Mwy na nodau

Diweddarwyd am  


Gareth Williams - dylanwad caneuon Cymraeg
Wrth i Ŵyl y Dyn Gwyrdd fynd rhagddi yn nyffryn Wysg, Dylan Iorwerth sy’n edrych yn ôl ar ŵyl fawr y cwm drws nesa’, Gŵyl Jazz Aberhonddu …

Efallai nad oes cymaint o sêr mawr Americanaidd yn dod i Aberhonddu ag oedd yn yr 1990au ond, rhywsut, mae’r Ŵyl Jazz yn gwreiddio’i hun yn ddyfnach yn ei thir ei hun.

A lle’r oedd hi ar wasgar mewn pebyll a than drionglau o gynfas lliw, mae hi bellach yn gwneud defnydd llawnach o ychydig o adeiladau’r dre’.

Un o’r mwya’ trawiadol o’r rheiny ydi’r Eglwys Gadeiriol a’r cyfuniad o awyrgylch defosiynol ac acwstig da yn troi ambell i gyngerdd yn brofiad dwys.

Roedd hi’n freuddwyd cael chwarae yno, meddai’r enwoca’ o jazzwyr y penwythnos, Courtney Pine a’i fersiwn o ‘Amazing Grace’ ar y clarinet bas yn dangos pam. Roedd yn ddigon call i’w chadw hi’n berffaith syml a phur, heb ddim ond newid cyweirnod ac ambell i nodyn plyg.

Syml oedd cyfeiliant y bianyddes Zoe Rahman hefyd a’i gwallt yn llythrennol yn cyrraedd at sêt y piano. Ond pan oedd angen, ar ganeuon eraill, roedd hithau’n tynnu seiniau dwfn, clasurol bron, o’r offeryn i redeg hyd y muriau cerrig.

Pan grwydrodd Courtney Pine i gefn yr eglwys, y tu cefn i’r gynulleidfa, roedd y sain fel pebai’n dod o’r awyr ac yntau wedyn yn cerdded i lawr trwy’r canol, fel offeiriad yn ei ddu a’r clarinet fel thuser yn gwasgaru nodau.


Andrea i Joan - Motis a Chamorro
Cadw’r gân yn syml a wnaeth Andrea Motis hefyd wrth roi fersiwn o Hallelujah Leonard Cohen – hi, y ferch 16 oed a’i band o Barcelona. Hi’n dangos aeddfedrwydd rhyfeddol gyda llais a thrwmped ac ambell gên Gatalan yn gymysg â ffefrynnau Saesneg.

Y tu cefn iddi, roedd Joan Chamorro ar fas a sacs – y dyn a ddaeth o hyd i’r gantores yn blentyn 11 oed. Roedd rhywfainto rhyddmau’r Môr Canoldir yn y gerddoriaeth, yn arwydd o allu jazz i lyncu a thrawsffurfio dylanwadau.

Sŵn emynau a chaneuon Cymraeg oedd yr islais yn nwy o alawon Gareth Williams a’r Power Trio – un brydferth, hiraethus, i gofio am Hedd Wyn ac Alun Lewis, beirdd y ddau ryfel byd, ac un arall, leddf, yn deyrnged i’r hanner Cymro, Bill Evans, un o fawrion gwirioneddol piano jazz.

Dyw Gareth Williams ddim yn siarad Cymraeg ond mae’n adnabod y caneuon a recordiau’r tenor David Lloyd yn ddylanwad pwysig arno. Gyda dau gerddor o Gymru, Laurence Cottle ar y bas a’r drymiwr Ian ‘Ianto’ Thomas, mae’r triawd yn gyfuniad o bwer a swyn, yn enwedig mewn ೢcân fel a Welshman in New York, sydd wedi ei hysbrydoli’n rhannol gan dafarn Dylan Thomas, y White Horse.

Un o’r cerddorion Cymreig mwya’ gwreiddiol ydi Huw Warren, o Abertawe gynt, bellach o gylch Porthmadog. Mae’n rhan o bob math o brosiectau gwahanol ac yn gerddor preswyl Gŵyl Aberhonddu, gan dynnu gwahanol gyfuniadau at ei gilydd.

‘Tails for Wales’ oedd ei brosiect y tro yma a chaneuon wedi eu hysbrydoli’n rhannol gan ei brofiadau ei hun. Roedd Dylan Thomas yma eto ond dyfeisgarwch di-ildio Huw Warren ydi ei gryfder mawr a’r tro yma, roedd ei fab, Zoot, ar y drymiau a’r basydd o Gymro Cymraeg, Huw Vaughan Williams, yn uned dynn wrth ei ochr.

Huw Williams fydd un o sêr jazz y dyfodol, ac yntau’n arwain ei fand ei hun o gerddorion ifanc oedd yn gyd-fyfyrwyr yn Llundain. Yn llinach rhai fel Charles Mingus, mae’n arwain o’r cefn ac ef yw cyfansoddwr y caneuon.

A dyna sut y daeth un o gerddi mawr T.H. Parry-Williams i Ŵyl Jazz Aberhonddu am y tro cynta’; mae ‘Hon’, sy’n enw ar y prosiect hefyd, yn gân llawn gwrthdaro i gyfleu agweddau cymysg y bardd – a’r cerddor – at eu diwylliant eu hunain.

I fi, roedd yna sŵn canu gwerin a hyd yn oed organ capel yn yr ychydig fariau cynta’ cyn i’r pump cerddor gydio yn y darn. A nhwthau i gyd yn cyd-ddyfeisio – yn hytrach na bod rhai’n chwarae a’r gweddill yn cyfeilio – mae band fel hyn yn creu siapiau sain yn fwy nag alawon traddodiadol.

Ond roedd yna un gân arall, wirioneddol gofiadwy, ar ôl, gan y gitarydd Martin Taylor, sydd wedi bod yn ymweld ag Aberhonddu ers 30 mlynedd a mwy ac yn un o noddwyr y clwb jazz lleol.

Sŵn canu gwerin yr Alban oedd yn y dôn a sgrifennodd o i gofio ei fab, a fu farw yn 21 oed pan oedden nhw’n byw yng ngorllewin y wlad. Am rai blynyddoedd, mi fethodd y cerddor a gwneud dim, nes i ychydig nodau dreiddio i’w feddwl a throi yn alaw ‘One Day’.

Erthyglau perthnasol

Sylwadau

Nid yw Golwg360 yn gyfrifol am y sylwadau isod nac o angenrheidrwydd yn cytuno â nhw.

Rheolau Cyfrannu | Nodi Camddefnydd

Rheolau Cyfrannu

Gofynnwn yn garedig i ddarllenwyr wneud defnydd doeth o’r gwasanaeth sylwadau – ni ddylid ymosod ar unigolion na chynnwys unrhyw sylwadau a all fod yn enllibus. Meddyliwch cyn teipio os gwelwch yn dda.

Er mwyn cael trafodaeth dda, gofynnwn i chi ddefnyddio eich enw go iawn a pheidio â chuddio y tu ôl i ffugenwau.

Gofynwn yn garedig i bawb ddarllen canllawiau Cyfrannu i elfennau rhyngweithiol Golwg360 yn ofalus cyn gadael sylwadau ar y gwasanaeth.

Iawn

Nodi Camddefnydd

Os ydych chi’n credu bod y neges yma’n torri rheolau’r wefan, cliciwch ar y faner nodi camddefnydd sy’n ymddangos wrth sgrolio dros unrhyw sylwad. Os bydd tri pherson yn anhapus, bydd y neges yn dod yn ôl at Golwg360 i’w ddilysu.

Iawn

Straeon poblogaidd