Blog Byw: Llyfr y Flwyddyn 2015

Diweddarwyd  

8.25 – Tessa Hadley newydd gyhoeddi mai Patrick McGuinness sydd eto yn ennill y Brif Wobr Saesneg am Other People’s Countries. Angharad Price yn cogio eu bod nhw am wario’r enillion heno, tra bod ei gŵr i ffwrdd.

Pethe’n dirwyn i ben. Ffion Dafis yn diolch i noddwyr, Galeri, y gweisg, Llenyddiaeth Cymru ac eraill am drefnu’r digwyddiad. Sian Lloyd nawr yn diolch i’r chwe beirniaid am eu gwaith trwy’r flwyddyn. “A diolch i chi… mae gweld llond theatr o ddarllenwyr brwd yn fendigedig.” Y ddwy gyflwynwraig i’w canmol am lwyddo i gyflwyno’n yn y ddwy iaith mor slic heno.

Hwyl am y tro. Bydd adroddiad llawn – a chyfweliad gyda’r enillwyr a rhai o’r beirniaid (a rhai answyddogol gobeithio) yng nghylchgrawn Golwg wythnos i heddiw.

8.20 – Y prif wobrau. Annes Glynn  a Kate Woodward, IsGadeirydd Cyngor y Celfyddydau, yn dod i’r llwyfan i gyflwyno’r wobr Gymraeg. Cyffro!

“Tynnu at benllanw blwyddyn a hanner o waith i ni’r beirniaid,” meddai Annes Glynn. “Diolch i Hywel (Griffiths) a Gareth (Potter) am y trafodaethau difyr… y prif emosiwn oedd balchder; nid balchder yn ei gwaith ni, ond balchder o sylweddoli bod  talentau arbennig ymhlith yr awduron y dyddiau yma… Mae’n werth chweil ein bod ni’n cael cyfle i ddathlu’r doniau yma mewn achlysur.”

Yr enillydd wedi gosod y bar “yn eithriadol o uchel,” meddai, ac yn ffon fesur wrth i ni ddarllen gweddill y cynnyrch. “Mi wnaeth y dawn deud ein rhyfeddu ni… ar adegau mi wnaeth y cynnwys ein hysgwyd ni… pleser arbennig gen i gyhoeddi mai enillydd teiwng iawn Llyfr y Flwyddyn 2015 yw Awst yn Anogia gan Gareth F Williams.”

Wel, am flwyddyn i Gareth F. “Diolch yn fawr iawn. Fedra i ddim diolch digon,” meddai. Cofiwch fod cyfweliad llawn gydag e yng nghylchgrawn Golwg yr wythnos yma – wedi ei fuddugoliaeth ryfeddol am y chweched tro yng ngwobr Tir na n-Og – lle mae yn siarad am orffen triniaeth at ganser corn y gwddf. Dyn diymhongar a llenor gweithgar tu hwnt. Llongyfarchiadau mawr iddo.

8.15 – Cyhoeddi gwobr Ffeithiol Greadigol yn Saesneg. Mae Gruff Rhys yn y ras yma am American Interior – ei lyfr yn ôl troed John Evans. “It wears its considerable learning humorously,” meddai Paul Henry, sy’n traddodi. “It was a joy to read.” Llyfr arall yw Other People’s Countries ganPatrick McGuinnes. “Its stylistic qualities… perfectly paced.. for the reader to feel and think in… tender… and in places profound.”

Yr enillydd yw Patrick McGuinness am Other People’s Countries. Patrick yn methu â bod yma; mae ei wraig, yr ysgolhaig Angharad Price yn derbyn y wobr ar ei ran. Anawsterau teithio wedi ei gadw yn Rhydychen, meddai. McGuinness yn diolch i Angharad a’i blant – “it all began when my children asked for stories of my childhood, and the book is for them.” Llongyfarchiadau i Patrick McGuinness, sy’n frodor lleol o Gaernarfon bellach.

8.05 – Categori Ffeithiol Greadigol nawr. Yn y ras: Mwy na Bardd, Kate Crockett; Rhyw Flodau Rhyfel, Llyfr Gwyn Lewis; a 100 o Olygfeydd Hynod Cymru gan Dyfed Elis-Gruffydd.

Hywel Griffiths sy’n cyflwyno’r wobr. Y tair cyfrol, meddai, “o safon uchel…”. Mae llyfr Kate Crockett wedi dod â ni’r Cymry Cymraeg yn agosach at Dylan Thomas, meddai. Llyfr Dyfed Elis-Gruffydd yn “ffrwyth oes o grwydro Cymru… cyfuna wybodaeth ddaearegol gyda hanes a diwylliant mewn modd unigryw. Dyma gyfrol arhosol.”

Rhyw Flodau Rhyfel gan Llyr Gwyn Lewis yn “wahanol, yn uchelgeisiol ac yn heriol… yn siarad â’i genhedlaeth… dyma gyfrol gyffrous tu hwnt.”

Yr enillydd yw Rhyw Flodau Rhyfel gan Llyr Gwyn Lewis. Llyr yn dod i’r llwyfan yn ei siaced lwyd smart. “Mae un person yn falch iawn fy mod i’n ennill y wobr yma, sef Taid, achos mi gaiff siar go helaeth yn yr enillion…” Mae yn diolch i bawb yn y Lolfa, am ei “hiwmro” fe am ei frawddegau hirion. Diolch hefyd i Angharad Price a Sioned Puw Rowlands a wnaeth roi gryn hyder iddo yn y project. Ond y diolch pennaf i’w nain a’i daid gan na fyddai’r llyfr yn bodoli hebddyn nhw. Bu farw’r wncwl, y prif gymeriad yn y llyfr, mewn brwydr yn Palmyra sydd newydd syrthio i ddwylo ISIS. “Felly mae hi’n bwysig nad ydan ni’n anghofio,” meddai. Cymeradwyaeth wresog unwaith eto.

8pm – Categori Ffuglen Saesneg nawr. Tessa Hadley sy’n traddodi. Anodd iawn dewis rhwng “these very fine books,” meddai.

Y wobr yn mynd i Cynan Jones, o Aberaeron, am ei nofel dywyll The Dig. Cynan ddim yma ond ar wyliau yn Groeg – wedi anfon nodyn trwy ei gyhoeddwr yn Granta.

7. 50 – Gareth Potter yn dod i’r llwyfan i gyflwyno gwobr Categori Ffuglen. Cyn cyflwyno bob gwobr, fe welwn glipiau ar y mur o actorion yn darllen darnau o’r llyfrau sydd yn y categori. Ni’n cael darn bywiog o un o storiau tafodiaith ddeheuol o gyfrol Lleucu Roberts, Saith Oes Efa, ond darn reit rymus o Awst yn Anogia gan Gareth F.

Gareth Potter yn dweud bod y gwaith beirniadu “wedi arwain at sgwrsio a tipyn o ddadle.” Ei galon wedi suddo o gael Awst yn Anogia gyntaf oherwydd ei faint ond buan y cydiodd y nofel ynddo. “Nofel hanesyddol gyhyrog arall yw Y Fro Dywyll gan Jerry Hunter,” meddai Gareth Potter.

“Mae’r Stori Fer yn cael ei chynyrchioli’n anrhydeddus iawn yng nghyfrol Lleucu Roberts, Saith Oes Efa,” meddai, gan ddweud bod hon yn gategori cryf eleni.

Y llyfr buddugol yw Awst yn Anogia gan Gareth F Williams, sy’n dal ar ben y cymylau ar ôl cipio gwobr Tir na n-Og yn yr Urdd am y chweched tro!

Gareth F yn diolch i’w fam a’i dad gynta, a’i wraig Rachel a gafodd ei llusgo trwy bentrefi uchel mynyddig Creta ar gyfer ei ymchwil ar gyefr y llyfr. “Mae hi wedi chwysu chwartia, peth bach.” Diolch hefyd i Nan ac Alwyn Elis, Gwasg Gwynedd am fentro i gyhoeddi epig o nofel sy’n cael ei defnyddio i ddal drysau yn agored.

Diolch wedyn i’w dair golygyddes, Nan Elis, Marian Beech a Bethan Gwanas. “Roedd fy nghalon i’n gwaedu dros y tair,” meddai. “Mae Bethan bellach yn cael ei hadnabod fel ‘Bethan ‘you can’t see the join’ Gwanas’.” Llongyfarchiadau mawr i Gareth F Williams. Cymeradwyaeth wresog iawn iddo heno.

7.40 – Paul Henry sy’n cyflwyno gwobr categori Barddoniaeth Saesneg. Bydd Telling Tales gan Patience Agbabi fel y bydd My Family and Other Superheroes gan Jonathan Edwards yn denu darllenwyr newydd i farddoniaeth, meddai. Y trydydd yw cyfrol Tiffany Atkinson, So Many Moving Parts. “These poems cut deep into the human condition,” meddai Paul Henry am gerddi Atkinson. “Like all fine poetry, attains the universal.”

Tiffany Atkinson sy’n ennill y categori Barddoniaeth Saesneg. “I really didn’t see that coming,” meddai hi wrth dderbyn y wobr.

**

7.35 Nawr, at enillydd y Categori Barddoniaeth. Yn cyflwyno mae Annes Glynn. “Mi oedd y ffrwyth unigol yn flasus… cerddi cyhyrog sydd eto’n llwyddo i fod yn ddwys a thynes a gawson ni gan Meic Stephens yn ei gyfrol Wilia… roedd y Wenhwyseg yn canu’n hyfryd yn ein clustiau wrth ei darllen. Yn Un Stribedyn Bach gan Rhys Iorwerth… casgliad cynnil eu crefft… amrywiol o ran ystyr a naws… a greodd undod a wnaeth ein plesio ni yn fawr…. Er mai Storm ar Wyneb yr Haul yw teitl cyfrol Llyn Gwyn Lewis, cerddi mwyn sensitif sydd rhwng y cloriau…”

Gwobr y categori yn mynd i “gyfrol orffenedig gan fardd sy’n feistr ar ei gyfrwng… llais cry’ cenhedlaeth neilltuol…’

Un Stribedyn Bach gan Rhys Iorwerth sy’n mynd â hi.

**

Enillydd Gwobr y Bobol yn Saesneg yw Jonathan Edwards am ei gyfrol My Family and Other Superheroes.

7.35 – Owain Schiavone yn dweud ei bod hi’n dda gweld ambell gerddor ar y rhestrau eleni. “Sôn ydw i am Rhys Iorwerth a Llyr Gwyn Lewis” – cyfeiriad smala at las-grwpiau roc y ddau lenor, sef Quidest a Violas.

Enillydd Barn y Bobol yw Saith Oes Efa – Lleucu Roberts – enillydd y Fedal Ryddiaith 2014. Lleucu yn diolch i bobol y Lolfa am eu cefnogaeth ‘ar hyd y blynyddoedd. Diolch yn fowr i chi.’ Llongyfarchiadau mawr iddi a diolch i bawb a bleidleisiodd ar wefan golwg360.

7.30 – Ffion Dafis sy’n agor y noson, yn croesawu Band Pres Llanreggub sydd yn mynd i gyfeilio yn fyw i’r digwyddiad a chroesawu’r enillwyr i’r llwyfan. Nawr mae Sian Lloyd yn cyflwyno yn Saesneg. “Noson a hannar o’n blaenau ni” yn ôl Ffion Dafis, wrth ddweud bod 17 o awduron ar bigau’r drain heno. Beirniaid Cymraeg wedi darllen tua 50 o lyfrau a’r beirniaid Saesneg wedi darllen tua 90. Cymeradwyaeth wresog i’r 17 o lenorion.

Yn ein hatgoffa y bydd enillydd pob categori yn cael £2,000 yr un a thlws o waith llaw y gofa Angharad Pearce Jones, a’r prif enillydd yn y ddwy iaith yn cael £6,000 yn ychwanegol. Nawr at Wobr y Bobol golwg360. Owain Schiavone yn dod i’r llwyfan.

7.15 – Pethau yn cynhesu wrth i bawb ddod i mewn i’r theatr. Ymhlith yr awduron yn y cyntedd y tu allan oedd Gareth F Williams, sydd newydd ennill gwobr llyfrau plant Tir na n-Og am y chweched tro a heno yma i glywed a fydd ei nofel epig Awst yn Anogia yn mynd a hi; Jerry Hunter sydd yn y ras am ei nofel Y Fro Dywyll ond nid am ei nofel fentrus Ebargofiant; a Llyr Gwyn Lewis, sydd newydd ddychwelyd o wythnos draw yn Kiel yn yr Almaen gyda’i gyhoeddwr Lefi Gruffudd yn yr Ŵyl Nofelau Cyntaf Ewropeaidd yn hyrwyddo ei ‘gyfrol ryddiaith’ (sydd ar y Rhestr Ffeithiol Greadigol), Rhyw Flodau Rhyfel; a Rhys Iorwerth yn sefyll wrth y bar, ac ar y Rhestr am ei gyfrol hardd o gerddi, Un Stribedyn Bach.

Seren y noson efallai yw Gruff Rhys, sydd wedi dychwelyd i fro ei gynefin (wel, bron a bod) i glywed a fydd ei lyfr American Interior sydd ar Restr Fer y categori Ffeithiol Greadigol Saesneg yn fuddugol.

Mae’r dorf yn tawelu. Mae hi’n 7.25pm ac yn bryd i’r sbloets ddechrau.

18:20 – Croeso un ac oll i flog byw golwg360 yn seremoni fawreddog Llyfr y Flwyddyn 2015 o Galeri Caernarfon.

Heno fe gawn glywed pwy fydd chwe enillydd y categorïau unigol yn y ddwy iaith – sef Ffuglen (nofelau neu gyfrolau storïau byrion yw’r rheiny gan amlaf), Ffeithiol Greadigol a Barddoniaeth – cyn gwybod pwy fydd dau brif enillydd y wobr yn y Gymraeg a Saesneg.

Bydd enillydd pob categori yn derbyn gwobr o £2,000, gyda’r prif enillwyr yn y ddwy iaith yn derbyn £6,000 yn ychwanegol.

Hefyd bydd golwg360 yn cyflwyno’r llun hyfryd yma gan Ffion Roberts Drakley yn wobr i brif enillydd Barn y Bobol golwg360.

Pob lwc i bawb.

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd