Eddie Ladd yn arwain y chwyldro

 


Disgo Distaw, Castell Caernarfon (Llun: Non Tudur)
Cafodd Non Tudur ei syfrdanu mewn disgo hanesyddol yng Nghastell Caernarfon…

‘Cofiwch bod y chwyldro yn eich calon’.

Dyna eiriau clo grymus sioe ragorol cwmni Eddie Ladd, Light, Ladd & Emberton yng nghastell Caernarfon, sef Disgo Distaw Owain Glyndŵr. Dyma’r lleoliad olaf ar y daith, yn dilyn cestyll Biwmares, Conwy a Harlech.

Mae Eddie Ladd – a gyflwynodd ei hun o dan ei henw go iawn, Gwenith Owen – yn un o’r artistiaid yna sydd byth yn peidio â rhyfeddu gyda’i syniadau gwreiddiol am sut i droi pishyn o’n diwylliant yn ddarn o gelf.

Odi, mae pobol yn gyfarwydd â syniad disgo distaw – rhoi clustffonau ar eich pen a dawnsio i’r un diwn â phawb arall. Roedd meddwl am ddawnsio yn ddigwmni ac yn sobor ar nos Iau ddim yn apelio rhyw lawer, ond roedd yr arlwy yn ormod o demtasiwn. Glyndŵr ac Eddie Ladd mewn castell? Doedd dim dwywaith amdani.

Gan fod disgwyl i chi ymgolli yn y peth o’r dechrau, mae’n anodd iawn gwneud gwerthfawrogiad o’r gwaith, gan roedd sach gefn yn rhwystr heb son am geisio estyn am feiro a phapur i gofnodi ambell beth.

Fe gawson ni stori gwrthryfel Glyndŵr ar ei hyd mewn steil, ar ruthr, i gyfeiliant caneuon disgo a thecno, ac roedd hi’n amhosib peidio â dechrau “shiglo” yn unol â’r cyfarwyddyd yn eich clustiau. Wrth i ‘Anarchy in the UK’ daranu yn ein clustiau, daeth Gwyn Emberton, partner Eddie Ladd yn y cwmni, i’n canol a sgrialu dawnsio hyd y lle, mewn crys-t ‘Choose Love’. Fe, yn ôl pob tebyg, oedd Owain Glyndŵr.

Fe lwyddon nhw i gyfleu hanes y gwrthryfel a’r ymladd trwy ddawns a’r cyfan i gyfeiliant clasuron disgo fel ‘I Feel Love’ a ‘Together in Electric Dreams’. Chwarae teg, pinaclau pop Cymraeg fel ‘Chwyldro’ gan Gwenno a ‘Gweld y Byd Mewn Lliw’ gan Fand Pres Llarregub oedd yn cael eu chwarae yn y mannau pwysig.

Llwyddiant mawr yr holl beth oedd deuawd Eddie Ladd a’i brawd, y dramodydd a’r darlithydd Roger Owen. Nhw fyddai’n llefaru’r hanes drwy’n clustiau. Eddie yn rhoi’r Gymraeg, yn ei thafodiaeth Sir Aberteifi bert, a’i brawd yn rhoi’r Saesneg – fel pe taen nhw’n chwarae bat-a-phêl eiriol a’r sgript yn tasgu o ffraethineb a gwreiddioldeb. ‘Dewch mlâ’n – oes da rywun mechanised cwrwgl?’ meddai Eddie Ladd, wrth dynnu’r dorf ar ei hôl ar hyd ryw afon ddychmygol. Roedd pedwar rhedwr/dawnsiwr arall yn tywys y dorf a’u hannog i ddawnsio a dim pall ar eu hegni hwythau chwaith.

Mi oedd hi’n amhosib peidio â bod yn rhan o’r lliaws bywiog ar lawntiau’r Castell. Fe gafodd y dorf i gyd yn rhan o dwmpath dawns yn un lle, wrth i Catrin merch Owain Glyndŵr briodi Edmund Mortimer, a fu wedyn farw yng nghwymp castell Harlech yn 1409. A fyddech chi’n gwrthod dawnsio tra bod bachgen bach 7 oed yn ceisio’u gorau i wneud ‘promenâd’?

Yn un rhan, pan waeddodd y ddau ‘Glyndŵr yw gwir dywysog Cymru!’ a ‘Glyndŵr is the True Prince of Wales!’ mi gafwyd bonllef gan ran fwyaf o’r dorf. Eglurodd y ddau nad hyn oedd yr achos ym mhobman. Bu’r ymateb yn Harlech yn un tebyg. “Ro’n nhw’n eitha bywiog yn Biwmares, mae’n rhaid i fi ddweud,” meddai Eddie Ladd. “Ro’n nhw’n mwynhau.”

“Mae yna elfen wleidyddol yn yr hanes,” meddai Roger Owen, “ond y nod yw cael pobol i ddawnsio, i ddod mas o’u hunain, nid eistedd nôl ond cynnig rhywbeth, a dod dros y swildod ar y dechrau.”

Ond colli wnaeth Glyndŵr, a cholli fesul castell – a oedd yn cael eu cynrychioli wrth i’r dorf gasglu yn heidiau o gwmpas handbag (beth arall). “Wps, Aberteifi wedi went,” meddai Eddie Ladd gan gipio un o’r llawr. Roedd ambell i lein yn cyfeirio’n gynnil at yr Iron Ring bondigrybwyll hefyd.

Roedd gwleidyddiaeth yn anochel yn perthyn i’r sioe, wrth i ddau Gymro Cymraeg adrodd hanes arwr pennaf y Cymry, ond hwyl oedd y prif nod. “Roedd hi’n hwyl drwyddi draw ond roedd yna achos reit tu ôl iddo fe hefyd sy’n gafael yn eich corff chi,” meddai Eddie Ladd wrtha i ar y diwedd.

Fe gawson nhw “benrhyddid llwyr” wrth greu’r sioe gan yr awdurdodau yn ôl Eddie Ladd – a CADW yn eu plith. “Ro’n i’n siarad gydag un neu ddau o’r ceidwaid ac o’n nhw’n e’n dweud, ‘o, ry’n ni’n cael cyhwfan baner Glyndŵr weithiau’,” meddai. “Ac wedodd un ohonyn nhw, ‘a bydden i’n cyhwfan e bob dydd os bydden i’n gallu’. Ac ry’n ni wedi cwrdd â lot o geidwaid a staff sy’n dweud ‘wel, Llywelyn Llyw Olaf yw gwir dywysog Cymru.’”

Taith fer oedd hon, sydd wedi cael ymateb brwd ar y cyfryngau cymdeithasol. Ac ateb pendant Eddie Ladd: “Ry’n ni am ei wneud e eto”.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd