Prifwyl deithiol mewn enw yn unig?

Diweddarwyd  


Mae’r Eisteddfod wedi cyhoeddi y bydd yn cael ei chynnal yn Sir Conwy yn 2019, ond ni chafodd pobol leol fawr o oleuni mewn cyfarfod cyhoeddus. Mae’r ansicrwydd yn codi cwestiynau am ddyfodol yr holl syniad o Brifwyl deithiol, yn ôl Huw Prys Jones…

Daeth tua 200 o bobol i’r cyfarfod cyhoeddus yn Llanrwst, ac roedd yn amlwg fod brwdfrydedd dros groesawu’r Eisteddfod i’w hardal.

Roedd yno unigolion o bob rhan o sir Conwy, er y byddwn i’n barnu bod y mwyafrif sylweddol ohonyn nhw o ardaloedd gwledig y sir.

Ond os oedden nhw’n disgwyl clywed yn lle bydd yr Eisteddfod yn cael ei chynnal, cael eu siomi wnaethon nhw.

Yr unig wybodaeth ar hyn o bryd ydi mai dau safle sydd dan ystyriaeth –  un ychydig y tu allan i Lanrwst, a’r llall ar gyrion Abergele.

Er bod cyfleoedd i ddweud barn o’r llawr yn y cyfarfod, yr hyn a ddaeth i’r amlwg na fyddai unrhyw ran gan bobol leol yn y penderfyniad.

Lleoliad “ddim yn bwysig”

Neges glir cynrychiolwyr yr Eisteddfod oedd mai Eisteddfod i’r sir gyfan oedd hon – sy’n ddigon teg a rhesymol. Roedden nhw ar dir tipyn mwy sigledig, fodd bynnag, wrth ddadlau fwy nag unwaith nad oedd union leoliad y maes mor bwysig â hynny.

Os ydyn nhw’n cychwyn bychanu arwyddocâd y lleoliad, maen nhw’n agor y drws i amheuon am werth yr holl syniad o Eisteddfod deithiol.

Awgrym arall a wnaed ganddyn nhw oedd mai Llanrwst fyddai fwyaf tebygol o fod yn ganolfan y gweithgarwch trefnu dros y 18 mis nesaf – hyd yn oed os mai yn Abergele y bydd y maes ei hun.

Mae hyn hefyd yn gosod cynsail digon amheus. Pen draw dadl o’r fath ydi y byddai modd i wahanol ardaloedd fod yn gyfrifol am gynnal yr Eisteddfod mewn un neu fwy o leoliadau sefydlog yn eu tro – fel sy’n digwydd efo’r Sioe Fawr, wrth gwrs.

Profiad Eisteddfodwyr

Mae’n wir nad ydi Conwy yn sir fawr. Ond mae hi’n sir amrywiol iawn ei natur ac mae byd o wahaniaeth rhwng y trefi arfordirol a’i hardaloedd gwledig, yn gymdeithasol, yn ddiwylliannol ac yn ieithyddol.

O’r herwydd, mae pa un o’r ddau safle fydd yn cael ei ddewis am wneud gwahaniaeth pur sylfaenol o ran profiad y rhai a fydd yn ymweld â’r Wyl o wahanol rannau o Gymru.

Ai’r un Eisteddfod, er enghraifft, fyddai prifwyl lwyddiannus a hwyliog Dyffryn Clwyd bedair blynedd yn ôl petai hi wedi cael ei chynnal yng nghanol môr o Seisnigrwydd Prestatyn yn lle yn nhref Dinbych?

Ar ben hyn, rhaid cofio mai un o’r siroedd hynny a gafodd eu llunio ar gefn amlen yn ad-drefnu llywodraeth leol 1996 ydi Conwy, heb fawr o arwyddocâd hanesyddol nac o ymdeimlad o berthyn i’r sir ei hun fel y cyfryw.

Balchder bro

Mae balchder bro yn rhan annatod o apêl y gweithgarwch o drefnu’r Eisteddfod.

Rhaid amau a fyddai maes ar safle amhersonol ar yr A55 a gafodd ei ddewis am resymau technegol yn bennaf yn ennyn yr un math o frwdfrydedd ymhlith y gwirfoddolwyr.

Y ddadl arall sy’n flaenllaw mewn unrhyw drafodaethau am ddyfodol yr Eisteddfod ydi pwysigrwydd y waddol ar ei hôl.

Unwaith eto, mae angen bod yn realistig wrth farnu pa fathau o ardaloedd sydd fwyaf tebygol o elwa o ymweliad yr Eisteddfod.

Penderfyniad allweddol

Barn mwy nag un a ddaeth i’r cyfarfod oedd bod rheolwyr yr Eisteddfod eisoes wedi penderfynu ar safle yn Abergele, ac mai ffordd o fraenaru’r tir ar gyfer siomi pobol Llanrwst a Dyffryn Conwy oedd y pwyslais parhaus ar gael maes hwylus.

Mae’n well gen i gadw meddwl agored na mynd mor bell â honni hynny, ac yn sicr dydw i ddim yn amau diffuantrwydd neb o’r cynrychiolwyr yn y cyfarfod.

Eto i gyd, roedd y pwyslais cyson ar gael lleoliad hwylus ac addas i holl ofynion y maes yn codi pryderon bod hyn yn cael ei ddyrchafu ar draul ystyriaethau eraill. Deallaf o ffynhonnell dda fod y feddylfryd hon yn pwyso’n drwm ar lawer o benderfyniadau’r Eisteddfod.

Cwestiynau eraill

Rhaid fydd codi cwestiynau hefyd am ddyfodol yr Eisteddfod ei hun os na fydd hi’n ymarferol ei chynnal mewn ardaloedd fel dyffryn Conwy – a hynny gerllaw darn newydd a llydan o’r briffordd rhwng de a gogledd.

Pe bai’n rhaid dewis, onid gwell fyddai addasu rhywfaint ar faint ac adnoddau’r maes, yn hytrach na bod gofynion y maes yn cyfyngu’n ormodol ar yr ardaloedd y gall ymweld â nhw?

Mi fydd yn werth i selogion y Brifwyl dalu sylw manwl i benderfyniad Cyngor yr Eisteddfod maes o law. Gall fod llawer mwy na lleoliad Eisteddfod Conwy 2019 fod yn y fantol.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd