RSS

Golwg360

MwyCau 

BLOG: Mae’r llanw mawr glas yn bygwth ein cenedl


Leanne Wood (Llun: Plaid Cymru)
Aled Gwyn Job sy’n dadlau pam y dylai Leanne Wood fod wedi mentro, a sefyll i fod yn Aelod Seneddol y Rhondda ar docyn penodol “Brexit Sy’n Deg i Gymru”…

Mae’n edrych yn debyg ein bod yn wynebu Tswnami Toriaidd yn yr Etholiad Cyffredinol sydd i’w gynnal ar Fehefin 8.

Gydag un pol piniwn yn rhoi’r Toriaid ar 50%, mae’n ymddangos bod penderfyniad annisgwyl y Prif Weinidog Theresa May i alw etholiad buan yn mynd i dalu ar ei ganfed iddi.

Wedi’r cwbwl, mae’r Blaid Lafur yn gwbwl, gwbwl rannedig ac arweinyddiaeth anobeithiol Jeremy Corbyn druan yn destun dirmyg ymhlith y rhan fwyaf o’i Aelodau Seneddol ei hun, heb son am y boblogaeth yn gyffredinol.

Gan mai Etholiad Brexit fydd hi yn anad un peth arall, bydd hynny’n galluogi’r Toriaid i ddenu cyn-gefnogwyr UKIP atynt hefyd a sicrhau buddugoliaeth ysgubol ar don o Brydeinodod newydd yn erbyn y gelyn allanol Ewropeaidd a’r gelyn mewnol sef yr SNP yn yr Alban.

Mae’r llanw mawr glas i ddod yn debyg o gael effaith mawr ar Gymru hefyd, gyda hyd at wyth sedd Llafur yn syrthio i’r Ceidwadwyr. Mae ambell un hyd yn oed yn darogan y gallai’r Ceidwadwyr ennill mwyafrif y seddau yng Nghymru y tro hwn, ac mae’n rhaid mynd nol i 1859 pryd y digwyddodd hynny ddiwethaf.

O gofio natur y Toriaid presennol, dydi o ddim yn ormodiaith i ddweud bod hwn yn argyfwng existential yn ein bodolaeth fel cenedl. O bosib mai dyma’r her fwyaf erioed sydd wedi wynebu ein plaid genedlaethol Plaid Cymru.

Creu arweinwyr

Maen nhw’n dweud mai argyfyngau sy’n creu neu’n claddu arweinwyr, ac mae’n adeg o brysur bwyso bellach ar Leanne Wood, arweinydd Plaid Cymru. A hithau wedi ennill sedd y Rhondda yn Etholiadau’r Cynulliad y llynedd,  y cwestiwn rwan ydi a ddylai hi fod wedi mentro ceisio ei hennill yn yr Etholiad Cyffredinol fis Mehefin?

Daw’r gair buddugoliaeth yn Gymraeg o’r gair Buddug, arweinydd benywaidd hen lwyth yr Iceni a arweiniodd wrthryfel llwyddiannus yn erbyn y Rhufeiniaid yng Nghymru 60 AD. Fe gysylltir yr enw hefyd gyda newid positif, optimistiaeth a gallu arweinyddol. Geiriau priodol iawn pe bai Leanne Wood yn mynd amdani.

Wrth gwrs, byddai’n groes i’r graen gosod Llundain uwchben Caerdydd, ac mi fyddai’n rhaid iddi wynebu cwestiynau anodd o sawl cyfeiriad am  yr hyn y mae’r penderfyniad yn ei olygu o ran ein senedd genedlaethol. Ond wedyn, mae’r amgylchiadau presennol yn rhai cwbwl eithriadol. Sydd felly’n gofyn am ymatebion eithriadol.

Gyda’r holl sylw a fyddai Leanne Wood yn ei gael, y cyhoeddusrwydd ychwanegol y byddai’r dadleuon teledu yn ei roi iddi,cefnogaethol cenedlaetholwyr o bob rhan o Gymru yn yr etholaeth, a’r ffraeo parhaus ymhlith y Blaid Lafur yn gefnlen i’r cwbwl, mae’r sedd yn gwbwl enilladwy.

Rhyddid i Gymru

Os ydan ni fyth am weld rhyddid i Gymru, mae’n rhaid ennill calonnau a meddyliau pobl y cymoedd ble mae dros 40% o’r boblogaeth Gymreig yn byw. Byddai ennill y Rhondda mewn etholiad pryd y caiff Llafur eu chwalu’n ulw a Thoriaid eithafol yn cipio grym am flynyddoedd yn San Steffan, yn dangos mai’r dimensiwn cenedlaethol ydi’r unig amddiffynfa bosib i Gymru.

Ac er mor chwithig ydi dweud hynny, byddai ennill y Rhondda yn San Steffan o dan yr amgylchiadau presennol yn cael llawer mwy o ddylanwad na ennill Rhondda yn y Cynulliad llynedd.

Gyda Llafur yn deilchion ar ol Fehefin 8, a chyfnod newydd o gecru mewnol yn digwydd ymhlith gweddillion y blaid honno, bydd oblygiadau hynny yn saff o effeithio ar sut y bydd pobl yn edrych ar Lafur Cymru hithau. Bydd y brand Llafur, ble bynnag y bo yn hollol toxic ac yn cael ei gysylltu gyda methiant trychinebus na welwyd mo’i debyg am hanner canrif neu fwy.

Mewn sefyllfa felly, hawdd iawn yw dychmygu mwy o bobol y Cymoedd am ddilyn esiampl Y Rhondda ac y gellid wedyn cael deialog newydd am bosibiliadau rhyddid cenedlaethol i Gymru yn yr ardal strategol holl bwysig hon.

Mae’n bosib na fyddai raid i Leanne Wood fod yn Llundain am gymaint a hynny, beth bynnag, o gofio y bydd sedd y Rhondda yn diflannu yn yr etholiad cyffredinol nesaf oherwydd y newid ffiniau.

Ac, o feddwl am y trafferthion pellach sy’n siwr o ddigwydd gyda Brexit, dydi hi ddim yn amhosib y gwelir etholiad cyffredinol arall o fewn y ddwy/dair blynedd nesaf, ac y gallai Leanne Wood ail-ystyried ei sefyllfa bryd hynny. Gallai Leanne Wood fod wedi sefyll ar docyn penodol ”Brexit Sy’n Deg i Gymru”.

O ran y pryderon am orfod sefyll is-etholiad Cynulliad anodd pe bai hi’n ennill y Rhondda, siawns y gellid gohirio hwnnw tan fis Awst er mwyn cael amser i ddewis ymgeisydd cryf a chynnal y math o ymgyrch boblogaidd a gipiodd is-etholiad Mon i Rhun ap Iorwerth yn 2014.

Joban o waith neilltuol sydd i’w wneud yn Llundain dros gyfnod penodol o amser felly – sef cynrychioli’r buddiant cenedlaethol Cymreig dros bobl y Rhondda a phobl Cymru fel ei gilydd. Pe bai modd ychwanegu’r Rhondda ac Ynys Mon at y tair sedd bresennol – byddai’n cynnig rhywfaint o ragfur cenedlaethol rhag y llanw glas mawr.

Mae’n biti na theimlodd Leanne ychydig o ysbryd Buddug wrth iddi bwyso a mesur y sefyllfa.

BLOG: Rhaid i Blaid Cymru gipio Môn

Cyhoeddwyd Ebrill 21, 2017 gan Y Blog Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Ifan Morgan Jones



Y darlithydd newyddiaduraeth, Ifan Morgan Jones, sy’n dyfalu beth fydd ffawd Plaid Cymru yn yr etholiad ar Fehefin 8…

Pethau digon anodd i Blaid Cymru yw Etholiadau Cyffredinol. Ychydig o sylw y mae’r blaid yn ei gael wrth i’r cyfryngau ganolbwyntio ar y frwydr rhwng y Ceidwadwyr a Llafur, gyda rhywfaint o sylw ymylol i UKIP a’r Democratiaid Rhyddfrydol o dro i dro.

Yn etholiadau’r Cynulliad y mae’r Blaid ar ei chryfaf, ac os yw’r blaid yn mynd i dorri drwodd ac apelio at drwch poblogaeth y genedl, yn etholiadau’r Cynulliad y mae hynny’n mynd i ddigwydd.

Hefyd mae’r etholiad disymwth yma yn cynnig problemau eraill. Nid yw gorfod brwydro tri etholiad mawr o fewn tair blynedd yn hawdd i blaid gymharol fach a phrin ei hadnoddau, dybiwn i.

Felly beth all Plaid Cymru ei ddisgwyl ar Fehefin 8? A fydd chwalfa Llafur yn cynnig cyfleoedd iddi gipio nifer o seddi?

Fe fydd arbenigwr etholiadol Cymru, Roger Scully, yn cyhoeddi arolwg barn gyntaf YouGov i Gymru ers cyhoeddi’r etholiad ddydd Llun. Ond efallai bod angen arolwg barn ranbarthol (pe bai’r nawdd ar gael!) oherwydd bod pleidlais Llafur yn debygol o ymddwyn yn wahanol mewn ardaloedd gwahanol.

Yr hyn a welwyd yn Etholiad Cyffredinol 2015, ac Etholiad y Cynulliad y llynedd, oedd gostyngiad cyffredinol ym mhleidlais Llafur, ond ei fod wedi amrywio’n fawr o ran ardal.

Roedd cwymp sylweddol y tu allan i gadarnleoedd y Blaid Lafur, ond fe gadwodd y blaid eu pen uwchlaw’r dŵr yn eu cadarnleoedd hanesyddol, ôl-ddiwydiannol yn y de.

Mae hynny’n golygu mai’r Ceidwadwyr, yn hytrach na Phlaid Cymru, sy’n debygol o ennill tir sylweddol yn yr etholiad hwn.

Rwy’n rhagweld y bydd y Ceidwadwyr yn cipio seddi yn y gogledd-ddwyrain fel Wrecsam, De Clwyd, Delyn, ac Alun a Dyfrdwy. Does dim digon o fwlch rhwng Llafur a’r Ceidwadwyr i osgoi hynny.

Ar noson dda fe allai’r Ceidwadwyr fachu Pen-y-bont ar Ogwr hefyd. Ac ni fyddai’n syndod gweld y Democratiaid Rhyddfrydol yn cipio Canol Caerdydd.

Cadernid Llafur yn y Cymoedd

Ond unwaith eto rwy’n credu y bydd pleidlais Llafur yn y Cymoedd a Llanelli  yn parhau yn weddol gadarn. Wedi’r cyfan, dyma’r ardal sydd yn debygol o fod yn fwyaf agored i neges wrth-eltiadd, poblyddol Corbyn. Mae bwgan y Torïaid yn dal yn gysgod dros yr ardaloedd hyn ers dyddiau Thatcher. Y broblem i Blaid Cymru yw mai dyma’r seddi lle maen nhw yn yr ail safle.

Un cwestiwn i Blaid Cymru yw i ba raddau yr oedd buddugoliaeth Leanne Wood yn y Rhondda yn Etholiadau’r Cynulliad y llynedd yn awgrymu symudiad ehangach tua’r Blaid yn y Cymoedd, neu ai canlyniad i broffil uwch Leanne Wood ydoedd?

Roedd y canlyniad agos ym Mlaenau Gwent yn awgrymu bod lle i fod yn obeithiol, ond ni welwyd cynnydd sylweddol ym mhleidlais Plaid Cymru ar draws gweddill y Cymoedd.

Mae’r cyfan yn awgrymu na fydd Plaid Cymru o bosib yn manteisio ar chwalfa Llafur yn yr un modd â’r Ceidwadwyr ar Fehefin 8.

Môn

Mae hynny’n gadael Ynys Môn, ac os nad yw’r Blaid yn gallu cipio honno fe ddylid, yn fy marn i, ystyried yr etholiad hwn yn fethiant iddyn nhw. Mwyafrif o 229 o bleidleisiau sydd gan Albert Owen, ac mae buddugoliaethau cyfforddus yr AC Rhun ap Iorwerth yno yn dangos bod y sir yn llawn pobl sy’n fodlon pleidleisio dros Blaid Cymru os ydyn nhw yn cynnig yr ymgeisydd cywir.

Byddai cipio Môn yn rhoi sglein ar yr etholiad yn yr un modd ag y gwnaeth buddugoliaeth Leanne Wood yn y Rhondda roi sglein ar Etholiad y Cynulliad y llynedd.

BLOG: Leanne – be’ yn y byd mae hi’n wneud?


Dylan Iorwerth sy’n codi cwestiynau am dactegau etholiad arweinydd Plaid Cymru

Mae’n bosib mai syniad beiddgar i gael sylw ar ddechrau ymgyrch anodd ydi awgrym Plaid Cymru y bydd ei harweinydd, Leanne Wood, yn sefyll yn y Rhondda yn yr Etholiad Cyffredinol.

Y ddadl hyd yn hyn ydi fod hwn yn ‘etholiad argyfwng’ a bod angen yr ymgeiswyr cryfa’ a’r bobol gryfa’ yn San Steffan er mwyn cael dylanwad.

Yn amlwg, mi fydd hi’n anodd i Blaid Cymru gael sylw – mae hynny’n wir am bob ymgyrch Brydeinig; mi fydd hyn yn oed yn fwy gwir am ymgyrch lle mae Brexit yn brif bwnc, a Britain ydi’r Br.

Mae’n debyg mai’r ddamcaniaeth ydi y byddai Leanne Wood yn cael sylw, yn rhannol oherwydd ei fod i’w weld yn gam mentrus ynddo’i hun.

Mae’n wir fod gan Leanne Wood broffil Prydeinig uwch na’r un gwleidydd arall o fewn y Blaid ond mae hynny’n dibynnu mwy ar un ateb i Nigel Farage ddwy flynedd yn ôl nag ar berfformiadau diweddar.

Y cwestiynau sy’n codi

Felly, a ydi hi a Phlaid Cymru wedi meddwl o ddifri am ystyr dyfnach penderfyniad o’r fath ac am y negeseuon sydd ymhlyg hyd yn oed mewn chwarae-bach o gwmpas y syniad?

I ddechrau, mae’n awgrymu bod un sedd o blith 650 yn San Steffan yn bwysicach nag un sedd o blith 60 yn y Cynulliad – hyd yn oed os oes yna rhyw fath o argyfwng Prydeinig.

Yn ail, mae’n golygu y bydd rhaid iddi roi’r gorau i arweinyddiaeth Plaid Cymru, neu geisio newid y rheolau i ganiatáu i aelod yn San Steffan gael arwain unwaith eto. Ydi honno’n neges dda gan blaid sy’n arddel hunan-lywodraeth ac, weithiau, annibyniaeth.

Mi fyddai symudiad o’r fath yn creu dadlau o fewn ei phlaid ei hun; y dewis arall fyddai fod un o’r Aelodau Cynulliad eraill uchelgeisiol sydd ganddi yn cymryd y swydd … er y byddai ambell un, falle, yn falch o’r cyfle, pa ddylanwad fyddai gan Leanne Wood wedyn yn San Steffan?

Yn drydydd, yn groes i’w chymeriad hi, mae’n cyfleu neges anffodus braidd am weddill ei phlaid ei hun – mai hi ydi’r unig un a all wneud argraff.

Hyd yn oed pe bai’r dacteg yn gweithio yn yr etholiad yma, mae oblygiadau gwirioneddol cwestiynau o’r fath am aros yn llawer hwy.

A’r pethau arwynebol…

Mae yna gwestiynau mwy arwynebol hefyd.

Be’n union fyddai’r neges i bobol y Rhondda? Fod Leanne Wood yn eu cymryd o ddifri’, neu’n barod i’w defnyddio nhw? Mae blas chwarae gwleidyddiaeth ar y syniad.

Beth petai hi’n ennill ac yn ildio’i sedd yn y Cynulliad ar ôl dim ond blwyddyn? Ai’r gambl ydi y byddai Llafur wedi gwanhau digon i golli isetholiad i’r Cynulliad hefyd? Gambl a allai golli sedd a cholli dylanwad pellach ym Mae Caerdydd.

Pe bai Leanne Wood yn ennill ac yn un o bedwar, falle bump, o ASau Plaid Cymru yn San Steffan, faint o ddylanwad fyddai ganddi? A fyddai ganddi well llwyfan felly na thrwy fod yn arweinydd Plaid Cymru yn y Cynulliad?

A beth petai hi’n colli? Fymryn yn well neu waeth nag ennill?

BLOG: “The Great British Delusion-off”

Cyhoeddwyd Ebrill 6, 2017 gan Y Blog Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Aled G Jôb, blog, ceidwadaeth


Theresa May yn arwyddo llythyr gadael yr Undeb Ewropeaidd (Llun: Christopher Furlong/PA Wire)
‘Rhithdyb’ ydi’r enw Cymraeg am delusion. Mae’n air da oherwydd ei fod yn cyfuno dau gysyniad yn y bon, sef rhywbeth nad yw’n bod o gwbwl, a’r elfen o dybiaeth sy’n gorfod bod yn rhan o hynny hefyd.

Ac mae’n air sy’n briodol iawn ar hyn o bryd, o gofio bod Prif Weinidog Prydain wedi tanio Erthygl 50, sy’n dynodi y byddwn bellach yn gadael yr Undeb Ewropeaidd.

Gyda chymaint o gyfresi teledu “The Great British…” wedi bod ar ein sgriniau hyd at syrffed dros y blynyddoedd diwethaf, mae’n ymddangos i mi fod rhai o wleidyddion amlycaf San Steffan wedi bod yn ysu cael llunio eu cyfres eu hunain fel rhan o’r broses hon.

A pha well enw a ellid ei roi ar y bennod gynhyrfus newydd hon yn ein hanes na’r Great British Delusion-Off gan fod rhithdybiaeth mor ganolog i bopeth sy’n digwydd yn wleidyddol ar hyn o bryd?

Cyfleon? Pa gyfleon?

Am fisoedd bu’r wasg boblogaidd a’r consensws cynyddol Doriaiddd/UKIPaidd sy’n nodweddu Lloegr erbyn hyn yn glafoerio am adael yr Undeb Ewropeaidd gan son yn ddi-baid am yr holl gyfleon byd-eang anferthol a fyddai’n dod i’n rhan wedi i Brydain gael ei thraed yn rhydd.

Doedd y gweision sifil sy’n gweithio ar Brexit ddim am gael eu heithrio o hyn chwaith wrth iddyn nhw fathu’r enw “Empire 2.0″ am y prosiect fyd-eang newydd a fyddai’n cael ei lawnsio ar y llwyfan rhyngwladol, syniad a fyddai’n gwbwl chwerthinllyd oni bai am y baggage hanesyddol erchyll sy’n perthyn i’r ymherodraeth wreiddiol.

Ar un ystyr, mae’n rhyfeddol sut y mae’r meddylfryd hwn wedi magu cymaint o draed yn ddiweddar gan gipio dychymyg cymaint o wleidyddion a phobl gyffredin yn Lloegr. A llawer yng Nghymru hefyd gwaetha’r modd.

Anghenfil y Ceidwadwyr

Rhan o gryfder cynhenid Ceidwadaeth dros y blynyddoedd yw ei bod hi wedi gallu tynnu ar dri thraddodiad gwahanol er mwyn manteisio ar gyfnodau ac amgylchiadau amrywiol yn eu tro. Hyd yma, bu’r traddodiadau gwahanol yn gallu cyd-fyw yn hwylus iawn gyda’i gilydd, a chyd-weddu gyda’i gilydd hefyd.

Y traddodiad cyntaf ydi’r geidwadaeth glasurol a hyrwyddwyd gan y meddyliwr Edmund Burke, gyda’i bwyslais ar y “little platoons” hynny oedd yn sail i gymdeithas sifig lwyddiannus, megis y teulu, cymdeithasau a rhwydweithiau lleol oedd yn cynnig sefydlogrwydd a gwreiddiau i unigolion.

Yn ail, ceir y Geidwadaeth farchnad-rydd, sy’n pwysleisio rol hanfodol masnachu mewn bywyd, ac mai trwy ganiatau marchnad rydd di-lyffethair y mae sicrhau ffynniant unigolion a gwledydd unigol. Efallai mai Margaret Thatcher oedd y Prif Weinidog Ceidwadol a nodweddai’r geidwadaeth hon orau,a hynny yn ystod yr 80au.

Y math o geidwadaeth olaf yn y drindod yw Ceidwadaeth Genedlaetholgar sydd yn draddodiadol wedi dyrchafu rol Prydain yn y byd ac yn mynnu bod yna ryw neilltuolrwydd( exeptionalism) yn perthyn iddi. Er ei bod hi’n ddyddiau cynnar, mae’n bosib dadlau bod Theresa May eisoes yn ymgorffori’r math hwn o Geidwadaeth, gyda’i geiriau am “a red, white and Blue Brexit” a’i hymffrost fod Brydain megis “unstoppable force” yn y byd sydd ohoni.

Beth am Gymru?

Yma yng Nghymru, bu disgwyl mawr mewn rhai cyfeiriadau am weld cenedlaetholdeb Lloegr yn deffro yn y gred y byddai hynny rywfodd o fudd i Gymru, ac yn pwysleisio’r ffaith ein bod yn ddwy wlad hollol wahanol. Ac wrth gwrs, does dim amheuaeth mai cenedlaetholdeb Seisnig amrwd sydd yn gyrru’r agenda wleidyddol ar hyn o bryd.

Ond y caswir ydi bod y cenedlaetholdeb hwn eisoes wedi ail- wisgo mantell cenedlaetholdeb Prydeinig er mwyn delio gyda’r heriau o wynebu bywyd y tu hwnt i’r Undeb Ewropeaidd. Mae pob argoel y bydd y Ceidwadwyr yn mynd ati i geisio gwanio seneddau Cymru a’r Alban o hyn allan er mwyn gallu sefyll yn unol fel Prydain eto ar lwyfan y byd.

Diau y clywir son mawr am y “Single British Market” dros y misoedd nesaf fel cyfiawnhad dros hynny. Ac er y gwag obeithio Cymreig, does dim arwydd o gwbl fod arweinwyr ceidwadol Lloegr hyd yn oed wedi dechrau meddwl am fodloni byw fel Lloegr o hyn allan – mae “Prydain” yn parhau’n llawer rhy bwysig iddyn nhw o ran eu seicoleg, eu hanes, eu statws ac o ran y modd y maen nhw’n gweld eu dyfodol.

Tybed ai’r hyn sy’n digwydd o’n blaenau heddiw yw fod hanes ar fin dal i fyny gyda rhithdybiaethau y Ceidwadwyr sy’n gymaint rhan o rithdybiaethau Prydain Fawr amdani hi ei hun ddoe a heddiw?

BLOG: Maen nhw’n dechrau dawnsio ar y dibyn


GO brin fod Nicola Sturgeon, Arweinydd yr SNP, wedi clywed am y dywediad Cymraeg “Os na fydd gryf, bydd gyfrwys”, a ddeilliodd heb os o brofiad gwlad fach yn byw yng nghysgod ei chymydog mawr am ganrifoedd.

Ond, a welwyd erioed enghraifft well o’r dywediad hwn ar waith yn y byd gwleidyddol wedi ei chyhoeddiad fore Llun y bydd ei Llywodraeth yn cynnal Refferendwm arall ar Annibyniaeth i’r Alban cyn 2019?

Roedd y Prif Weinidog Theresa May yn paratoi  i gyhoeddi Erthygl 50 i adael yr Undeb Ewropeaidd yr wythnos hon yn dilyn cwblhau’r broses drafod yn Nhy’r Cyffredin heno. Byddai wedi rhagweld bonllefau o gymeradwyaeth o’r wasg boblogaidd ac y byddai hynny oll yn rhoi gwynt yn ei hwyliau wrth baratoi ar gyfer y trafodaethau gyda’r Undeb Ewropaidd.

Ond cafodd hynny oll ei danseilio’n ddiseremoni gan gyhoeddiad annisgwyl ac hynod gyfrwys Prif Weinidog Yr Alban, yn y datganiad urddasol a wnaed ganddi yn Bute House, Caeredin. Gyda chymaint yn tybio y byddai’n gwneud y cyhoeddiad hwn yng nghynhadledd yr SNP, roedd gwneud hynny yn rhinwedd ei rol fel Prif Weinidog yr Alban, yn hytrach nag arweinydd yr SNP yn symudiad meistrolgar ar ei rhan.

Ar yr olwg gyntaf felly, mae’n ymddangos fod Sturgeon wedi cyflawni stroc go iawn fan hyn trwy achub y blaen ar Theresa May,  ac yn wir wedi gwanio sefyllfa Prif Weinidog Prydain yn ddifrifol.

Wedi’r cwbwl, roedd Theresa May wedi’i hargyhoeddi ei hun nad oedd Nicola Sturgeon o ddifrif am gynnal ail refferendwm ac mai bygythiadau gwag oedd ei rhybuddion am y posibiliad hwnnw. Oherwydd y dybiaeth honno, teimlodd nad oedd rhaid iddi gyfaddawdu o gwbl gyda galwadau yr SNP i geisio sicrhau lle arbennig i’r Alban yn y Farchnad Sengl fel rhan o ddêl Brexit Prydain.

Mae’r hyn a ddigwyddodd wedyn yn adlewyrchu’n wael iawn ar grebwyll gwleidyddol Theresa May. O gofio bod hyn yn dilyn yn sgil y penderfyniad i gosbi’r hunan-gyflogedig yn y gyllideb wythnos ddiwethaf a thorri addewid sylfaenol ym maniffesto y Torïaid- y cwestiwn amlwg sy’n codi rwan ydi, a yw May allan o’i dyfnder yn Brif Weinidog?

Fydd hyn ddim yn syndod o gwbwl i’r rhai sydd yn gwylio ei pherfformiadau prennaidd ac aneffeithiol yng nghwestiynau’r Prif Weinidog pob dydd Mercher. Does dim o’r sglein a’r rhwyddineb ar ei draed a oedd yn nodweddu David Cameron yn perthyn iddi o gwbwl, a Jeremy Corbyn er mor anobeithiol ydi’r creadur hwnnw fel cyfathrebwr yn cael y llaw uchaf arni yno yn amlach na pheidio.

Yn fwy difrifol, mae datganiad Nicola Sturgeon yn golygu y bydd llaw negydu Llywodraeth Prydain yn llawer iawn gwannach wrth baratoi i drafod gyda’r Undeb Ewropeaidd rwan. Yn gyntaf wrth gwrs bydd dim modd i’r Prif Weinidog ddatgan ei bod yn siarad ar ran Prydain “Unedig” wrth ddechrau trafod.

Yn ail, roedd hawliau i bysgota oddi ar arfordir yr Alban a chyfoeth olew a nwy Yr Alban yn rhan allweddol o  gynllun negydu y Llywodraeth wrth geisio taro bargen gydag Ewrop. Mae’r tships bargeinio hynny wedi eu cipio’n ddramatig oddi ar y bwrdd bellach. Roedd mandarins yr Undeb Ewropeaidd eisoes wedi penderfynu i yrru bargen galed iawn gyda Llywodraeth Phrydain.

Bellach, mi fyddan nhw am droi’r sgriws hyd yn oed yn dynnach. Dydi o ddim yn amhosib y byddan nhw hefyd yn ceisio hwyluso dadl Yr Alban y dylent etifeddu aelodaeth Undeb Ewropaidd yn ddi-dor wrth i Lywodraeth Prydain adael yn 2019.

Mae’n bosib y gall Theresa May geisio ad-ennill peth o’i hygrededd wleidyddol wrth benderfynu na chaiff Yr Alban gynnal ei refferendwm tan fod Brexit wedi ei gwblhau. Ond hyd yn oed pe bai hynny’n digwydd, mae’n anodd peidio dod i’r casgliad ei bod hi’n nesau’n beryglus at y dibyn bellach.

Does ryfedd fod Michael Gove a Boris Johnson ill dau wedi cynyddu eu proffiliau unigol yn sylweddol dros yr wythnosau diwethaf. Tybed yn wir oedd y ddau wedi rhagweld o’r cychwyn mai traed moch fyddai’n digwydd gyda Brexit ac y byddai’n well i’r ddau ohonynt gadw eu powdr yn sych am y tro?

Ond mae’n ddawns ddigon peryglus i Nichola Sturgeon hithau. Hyd yn oed pe bai hi’n cael ei dymuniad i gynnal refferendwm yn ystod y cyfnod y mae’r negydu yn mynd rhagddo hefo’r Undeb Ewropeaidd, gan y byddai sylw Llywodraeth Prydain wedi ei rannu rhwng dau elyn, mae pob refferendwm yn loteri llwyr mewn gwirionedd.

Mae yna hefyd berig mawr o “voter fatigue” o gofio’r holl etholiadau/refferenda sydd wedi eu cynnal yn Yr Alban ers 2014, ac y caiff yr SNP ei beio am lusgo pobl i bleidleisio unwaith eto.

