meddwl  cyhoedd dros y misoedd diwethaf mai gambl anferthol a naid i’r tywyllwch yw Brexit yn y bon, ac mewn sefyllfa felly eu bod wedi penderfynu yn eu doethineb mai senedd grog fyddai’r canlyniad gorau i bawb ddydd Iau nesaf?

Efallai mai’r synnwyr bellach yw y byddai clymblaid sy’n cynnwys tri neu bedwar o arweinwyr yn llawer mwy tebygol o geisio datrysiad cymodlon, synhwyrol, a rhesymol gyda’r Undeb Ewropeaidd na gadael y cwbl yn nwylo sigledig Theresa May.

A allwn ni gredu’r polau piniwn?

Mae eraill yn wfftio’r polau piniwn diweddaraf gan amau bod yna rymoedd tywyll ar waith yma er mwyn manipiwleiddio’r farn gyhoeddus a dychryn cefnogwyr traddodiadol y Ceidwadwyr i droi allan ddydd Iau er mwyn rhwystro Jeremy Corbyn.

Beth bynnag am hynny, mae greddf a phrofiad yn dueddol o ddweud wrth ddyn ei bod hi’n annhebyg iawn y bydd “Middle England”- y bloc anferthol ceidwadol hwnnw sy’n penderfynu pob etholiad cyffredinol- yn troi cefn ar Theresa May ddydd Iau. Ond wedyn, pwy a wyr erbyn hyn a ninnau’n byw mewn cyfnod mor gyfnewidiol ac ansicr.

Mae’n debyg y bydd y canlyniad yn dibynnu’n llwyr ar faint o gefnogwyr y ddwy brif blaid a gaiff eu sbarduno i fynd i bleidleisio ddydd Iau. Mae ystod canrannau cefnogaeth y Ceidwadwyr mewn polau dros yr wythnosau diwethaf yn amrywio o 42% i 49% o’r etholwyr a chanrannau Llafur yn amrywio o 33% i 38%.

Gyda’r ffasiwn ystod hwn, gallai mantais y Ceidwadwyr mewn seddi fod yn 120 ar y naill law neu fe alle nhw golli eu mantais seddau yn llwyr(Colli 12 sedd+ a chymryd y bydd Llafur yn cadw gafael ar eu seddau presennol) ar y llaw arall. Pe bai Llafur yn gallu cyrraedd 38%, byddai hynny’n fwy na thebyg yn gwarantu senedd grog.

Yn y model a ddefnyddiwyd gan Yougov i fesur y pleidleiswyr hyn, rhagwelir y bydd 51% o bobl ifanc rhwng 18 a 25 yn troi allan i bleidleisio dros y Blaid Lafur. Cofier bod hyd at 2 filiwn o’r bobol ifanc hyn wedi cofrestru o’r newydd i bleidleisio, a dyna’r rheswm y mae’r bwlch a ddangosir gan Yougov rhwng y ddwy brif blaid mor dynn (3%).

Mae’r polwyr eraill yn dueddol o amau a fydd y bobl ifanc hyn yn ddigon ymroddedig i droi allan i’r graddau hyn ddydd Iau, ac yn rhagweld felly mai 35% o’r garfan hon fydd yn bwrw pleidlais yn y pendraw, gan olygu y bydd gan y Ceidwadwyr fantais o tua 10% i 15% ddydd Iau.

Mi ddywedodd y Ffrancwr Jean Jacques Rosseau unwaith mai dim ond yn ystod etholiadau cyffredinol yr oedd pobl Lloegr yn rhydd mewn gwirionedd( ac mi fyddai ei ddadl o yr mor berthnasol inni’r Cymry hefyd mae’n debyg).

“Unwaith y maent wedi dewis eu cynrychiolwyr seneddol, maent yn dychwelyd i fod yn gaethweision iddynt,” meddai.

Yn sicr, mae’r cyfnod hwn yn teimlo’n un ymryddhaol iawn a llawn gobaith ar sawl ystyr, Mae yna deimlad bod llawer o’r hyn y mae ein gwleidyddion wedi bod yn ei bedlera ers sawl blyddyn bellach wedi cael ei herio’n gynyddol dros yr wythnosau diwethaf ac mae hynny’n beth llesol iawn i ddemocratiaeth.

Does ond gobeithio y gellid herio barn Rousseau ar ol dydd Iau a pharhau i gadw golwg barcud ar ein cynrychiolwyr wrth iddynt fynd ati i reoli ar ein rhan dros y blynyddoedd nesaf.

BLOG: Osgoi y gwir am oblygiadau Brexit

Cyhoeddwyd Mai 27, 2017 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: brexit, Theresa May


(llun: PA)
Huw Prys Jones yn dadlau bod pwnc pwysicaf yr etholiad yn cael ei anwybyddu

Mae’n anochel y bydd yr ymosodiad ym Manceinion yn newid rhywfaint ar natur ymgyrch yr etholiad.

Dydi hynny fodd bynnag ddim yn esgusodi methiant llwyr y gwrthbleidiau i fynd i’r afael â’r hyn ddylai fod yn bwnc pwysicaf yr etholiad.

A’r pwnc hwnnw yw’r ffordd y mae’r Blaid Dorïaidd bellach yn llwyr yng nghrafangau eithafwyr sy’n benderfynol o dorri unrhyw gysylltiadau rhwng Prydain a thir mawr Ewrop.

Mi allai’r etholiad eleni fod yn gyfle gwych i’r gwrthbleidiau edliw a thaflu bai am y llanast yr ydym ynddo.

Yn lle hynny, mae eu tawedogrwydd ar y mater yn debygol o arwain at benrhyddid i Theresa May gamddefnyddio mwy ar ei grym.

Ni ddylid bychanu difrifoldeb y sefyllfa. Mae’n amlwg fod y garfan wrth-Ewropeaidd wedi bod yn cynllwynio ers blynyddoedd am ffyrdd o gipio grym pe byddai’r refferendwm yn digwydd o’u plaid.

Maen nhw wedi sicrhau bod y dehongliad mwyaf eithafol bosibl o’r canlyniad yn cael ei dderbyn fel efengyl, ac yn benderfynol o fygu unrhyw ddehongliadau eraill mwy gonest.

Oni bai fod yna bobl sy’n barod i herio’u hagweddau a’u dehongliadau, maen nhw am fynd yn fwyfwy eithafol.  Rhowch chi fodfedd i’r bobl hyn ac mi gymeran nhw lathen. Ac mi allan nhw fod yn hyderus bod ganddyn nhw bapurau newydd fel y Sun a’r Daily Mail i bregethu eu gwenwyn ddiwrnod ar ôl diwrnod i’r hygoelus a’r anwybodus.

Methiant

Rydan ni i gyd yn talu’r pris am fethiant y gwleidyddion hynny sy’n gwybod yn iawn bod Brexit yn syniad gwael, i ddwyn anfri ar ddilysrwydd canlyniad y refferendwm.  Trwy dderbyn y celwyddau a’r rhagfarnau a oedd yn sail iddo, maen nhw wedi sigo ymhellach ffydd pobl mewn democratiaeth.

Y Blaid Lafur ydi’r mwyaf euog o’r gwrthbleidiau o bell ffordd, gyda Jeremy Corbyn fel petai’n cofleidio’r canlyniad o’r cychwyn. Mae’r Democratiaid Rhyddfrydol wedi bod yn fwy goleuedig ac mae eu haddewid o ail refferendwm  yn sicr yn rhywbeth i’w groesawu. Er hynny, dydyn nhw ddim fel petaen nhw’n llwyddo i gyfleu neges gwbl ddiamwys o’u safbwyntiau.

Mae Aelodau Seneddol Plaid Cymru wedi gwneud safiad clodwiw drwy bleidleisio yn erbyn Erthygl 50 ac wedi bod yn bur gyson eu safbwynt. Mae Dafydd Wigley hefyd, eu hunig arglwydd bellach, wedi bod yn dadlau’n huawdl dros yr egwyddor o ail refferendwm.

Yn anffodus fodd bynnag, mae arwyddion fod Plaid Cymru hefyd wedi simsanu yn ystod ymgyrch yr etholiad.

Dywed eu harweinydd Leanne Wood fod angen ‘parchu’ canlyniad y refferendwm a ‘symud ymlaen’ gan sôn am ‘gynllun ôl-Brexit cadarnhaol i Gymru’ (beth bynnag mae hynny yn ei olygu).

Ystyr ‘parchu’ canlyniad y refferendwm a ‘symud ymlaen’ ydi ildio’n ddigwestiwn i gelwyddau a rhagfarnau’r cenedlaetholwyr Seisnig fu’n arwain ymgyrch Brexit, a gwrthod gwneud safiad yn erbyn newyddion ffug y Daily Mail a’r Sun.

Go brin fod hyn yn dderbyniol i drwch cefnogwyr Plaid Cymru.

Meddyliwch yn ôl dair blynedd a chanlyniad refferendwm yr Alban, pryd roedd mwyafrif mwy yn erbyn annibyniaeth nag oedd o blaid Brexit y llynedd.

Allwch chi ddychmygu Alex Salmond a Nicola Sturgeon yn dadlau bod angen i bawb barchu’r canlyniad, a’i dderbyn fel y gair olaf, a chanolbwyntio ar y manteision a allai ddeillio o aros fel rhan o Brydain?

Problemau sylfaenol

Hyd y gwelaf i, mae sawl problem sylfaenol gyda’r datblygiad diweddaraf yn agwedd Plaid Cymru at Brexit.

I ddechrau, mae’n awgrymu’r camddealltwriaeth sylfaenol mai mater economaidd yn unig yw perthynas Cymru, Prydain ac Ewrop. Nid bygythiad economaidd yn unig ydi Brexit ond ymosodiad ar ein gwerthoedd, ein diwylliant a’n hunaniaeth. Un o gymhellion mwyaf sylfaenol cenedlaetholdeb Cymreig ydi gwrthsefyll y math o genedlaetholdeb Seisnig haerllug sy’n nodwedd mor hanfodol o arweinwyr Brexit.

Mae hefyd yn debygol o gyfrannu at wrthdaro rhwng agweddau aelodau Plaid Cymru ar lawr gwlad mewn ardaloedd fel Gwynedd a’r hyn fydd yn cael ei weld fel gor-awydd i apelio at bleidleiswyr yng nghymoedd ôl-ddiwydiannol y de.

Cwestiwn arall y bydd yn rhaid iddi ei wynebu hefyd fydd oblygiadau Brexit i’w hamcanion cyfansoddiadol. Mae’r freuddwyd o annibyniaeth yn yr Undeb Ewropeaidd yn ddigon anodd ei dychmygu pan fo Prydain yn dal yn aelod o’r Undeb. Os bydd y math o Brexit ynysig y mae Theresa May yn ei addo yn digwydd, mae’r nod yn symud i dir ffantasi pur. Pa obaith fyddai perswadio pobl Cymru i ffeirio undeb â Lloegr am undod â thir mawr Ewrop os ydi Plaid Cymru’n derbyn canlyniad y refferendwm llynedd fel adlewyrchiad dilys o’u dyheadau? Ac os nad annibyniaeth yn yr Undeb Ewropeaidd, annibyniaeth yn lle? Go brin fod annibyniaeth lwyr yn opsiwn yn y byd sydd ohoni. Unig obaith am ddatblygiad cyfansoddiadol Cymru mewn byd ôl-Brexit felly fyddai fel rhyw fath o dalaith mewn Prydain ffederal.

Ai hyn tybed fydd canlyniad ‘cynllun ôl-Brexit cadarnhaol i Gymru’?

Ar y llaw arall, mae’n debygol iawn mai’r unig obaith i ddyfodol cenedlaetholdeb Cymreig fyddai methiant llwyr y Brydain newydd y mae’r Torïaid yn ceisio’i chreu. Os yw Plaid Cymru am fanteisio ar fethiant o’r fath yn y dyfodol, bydd yn rhaid iddi fod yn gwbl eofn a chyson ei gwawd a’i dirmyg o weledigaeth y cenedlaetholwyr Seisnig sy’n ein llywodraethu heddiw.

BLOG: Dau Brif Weinidog hapus … un –ish ac un yn bendant


Dylan Iorwerth
Dylan Iorwerth yn edrych ar ganlyniadau’r etholiadau lleol hyd yn hyn…

Mae yna ddau Brif Weinidog cymharol hapus y bore yma – Carwyn Jones a Theresa May.

Mi fydd un yn falch o fod wedi osgoi darogan gwaetha’r polau piniwn, a’r llall yn gweld arwyddion bod ei thactegau’n gweithio ar gyfer yr Etholiad Cyffredinol.

Mae’n anodd gwybod i ba raddau yr oedd yr etholiad hwnnw’n gysgod dros y rhain, ond mae’n bosib ei fod wedi cryfhau Llafur yng Nghymru a’r Ceidwadwyr yn Lloegr.

Y syndod o ran y Blaid Lafur yng Nghymru oedd eu bod nhw wedi cadw’r dinasoedd mawr – Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd – yn gymharol gyfforddus, ac efallai fod bygythiad yr Etholiad Cyffredinol wedi eu helpu yn hynny gan wasgu Plaid Cymru a’r Democratiaid Rhyddfrydol a thynnu ychydig yn rhagor o’i selogion allan i ymgyrchu a phleidleisio.

Mae hefyd yn arwydd fod agwedd pen-i-lawr, hyd-braich-o-Lundain wedi llwyddo unwaith eto, am y tro. Tacteg Carwyn Jones ydi peidio â gwneud dim i gynhyrfu’r dyfroedd ac esgus nad oes a wnelo fo ddim â Jeremy Corbyn.

Mater arall ydi a wnaiff y dacteg honno lwyddo pan fydd y dadlau tros un pwnc mawr Prydeinig a rhagor o bobol, llai brwd tros wleidyddiaeth, yn mynd i bleidleisio.

O edrych ar Loegr, mi fydd Theresa May yn hapus iawn, a’r darnau iawn fel petaen nhw’n disgyn i’r llefydd iawn ym mhob man, bron.

Rhan o’r dacteg yw fod UKIP yn chwalu a’r pleidleisiau’n dod at y Ceidwadwr – esboniad am sylwadau ymladdgar y dyddiau diwetha’. Mae hynny wedi digwydd.

Elfen arall hollbwysig yw atal y Democratiaid Rhyddfrydol rhag atgyfodi yn ne-orllewin Lloegr ac mae’n ymddangos bod hynny wedi digwydd hefyd.

A Llafur yn gwneud cynddrwg â’r disgwyl yn y mannau pwysig – fe lwyddodd y Ceidwadwyr i gipio seddi yn nhre geiliog-y-gwynt Harlow ychydig ddyddiau ar ôl i’r arweinydd Llafur fod yn ymweld.

Mi fydd hithau’n gymharol hapus am Gymru, yn enwedig o weld canlyniadau Bro Morgannwg a Phen-y-bont ar Ogwr – y tu allan i’r dinasoedd mawr, mae’n ymddangos fod y Ceidwadwyr yn gwneud marc yn yr ardaloedd cymysg.

Cyn cyhoeddi’r canlyniadau gwledig, bratiog iawn ydi perfformiad Plaid Cymru – ambell fuddugoliaeth dda, ambell golled ddrwg – a methu â thorri trwodd. Mae’n tanlinellu’r peryg y bydd hi’n cael ei gwasgu ymhellach yn yr Etholiad Cyffredinol os na lwyddith hi i gael neges drawiadol o rywle.

Mae’n ymddangos hefyd mai cael ei gwasgu a wnaiff y Democratiaid Rhyddfrydol a’r canlyniadau siomedig heddiw’n gwneud hynny’n fwy tebyg fyth.

Mae hi ar ymyl y dibyn; mae UKIP wedi mynd trosto.

Etholiad Ffrainc: y ‘Lle Bynnag’ yn erbyn y ‘Lle Hwn’


Wrth baratoi at ddadl deledu rhwng y ddau geffyl blaen yn etholiad arlywyddol Ffrainc, mae Aled G Job yn gweld fod y wlad – ac Ewrop gyfan – ar groesffordd…

Y penwythnos hwn, bydd pleidleiswyr Ffrainc yn dewis eu harlywydd newydd, gyda dau ymgeisydd yn weddill yn y ras, sef Emmanuel Macron a Marine Le Pen.

Mae’n gystadleuaeth hynod anarferol eleni gan nad yw un o’r ddau yn perthyn i’r pleidiau traddodiadol sydd wedi rheoli bywyd gwleidyddol Ffrainc ers blynyddoedd mawr, sef y Sosialwyr a’r Gweriniaethwyr.

Er bod Emmanuel Macron wedi cychwyn ei blaid ei hun ‘En Marchon’ dros y flwyddyn ddiwethaf, mae’n cystadlu yn y ras arlywyddol hon fel ymgeisydd annibynol i bob pwrpas. Ar gyfer rhan olaf yr etholiad, penderfynodd Marine Le Pen, hithau, ddiosg ei harweinyddiaeth o’r Front Nacional er mwyn cystadlu ar yr un gwastad annibynol.

Mae’r ffaith fod y ddau ymgeisydd yn cyflwyno’u hunain fel annibynwyr yn adlewyrchu sut y mae’r hen bleidiau traddodiadol wedi methu ag ymateb i anghenion gwleidyddol y presennol.

Ond yn bwysicach na hynny yw’r ffaith fod y ras arlywyddol hon wedi amlygu’r rhaniad newydd yn Ffrainc, sef y rhanniad rhwng y rhai hynny sydd yn gweld eu hunain fel unigolion cosmopolitan sy’n perthyn i fyd sydd y tu hwnt i Ffrainc ei hun, a’r rhai hynny sy’n parhau i ystyried eu hunain yn Ffrancod gyntaf uwchlaw popeth arall.

Ffrainc yn amlygu patrwm 

I raddau mae hyn sy’n digwydd yn Ffrainc yn yr etholiad hwn yn feicrocosm o’r hollt bresennol sydd i’w weld ar hyd a lled cyfandir Ewrop.

Mewn termau syml, efallai y gellid disgrifio’r rhaniad newydd hwn sy’n bennaf seiliedig ar y synnwyr o hunaniaeth a diwylliant, ond hefyd ar elfennau megis llewyrch a chyfleon bywyd, fel pobol ‘Lle Bynnag’ yn erbyn pobol y ‘Lle Hwn’.

I raddau, mae Emmanuel Macron yn ymgorfforiad o bobol Lle Bynnag gyda’i gefndir yn y byd ariannol a’i gyfnod fel banciwr gyda chwmni Rothchilds, a’i bwyslais ar bwysigrwydd yr Undeb Ewropaidd a marchnadoedd agored doed a ddêl. Bu hefyd yn weinidog yn Llywodraeth Sosialaidd Francois Hollande oedd hefyd yn frwd iawn dros yr Undeb Ewropeaidd. Mae wedi ceisio’i orau i symud sylw pobol oddi ar y cefndir hwn wrth gyflwyno’i hun fel unigolyn o’r “tu allan”  i’r system bleidiol traddodiadol sydd felly yn gallu cynrychioli newid ar gyfer y dyfodol.

Ond mae’n mynnu mai trwy droedio’r llwybr canol y mae gwneud hynny.

Ffrainc yn gyntaf

Mae Marine Le Pen, wedyn, yn ymgorfforiad o bobol y ‘Lle Hwn’ gyda’i phwyslais hi ar roi democratiaeth Ffrainc gyntaf trwy ail-sefydlu gwladwriaeth all warchod pobol Ffrainc rhag effeithiau globaleiddio, terfysgaeth Islamaidd a mewnlifiad di-rwystr.

Ac mae hithau yn yr un modd yn ceiso tynnu sylw pobol oddi ar ei chefndir ei hun gyda’r Front Nacional ac etifeddiaeth wenwynig ei thad, Jean Marie Le Pen, trwy redeg ar ei liwt ei hun bellach. Yr hyn sy’n anghyffredin  am ei hymgyrch hi ydi ei bod yn ceisio denu cefnogaeth oddi wrth yr adain chwith a’r adain dde fel ei gilydd.

Mae llawer iawn o’i maniffesto yn rhoi pwyslais ar rol y wladwriaeth i greu swyddi a llewyrch o’r newydd i bob rhan o’r wlad sydd yn apel uniongyrchol at y chwith. Ac mae ei phwyslais ar warchod democratiaeth a hunaniaeth diwylliannol Ffrainc wedyn yn apelio at y dde.

Mae craidd ei chefnogwyr hi at ei gilydd yn y ‘Ffrainc Anghofiedig’: pentrefi a threfi gwledig Ffrainc ac ardaloedd ol-ddiwydiannol y wlad sydd wedi gweld cymaint o swyddi’n diflannnu oddi yno dros y blynyddoedd diwethaf, pobol ifanc yn mudo i’r dinasoedd ac ansawdd bywyd y cymunedau hyn yn plymio.

Sioc arall?

O gofio Brexit a buddugoliaeth Donald Trump yn 2016,  tybed oes yna sioc arall ar y gweill yn Ffrainc? Ar hyn o bryd, mae Emmanuel Macron i’w weld yn ffefryn clir gyda mantais o 20% yn y polau piniwn, a sawl un o’r ymgeiswyr aflwyddiannus eraill wedi annog eu cefnogwyr i drosglwyddo eu pleidlais iddo ef.

Os y gall barhau i lywio’r llwybr canol, gofalus mae’n fwy na thebyg mai fo fydd yn fuddugol.

Gobaith gorau Marine Le Pen efallai yw disgleirio yn y drafodaeth deledu olaf sydd i’w chynnal heno (nos Fercher, Mai 3), a pherswadio’r etholwyr fod yna ddeinameg newydd yn perthyn i’r ras bellach o leihau’r ymgeiswyr o 11 i 2.

Byddai’n rhaid iddi berswadio rhai cefnogwyr pleidiau’r chwith a chefnogwyr pleidiau eraill o’r dde i fenthyg eu pleidlais iddi er mwyn atal ei gwrthwynebydd, neu bwyso arnynt i beidio bwrw pleidlais o gwbwl.

Yr Undeb Ewropeaidd neu Ffrainc? Beth bynnag yw’r canlyniad ddydd Sul, go brin y bydd yr hollt hwn yn cael ei gyfannu’n rhwydd iawn.

FIDEO: ‘Golwg ar y Bae’ ar yr etholiad

Cyhoeddwyd Ebrill 28, 2017 gan Y Blog Gwleidyddiaeth.

Tagiau: etholiad, Fideo, golwg ar y bae, mehefin 8, seddi san steffan


Ychydig dros wythnos sydd wedi bod ers i’r Prif Weinidog gyhoeddi etholiad cyffredinol brys ar  Fehefin 8, ond ers hynny mae llawer wedi digwydd.

Bu Jeremy Corbyn a Theresa May ar ymweliadau i Gymru – yr arweinydd Llafur yn dod i Ogledd Caerdydd a’r Prif Weinidog yn mentro i un o ‘seddi saff’ Llafur – Pen-y-bont ar Ogwr.

Ar ddechrau’r wythnos, cafodd pôl piniwn dramatig iawn ei gyhoeddi, oedd yn darogan y byddai Cymru’n troi at y Ceidwadwyr yn yr etholiad ac y byddai Llafur yn colli 10 sedd – y tro cyntaf i hyn ddigwydd ers dros ganrif!

Ac a fydd cyn-arweinydd Plaid Cymru, Ieuan Wyn Jones, yn llwyddo i wneud cym-bac ym Môn? Cyn-Aelod Seneddol yr ynys sy’n herio Llafur am y sedd bu’n agos iawn rhwng y ddwy blaid y tro diwethaf… er bod y pôl piniwn yn dangos bod hi’n bosib mai’r Ceidwadwyr fydd yn ei chipio y tro hwn.

BLOG: Mae’r llanw mawr glas yn bygwth ein cenedl


Leanne Wood (Llun: Plaid Cymru)
Aled Gwyn Job sy’n dadlau pam y dylai Leanne Wood fod wedi mentro, a sefyll i fod yn Aelod Seneddol y Rhondda ar docyn penodol “Brexit Sy’n Deg i Gymru”…

Mae’n edrych yn debyg ein bod yn wynebu Tswnami Toriaidd yn yr Etholiad Cyffredinol sydd i’w gynnal ar Fehefin 8.

Gydag un pol piniwn yn rhoi’r Toriaid ar 50%, mae’n ymddangos bod penderfyniad annisgwyl y Prif Weinidog Theresa May i alw etholiad buan yn mynd i dalu ar ei ganfed iddi.

Wedi’r cwbwl, mae’r Blaid Lafur yn gwbwl, gwbwl rannedig ac arweinyddiaeth anobeithiol Jeremy Corbyn druan yn destun dirmyg ymhlith y rhan fwyaf o’i Aelodau Seneddol ei hun, heb son am y boblogaeth yn gyffredinol.

Gan mai Etholiad Brexit fydd hi yn anad un peth arall, bydd hynny’n galluogi’r Toriaid i ddenu cyn-gefnogwyr UKIP atynt hefyd a sicrhau buddugoliaeth ysgubol ar don o Brydeinodod newydd yn erbyn y gelyn allanol Ewropeaidd a’r gelyn mewnol sef yr SNP yn yr Alban.

Mae’r llanw mawr glas i ddod yn debyg o gael effaith mawr ar Gymru hefyd, gyda hyd at wyth sedd Llafur yn syrthio i’r Ceidwadwyr. Mae ambell un hyd yn oed yn darogan y gallai’r Ceidwadwyr ennill mwyafrif y seddau yng Nghymru y tro hwn, ac mae’n rhaid mynd nol i 1859 pryd y digwyddodd hynny ddiwethaf.

O gofio natur y Toriaid presennol, dydi o ddim yn ormodiaith i ddweud bod hwn yn argyfwng existential yn ein bodolaeth fel cenedl. O bosib mai dyma’r her fwyaf erioed sydd wedi wynebu ein plaid genedlaethol Plaid Cymru.

Creu arweinwyr

Maen nhw’n dweud mai argyfyngau sy’n creu neu’n claddu arweinwyr, ac mae’n adeg o brysur bwyso bellach ar Leanne Wood, arweinydd Plaid Cymru. A hithau wedi ennill sedd y Rhondda yn Etholiadau’r Cynulliad y llynedd,  y cwestiwn rwan ydi a ddylai hi fod wedi mentro ceisio ei hennill yn yr Etholiad Cyffredinol fis Mehefin?

Daw’r gair buddugoliaeth yn Gymraeg o’r gair Buddug, arweinydd benywaidd hen lwyth yr Iceni a arweiniodd wrthryfel llwyddiannus yn erbyn y Rhufeiniaid yng Nghymru 60 AD. Fe gysylltir yr enw hefyd gyda newid positif, optimistiaeth a gallu arweinyddol. Geiriau priodol iawn pe bai Leanne Wood yn mynd amdani.

