Help! – Ceisio deall y trefniadau profi ac olrhain

Diweddarwyd am  

Naill ai yr ydw i neu ein llywodraethau ni yn dechrau ei cholli hi’n llwyr. Tybed all rhywun fy helpu fi – neu nhw?

Dyma’r broblem. Maen nhw wedi cyhoeddi (yn Lloegr echdoe, ac yn y broses o wneud yng Nghymru)  – “newid mawr”. Ond, hyd y gwela’ i, dydi o ddim yn newid o gwbl.

Y drefn ar hyn o bryd ydi fod unrhyw un sy’n cael symptomau’r feirws corona yn gorfod ynysu ei hunan ynghyd â phawb sy’n byw yn yr un tŷ neu dylwyth – household ydi’r gair Saesneg.

O dan y rheolau newydd – ynghylch profi ac olrhain – mae’n rhaid i bawb sy’n cael symptomau ynysu eu hunain a rhoi gwybod am bobol sydd wedi bod yn agos iddyn nhw.

Darllen rhagor »

Amser sgwaru Dom

Diweddarwyd am  
Pen ac ysgwyddau Dominic Cummngs mewn het wlan lwyd

Dominic Cummings yn Stryd Downing

Llun: Radical Larry 1 (CCA4.0)

Darn barn: Dylan Iorwerth yn ystyried moesoldeb y sgandal ddiweddara’

Mae’n addas mai’r Ysgrifennydd Trafnidiaeth sy’n ceisio amddiffyn Dominic Cummings. Wedi’r cyfan, mae’n ymddangos bod hwnnw wedi gwneud mwy o deithio na’r rhan fwya’ o bobl yn ystod yr wythnosau diwetha’.

Os ydi’r honiadau diweddara’n gywir – am dripiau ychwanegol o amgylch Durham a’r cyffiniau – does dim dewis o gwbl: rhaid i’r ymgynghorydd fynd. Ac mi ddylai’r heddlu alw i’w weld unwaith eto.

Hyd yn oed heb y cyhuddiadau ychwanegol, dydi’r esboniadau am ei ymddygiad ddim yn dal dŵr.  Yn fwy na hynny, mae’r esgus o esgusodion yn anfoesol ynddyn nhw eu hunain.

Darllen rhagor »

Ysgolion yn ôl… syniad bach

 

Llun: CC0

Dylan Iorwerth, cyn-ddisgybl, sy’n trio meddwl am ateb…

O’r holl broblemau sy’n wynebu ein llywodraethau ni, un o’r rhai anodda’ ydi addysg ac ailagor ysgolion.

Ar un llaw, mae’r peryglon o gael plant yn tyrru at ei gilydd, heb i ni wybod pa mor gyffredin ydi’r haint yn eu mysg nhw na pha mor hawdd ydi ei drosglwyddo – a hynny, felly, yn cynnwys yr oedolion fydd yn ymwneud â nhw yn yr ysgol ac ar y ffordd yno.

Ar y llaw arall, mae’r peryglon fod plant, yn enwedig rhai llai breintiedig, yn colli gafael ar eu haddysg, fod rhai ohonyn nhw mewn peryg yn eu cartrefi, a bod problemau iechyd meddwl a lles cyffredinol ar gynnydd.

Hyd yma, mi fuodd y drafodaeth – yn Lloegr beth bynnag – ynghylch dod â blynyddoedd cyfan yn ôl, gan gynnwys y plant lleia’ a fydd yn methu ag amgyffred y syniad o bellhau.

Darllen rhagor »

Egwyddorion allweddol ar gyfer ailgychwyn ysgolion

Diweddarwyd am  
Pen ac ysgwyddau Kirsty Williams

Kirsty Williams, Y Gweinidog Addysg

Erthygl wadd gan y Gweinidog Addysg, Kirsty Williams AC, sy’n nodi pum egwyddor allweddol ar gyfer ailgychwyn ysgolion…

I’r rhai ohonom ni sy’n gweithio ym myd addysg, rydyn ni’n gwybod erioed bod athrawon a staff ysgolion yn arwyr bob dydd. Yn yr ymateb ar y cyd i Covid-19, maen nhw wedi cyflawni pethau rhyfeddol a dod yn arwyr cenedlaethol.

Maen nhw, a’n plant a’n rhieni, yn haeddu gwell na’r siarad llac diweddar rydyn ni wedi’i weld am y ddarpariaeth yn y dyfodol.

Dim opsiwn heb risg

Darllen rhagor »

Macbeth, Lear, Boris Johnson…

Diweddarwyd  

Boris Johnson

Llun: Chatham House CC 2.0 ar Flickr

Mae yna rywbeth Shakespearaidd yn ffawd Boris Johnson – y dyn oedd yn ddifrïol am beryglon feirws y goron yn troi’n ysglyfaeth iddo fo. A phlediwr ‘imiwnedd yr haid’ yn sylweddoli na allwch chi wastad benderfynu pa aelodau o’r haid sy’n diodde’.

Hanfod trychineb Shakespearaidd ydi fod ffigwr amlwg yn cael ei danseilio gan ei wendidau ei hun, ac weithiau gan ei falchder. Gwendidau a balchder sy’n ddwfn yn ei gynhysgaeth, ac sy’n ymddangos weithiau fel cryfder.

Dyma’r dyn oedd yn parhau i ysgwyd dwylo pan oedd arbenigwyr yn argymell peidio, yn mynd i gêm rygbi ryngwladol pan oedd llawer o bobol gyffredin wedi cadw draw, a’r dyn oedd yn dweud y byddai’r feirws wedi’i orchfygu’n llwyr mewn ychydig wythnosau.

Ac yntau bellach yn gwella, mi allwn baratoi am ragor o frygowthan Churchillaidd amdano’n wrhydri i gyd yn curo’r afiechyd ac yn ailafael yn yr awenau. Ond, siawns erbyn hynny, na fydd pobol wedi gweld trwy’r rhethreg.

Darllen rhagor »

Rhaid cael gwell rheolaeth ar dwristiaeth

Diweddarwyd  

Yr Wyddfa a’i chriw o Lyn Mymbyr Capel Curig

Llun: Golwg360

Mae’r awdurdodau cyhoeddus gan gynnwys y Parciau Cenedlaethol, y cynghorau sir a’r heddlu’n haeddu pob clod am wneud eu gorau i gadw ymwelwyr draw o gefn gwlad Cymru’r wythnos yma.

Mae’r golygfeydd y penwythnos diwethaf o’r miloedd o ffyliaid anghyfrifol yn heidio yma wedi cythruddo llawer ohonom, a pheri inni deimlo o dan warchae.

Y flaenoriaeth i bawb ohonom ar hyn o bryd wrth gwrs ydi cadw’n pobl yn iach, a chymryd pa bynnag gamau sydd eu hangen er mwyn sicrhau hynny.

Mi ddaw yna adeg fodd bynnag pan fydd angen inni feddwl yn ddyfnach am ddyfodol ein hardaloedd ac ystyried yr achosion sydd wrth wraidd y mathau o olygfeydd a welsom yn Eryri ar ac hyd a lled arfordir Cymru.

Darllen rhagor »

Rhwystr a niwsans gwleidyddol ydi’r ‘Chwith’

 
Jeremy Corbyn yn areithio yn Nhy'r Cyffredin a Diane Abbott wrth ei ochr

Jeremy Corbyn

Llun: Ty’r Cyffredin

Wrth wylio aelodau Llafur yn mynd ati i ddewis arweinydd newydd, mae agweddau llawer o ddilynwyr Jeremy Corbyn yn ymylu ar fod yn anghredadwy.

Iddyn nhw, roedd ei arweinyddiaeth yn gymaint o lwyddiant fel mai’r maen prawf pwysicaf wrth ddewis ei olynydd ydi pa un fydd yn aros fwyaf triw i’w ddaliadau a’i bolisïau. Nid pwy a fyddai fwyaf tebygol o allu peri gofid i Boris Johnson, neu â’r siawns orau o arwain Llafur i fuddugoliaeth, ond pa un fydd bellaf i’r chwith yn wleidyddol.

Ar ôl etholiad cwbl druenus, sydd wedi rhoi pum mlynedd o rym dilyffethair i Boris Johnson, mae dilynwyr Jeremy Corbyn yn ceisio’n cysuro trwy ddweud eu ‘bod nhw wedi ennill y ddadl’.

Y cwestiwn sy’n rhaid ei ofyn am y bobl yma ydi: ar ba blaned maen nhw’n byw?

Darllen rhagor »

Buddugoliaeth ar blât i arch-gelwyddgi

Diweddarwyd am  
Boris Johnson a Jeremy Corbyn

Boris Johnson a Jeremy Corbyn yn ystod dadl deledu ITV yn ddiweddar

Llun: ITV / PA Wire

Mae’n wir mai rhaniadau’r gwrthbleidiau oedd yn bennaf gyfrifol am fuddugoliaeth Boris Johnson yr wythnos ddiwethaf.

Dydi hynny, fodd bynnag, ddim yn golygu ei fod o’n haeddu’r un gronyn o barch am y ffordd mae o wedi ennill.

Ni ddylid gadael i neb byth anghofio bod ei ymgyrch – fel ymgyrch y refferendwm yn 2016 – yn ddim byd ond celwyddau o’i dechrau i’r diwedd.

Does dim rhyfedd ei fod o’n apelio’n daer am inni ‘symud ymlaen’ ac ‘uno’, er mwyn osgoi tynnu unrhyw sylw at yr holl dwyllo a fu.

Darllen rhagor »

Trwy bleidleisio tactegol yn unig mae llwyddo

Diweddarwyd am  

Llun: CC0

Mae’n debyg ei bod yn addas nad oedd Boris Johnson ymhlith arweinwyr eraill Ewrop yn yr Almaen heddiw i ddathlu 30 mlynedd cwymp mur Berlin.

Wedi’r cwbl, codi muriau a chau ffiniau ydi hanfod sylfaenol ei holl werthoedd gwleidyddol o a’i gyd-genedlaetholwyr Seisnig gwrth-Ewropeaidd.

Ers iddo ddod yn brif weinidog mae’n amlwg mai nod ei lywodraeth ydi torri hynny ag sy’n bosibl o gysylltiadau rhwng y wladwriaeth Brydeinig a gweddill y cyfandir y mae’n perthyn iddo.

Mewn cyfundrefn wleidyddol gall, byddai arno angen cefnogaeth mwyafrif o’r boblogaeth i allu gwneud hyn.

Darllen rhagor »

Cytundeb dim newid, yn newid dim

 

Llun parth cyhoeddus

Am unwaith, do’n i ddim ymhell ohoni. Mi wnes i ddarogan mai tacteg Boris Johnson fyddai cael newid bach yn y cytundeb i adael ac wedyn ceisio clochdar ei fod o’n newid mawr.

Mi wnes i ddarogan lot o bethau eraill sydd heb ddod yn wir ond, o ran y pwynt yma, dyna sydd wedi digwydd.

Y twyll cynta’

Mae Prif Weinidog y Deyrnas Unedig a’i gefnogwyr yn ceisio rhoi’r argraff ei fod o wedi cael buddugoliaeth ac wedi gorfodi ‘ein ffrindiau a’n cymdeithion’ i blygu trwy ail-agor y trafodaethau.

Darllen rhagor »

Croesi trothwy hynod beryglus

Diweddarwyd am  
Senedd San Steffan ac afon Tafwys - wedi eu goleuo fin nos

Y Senedd yn San Steffan

Llun: Maurice CCA2.0

Yn y senedd nos Fercher, mi welson ni gefnogwyr Brexit yn dangos eu gwir liwiau wrth addel eu cenedlaetholdeb Seisnig mwyaf amrwd.

Prif Weinidog sy’n meddwl ei fod uwchlaw’r gyfraith. Saeson trahaus sy’n meddwl eu bod nhw’n well na phobl eraill. Pobl sy’n casáu’r syniad o unrhyw gydweithredu rhyngwladol ac na allant weld gwledydd eraill ond fel bygythiadau i’w goresgyn.

I lawer ohonom, mae natur ac anian arweinwyr Brexit wedi bod yn gwbl amlwg ers refferendwm 2016. A’n dirmyg tuag atynt yn ymwneud lawn cymaint â’n diwylliant, ein hunaniaeth a’n gwerthoedd ag am unrhyw ystyriaethau economaidd.

Ar ôl nos Fercher, fodd bynnag, mae’n amlwg fod yna drothwy arall hynod beryglus wedi’i groesi.

Darllen rhagor »

Tair rheol anhrefn … tri argyfwng Boris

Diweddarwyd am  

Boris Johnson

Llun parth cyhoeddus

Dylan Iorwerth sy’n ystyried oblygiadau trafferthion y tri diwrnod a’r tair blynedd ddiwetha’…

Mae’n ymddangos bod Boris mewn twll. Os nac oes ganddo fo rhyw ystryw rhyfeddol dan ei lawes, mae ganddo fo bedwar posibilrwydd yn y tymor byr. Dyna ydi …

Argyfwng Un

Cael cytundeb efo’r Undeb Ewropeaidd cyn diwedd Hydref, cael Etholiad Cyffredinol cyn diwedd Hydref, ufuddhau i orchymyn y Senedd a gofyn am estyniad … neu ymddiswyddo.

Darllen rhagor »

Tactegau Boris Johnson yn mynd yn bellach na Brexit

 

Boris Johnson

Llun: Swyddfa Dramor a’r Gymanwlad trwy Flickr

Cyn diwedd y dydd, neu erbyn diwedd yr wythnos o leia’, mi fyddwn ni’n gwybod a ydi tactegau bygythiol Prif Weinidog y Deyrnas Unedig wedi gweithio.

Amser cinio dydd Mawrth, mae’n ymddangos yn debygol y bydd Aelodau Seneddol yn pleidleisio i atal gadael yr Undeb Ewropeaidd heb gytundeb ond wyddon ni ddim be’n union fydd yn digwydd wedyn.

Mae’n ymddangos na fydd Llafur yn syrthio i’r fagl o gefnogi Etholiad Cyffredinol cyn y diwrnod gadael, ac mi allai hynny greu ychydig o banig yn Rhif Deg Downing Street ac arwain at weithredu mwy eithafol fyth.

Beth bynnag ddaw, mae oblygiadau’r hyn sy’n digwydd yn ymestyn ymhell y tu hwnt i benderfyniadau’r hydref. Os ydi hi’n or-ddweud i hawlio bod ‘coup’ wedi digwydd, mae tactegau Boris Johnson yn arwydd peryglus o’r hyn allai fod.

Darllen rhagor »

Prorogio: y Goron ydi rhan o’r broblem

Diweddarwyd am  
Ty'r Cyffredin

Ty’r Cyffredin

Llun: UK Parliment CC 3.0

Does dim syndod fod celwydd ar un ochr, ac ychydig o or-ddweud ar y llall, yn rhan o’r datblygiadau newydd yn nhrafferthion Brexit.

Does neb yn credu go iawn mai rhan o drefn arferol y Senedd ydi’r diddymu tros dro gan Boris Johnson; os felly, pam oedd rhaid iddo fo gymryd cyngor cyfreithiol cyn mentro?

Rhagoedi ydi un cyfieithiad o’r gair prorogue – ond dydi hwnnw ddim yn cynnwys holl gyfoeth y gair Saesneg, yn enwedig y ffaith fod ei ail sillaf yn cyfeirio’n uniongyrchol at y Prif Weinidog presennol.

Does neb chwaith yn amau go iawn mai ei fwriad ydi atal aelodau seneddol rhag cael cyfle i rwystro Brexit heb gytundeb.

Darllen rhagor »

Tanau’r Amazon yn profi ynfydrwydd y syniad o sofraniaeth

Diweddarwyd am  

Y fflamau difaol ym masn yr Amazon yn Brasil

(AP Photo/Eraldo Peres)

All neb ohonom sydd ag unrhyw barch at y ddaear ond teimlo torcalon a dicter wrth weld y tanau sy’n dinistrio cyfoeth amhrisiadwy rhanbarth yr Amazon ar hyn o byd.

Mae’n dangos yn glir inni i gyd pa mor rhyng-ddibynnol ydan ni fel byd, ac mor hanfodol fydd ceisio atebion rhyngwladol i’r argyfyngau sy’n wynebu’r ddynoliaeth.

Mae hefyd yn tanlinellu pwysigrwydd y syniad o etifeddiaeth fyd-eang a chyfrifoldeb at ein gilydd ac at genedlaethau’r dyfodol.

Yn fwy na dim, mae’r tanau yn Brasil yn profi ynfydrwydd yr holl syniad o sofraniaeth – sef y feddylfryd hurt y dylai cenedl-wladwriaethau gael rheolaeth ddi-amod ar eu tiriogaethau.

Darllen rhagor »

O Lanidloes 1839 at Boris Johnson 2019

Diweddarwyd  

Boris Johnson

Llun: Stefan Rousseau/PA Wire

Fel mae’n digwydd, dyddiau Mercher a Iau oedd Gorffennaf 17 ac 18 yn y flwyddyn 1839 hefyd. Union 180 o flynyddoedd yn ôl. Ac yn y Trallwng, roedden nhw’n ddiwrnodau pwysig.

Dyna pryd y cafodd 30 o ddynion eu cosbi am gymryd rhan ym mhrotestiadau Pum Diwrnod o Ryddid yn Llanidloes.

Yn y digwyddiadau hynny, fe lwyddodd criw o Siartrwyr i gipio’r dre’ fach yn Sir Drefaldwyn a’i rheoli, mwy neu lai, nes i’r fyddin gyrraedd.

Yn ôl rhai haneswyr, y Siartrwyr oedd mudiad mawr gwleidyddol cynta’r dosbarth gwaith, wrth iddyn nhw ymgyrchu am hawliau, gan gynnwys yr hawl i bleidleisio i bawb (sori, i bob dyn) ac am y bleidlais gudd.

Darllen rhagor »

Gwrthsefyll y dilyw glas

Diweddarwyd  

Canlyniadau etholiadau Ewrop fesul Sir – gyda’r môr o las yn cynrychioli plaid Brexit

Llun o wefan Wikipedia

Mi fydd Plaid Cymru wedi cael o leiaf rywfaint o le i ddathlu ac ymfalchïo ynddo ar ôl etholiad Ewrop yr wythnos ddiwethaf.

Na, nid am guro’r Blaid Lafur drwy Gymru am y tro cyntaf erioed. Mae hynny i’w briodoli’n llawer mwy i berfformiad truenus Llafur nag i lwyddiant Plaid Cymru. Rhaid cofio mai dim ond trwy groen eu dannedd y llwyddodd Llafur i osgoi dod yn bedwerydd.

Llwyddiant mawr Plaid Cymru yn yr etholiad oedd curo plaid Brexit Farage yn ein tair sir Gymreiciaf – yr unig fannau yng Nghymru lle nad oedd y cenedlaetholwyr Seisnig ar y blaen.

Er mor arwynebol ydi unrhyw fapiau o ganlyniadau etholiadau, mae’r ddelwedd o lecyn gwyrdd yn y gorllewin yn arwydd i’r byd ein bod ni’n wahanol ac nad ydi Cymru wedi cael ei llyncu’n llwyr.

Darllen rhagor »

Cyfle i ddathlu methiant y sefydliad

Diweddarwyd am  
y faner yn cyhwfan

Y faner Ewropeaidd

llun-commons-wikimedia-CC0.jpg

Geiriau un o ganeuon mwyaf poblogaidd Bryn Fôn sy’n dod i’r meddwl wrth wylio Nigel Farage ac ymgeiswyr ei fand un-dyn yn yr etholiad sydd ar ddigwydd:

“… i gyd yn bennau bach

Yn meddwl bod nhw’n rebals

Pan mai nhw ’di’r blydi crach.”

Darllen rhagor »

Brexit am byth!

Diweddarwyd am  
Baner Jac yr Undeb gyda'r gair Brexit drosti

Llun: CC0

Mae Brexitwyr ffyrnig yn dweud eu bod bellach yn fodlon derbyn cytundeb ‘trychinebus’ oherwydd fod crëwr y cytundeb yn mynd.

Mae Jacob Rees-Mogg yn fodlon ei dderbyn er ei fod yn dal i ddweud y bydd yn troi’r Deyrnas Unedig yn gaeth-wladwriaeth i’r Undeb Ewropeaidd … yn hytrach na bod yn aelod mwy na chyfartal fel ar hyn o bryd.

Maen nhw’n ildio oherwydd addewid Theresa May na fyddai hi’n arwain y trafodaethau nesa’ … er na allai hi arwain y trafodaethau beth bynnag am fod ei hygrededd yn Ewrop yn chwilfriw.

Ac, wrth gwrs, dyna’r Prif Weinidog ei hun … os bydd hi’n llwyddo, mi fydd yn ymddiswyddo; os bydd hi’n methu, aros. Perffaith sens.

Darllen rhagor »

Bargen yn nes, ateb yr un mor bell

Diweddarwyd  

Theresa May

Llun: DonkeyHotey trwy Flickr

Roedd Donald Tusk yn llygad ei le ac mi ddylai Gadawyr ac Arhoswyr allu cytuno ar hynny.

O blaid gadael neu beidio, roedd mynd am Brexit heb gynllun yn waeth na gwirion. Mae hynny ynddo’i hun wedi gwastraffu biliynau o bunnoedd a pheryglu cannoedd o filoedd o swyddi.

Yn y diwedd, os bydd Brexit heb gytundeb o gwbl, fydd y ffigurau yna’n ddim ond chwarae bach.

Bargen yn fwy posib

Darllen rhagor »