Ac os oes rhaid iddi ildio i ddymuniad May i gynnal y refferendwm yn dilyn cwblhau Brexit, does dim sicrwydd o gwbl y byddai gan yr SNP fwyafrif i allu galw annibyniaeth yn y Senedd yn Holyrood erbyn 2020.  Byddai’r SNP wedi bod mewn grym am 13 o flynyddoedd erbyn hynny, a’r etholwyr efallai wedi cael digon arnynt.

Ond efallai mai’r elfen anoddaf un i Nichola Sturgeon yw sefyllfa’r Undeb Ewropaidd ei hun dros y blynyddoedd nesaf. A fydd y ddadl ddiamwys fod Yr Alban wedi dewis aros yn yr Undeb Ewropaidd yn y refferendwm y llynedd yn wahanol i Loegr yn cario cymaint o bwysau mewn sefyllfa lle y gallai bodolaeth yr Undeb honno ei hun fod mewn perig?

Yr wythnos hon, mae etholiad cyffredinol yn yr Iseldiroedd, ac mae’n debyg iawn y bydd pleidiau sydd am adael yr Undeb yn gwneud yn dda iawn. Y mis nesaf, mae etholwyr Ffrainc yn cael dweud eu dweud, ac unwaith eto y mae yna deimladau cryfion yn erbyn yr Undeb Ewropeaidd ac awydd am weld sofraniaeth gwadwriaeth Ffrainc yn cael ei ail-sefydlu yno.

A fydd y prosiect Ewropeaidd yn cael ei chwalu neu o leiaf yn cael ei ail- ddychmygu’n sylweddol iawn dros y 18 mis nesaf? A fyddai hynny yn cyfiawnhau’r penderfyniad a wnaeth Lloegr a Chymru i adael y llynedd, ac yn tanseilio dadl yr SNP am aros mewn UE sydd ddim yn bodoli mwyach?

Os mai NA fydd hi eto yn yr ail refferendwm, dyna ddiwedd ar yrfa Nichola Sturgeon. A dyna berig fydd diwedd y freuddwyd o annibyniaeth i’r Alban hefyd.  Mewn amgylchiadau felly, mae’n anorfod y byddai Llywodraeth Llundain yn deddfu yn erbyn cynnal unrhyw pleidlais arall ar refferendwm am genhedlaeth arall o leiaf. Mae’n fwy na thebyg hefyd y byddent yn dewis tynnu llawer o bwerau o Holyrood a’u hail-sefydlu yn San Steffan.

O gofio hyn, mae yna risgiau anferthol yn wynebu Nichola Sturgeon mewn galw refferendwm yn y sefyllfa gyfnewidiol iawn sydd ohoni ar hyn o bryd. Ond tybed ydi hi eisoes yn meddwl am ddull arall, rhagor na chynnal refferendwm ymrannus ac ansicr arall? Hynny ydi, galw Etholiad Cyffredinol yn Holyrood rhywbryd yn ystod y flwyddyn nesaf, gyda’r SNP yn sefyll ar docyn o  ddatgan annibyniaeth pe baent yn ennill mwyafrif arall.

Efallai y bydd yna bethau yn digwydd dros y misoedd nesaf allai gyfiawnhau hynny-  megis Llywodraeth Prydain yn ymddwyn yn eu dull trahaus arferol tuag at Yr Alban. Trwy ddulliau confensiynol fel hyn y mae’r rhan fwyaf o wledydd wedi ennill eu hannibyniaeth yn ystod y ganrif ddiwethaf, a dim ond dyrnaid o wledydd sydd wedi gwneud hynny trwy refferendwm mewn gwirionedd.

Ac wrth gwrs, byddai’n haws i’r SNP sicrhau eu bod yn llwyddiannus y tro hwn trwy ddilyn y trywydd hwn.

“Events dear boy, events” oedd ateb Harold Wilson i gwestiwn ynghylch beth oedd y broblem fwyaf a wynebai unrhyw wleidydd.  Wrth i Theresa May a Nichola Sturgeon ddawnsio ill dwy ar ben y dibyn gwleidyddol dros y misoedd nesaf, diau y caiff hyn ei wireddu eto fyth yn hanes y ddwy arweinydd a fydd yn brwydro am einioes wleidyddol y naill a’r llall yn y frwydr fawr sydd i ddod. Mae’n anodd dychmygu sefyllfa lle na fydd un o’r ddwy yn plymio dros y dibyn hwnnw maes o law.

BLOG: Annibyniaeth yw’r unig ffordd o newid Cymru


Joe Chucas
Mae pethau’n mynd o ddrwg i waeth i Gymru. Yr ydym yn dal i fod o dan Lywodraeth geidwadol, er nad ydi’r Ceidwadwyr erioed wedi ennill mwyafrif o seddi yma.

Derbyniwn yr un model o wleidyddiaeth adain dde Brydeinig o hyd; y fath o wleidyddiaeth ‘synnwyr cyffredin’ sy’n golygu cymorthdaliadau i’r cwmnïau tanwydd ffosil, talu am arfau niwclear allem ni fyth defnyddio, gostyngiadau trethi i’r cyfoethog a lleihau budd-daliadau i bobol anabl.

Mae gan y Deyrnas Unedig y gyfradd isaf o symudedd cymdeithasol (hynny yw, gallu person i godi yn statws economaidd) yng ngorllewin Ewrop, ac rydyn ni nawr wedi penderfynu gadael yr Undeb Ewropeaidd, a oedd yn rhoi £245m yn fwy i Gymru nag oedd Cymru yn talu iddo.

Ar ben hynny, mi fydd Brexit yn debygol o effeithio ein heconomi’n wael, yn ystod cyfnod pryd mae Cymru’n parhau i fod yn wlad dlotaf y Deyrnas Unedig.

Ymddengys ein bod ni wedi gadael yr Undeb Ewropeaidd oherwydd gorwelion ynysig wleidyddol Prydain- adlewyrchiad o’r agweddau ymerodraethol sydd nawr yn trechu’r Unol Daleithiau ar ôl etholiad Trump. Ceir system dwy blaid sy’n fwyfwy seiliedig ar gae ffiniau, osgoi trafnidiaeth agored pobol, diwylliannau a chynhyrchion a- medd cefnogwyr Ukip- ‘gofalu am ein pobol ein hunain’.

Beth yw ein dyfodol fel cenedl?

Pam ddylen ni ddilyn yr un llwybr fel Teyrnas Unedig sy’n difetha’r amgylchfyd, gorfodi pobol dlawd i ddefnyddio banciau bwyd, bomio pobol ddiniwed ac wedyn gwrthod mynediad y bobl ddiniwed yma- gan gynnwys plant – i’r wlad sydd wedi difetha eu bywydau?

Mae angen i Gymru adfywio ei gwleidyddiaeth ac edrych ar ei hunan a gwledydd bychain eraill a sylwi ein bod ni’n gallu cyflawni cymaint mwy. Mae angen datganoli llwyr fel bod Cymru’n gallu penderfynu beth sydd orau i’w hunan, mae angen cytundebau masnach ledled y byd, a chytundebau amlochrog dros yr amgylchedd, hawliau dynol a safonau cynhyrchion, ac felly’r cymysgedd gorau o weithio ar y materion byd-eang a’r materion lleol yn y ffordd fwyaf effeithlon.

Yn fyr, mae angen i Gymru edrych ar weithio tuag at annibyniaeth mewn Ewrop agored, yn yr un ffordd mae’r Alban yn edrych nawr. Dyw Cymru ddim yn fach. Mae hi’n fwy na 135 gwlad, ac os ydyn ni’n edrych ar y gwledydd sy’n cael eu llywodraethu gorau, fel arfer y rhai bach ydyn nhw!

Gwledydd bychain sy’n llwyddo

Yn yr esiamplau o wledydd bychain llewyrchus sy’n dilyn, prin sydd wedi cael unrhyw beth yn agos at y nifer o adnoddau naturiol mae Cymru wedi cael fel gwlad. Crud y chwyldro diwydiannol oedd Cymru – Amlwch ym Môn a wnaeth reoli pris copr ar farchnadoedd y byd; yn Sir Gaernarfon oedd y ddwy chwarel lechi fwyaf yn y byd; a’r Barri a Chaerdydd oedd y porthladdoedd mwyaf yn y byd.

Dylid ystyried datblygiadau gwledydd bychain eraill, yn enwedig y gwledydd nordig (ond allem ni ystyried datblygiadau yng ngwledydd fel Costa Rica, Ciwba, ac yn y blaen hefyd) a sylwi taw ni yn unig all newid ein dyfodol er gwell.

Dechrau da byddai mabwysiadu system llywodraethiant y gwledydd Nordig – system pleidleisio luosogaethol amlbleidiol sy’n seiliedig ar glymbleidiau a chytundebau yn lle gwrthwynebiaeth gyson afresymol rhwng dwy blaid.

Y sioc fwyaf i’r system fyddai’r ‘ddemocratiaeth gymdeithasol’ (Social democracy) y mae’r gwledydd yma yn ei dilyn- gyda gwariant cyhoeddus uchel, gwladwriaeth les mwy cyflawn sy’n seiliedig ar hyrwyddo symudedd cymdeithasol a rhyddid personol, tra bod y trethi uchel ar gyflog yn sicrhau anghyfartaledd a thlodi isel.

O ran yr economi, mae yna elfennau cyffredin ymysg y gwledydd nordig i gyd: system gorfforaethol lle mae cynrychiolwyr o undebau a chyflogwyr  yn trafod telerau a pholisïau’r farchnad lafur o dan gyfryngiad y Llywodraeth. Mae yna ymrwymiad tuag at feddiant preifat a chyfalafiaeth masnach rydd profedig- trafnidiaeth agored o bobol, cynhyrchion a chyfalaf. Mae hwn wedi galluogi iddynt gyrraedd safonau bywyd uchel.

Yn y gwledydd yma, mae pobol yn sylwi bod datblygiad angen pwrpas- os nag yn ni’n fwy addysgedig, iachus neu’n hapus, beth yw’r pwynt o gynyddu allbwn – sef CMC – y wlad? Mae angen ystyried mynegyddion eraill megis tlodi, anghyfartaledd, cyfeirnod GINI, ac ôl traed Carbon, a chreu cymdeithas lewyrchus ond hapus.

Ysbryd Lloyd George, Bevan a Gwynfor

Pam na ddylai Cymru adfywio ei gwleidyddiaeth yn ei modd arloesol ei hun, yn yr un ysbryd â Lloyd George, Aneurin Bevan a Gwynfor Evans? Tri dyn oedd yn hollol afresymol yn eu disgwyliadau am newid, a ysbrydolodd sefydliad y wladwriaeth lles a’r GIG, a llywodraeth i Gymru.

Mae cynnydd yn ddibynnol ar bobol afresymol. Trwy fod yn afresymol y gallwn ni greu Cymru sydd – trwy’r system nordig- ddim rhagor yn ddiurddas a ddinod, ond, yn llewyrchus a theg, yn agored ac yn gwneud penderfyniadau, chwedl Gwynfor, “gyda’n cefnau’n dipyn yn fwy syth, ac yn dal ein pennau’n dipyn yn uwch”.

BLOG: Trump, Farage a Le Pen… a’r peryclaf yw Trump

Cyhoeddwyd Tachwedd 25, 2016 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: brexit, donald trump


Aled Thomas

Cafodd chwech o aelodau Plaid Cymru Ifanc gyfle arbennig i fod yn rhan o weithdy areithio a drefnwyd gan Hywel Williams AS yn San Steffan yr wythnos ddiwethaf. Dysgais am dechnegau ysgrifennu areithiau gwleidyddol.

Fel rhan o’r cwrs, astudiwyd araith Barack Obama yn dilyn ei fuddugoliaeth pan etholwyd ef yn Arlywydd America. Prif dechnegau’r araith hon oedd: ail-adrodd cyson, defnydd o wrthgyferbyniadau a gosod brawddegau mewn rhestrau o dri.

Prif themâu araith Obama oedd cydraddoldeb a’r pwyslais ar obaith newydd am ragor o newid, i’r llef ‘Yes we can’.

Heddiw, gwaetha’r modd, yr anobaith am arlywyddiaeth Trump sy’n rhagori ac yn gafael yn dynn amdanom. Corddwyd y dyfroedd gan anobaith ffiaidd. Dysgom am ddulliau Trump o drosglwyddo negeseuon ffasgaidd eu natur i’r bobl. Lledaenodd casineb gwrth-Islamaidd a gwrth-Hispanig wrth iddo ailadrodd ei addewidion.

Atgoffwyd ni am yr hyn a ddywedodd Hitler: ‘If you tell a big enough lie, and tell it frequently enough, it will be believed’. Dyma a ddywedai Trump drosodd a throsodd: ‘We’ll build a wall, a beautiful wall and Mexico is going to pay for it.’ Tri pheth sy’n cael eu crybwyll gan Donald Trump yn y frawddeg: wal, prydferthwch a thaliad.

Llwyddodd i hyrwyddo’r syniad o adeiladu wal drwy ddweud y byddai’r wal yn brydferth ac mai Mecsico fyddai’n talu amdano. Mae hyn yn codi ias, yn enwedig wrth gofio am eiriau Hitler: ‘does neb yn herio’r enillydd’.

Tri pheth sy’n anodd adnabod: Trump, Farage a Le Pen. A’r peryclaf ohonynt, o drwch blewyn, yw Trump. Yntau, y dyn gwyn, y bwli cyfoethog diegwyddor fydd yn arwain yn awr – o’r fath newid i egwyddorion diymhongar Obama.

‘Brexit yn drychinebus’

Mae’n bwysicach nag erioed i Blaid Cymru ddarbwyllo ein pobl mai twyll adain dde ei natur yw UKIP. Mae’r gymhariaeth rhwng ymgyrch Trump a Brexit yn amlwg i bawb, sef i greu ofn yn erbyn ffoaduriaid, gyda’u sloganau ‘Bring back control’ a ‘Make America Great Again.

Roedd canlyniad Brexit yn drychinebus yng Nghymru, yr un mor drychinebus â llwyddiant Trump yn yr Unol Daleithiau. Rhaid cofio fod cynifer â saith o aelodau UKIP yn ein Cynulliad Cenedlaethol.

“Gwinllan a roddwyd i’m gofal yw Cymru fy ngwlad.” Mae angen rhagor o wrtaith ar y winllan hon i ganghennau ifanc dyfu a’n cysgodi rhag surdeb eithafiaeth. Gyda’n gilydd rhaid torchi llewys a churo drysau i ddirwyn perswâd ar ein pobl i wrthod UKIP, canys egni a lwydd.

Yn y pen draw, fe ddaw haul ar fryn a gwin melys i’n parthau unwaith eto, dw i’n siŵr.

DADANSODDIAD: Donald Trump oedd yr unig un wnaeth ddarogan yn gywir


Am wahaniaeth mewn pedair awr ar hugain. Echnos roedd ymgyrch Hillary Clinton yn hyderus ei bod hi ar fin cipio’r arlywyddiaeth.

Mewn rali o flaen 34,000 o bobol yn Philadelphia, roedd hoelion wyth y blaid Democrataidd yno, ynghyd â Jon Bon Jovi, Bruce Springsteen, yr Obamas a’r Clintons a’r dorf yn optomistaidd bod yr Unol Dalieithau ar fin ethol menyw i’r Tŷ Gwyn. Neithiwr, roedd y freuddwyd honno’n ddeilchion.

Rhagfynegais gydag awdurdod fan hyn yr wythnos ddiwetha’ y byddai Clinton yn ennill. Pam? Oherwydd roedd y polau piniwn yn ffarfiol iddi a’i llwybr i gyrraedd y 270 pleidlais yn y coleg etholiadol yn ymddangos gymaint yn haws nag un Trump.

Yn wir, ar noson yr etholiad, cyn i’r blychau pleidleisio gau, roddodd CNN 268 o bleidleisiau yng ngholofn coleg etholiadol Clinton, gan olygu mai ond un dalaith ymylol bach byddai’n rhaid iddi ennill er mwyn cyrraedd 1600 Pennsylvania Avenue.

Roedd y sylwebyddion gwleidyddol a’r arolygon barn wedi darogan yr etholiad hwn yn anghywir. Dim ond un dyn oedd yn gyson yn ei broffwydo cywir – a’r darpar-Arlywydd Trump oedd hwnnw.

Y ‘Rust Belt’

Yn gyson yn ystod yr ymgyrch, dywedodd Trump y byddai’r etholiad yn cael ei benderfynu yn nhalieithau’r ‘Rust Belt’ yn y gogledd ddwyrain, yr hen dalieithau diwydiannol sydd wedi wynebu cymaint o drafferthion a diweithdra yn ystod y blynyddoedd diwetha’.

Rhagfynegodd Trump yn gywir ei fod am ennill Wisconsin, talaith sydd wedi pleidleisio i’r Democratiaid ers degawadau a thalaith ni wnaeth Clinton troedio unwaith yn ystod y misoedd diwethaf a chanslodd Trump rali yno dydd Sadwrn gan fod ei strategwyr yn bendant o’r farn na allai ennill y dalaith.

Ond ennill y dalaith hon y wnaeth a Pennsylvania a Michigan hefyd. A dyma oedd trafferth mawr Mrs Clinton, gan mai dyma oedd ei “firewall states”, y talieithau oedd yn golygu bod ei llwybr hi at 270, cymaint yn haws. Pwy fyddai wedi rhagweld na fyddai’r etholiad yn cael ei benderfynnu, yn Fflorida, Ohio neu North Carolina, ond yn nhalieithau “diogel” Mrs Clinton yn y gogledd ddwyrain.

Felly beth aeth o’i le yn ymgyrch y Democratiaid? Yn sicr roedd ganddynt llu o fanteision – peirianwaith effeithiol, mwy o arian i wario ac ymgeisydd profiadol ac abl. Ond efallai dyma oedd hefyd ei gwendid pennaf. Mewn etholiad ble roedd etholwyr yr Unol Dalieithau am roi cic i’r sefydliad, roedd gan y Democratiaid ymgeisydd oedd yn ymgorffori’r sefydliad elitaidd yn y wlad i’r dim.

Hefyd, roedd gan Trump neges gyson a fe weithiodd yn galed i apelio at ddemograffeg mwyaf yr wlad, sef pobl gwyn, dosbarth gweithiol, demograffeg y gellid dadlau sydd wedi ei hanwybyddu ers cyfnod Ronald Reagan. Methodd Clinton hefyd a sicrhau bod y demograffeg oedd fod yn driw iddi hi yn pleidleisio mewn niferoedd a fyddai wedi ei chodi’n uwch na Trump – menywod, pobl ifanc, pobl ddu a Hispanics.

Yn anffodus iddi hi, roedd wedi cael anhawster i danio brwdfrydedd ei chefnogwyr craidd.

Be’ nesa’?

Bydd gan Darpar-Arlywydd Trump llawer o waith i wneud ei geisio cymodi a thynnu’r wlad at ei gilydd. Amser a ddengys os bod ganddo’r gallu a’r awydd i wneud hyn. A beth nesaf i’r Democratiaid?

Y Gweriniaethwyr oedd fod i wynebu’r rhyfel cartref wedi’r etholaid hwn, ond y Democratiaid bydd angen y dadansoddiad treiddgar.

Un peth sy’n sicr, mi fydd colli talieithau y ‘Rust Belt’ yn ysgogi’r rheiny ar chwith y blaid megis Bernie Sanders ac Elizabeth Warren ac wrth i’r Clintons adael y llwyfan gwleidyddol wedi 40 mlynedd, bydd bwlch amlwg yn y Blaid Ddemocrataidd sydd angen ei lenwi.

BLOG: Califfornia mewn dagrau, America mewn sioc


Drannoeth y drin, a dw i yn Santa Monica, Califfornia, lle cymerais fy sedd yn nhafarn yr Independent yn reit fuan neithiwr er mwyn i mi gael gwylio’r canlyniadau. Yn fuan iawn yn y noson, roedd hi’n glir dros ben bod yr etholiad yma am fod yn un heriol i Hillary Clinton.

Roedd Donald Trump ar y blaen yn eitha’ cynnar, ac roedd hynny’n syndod mawr mewn lle fel Fflorida. O hynny ymlaen, roedd hi’n amlwg fod y rhan helaeth o’r ardaloedd allweddol yn mynd i fod yn agos iawn… ond fod Trump ar y blaen yn y rhan fwya’ o’r ardaloedd allweddol!

Mi ges i sgwrs efo nifer o bobol Califfornia neithiwr, rhai mewn dagrau yn gweld y canlyniadau yn cael eu cyhoeddi. Er bod Califfornia yn sedd ddiogel i’r Democratiaid, roedd rhai wedi gobeithio y byddai Bernie Sanders wedi cipio’r enwebiad yn hytrach na Hillary Clinton.

Roedd rhai yn methu pleidleisio i Hillary, ac oherwydd hynny roedden nhw wedi bwrw croes tros ymgeisydd trydydd parti. Dw i’n credu bod hyn wedi bod yn ffactor mawr yn yr etholiad yma: mi fyddai Hillary Clinton wedi ennill Fflorida pe bai pob Democrat wedi pleidleisio iddi. Ac mae’r un peth yn wir am Pennsylvania a nifer o daleithiau allweddol eraill.

Mae un peth yn sicr, dydi’r polau piniwn ddim yn gywir o gwbwl. Roedd bron pob gwasanaeth newyddion wedi rhagweld buddugoliaeth i Hillary Clinton, a dw i’n meddwl bod ei thîm hi ei hun yn eitha’ hyderus hefyd. Roedden nhw wedi datgan yn fuan neithiwr bod Fflorida “yn ddiogel”.

Brifo 

Yn dilyn y canlyniad, mi wrthododd Hillary Clinton roi araith yn derbyn y golled. Yn amlwg, mae’r holl ymgyrchu dros ddwy flynedd wedi bod yn straen arni hi ac ar Donald Trump – ond mae colli’r fath etholiad yn golygu llawer mwy i Clinton nac i Trump. Mae hi wedi treulio 30 mlynedd mewn uchel-swyddi o fewn y llywodraeth a’r Ty Gwyn, ac mae’n embaras mawr.

Mae America a’r byd wedi bod yn ffodus o gael arweinydd mor gadarn a ysbrodoledig â Barack Obama am wyth mlynedd, ac mae wedi arwain America drwy gyfnod heriol gyda’r economi,  wedi arwain yn yr ymdrech i ddod ag Osama Bin Laden a’i ddilynwyr o flaen eu gwel, yn ogystal â bod yn arweinydd y mae’r byd, yn enwedig gwledydd Prydain, yn ei barchu.

Ond, fel y soniais yn y blogiau diwetha’, mae un mater, sef Obamacare wedi bod yn broblem enfawr i bobol America, ac yn fater y mae’r Arlywydd wedi gorfod ei amddiffyn drosodd a thro. Cofiwch, mae’n rhywbeth yr oedd o’n falch iawn ohono, ac roedd datblygu’r cynllun yma yn rhan o’r hyn yr oedd o am ei adael ar ei ôl.

Mae Donald Trump wedi addo cael gwared o’r cynllun yma.

Be’ nesa’?

Ymysg y pethau eraill y mae Mr Trump wedi addo eu cyflawni, y mae wal ar hyd y ffin â Mecsico. Ac atal Mwslimiaid rhag cael mynediad i’r wlad nes y bydd problem Isis wedi ei ddatrys. Pryd bynnag y bydd hynny. Ond mae’n gwestiwn a fydd o’n bwrw ymlaen gyda’r fath syniadau yn mis Ionawr pan fydd o’n cael ei urddo i’r swydd.

Mae ganddo fwyafrif yn y Senedd, sydd yn golygu ei fod yn gallu symud ymlaen yn eitha’ rhwydd gyda’i syniadau, ond mi fydd hi’n ddiddorol gweld pa fath o berthynas fydd ganddo gydag aelodau’r Senedd; ac â Paul Ryan, y Gweriniaethwr a wrthododd gefnogi Trump yn ystod ei ymgyrch.

Mae America wedi dychryn, ond mae’r byd hefyd wedi’i ysgyd. Roedd y syniad y gallai Donald Trump ennill y ras yma yn un chwerthinllyd i bawb, yn ffantasi llwyr, ond mae o wedi’i gwneud hi, a fo fydd 45ed Arlywydd Unol Daleithiau America.

Mae’r farchnad stoc wedi disgyn yn sylweddol dros nos, ac mae yno ymateb cymysg gan arweinwyr y byd i’w lwyddiant.

Mi fydd y cyfnod pontio yn un anodd iawn, ac mi fydd yn rhaid i Barack Obama a Donald Trump gydweithio er mwyn gofalu bod y trosglwyddiad o un weinyddiaeth i’r llall yn un esmwyth. Dim ond disgwyl i weld be’ fydd yn digwydd nesa’, ond doedd neb wedi rhagweld y canlyniad yma, ac mae pawb yn dal i fod mewn sioc.

Blog Byw – Trump yn mynd i ennill!


6.174.15

Dyna ni felly! Diolch i chi sydd wedi dilyn y blog drwy gydol y nos.

Dyma’r prif benawd:

  • Donald Trump fydd yr Arlywydd tebygol nesaf wedi iddo faeddu Hillary Clinton yn Florida, North Carolina, Pennsylvania, a Wisconsin.
  • Mae wedi cipio lefel uchel o bleidleisiau gan nifer o grwpiau annisgwyl, gan gynnwys pobol o dras Sbaenaidd a menywod.
  • Dyw ymgyrch Hillary Clinton ddim wedi ildio eto, yn y gobaith y gallan nhw gipio’r mwyafrif llethol y taleithiau ymylol sydd yn weddill.

6.45am

Yn ogystal a Hillary Clinton, mae’n anodd dychmygu beth sy’n mynd drwy ben Barack Obama ar hyn o bryd. Mae’n wynebu gweld y cyfan o’r hyn a weithiodd amdano dros yr wyth mlynedd diwethaf yn cael ei ddiddymu.

6.39am

Mae angen ystyried yn ogystal oblygiadau ethol Trump i un o’r heriau mwyaf sy’n wynebu y ddynoliaeth, sef newid hinsawdd.

Mae’n anodd credu y bydd dyn a ddywedodd bod newid hinsawdd yn dwyll a grewyd gan China er mwyn atal twf economi UDA yn cymryd y problem o ddifrif.

6.22am

Bydd rhaid disgwyl ychydig fisoedd eto er mwyn cael gwybod sut yn union y bydd Donald Trump yn llywodraethu. Ond fe fydd y canlyniadau ariannol yn dod i’r amlwg yn syth.

Mae’r marchnadoedd stoc eisoes wedi syrthio yn sylweddol. Rhwng Trump a Brexit mae yna lawer iawn o ansicrwydd economaidd.

Mae’r economegydd Paul Krugman yn rhagweld na fydd yr economi byth yn adfer o ganlyniad i bolisiau’r Arlywydd Trump.

6.09am

Wel, dyma oedd fy map ar ddechrau’r noson.

Ymddengys y byddaf yn gywir am bob talaith heblaw am Wisconsin, Pennsylvania ac efalllai Michigan. Dyw ffawd New Hampshire ddim yn glir eto.

Os ydach chi wedi bod yma ers y cychwyn, ewch i’r gwely. Os ydych chi newydd ymuno â ni, mae’n ddrwg gen i.

6am

Mae’n debyg bod Donald Trump wedi ennill Pennsylvania ac Arizona.

Dyna ni felly, mae o dros y 270 pleidlais taleithiol sydd ei angen arno.

Donald Trump fydd yr Arlywydd nesaf.

5.57am

Ar ôl yr holl drafod am glymblaid Clinton o bleidleiswyr, mae’r canlyniadau yn awgrymu ei bod hi mewn gwirionedd wedi gwneud yn waeth nag Obama ymysg pobol croenwyn, pobl croenddu, a pobl o dras Hispanaidd.

5.46am

Holwyd ar Twitter sut mae dilynwyr Golwg 360 yn teimlo am gael Trump yn Arlywydd.

Y canlyniadau ar hyn o bryd:

Newyddion gwych! – 14%

Bydd popeth yn iawn – 9%

Siomedig – 11%

Torri calon – 66%

5.42am

Mae Shruti Kulkarni, sydd yn New Jersey, wedi gyrru sylw arall am y Coleg Etholiadol. Ar hyn o bryd mae disgwyl i Clinton ennill y bleidlais boblogaidd ond methu a sicrhau digon o bleidleisiau taleithiol i ennill:

“Cynlluniwyd y Coleg Etholiadol o’r dechrau er mwyn atal y bleidlais boblogaidd rhag rheoli. Roedd sefydlwyr yr Unol Daleithiau yn ofni democratiaeth uniongyrchol – “the tyranny of the majority” fel y galwodd Alexis de Tocqueville ef.

“Mae’n bosib fod yna rai sydd eisiau newid system y Coleg Etholiadol, ond mae yna hefyd nifer o bobl sy’n credu mewn traddodiad ac y byddai yn well glynu wrth system y sefydlwyr.

“Nid oedd Al Gore yn ennill y bleidlais boblogaidd yn ddigon i sicrhau newid y Coleg Etholiadol, ar rydw i’n amau a fyddai hynny yn digwydd pe bai’r un peth yn digwydd i Hillary Clinton.”

5.24am

Mae Hillary Clinton wedi ennill Nevada, yn ôl Associated Press. Os yw hi am fod yn Harri Houdini a dianc o’r sefyllfa y mae hi ynddo, fe allai hynny fod yn ddechrau arni.

5.09am

Yn sgil Brexit a Trump, mae’r byd yn lle llawer llai sicr nag ydoedd ychydig fisoedd yn ôl. Bydd angen i ni fel Cymry Cymraeg bwyso a mesur beth yw ein lle ni o fewn y byd newydd hwn. Mae’n ymddangos yn debygol bod goddefgarwch tuag at grwpiau lleiafrifol yn prinhau, yma yn y Deyrnas Gyfunol a’r pen arall i’r Iwerydd.

Rhaid i ni ofyn beth sy’n gyfrifol am y newid cyfeiriad hwn, ar ôl blynyddoedd pan oedd gwledydd y gorllewin fel pe baen nhw’n dod yn fwy goddefgar ac amlgenhedlig,

Ai bloedd olaf cenhedlaeth hŷn, croenwyn sy’n gweld eu safle breintiedig yn y byd yn dod i ben ydyw?

A oedd pobl yn anoddefgar yr holl amser, a bod y rhyddfrydwyr wedi colli cysylltiad â mwyafrif yr etholwyr?

Efallai nad am 5 o’r gloch y bore yw’r adeg i godi’r cwestiynau hyn! Ond bydd angen i ni eu gofyn yfory.

4.52am

Mae Clinton yn parhau yn debygol iawn o ennill y bleidlais genedlaethol, o 1.5%. Ar ôl i Al Gore golli mewn amgylchiadau tebyg yn 2000, fe fydd galwadau i newid y system hynafol o ethol cynrychilwyr fesul talaith i ethol yr Arlywydd yn siwr o gynyddu. Nid yw’n gwneud unrhyw synnwyr o gwbwl, ac yn golygu bod sylw’r ymgeiswyr i gyd ar llond llaw o’r 50 o daleithiau.

4.49pm

Dychmygwch sut mae Hillary Clinton yn teimlo erbyn hyn. Ychydig oriau yn ôl roedd hi’n meddwl mai hi fyddai Arlywydd benywaidd gyntaf yr Unol Daleithiau. Nawr mae’n wynebu byw mewn gwlad sydd wedi ei reoli gan ddyn sydd eisiau ei rhoi yn y carchar.

4.39am

Mae gan yr Arlywydd yn yr Unol Daleithiau lawer llai o rym nag sydd gan Prif Weinidog yn y Deyrnas Unedig, wrth gwrs.

Dadl nifer sydd wedi pleidleisio o blaid Trump yw y bydd y bobol o amgylch iddi yn gallu rheoli rhai o’i dueddiadau mwyaf peryglus.

Cawn weld yn awr a yw hynny’n wir,

4.33am

Mae Fox News wedi galw Wisconsin i Trump.

A dyna ni felly. Yr Arlywydd Donald J. Trump.

4.32am

Mae’r polau piniwn wedi bod yn anghywir am fwyafrif y Ceiwadwyr yn San Steffan, Brexit, ac yna’r Arlywyddiaeth. Mae’n amlwg fod yna rywbeth yn gyffredin yma, ond fe fydd yn her i’r arbenigwyr addasu eu modelau er mwyn darganfod beth.

4.29am

Mae Trump hefyd wedi ennill Utah erbyn hyn. Roedd ryw sôn y gallai Evan McMullin, yr ymgeisydd ceidwadol gwrth-Trump, gymryd mantais o anfodlonrwydd y Mormoniaid â’r ymgeisydd.

4.21am

Erbyn hyn yn 2012 roedd Barack Obama wedi ei ddatgan yn Arlywydd unwaith eto.

4.18am

Os yw’n ennill fel y disgwyl, sut Arlywydd fydd Trump?

Mae wedi addo drwy gydol yr ymgyrch y bydd yn datrys holl broblemau economaidd y wlad ac yn adeiladu wal ar hyd y ffin gyda Mecsico, heb gynnig llawer o fanylion ynglŷn â sut y bydd hynny’n digwydd. A fydd modd iddo wireddu’r addewidion hyn? A beth fydd yn digwydd os nad yw’n llwyddo i wneud hynny?

4.16am

Mae pôl piniwn ar Twitter Golwg 360 er mwyn holi sut ydach chi’n teimlo am obeithion Clinton ar hyn o bryd.

Ar y funud, mae 11% yn obeithiol, 89% wedi anobeithio.

4.09am

Mae Shruti Kulkarni wedi cysylltu eto, er mwyn nodi bod gwefan y gwasanaeth mewnfudo i Canada wedi torri i lawr.

“Mae Americanwyr yn aml yn jocian, pan aiff pethau’n ddrwg yn wleidyddol, eu bod nhw am symud i Canada. Efallai nad jôc yw hi bellach.”

4.06am

Mae’n siwr y bydd yna lawer o bwyntio bysedd at y polau piniwn unwaith eto yn dilyn y canlyniad hwn. A fyddai Clinton wedi cynnal ymgyrch wahanol pe bai’r polau piniwn wedi awgrymu eu bod nhw ar ei hol hi? Roedd yr ymgyrch yn un saff iawn, yn broffesiynol, ond ai dyna oedd y cyhoedd yn galw amdano?

Fe fydd yna hefyd lawer o drafod ai Clinton oedd yr ymgeisydd cywir i herio Trump. Ond a fyddai rhywun fel Bernie Sanders wedi gwneud yn well mewn gwirionedd?

4.02am

Nid yn unig y bydd Trump yn Arlywydd, ond mae’n ymddangos y bydd y Gweriniaethwyr yn ennill y Senedd a Thŷ’r Cynrychiolwyr yn ogystal. Fe fydd gan Trump llawer o rym yn yr Unol Daleithiau, a thu hwnt, i wneud fel y mynno.

Hyn oll gan blaid yr oedd sawl un yn darogan oedd ar ei wely angau, o ganlyniad i’r newidiadau demograffig o fewn yr Unol Daleithiau.

Mae’n Brexit rhan 2 i bob pwrpas. Bydd rhaid edrych i ganol y ffigyrau dros y dyddiau nesaf i weld beth ddigwyddodd, ond ymddengys bod y genhedlaeth hŷn, wledig, wedi pleidleisio mewn niferoedd uwch na’r disgwyl. Yr un fath a Brexit.

3.51am

Mae yna lygedyn o obaith i Hillary, ond mae’n anodd erbyn hyn rhagweld y bydd y ras hyd yn oed yn arbennig o agos. Os yw Trump yn gwneud cystal yn ardaloedd gwledig Pennsylvania, Michigan, Wisconsin a New Hampshire a mae wedi gwneud yn Ohio a Virginia, bydd Clinton yn colli yn reit handi. Fe allai hyd yn oed ennill bob un o’r taleithiau hyn.

3.44am

Mae pethau’n edrych yn ddu i Clinton yn Wisconsin. Mae’r ardaloedd lle y byddai disgwyl iddi wneud yn dda wedi cyhoeddi eu canlyniadau, ond mae hi’n dal 3% ar ei hol hi.

3.38am

Mae Trump yn mynd i gyrraedd o leiaf 260 o bleidleisiau etholiadol taleithiol ar ôl cipio Florida, North Carolina ac Ohio. Mae angen i Clinton ennill popeth arall.

Mae Clinton wedi ennill Colorado.

Serch hynny, gyda Trump ar y blaen yn Michigan a Wisconsin mae’n anodd peidio rhagweld ar hyn o bryd mai ef fydd yn ennill yr etholiad.

3.35am

Mae’r BBC newydd roi trawiad ar y galon i fi drwy gyhoeddi ar y testun gwaelod bod Trump wedi ennill Virginia, cyn cyhoeddi mai Clinton oedd wedi gwneud hynny!

3.30am

Nid y unig mae Trump wedi ennill Ohio, ond mae wedi gwneud hynny o 54% i 42%. Mae hynny’n argoelio’n wael iawn i Clinton gyfer y taleithiau eraill gerllaw. Roedd disgwyl iddo ennill yno, ond o drwch gwybedyn.

Mae 538 bellach yn dweud ei fod yn fwy tebygol y bydd Donald Trump yn ennill yr etholiad.

3.24am

Mae Trump wedi ennill Ohio. Mae’n bryd darganfod a fydd ‘wal’ Clinton yn sefylll yn gryf yn y taleithiau eraill sydd eu hangen arni i gyrraedd 270. Does dim lle ganddi i golli unrhyw daleithiau allweddol eraill.

3.21am

Rywfaint o newyddion da i Clinton o Colerado, lle mae hi ar y blaen o 49-44% gyda 54% o’r gorsafoedd pleidleisio wedi cyhoeddi.

3.19am

Soniwyd ynghynt am frwydr yr arbenigwyr a oedd yn ceisio rhagweld canlyniad yr etholiad. Ymddengys y bydd Nate Silver o 538 yn weddol hapus gyda’i amcangyfrifon heno, gan ei fod wedi rhybuddio drwy gydol yr wythnosau diwethaf y gallai Trump fynd â hi.

Bydd rhaid i eraill fel Sam Wang a oedd yn dweud y byddai Clinton yn ennill gyda sicrwydd o 98% ail-ystyried eu dull.

3.15am

Mae Trump bellach yn ffefryn i gipio Pennsylvania yn ogystal. Mae’n ymddangos yn gynyddol debygol ar hyn o bryd mai ef fydd yr Arlywydd.

Nid oedd y polau piniwn yn genedlaethol yn arbennig o bell ohoni – ond yn y taleithiau sy’n cyfri’ roedden nhw’n gor-amcangyfrif pleidlais Clinton o tua 2-4%.

3.10am

Michigan a Wisconson yw’r tyllau mawr yn amddiffynfa Hillary Clinton ar hyn o bryd. Mae’n ymddangos yn debygol y gallai Trump ennill un neu’r ddau ohonynt. Os yw’n ennill Florida, Ohio, a South Carolina hefyd, fe fyddai bron yn sicr yn Arlywydd os nad yw Clinton yn ennill talaith annisgwyl mewn rhan arall o’r wlad.

Mae Clinton wedi ennill New Mexico. Ond dyna sedd arall yr oedd disgwyl iddi ei hennill o’r dechrau.

3.02am

Mae Fox News wedi dweud y bydd Clinton yn ennill Virginia, o 47.5% i 47.3%.

Doedd neb erioed wedi meddwl y byddai’r bleidlais yno mor agos â hynny, ac mae’n argoeli’n wael iddi mewn taleithiau eraill lle’r oedd y polau piniwn yn llawer tynnach.

2.58am

Mae’r peso Meciscanaidd wedi plymio mwy nag ar unrhyw adeg yn yr 20 mlynedd diwethaf. Ysgwn i beth sydd wedi achosi hynny?

Michigan a Wisconsin sy’n allweddol i Clinton yn awr. Mae’n weddol hyderus yn Virginia, Pennsylvania a New Hampshire.

2.49am

Dyw ras agos ddim yn syndod mawr a dweud y gwir – yn wir, roedd y map tebygol a gyhoeddais ar ddechrau’r blog yn debyg i’r hyn ydyn ni nawr yn ei ddisgwyl.

Ond ar ôl yr holl newyddion da am Clinton a sicrwydd y sylwebwyr ar ddechrau’r noson, mae’r modd y newidiodd y ras mewn awr wedi bod yn dipyn o sioc.

Mae dal disgwyl i Clinton ennill Virginia, Pennsylvania a New Hampshire. Mae Michigan yn edrych ychydig yn anoddach ar hyn o bryd.

2.40am

Mae Aelod Cynulliad Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth, yn beio’r chwalfa ariannol yn 2008 am y posibilrwydd y bydd Donald Trump yn ennill yr Arlywyddiaeth.

“Remember Fannie Mae, Freddie Mac, Lehman, 2008 ‘n all that? Trump, Brexit – this is the result.”

2.36am

Mae’r New York Times bellach yn darogan y bydd Donald Trump yn ennill yr Arlywyddiaeth, tra y bydd Clinton yn ennill y bleidlais genedaethol o 2.3%.

Ni fydd hynny’n achosi unrhyw wrthdaro – ddim o gwbwl!

2.33am

Wel, ychwanegwch Michigan at restr y taleithiau y mae angen i ni boeni amdanynt! Mae pethau’n llawer tynnach yna hefyd nag oedd y polau piniwn yn ei awgrymu, eto oherwydd pleidlais wledig gryf o blaid Donald Trump, a Clinton ddim yn gwneud cystal ag Obama yn yr ardaloedd dinesig.

Mae’r Detroit Free Press, serch hynny, yn dweud eu bod nhw wedi astudio’r data mewn manylder ac y bydd Clinton yn trechu Trump yno.

2.25am

Mae rhagolwg y New York Times wedi llithro yn sylweddol dros yr awr ddiwethaf, o ddatgan bod gan Hillary siawns o dros 80% o fod yn Arlywydd, i 58%. Mae nifer y pleidleisiau etholiadol taleithiol yn hofran ar tua 275.

Mae’r farchnad stoc wedi syrthio yn ogystal wrth ddod i delerau â’r posibilrwydd o Trump yn Arlywydd.

Ai Virginia fydd Sunderland yr Unol Daleithiau? Mae pethau yn dyn iawn yno.

2.15am

Er gwaetha’r holl chwysu am Florida ac Ohio, mae Pennsylvania, Michigan a New Hampshire yn edrych yn weddol sicr i Clinton ar hyn o bryd. Os yw Clinton yn cadw’r seddi rheini, a Colorado yn hwyrach, fe fydd yn saff.

Ond mae’n dyddiau cynnar eto. Fe newidiodd bethau yn Florida yn gyflym iawn. Mae pethau’n edrych yn dyn yn Virginia hefyd, talaith lle’r oedd Clinton yn bell ar y blaen yn y polau piniwn.

2.06am

Mae Texas wedi ei alw i Trump. Roedd ryw awgrym dros yr wythnosau diwethaf y gallai’r dalaith fod mewn peryg ar noson dda i Clinton.

Fe allai heno fod yn noson gweddol dda i Clinton – mae North Carolina ac Ohio dal yn y fantol.

Ond mae yna hefyd ryw naws Brexit-aidd yn yr awyr, yn enwedig yn ardaloedd gwledig taleithiau’r gogledd-ddwyrain.

2.01am

Mae trafferthion Hillary yn Florida yn awgrymu nad oedd ymdrechion cynnar VoteCastr i ddarogan y bleidlais wrth i bobl bleidleisio yn arbennig o lwyddiannus. Maen nhw’n parhau i awgrymu ei bod hi 4,959,569 i 4,644,007 ar y blaen yno.

Mae grwp amhleidiol Political Polls bellach yn dweud mai Trump sydd wedi ennill Florida.

Yr un peth sydd yn glir ar hyn o bryd yw nad yw hi am fod yn noson fer fel yr oedd ambell un yn dweud gwta awr yn ôl!

1.53am

A allai Donald Trump ennill yr Arlywyddiaeth heno? Mae’n bosib mai ychydig ganrannau yn unig a fydd yn gwahaniaethu rhwng buddugoliaeth ysgubol i Clinton ag un i Trump. Yr hyn sydd ei angen i Trump ei wneud yw ennill sawl talaith o drwch blewyn, fel y mae’n ymddangos ei fod ar fin ei wneud yn Florida.

Roedd y darogan cychwynnol bod Clinton am ennill o led cae yn seiliedig ar bleidlais fawr iddi mewn rhai ardaloedd dinesig. Ond yr hyn sydd wedi dod i’r amlwg yw bod pleidlais yr un mor fawr i Trump yn yr ardaloedd gwledig. Dyma wlad sydd wedi ei hollti rhwng grwpiau gwahanol.

1.45am

Mae Trump yn gwneud yn well na Romney ar hyn o bryd yn ardaloedd gwledig Pennsylvania a Michigan ar hyn o bryd. A oes yna beryg gwirioneddol i Hillary Clinton yma? Fe fyddai buddugoliaethau yn y taleithiau rheini yn ddigon i sicrhau bod Trump yn Arlywydd.

1.39am

Wrth i’r pleidleisio yn Florida arafu ar gyfer yr ardaloedd trefol a’r rheini tuag at y gogledd-orllewin lle y caeodd y gorsafoedd pleidleisio yn hwyrach, mae’r ymgeiswyr wedi bod yn casglu’r taleithiau disgwyliedig.

Mae Trump ar 66 pleidlais etholiadol daleithiol, a Clinton ar 68. Ond does yr un talaith a fydd o bwys wrth benderfynu’r enillydd wedi cyhoeddi eto.

1.28am

Wel, ryw hanner awr yn ôl roedd y sylwebwyr yn dweud bod y cyfan ar ben i Trump, ac yn barod i goroni Hillary. Ond wrth i ragor o ganlyniadau ddod i mewn mae’r farn honno wedi newid ryw fymryn. Mae Nate Cohn o’r New York Times o’r farn bod Trump yn gwneud yn dda iawn yn yr Unol Daleithiau gwledig. Ar ben hynny, mae ar y blaen yn Florida ar hyn o bryd. Mae’n mynd i fod yn noson hir, meddai.

1.22am

Mae 86% o’r gorsafoedd pleidleisio wedi cyhoeddi eu canlyniadau yn Florida, a mae Clinton a Trump yn gyfartal ar 48.5% yr un.

Mae gan Trump bleidleisiau ychwanegol yn y ‘daliwr sosban’ tua’r gogledd-orllewin, tra bod Clinton yn disgwyl am ganlyniadau ardaloedd megis Broward Countty sydd yn gryf o blaid y Democratiaid.

1.10am

Nid yw’r hyn sy’n mynd ymlaen yn Senedd yr Unol Daleithiau mor ddiddorol efallai i ni’r Cymry ag ydyw’r Ras Arlywyddol. Yn yr un modd nad yw’r Americaniaid yn becso pwy sy’n rheoli Llywodraeth Cymru, mae’n siwr.

Ta waeth, mae Marco Rubio wedi ennill ei ail-etholiad i gynrychioli Florida yn y Senedd. Fe fydd yn ymgeisydd amlwg ar gyfer 2020 os yw Clinton yn ennill heno.

1.06am

Mae’r gorsafoedd pleidleisio bellach wedi cau yn naw o’r taleithiau allweddol a fydd yn penderfynu’r canlyniad.

Mae’r cyfri wedi dechrau yn Florida, New Hampshire, Georgia, Virginia, North Carolina ac Ohio.

Newydd gau mae’r gorsafoedd yn Michigan, Pennsylvania a Maine.

Mae yna saith talaith arall a allai ddylanwadu ar y ras mewn ryw fodd, sef Wisconsin, Colorado, Arizona, New Mexico, Nebraska, Nevada, ac Alaska. Nid yw’r gorsafoedd pleidleisio wedi cau yma eto.

1am

Mae’r heddlu yn Texas wedi arestio dyn a geisiodd bleidleisio ddwywaith. Dywedodd ei fod yn cefongi Trump ac yn ceisio rhoi prawf ar y system.

Mewn newyddion gwell iddo, mae Trump wedi ennill Mississippi ac Oklahoma. Does yr un talaith allweddol wedi cyhoeddi eto.

12.53am

Mae’r Gweriniaethwr Frank Luntz, sy’n dadansoddi polau piniwn ar gyfer Fox News, yn dweud ei fod wedi edrych yn ddwfn i berfedd y data a’i fod yn amlwg mai Hillary Clinton fydd Arlywydd nesaf yr Unol Daleithiau.

Does dim arwydd ar hyn o bryd bod y polau piniwn yn anghywir, a bod byddin o ddynion croenwyn dosbarth gweithiol wedi pleidleisio am y tro cyntaf eleni.

Mae nifer o’r canlyniadau cynnar sy’n dod i mewn yn ffafrio Trump ar hyn o bryd. Ond mae’r ardaloedd gwledig sy’n pleidleisio dros y Gweriniaethwyr yn aml yn cyhoeddi yn gynharach.

Daw pleidleisiau Clinton i mewn o’r dinasoedd mawr yn ddiweddarach.

12.45am

Yn ôl CNN, mae 35% o’r bleidlais wedi ei gyfri yn Florida ac mae Clinton yn gwneud yn well yno nag Obama. Fe enillodd Obama Florida wrth gwrs, ac mae hon yn sedd sy’n allweddol i Trump.

Os yw Trump yn colli heno fe fydd nifer yn pwyntio bys at ei gamgymeriadau wrth ddigio menywod a phobl o dras Hispanaidd. Fe allai cyfuniad o’r ddau esbonio ei broblemau yn Florida.

Mae arolwg o bleidleiswyr Ohio yn awgrymu bod Trump ar y blaen o 15% ymysg dynion, ond ar ei hol hi o 14% ymysg merched. Yn Virginia mae Clinton ar y blaen o 57-38% ymysg menywod yn ôl arolwg o bleidleiswyr yno. Dyma hollt y bydd angen i’r Gweriniaethwyr geisio ei bontio erbyn yr etholiad nesaf.

12.37am

Mae North Calorina ac Ohio yn rhy dyn i ddatgan enillydd wrth i’r gorsafoedd pleidleisio gau yno. Dyma seddi cwbwl allweddol os yw Trump am fod â siawns o gipio’r Tŷ Gwyn. Rhaid iddo ennill rhain, a Florida, ac yna talaith arall fel New Hampshire neu Pennsylvania. Gyda pethau yn dynn iawn ond yn gogwyddo tuag at Clinton ym mhob un o’r taleithiau rhain ar hyn o bryd mae hynny’n mynd i fod yn dalcen caled.

12.33am

Mae Donald Trump wedi ennill West Virginia. Nid y Virginia pwysig y mae disgwyl ar hyn o bryd i Clinton ddal gafael arno.

12.28am

Mae ymgyrch Trump wedi dechrau awgrymu na fyddwn nhw’n fuddugol. Dywed un o’r rheini sydd wrth galon yr ymgyrch wrth CNN yn ddienw y byddai yn ‘wyrth’ pe baen nhw’n ennill.

Ond rhaid cofio bod Nigel Farage wedi datgan y byddai’r ymgyrch Brexit yn methu ar noson y refferendwm!

12.24am

Mae llygaid pawb ar Florida ar hyn o bryd, wrth i nifer ddyfalu y bydd Clinton yn ennill y dalaith. Fe fyddai hynny’n ergyd farwol i ymgais Trump yn gynnar iawn yn y noson. Mae 12% o’r gorsafoedd pleidleisio wedi cyhoeddi eu canlyniadau ar hyn o bryd, ac mae pethau’n dyn mewn ardaloedd megis Duval lle y dylai Trump fod yn ennill yn weddol gyfforddus.

12.20am

Yn seiliedig ar y wybodaeth gynnar sydd yn eu cyrraedd, mae’r New York Times yn amcangyfrif gyda sicrwydd o 82% y bydd Clinton yn ennill yr etholiad, gyda tua 300 o bleidleisiau etholiadol taleithiol.

12.15am

Mae Shruti Kulkarni wedi bod yn gweithio mewn gorsaf bleidleisio yn New Jersey heddiw. Dywedodd wrth Golwg 360 fod yna ofnau y bydd Trump yn ceisio herio’r canlyniad:

“Mae nifer o bleidleiswyr wedi cwyno eu bod nhw’n ofni y bydd y peiriannau wedi eu hacio neu ddim yn recordio’r canlyniad yn gywir. Dyw ein peiriannau ni ddim yn cysylltu â’r rhyngrwyd, felly does dim posibilrwydd o hacio ar-lein.

“Yn anffodus nid wy pob peiriant yn argraffu cadarnhad o’r canlyniad. Dydyn ni ddim yn gwybod eto a fydd hyn yn rhan o unrhyw gwyn gan ochr Trump ynglyn a dilysrwydd yr etholiad.”

12.07am

Arwydd gwael i Trump – mae’r canlyniadau cynharaf yn awgrymu ras agos yn Georgia. Dyma dalaith y gallai Clinton ei chipio ar noson dda iawn iddi hi.

12.03am

Mae Trump wedi ennill Kentucky ac Indiana, a Clinton wedi cipio talaith Bernie Sanders, Vermont. Fe allen nhw fod wedi eu galw nhw flwyddyn yn ôl, ond rhaid disgwyl nes i’r gorsafoedd pleidleisio gau, amwn i.

11.51pm

Mae uwch ddadansoddwr polau piniwn Real Clear Politics, Sean Trende, wedi datgan y bydd yn “noson fer”.

Bydd Cinton yn ennnill o 5-6%. Mae hi ar y blaen i Obama yn mwyafrif yr ardaloedd sydd wedi adrodd yn ôl, meddai.

Dywedodd ei fod wedi cael cip ar y bleidlais gynnar yn Kentucky a bod pethau’n edrych yn ddu i Donald Trump.

11.47pm

Mae Kentucky, Indiana a New Hampshire wedi dechrau cyhoeddi’r canlyniadau. Mae Trump ar y blaen yn y tair talaith ar yn o bryd. Ond mae disgwyl iddo ennill y ddau gyntaf, beth bynnag, a dim ond 3/300 parth pleidleisio sydd wedi adrodd yn NH.

11.41pm

Mae’r arolygon wrth i bobl adael y gorsafoedd pleidleisio yn awgrymu buddugoliaeth i Hillary Clinton ar hyn o bryd.

Roedden nhw hefyd yn awgrymu buddugoliaeth i John Kerry yn 2004. Felly dydyn ni ddim yn gwybod dim byd i sicrwydd eto.

11.32pm

Fe gynhaliodd Golwg 360 arolwg ar Twitter dros y 24 awr ddiwethaf, gan holi defnyddwyr pwy oedden nhw’n meddwl fyddai yn ennill yr Etholiad Arlywyddol heno. Y canlyniadau oedd:

Clinton – 85%

Trump – 15%

Ysgwn i a fyddwch chi’n gywir!

11.29pm

Mae gorsaf bleidleisio yn Azusa, Califfornia, wedi gorfod cau ar ôl i o leiaf dau o bobl gael eu hanafu gan saethu. Dywedodd llygad dyst wrth CNN ei fod ef ac eraill wedi eu cloi y tu mewn i’r orsaf bleidleisio nes bod y perygl ar ben.

11.19pm

Mae Shruti Kulkarni, sy’n siarad Cymraeg ac yn byw yn nhalaith New Jersey, wedi cysylltu â olwg 360 er mwyn rhannu ei phrofiad o weithio mewn gorsaf pleidleisio, ac fel y maent wedi ymateb i achos llys Trump yn Nevada:

“Ynghylch Nevada (a thaleithiau eraill), mae gan bleidleiswyr sy’n disgwyl mewn ciw adeg cau’r bleidlais yr hawl i bleidleisio. Os nad ydyn nhw wedi pleidleisio ar amser cau’r orsaf bleidleisio, rhaid i’r orsaf aros ar agor nes bod pawb sydd yn disgwyl wedi gwneud hynny. Ond nid oes unrhyw bleidleiswyr ychwanegol yn cael ymuno â’r ciw ar ol yr amser cau.

“Fy nealltwriaeth i yw mai cwyn Trump yn Clark County yw ei fod yn amau a oedd yr rheini  a bleidleisiodd ar ôl yr amser cau wedi ymuno a’r ciw cyn hynny. Mae Clark County yn dadlau i’r gwrthwyneb.

“Mae Las Vegas, y ddinas fwyaf yn Nevada, yn Clark County, felly fe allai’r canlyniad fod yn arwyddocaol.

“Rydw i’n gweithio mewn gorsaf bleidleisio yn New Jersey heddiw (mae’n ddiwrnod i ffwrdd i nifer, ond nid pawb, felly mae llawer o ddinasyddion yn gweithio mewn gorsafoedd pleidleisio).

“Dyw New Jersey ddim fel arfer yn dalaith sy’n gogwyddo o’r naill ymgeisydd i’r llall, ond yn sgil y newyddion heddiw, rydym ni wedi penderfynu cymryd camau pellach a bod yn arbennig o llym. Rydym ni’n disgwyl y bydd eraill mewn gorsafoedd pleidleisio eraill yn gwneud yr un fath.

“Rhag ofn bod Trump yn colli, yn mynd yn flin, ac yn dechrau brwydro ym mhob talaith. Dydyn ni ddim eisiau cael ei siwio!”

11.04pm

Mae’r Gweriniaethwr Frank Luntz, sy’n ddadansoddwr ystadegau ar ran Fox News, wedi cyhoeddi ei fod wedi gweld ffigyrau sy’n dangos bod y grwpiau sydd wedi pleidleisio yn ffafrio’r Democratiaid. Mae nifer y pleidleiswyr mor uchel yn Philadelphia fel ei bod yn anodd gweld Trump yn ennill Pennsylvania, talaith allweddol iddo.

Serch hynny mae ymgyrch Trump yn briffio newyddiadurwyr nad yw pleidleiswyr croenddu wedi cefnogi Hillary yn yr un modd ag Obama ac y bydd hynny’n ergyd farwol i’w gobeithion.

10.58pm

Pwy sy’n mynd i ennill? Yn ôl cwmni VoteCastr sydd am y tro cyntaf erioed yn ceisio cyfri a chyhoeddi nifer y pleidleiswyr wrth i’r pleidleisio fynd rhagddo, dylai Hillary Clinton ennill yn gyfforddus.

Mae hi 49% i 45% ar y blaen yn Florida, 47% i 44% ar y blaen yn Iowa, 47% i 43% ar y blaen yn New Hampshire, 47% i 45% ar y blaen yn Nevada, 46% i 45% ar y blaen yn Ohio, 48% i 45% ar y blaen yn Pennsylvania, a 49% i 42% ar y blaen yn Wisconsin.

Roedd Ohio a Iowa yn daleithiau yr oedd Trump yn ffyddiog o’u hennill. Ar hyn o bryd dylid cymryd yr ystadegau hyn a phinsied o halen.

Ond cofiwch fod angen i Trump ennill Ohio, Iowa, Florida, Nevada a Pennsylvania neu New Hampshire. Os yw’r ffigyrau yma yn agos at fod yn gywir mae pethau yn edrych yn ddu iawn iddo.

10.52pm

Cyfrinair wi-fi parti Donald Trump i ddathlu ennill yr arlywyddiaeth yw ‘DJT4thewin’. Mae rhywun yn obeithiol!

10.50pm

Mae llefarydd ar ran y cyn-Arlywydd George W. Bush a’i wraig Laura wedi dweud nad oedden nhw wedi pleidleisio o blaid Donald Trump na chwaith Hillary Clinton.

Roedd brawd George, John Ellis ‘Jeb’ Bush, yn un o’r ymgeiswyr aflwyddiannus i gynrychioli’r Gweriniaethwyr eleni.

10.36pm

Mae asiantaethau newyddion wedi bod yn holi pobl wrth iddyn nhw adael y gorsafoedd pleidleisio. Yn ôl MSNBC, mae 38% yn credu bod Clinton yn onest, a 32% Trump. Mae arolwg gan Fox News yn dweud bod 71% yn poeni am y modd y mae Trump wedi trin merched, a 28% ddim yn poeni.

10.19pm

Mae yna frwydr arall wedi cael ei chynnal gyferbyn a’r frwydr Arlywyddol eleni, sef y frwydr rhwng arbenigwyr ar bolau piniwn sydd am ddarogan y canlyniadau’n gywir. Mae unigolion deheuig megis Nate Silver, Nate Cohn, Sam Wang ac eraill wedi bod yn ymrafael dros bwy sydd gyda’r y model orau o’r etholwyr. Fe aeth pethau’n sgrech dros y dyddiau diwethaf wrth i Nate Silver golli ei limpyn yn llwyr.

Mae’r Huffinton Post, sydd wedi cyhoeddi ambell i erthygl yn ddiweddar yn ymosod ar Nate Silver, newydd ddychwelyd i faes y gad.

Dyma pam bod Cymru yn ei gyfyngu ei hun i un Roger Scully.

10.10pm

Fe fydd y polau cyntaf yn cau mewn ychydig llai nag awr. Mae’n anodd credu yma yng Nghymru lle mae’r polau piniwn ar agor nes 10pm a’r canlyniadau ddim yn cael eu cyhoeddi nes 3am (neu 6am os mai Cyngor Caerdydd sy’n cyfri’). Ond bydd y gorsafoedd yn cau am 7pm EST yn nifer o’r taleithiau a fydd yn allweddol heno – Florida a Virginia. Hannwr awr wedyn fe fyddan nhw wedi cau yn Ohio a North Carolina.

Os yw Florida, Ohio a North Caolina o blaid Clinton, dyna ni. Fe allen ni wybod mewn ryw dair awr os yw Clinton yn Arlywydd, i bob pwrpas. Byddai yn rhaid i Trump ddisgwyl am ychydig eto cyn cael dechrau’r dathlu.

9.57pm

Roedd yna gyfnod nid nepell yn ôl pan oedd arbenigwyr yn rhagweld na fyddai canran mor uchel o’r etholwyr yn pleidleisio eleni ag yn 2012, a hynny oherwydd nad oedd y dewis rhwng Clinton a Trump yn un arbennig o atyniadol.

Ond mae sawl arbenigwr, er enghraifft Nate Cohn o’r New York Times, bellach yn dweud eu bod nhw’n disgwyl i nifer y pleidleiswyr fod yn uwch eleni.

Gwelwyd eisoes fel y mae cynnydd yn nifer y pleidleiswyr o dras Hispanaidd yn Florida yn golygu bod y nifer sydd wedi pleidleisio hyd yn hyn eisoes yn uwch nag ydoedd yn 2012.

Mae’n anodd gwybod pwy fydd yn elwa yn y taleithiau eraill. A fydd y dyn croenwyn, dosbarth gweithiol y mae ymgyrch Trump wedi canolbwyntio arno yn dod allan mewn niferoedd uwch ac ennill taleithiau megis Pennsylvania a New Hampshire i’r Gweriniaethwyr?

9.46pm

Mae gan BBC Cymru Fyw erthygl ddiddorol iawn am siaradwr Cymraeg a ddaeth yn agos at gael ei ethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.

Mae gan Hillary Clinton gysylltiadau Cymraeg hefyd, ar ddwy ochor ei theulu.

 9.41pm

Ni fydd yna ganlyniadau terfynol am ychydig oriau eto ond mae’r marchnadoedd stoc i weld yn weddol ffyddiog y bydd Hillary Clinton yn ennill.

Maent wedi tueddu i ostwng wrth i newyddion sydd yn ei wneud yn fwy tebygol y bydd Trump yn ennill ddod i’r amlwg. Caeodd y Dow Jones 73 pwynt yn uwch heddiw.

Roedd y marchnadoedd stoc hefyd wedi dringo’n uchel ar ddiwrnod refferendwm Brexit wrth gwrs, cyn plymio dros y dyddiau nesaf, felly nid yw eu canyniad heddiw o reidrwydd yn golygu ryw lawer.

9.29pm

Mae Donald Trump wedi honni unwaith eto ei fod yn credu y bydd twyll yn chwarae rhan yn yr etholiad. Daeth ei sylwadau wrth iddo siarad â Fox News ac AM Tampa Bay y bore ma.

Dywedodd ei fod am “ddisgwyl i gael gweld beth sy’n digwydd” cyn dod i gasgliadau.

Mae Donald Trump hefyd newydd drydar yn honni bod problemau gyda peiriannau pleidleisio.

Mae yna amheuon gwirioneddol a fydd yn derbyn y canlyniad os yw Hillry Clinton yn cael ei hethol heno.

9.22pm

Mae llawer o son wedi bod dros y misoedd diwethaf ynglŷn â’r modd y mae ymgyrch Clinton wedi bod yn fwy effeithiol nag un Trump sicrhau bod ei chefnogwyr yn cyrraedd y gorsafoedd pleidleisio.

Cyhoeddwyd arolwg gan Morning Consult/Politico heddiw sy’n nodi bod 17% o’r rheini a bleidleisiodd wedi derbyn cyswllt gan Clinton, o’i gymharu â 8% yn unig gan Trump. Roedd 9% wedi derbyn neges gan y ddwy ymgyrch. Dywedodd 62% nad oedd yr un o’r ddwy ymgyrch wedi cysylltu â nhw.

9.15pm

Mae Hillary Clinton wedi dweud ei bod yn gobeithio y bydd modd iddi ailgynnau ei chyfeillgarwch gyda Donald Trump yn dilyn yr etholiad.

“Rwy’n gobeithio wir,” meddai heddiw. “Rhaid i mi gyfaddef – ac rwy’n credu bod modd siarad â nifer o bobl ledled Efrog Newydd sydd hefyd yn ei nabod. Rydym ni wedi ein synnu braidd gan lawer o’r hyn y mae o wedi ei ddweud a’u gwneud yn ystod yr ymgyrch neu bethau yr ydym ni wedi clywed amdanynt.”

Ysgwn i a fydd cerdyn Nadolig o’r naill i’r llall eleni?

Dylid nodi bod Clinton a Trump yn byw yn ardal Efrog Newydd. Yn wir, ar ôl yr holl hedfan o amgylch yr Unol Daleithiau, fe fydd partïon dathlu’r darpar-arlywyddion yn digwydd ychydig dros filltir yn unig oddi wrth ei gilydd.

Bydd Clinton yn cynnal ei digwydd hi yn y Jacob K. Javits Convention Center, er mwyn torri’r nenfwd gwydr sydd arno. Bydd Trump yn ymgasglu â’i deulu a’i gyfeillion yn Nhŵr Trump gerllaw.

9.03pm

Mae Colorado yn dalaith nad oes neb wir wedi bod yn ei drafod dros yr wythnosau diwethaf ond a allai gymhlethu pethau i Clinton. Mae’r dalaith werth 9 pleidlais etholiadol i’r ddau ddarpar-arlywydd, yn sylweddol llai na 20 Pennsylvania, ond mae’r siawns y gallai Trump ennill y dalaith yn weddol debyg.

Mae’r Gweriniaethwyr ychydig ar y blaen yn y bleidlais gynnar yn Colorado, ond roedd hynny’n wir yn 2012 hefyd ac fe enillodd Obama’r sedd o 51.49% i 46.13% Mitt Romney.

Os yw Hillary Clinton a Donald Trump o fewn cyrraedd i’r Arlywyddiaeth ar ô i’r taleithiau i’r dwyrain gyhoeddi eu canlyniadau fe fydd rhaid diswyl nes tua 2am amser Cymru i gywed canlyniad Colorado.

8.55pm

Fel y soniais i gynne, rydym ni’n weddol ffodus yma yng Nghymru bod y mwyafrif o’r taleithiau sydd yn gogwyddo rhwng un blaid a’r llall yn nwyrain yr Unol Daleithiau. Fel arall fe fyddai wedi goleuo bore yfory cyn i ni wybod yr enillydd.

Mae llawer o bleidlais genedlaethol y Democratiaid yn nhalaith California yn y gorllewin, ac er nad yw’n canlyniad yn y fantol yno fe fydd yn allweddol wrth benderfynu beth yw mwyafrif yr enillydd.

Mae yna wyliau cenedlaethol yn yr Unol Daleithiau ddydd Gwener ac ni fydd nifer o bleidleisiau sydd wedi eu gyrru drwy’r post yn cael eu cyfri’ yng Nghaliffornia nes dydd Llun.

Ni fydd hyn o bwys os yw un ymgeisydd ymhell ar y blaen o ran pleidlais genedlaethol, ond os yw Trump, dywed, yn bwriadu codi twrw fe allai’r oedi fod yn broblem.

8.37pm

Oes rhywun wedi bathu gair Cymraeg da am ‘exit polls’? Beth bynnag ydyn nhw, mae gennyn nhw newyddion da i Clinton yn Iowa yn ogystal, talaith yr oedd disgwyl i Trump ei ennill yn weddol gyfforddus. Mae Hillary ar y blaen o drwch adain gwynebyd yno, medden nhw, 524,152 i 505,385.

Ond mae pethau wedi tynhau yn Ohio. Yr amcangyfrif ar hyn o bryd yw bod Clinton 1,968,075 i 1,939,358 o bleidleisiau ar y blaen.

8.30pm

Beth am i ni ddal i fyny efo beth mae’r polau piniwn wrth i bobl adael y gorsafoedd pleidleisio yn ei ddweud wrthym?

Yn Florida mae’r un nifer o bobl eisoes wedi pleidleisio dros y Democratiaid a wnaeth hynny yn 2016, medden nhw. Mae Clinton 4,225,249 o bleidleisiau ar y blaen i 3,947,947 Trump. Dim ond amcangyfrif yw hynny wrth gwrs yn seiliedig ar groesdoriad o’r pleidleiswyr. Ond mae cwestiynu pobol wrth iddynt adael y gorsafoedd pleidleisio wedi tueddu i fod yn fwy cywir na’r polau piniwn yn y gorffennol.

8.19pm

Mae’r Gweiniaethwyr yn cael eu beirniadu’n hallt gan rai am geisio siwio cyngor Clark yn nhalaith Navada, a wrthododd cau’r blychau pleidleisio nes dwy awr ar ôl amser cau yn ystod y cyfnod pleidleisio cynnar oherwydd nad oedd pawb a oedd yn ciwio wedi cael bwrw pleidlais . Dyma drydariad gan Kurt Eichenwald sydd wedi bod yn dilyn ymgyrch Trump ar ran Newsweek:

“GOP cuts poll places/early vote, creating big lines. Then sue when all in line in Hispanic area get 2 vote, arguing polls shuld have closed.”

8.10pm

Am y tro cyntaf ers degawdau mae Utah yn sedd i’w gwylio mewn gornest Arlywyddol. Mae poblogaeth Formonaidd y dalaith wedi mynegi anhapusrwydd â Trump fel ymgeisydd y Gweriniaethwyr ac mae’r polau piniwn yn awgrymu y gallai nifer ohonynt ddewis yr ymgeisydd ceidwadol amgen Evan McMullin yn lle. Mae Evan wedi ei gefnogi gan Mitt Romney, ymgeisydd y Gweriniaethwyr yn yr etholiad diwethaf.

Os ydych chi eisiau darllen rhagor am gysylltiadau Cymreig y Mormoniaid mae yna lyfr newydd ei chyhoeddi gan Wil Aaron sy’n adrodd rywfaint o’r hanes.

8.04pm

Trydariad dadleuol gan Mike Parker, ymgeisydd Plaid Cymru yng Ngheredigion yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd:

“Clinton campaign has been too, too redolent of lazy Remain campaign here. Hope to hell it’s been enough this time though.”

Ydych chi’n cytuno?

8.02pm

Mae pôl piniwn wrth i bobl adael y gorsafoedd pleidleisio yn awgrymu bod 85% ohonyn nhw’n awyddus iawn i’r etholiad ddod i ben. Dim ond 25% a 29% oedd yn ‘Hapus’ ac yn ‘Falch’ wrth ystyried yr etholiad.

7.57pm

Fel y soniwyd eisoes, os yw Clinton yn ennill yn weddol gyfforddus fe ddaw hynny i’r amlwg tua hanner nos.

Mae yna lawer yn Florida wedi pleidleisio’n gynnar, ac maen nhw’n tueddu i gyfri’ y bleidlais yn gyflym iawn hefyd. Yn 2012 roedd hanner y bleidlais wedi ei gyfri’ erbyn 12pm amser Cymru.

Os nad yw pethau yn arbennig o dyn fel oedden nhw yn 2000 fe ddylai’r bleidlais gynnar ddangos pwy sydd yn debygol o fynd a hi.

Byddai ennill North Carolina yn ogystal yn eisin ar y gacen i Clinton. Mae’r polau piniwn yn cau hanner awr ar ôl Florida. Serch hynny nid yw’r bleidlais gynnar bob tro’n ddarluniadol o’r cyfamswm terfynol felly fe allai gymryd nes tua 1pm yno i ni wybod pwy sydd wedi cymryd y dalaith.

Os yw Trump yn cipio’r taleithiau hyn dim ond megis dechrau y bydd yr her iddo ef – bydd angen iddo geisio cipio Pennsylvania neu New Hampshire yn ogystal.

Croeso i chi holi cwestiynau neu sylwadau yma ar y blog neu ar Twitter ac fe wna i drio fy ngorau i’w hateb!

7.47pm

Os yw Clinton yn cipio North Carolina, Florida, Ohio neu Nevada, fe ddylen ni fod yn weddol hyderus ei bod hi wedi ennill.

Pryd i ystyried a allai Trump fod wedi ennill? Os yw’r ennill Pennsylvania, Colorado, New Hamphsire, Michigan, Wiscoonsin neu Minnesota.

Y gobaith yw cadw’r blog yma i fynd o leia’ nes bod y collwr yn cyfaddef hynny. Ond os mai Donald Trump sy’n colli efallai y byddwn ni yma nes Sul y Pys!

7.44pm

Mae Nate Silver, un o arbenigwr pennaf yr Unol Daleithiau ar faterion etholiadol (ryw fath o Roger Scully Americanaidd) yn nodi y gallai’r polau piniwn fod yn bell ohoni eleni oherwydd bod nifer yr ymatebwyr sy’n dweud nad ydyn nhw wedi penderfynu yn llawer uwch na’r arfer.

Er mwyn i Trump ennill mae angen i’r polau piniwn fod tua 3% allan ohoni. Tua’r un faint ag oedden nhw â Brexit felly.

Yn y gorffennol, mae’r polau piniwn wedi tueddu i fod yn eithaf agos ati. Mae gan y cyrff sy’n cynnal y polau lawer iawn o brofiad wrth wneud hynny, wedi’r cwbl.

Y tro diwethaf i’r polau piniwn fod dros 3% allan ohoni (h.y, wrth ddarogan canran pleidlais yr ymgeiswyr unigol, nid y bwlch rhyngddynt) oedd yn etholiad 1980, pedair blynedd cyn i mi gael fy ngeni.

Yn ystod y pedwar etholiad diwethaf maen nhw wedi bod tua 1-1.5% allan ohoni, a hynny o blaid y Democratiaid yn 2008 ac 2012.

7.33pm

Y cwestiwn mawr: Beth ydw i’n meddwl fydd yn digwydd?!

Rhaid cyfaddef fy mod i wedi darogan buddugoliaeth braf i’r ymgyrch Aros yn y Refferendwm ar adael yr Undeb Ewropeaidd. Felly dylid cymryd y canlynol â pinsien o halen!

Fel nad oeddwn i’n twyllo, fe benderfynais i lunio fy map neithiwr, fel nad oedd y ffigyrau pleidleisio cynnar yn dylanwadu arnaf. Serch hynny, roedd yn seiliedig ar y polau piniwn olaf, yr hyn ydyn ni’n ei wybod am bleidleisio cynnar (e.e. yn Nevada), a hefyd buddsoddiad y Democratiaid mewn ymgyrch soffistigedig i dargedu pleidleiswyr a’u hannog i fynd i’r polau piniwn.

Cliciwch yma i weld y map.

Roeddwn i’n credu y bydd Clinton yn crafu ei ffordd i 274 o bleidleisiau etholiadol. O wybod beth ydyn ni’n ei wybod erbyn hyn, mae’n bosib i mi fod yn gymharol besimistaidd ynglyn a Florida, New Hampshire a North Carolina, ar y sail nad oes dim byd i weld yn mynd yn iawn yn 2016. Ond cawn weld – gall Trump ennill o hyd!

7.26pm

Fel y disgwyl, mae pethau ychydig yn dynnach yn Ohio. Mae’r rheini sy’n holi pobl wrth iddynt adael y blychau pleidleisio yn awgrymu bod 46% o’r rheini sydd wedi pleidleisio hyd yn hyn yn ffafrio Hillary, a 45% Trump. Roedd y polau piniwn ddoe wedi awgrymu bod gan Trump fantais eithaf cyfforddus, felly mae’n bosib bod Hillary yn gwneud yn well na’r disgwyl yma. Ond eto mae’n ddyddiau cynnar, a dim ond hanner y boblogaeth sydd wedi pleidleisio ar hyn o bryd.

7.20pm

Mae pethau’n edrych yn gymharol addawol i Clinton yn Pennsylvania, yn ôl y polau sy’n holi pobl wrth iddynt ddod allan o’r blychau pleidleisio. Mae tua hanner y bobl yno wedi pleidleisio erbyn hyn, a maen nhw’n amcangyfrif bod Hillary 48%, Trump 44%. Mae hyn yn awgrymu bod y polau piniwn yn eithaf agos ati. Os yw’r patrwm yn parhau, mae’n ymddangos y bydd Hillary yn ennill y dalaith. Ond mae’n dyn!

7.16pm

Fe fydd y blog byw yn dechrau cyhoeddi’n amlach drwy gydol y nos o hyn ymlaen. Ifan Morgan Jones sydd yma wrth y llyw, ac mae gen i gyfoeth o wybodaeth wrth flaenau fy mysedd, ac ambell gyfraniad gan rai sydd draw yn yr Unol Daleithiau yn ogystal.

Y darn cyntaf o newyddiaduraeth ar-lein wnes i ar gyfer cwmni Golwg oedd Blog Arlywyddol 2008. Roedd hynny ar yr hen Golwg.com, ryw chwe mis cyn lansiad Golwg 360! Mae’n teimlo fel amser hir yn ôl.

Mae’r blog yna wedi diflannu oddi ar wyneb y we erbyn hyn. Dim ond y cyflwyniad sy’n weddill:

“Beth yw live-blogging yn y Gymraeg? Byw-flogio, ynteu yw blogio byw yn fwy naturiol? Beth bynnag sy’n gywir, fe fyddaf ar fy nhraed tan oriau man y bore yn darparu ymdriniaeth Cymraeg o ornest etholiadol y Gweriniaethwr John McCain a’r Democrat Barack Obama.”

6.52pm

Bythefnos yn ôl roedd Trump mor bell ar i hol hi yn y polau piniwn nes bod nifer o sylwebwyr yn dweud y byddai bron a bod yn amhosib iddo ennill. Yn y cyfamser mae Hillary Clinton wedi dod dan y lach yn dilyn cyhoeddiad gan yr FBI eu bod yn ymchwilio i dystiolaeth newydd yn ymwneud â’i e-byst. Mae’r polau piniwn wedi culhau yn sylweddol, i’r pwynt lle y gallai camgymeriad o tua 3% o blaid Trump olygu mai ef yw’r Arlywydd. Bois bach!

Rhowch eich hun yn esgidiau Hillary Clinton heno. Os yw hi’n ennill fe fydd hi nid yn unig yn Arlywydd ond wedi cyflawni camp hanesyddol – y fenyw gyntaf yn y Tŷ Gwyn.

Colli ac fe fydd dyn sydd yn dweud ei fod am ei charcharu yn Arlywydd!

6pm

Am ba mor hir y bydd angen i ni’r Cymry aros yn effro nes  cael y canlyniad?

Diolch byth maen nhw’n tueddu i ddatgan yr enillydd yn yr Unol Daleithiau yn llawer cynt nag ydyn nhw yn etholiadau’r Cynulliad (h.y. ddim am 6am y bore canlynol fel yng Nghaerdydd). Mae’r Unol Daleithiau yn gyfandir eang wrth gwrs, ond yn ddefnyddiol iawn i ni mae’r rhan fwyaf o’r taleithiau sy’n gogwyddo rhwng y Democratiaid a’r Gweriniaethwyr yn y dwyrain.

Mae’n debygol y cawn ni wybod yn swyddogol erbyn o leiaf 4am pwy sydd wedi mynd a hi, ond fe fydd y gwynt yn debygol o fod yn chwythu i un cyfeiriad amlwg erbyn hanner nos.

Bryd hynny mae disgwyl i Florida a New Hampshire ddatgan pwy sydd wedi ennill y taleithiau rheini. Os yw Clinton yn ennill y ddwy, yna mae’n debygol iawn mai hi fydd yr arlywydd nesaf. Os yw Trump yn ennill y ddwy, mae’n mynd i fod yn noson anodd iawn i Clinton. Os yw Trump yn ennill Florida a Clinton yn ennill New Hampshire dylai Clinton ennill o drwch blewyn.

Os yw Trump wedi ennill fe fyddai i allan yn dechrau tyllu’r lloches fomiau 1am, pan fydd canlyniadau Pennsylvania a Michigan yn cael eu cyhoeddi.

Dyma amseroedd cau blychau pleidleisio’r taleithiau y mae yna rywfaint ansicrwydd a ydyn nhw’n mynd i fynd o blaid Clinton neu Trump:

11pm – Florida, Virginia, Georgia

11.30pm – Ohio, North Calorina

12am – Pennsylvania, Michigan, Minnesota, Maine (ail ardal)

1am – Wisconsin, Colorado, Arizona, New Mexico, Nebraska (ail ardal)

2am – Nevada

4am – Alaska

A dyma’r amseroedd cynharaf y mae disgwyl iddyn nhw ddatgan pwy sydd wedi ennill y taleithiau allweddol rheini:

12am – Florida, New Hampshire, Georgia, Virginia

12.30am – North Carolina, Ohio

1am – Michigan, Pennsylvania, Maine (ail ardal)

2am – Colorado, Minnesota, Wisconsin, Nebraska (ail ardal)

3am – Arizona, Nevada

5.28pm

Mae’r ffigyrau cychwynnol sy’n dod o Florida yn awgrymu bod Clinton yn gwneud yn dda mewn ardaloedd lle mae niferoedd uchel o bobl o dras Hispanaidd. Er enghraifft yn Broward yn ne-ddwyrain Florida mae hi 64.9% i 29.4% ar y blaen yn ôl y polau wrth adael y blychau pleidleisio.

Os nad yw Trump yn ennill heno efallai mai un o sgil effeithiau eironig ei ymgyrch fydd annog nifer uwch o’r grwp hwn i bleidleisio. Ar ôl treulio rhan helaeth o’i ymgyrch yn ymosod ar fewnfudwyr a phobl o Mecsico, efallai na ddylai hynny fod yn syndod.

5.18pm

Pa daleithiau fydd yn penderfynu pwy fydd yr arlywydd nesaf?

Florida, Pennsylvania, Ohio, North Carolina, Virginia, Wisconsin, Colorado, Iowa, Nevada a New Hampshire yw’r seddi sydd wir yn y fantol.

Bydd Hillary Clinton yn gobeithio cadw gafael ar Pennsylvania, Virginia, Wisconsin, Colorado a New Hampshire er mwyn cyrraedd y 270.

Rhaid i Trump ennill y cyfan arall i gyd ac un o’r taleithiau uchod – Pennsylvania neu New Hampshire sy’n ymddangos fwyaf tebygol ar hyn o bryd.

Mae pleidleisiau cynnar yn awgrymu bod Clinton ar y blaen yn Nevada er nad yw ei pholau piniwn wedi bod yn wych yno. Pe bai hi’n ennill y dalaith honno, ni fyddai New Hampshire yn ddigon i Trump.

Mae’r polau piniwn yn awgrymu y gallai Florida fynd y naill ffordd neu’r llall. Ar noson hynod o dda i Clinton efallai y gallai gipio taleithiau fel Georgia ac Alaska hefyd.

4.36pm

Er gwaetha’r holl drafod diddiwedd yn y wasg, mae’r polau piniwn wedi bod yn weddol sefydlog mewn gwirionedd, gan ddatgan y bydd Clinton yn ennill y bleidlais o rhwng 2-5%.

Dyw hynny ddim wrth gwrs yn golygu mai dyna fydd y canlyniad terfynol. Mae’n rhaid i’r rheini sy’n llunio’r polau ryw fath o ddyfalu pa grwpiau fydd yn pleidleisio ar y diwrnod – faint o bobol ifanc, hŷn, croenwyn, croenddu, ac yn y blaen. Os ydyn nhw’n anghywir, yna mae’r polau piniwn hefyd yn debygol o fod yn anghywir.

Mae hyd yn oed y polau piniwn wrth adael y blychau pleidleisio yn seiliedig i raddau ar yr ystyriaethau hyn.

Mae’n werth nodi mai’r hyn aeth o’i le â pholau piniwn Brexit oedd bod nifer uwch o bleidleiswyr hŷn a rhai heb raddau prifysgol wedi taro pleidlais nag oedd llunwyr y polau piniwn wedi ei ddisgwyl.

4.09pm

Mae cwmni VoteCastr yn cynnal pôl piniwn wrth i bobl adael y blychau pleidleisio drwy gydol y dydd. Maent yn amcangyfrifif y pleidleisiau canlynol ar hyn o bryd. Mae’r canlyniadau yn galonogol i Clinton. Ond dylid cymryd y canlyniadau hyn gyda phinsied o halen, gan mai ychydig oriau yn unig sydd wedi mynd heibio ers agor y gorsafoedd pleidleisio. Does dim digon o ganlyniadau o Pennsylvania a New Hamphsire eto i mi eu hail-adrodd:

Florida

Clinton 1,780,573

Trump 1,678,848

Iowa

Clinton 173,188

Trump 244,739

Nevada

Clinton 276,469

Trump 269,269

Ohio

Clinton 632,433

Trump 579,916

Wisconsin

Clinton 295,302

Trump 225,281

12.18pm

Fe fydd Blog Byw Etholiad Arlywyddol UDA Golwg 360 yn dechrau arni o ddifri’ am 7.30pm heno, ychydig oriau cyn i’r blychau pleidleisio gau.

Y darogan ar byd o bryd yw mai Hillary Clinton sydd yn fwyaf tebygol o ennill - ond bod gan Donald Trump siawns reit dda o fynd â hi yn ogystal.

Yn y cyfamser, beth am bleidleisio dros bwy ydych chi’n credu fydd yn ennill yr Arlywyddiaeth heno ar bôl piniwn Golwg 360 ar Twitter?