Wrth gwrs, byddai’n groes i’r graen gosod Llundain uwchben Caerdydd, ac mi fyddai’n rhaid iddi wynebu cwestiynau anodd o sawl cyfeiriad am  yr hyn y mae’r penderfyniad yn ei olygu o ran ein senedd genedlaethol. Ond wedyn, mae’r amgylchiadau presennol yn rhai cwbwl eithriadol. Sydd felly’n gofyn am ymatebion eithriadol.

Gyda’r holl sylw a fyddai Leanne Wood yn ei gael, y cyhoeddusrwydd ychwanegol y byddai’r dadleuon teledu yn ei roi iddi,cefnogaethol cenedlaetholwyr o bob rhan o Gymru yn yr etholaeth, a’r ffraeo parhaus ymhlith y Blaid Lafur yn gefnlen i’r cwbwl, mae’r sedd yn gwbwl enilladwy.

Rhyddid i Gymru

Os ydan ni fyth am weld rhyddid i Gymru, mae’n rhaid ennill calonnau a meddyliau pobl y cymoedd ble mae dros 40% o’r boblogaeth Gymreig yn byw. Byddai ennill y Rhondda mewn etholiad pryd y caiff Llafur eu chwalu’n ulw a Thoriaid eithafol yn cipio grym am flynyddoedd yn San Steffan, yn dangos mai’r dimensiwn cenedlaethol ydi’r unig amddiffynfa bosib i Gymru.

Ac er mor chwithig ydi dweud hynny, byddai ennill y Rhondda yn San Steffan o dan yr amgylchiadau presennol yn cael llawer mwy o ddylanwad na ennill Rhondda yn y Cynulliad llynedd.

Gyda Llafur yn deilchion ar ol Fehefin 8, a chyfnod newydd o gecru mewnol yn digwydd ymhlith gweddillion y blaid honno, bydd oblygiadau hynny yn saff o effeithio ar sut y bydd pobl yn edrych ar Lafur Cymru hithau. Bydd y brand Llafur, ble bynnag y bo yn hollol toxic ac yn cael ei gysylltu gyda methiant trychinebus na welwyd mo’i debyg am hanner canrif neu fwy.

Mewn sefyllfa felly, hawdd iawn yw dychmygu mwy o bobol y Cymoedd am ddilyn esiampl Y Rhondda ac y gellid wedyn cael deialog newydd am bosibiliadau rhyddid cenedlaethol i Gymru yn yr ardal strategol holl bwysig hon.

Mae’n bosib na fyddai raid i Leanne Wood fod yn Llundain am gymaint a hynny, beth bynnag, o gofio y bydd sedd y Rhondda yn diflannu yn yr etholiad cyffredinol nesaf oherwydd y newid ffiniau.

Ac, o feddwl am y trafferthion pellach sy’n siwr o ddigwydd gyda Brexit, dydi hi ddim yn amhosib y gwelir etholiad cyffredinol arall o fewn y ddwy/dair blynedd nesaf, ac y gallai Leanne Wood ail-ystyried ei sefyllfa bryd hynny. Gallai Leanne Wood fod wedi sefyll ar docyn penodol ”Brexit Sy’n Deg i Gymru”.

O ran y pryderon am orfod sefyll is-etholiad Cynulliad anodd pe bai hi’n ennill y Rhondda, siawns y gellid gohirio hwnnw tan fis Awst er mwyn cael amser i ddewis ymgeisydd cryf a chynnal y math o ymgyrch boblogaidd a gipiodd is-etholiad Mon i Rhun ap Iorwerth yn 2014.

Joban o waith neilltuol sydd i’w wneud yn Llundain dros gyfnod penodol o amser felly – sef cynrychioli’r buddiant cenedlaethol Cymreig dros bobl y Rhondda a phobl Cymru fel ei gilydd. Pe bai modd ychwanegu’r Rhondda ac Ynys Mon at y tair sedd bresennol – byddai’n cynnig rhywfaint o ragfur cenedlaethol rhag y llanw glas mawr.

Mae’n biti na theimlodd Leanne ychydig o ysbryd Buddug wrth iddi bwyso a mesur y sefyllfa.