RSS

Golwg360

MwyCau 

Pedwar Cymro i’w gwylio yn 2017

Cyhoeddwyd Mawrth 24, 2017 gan Y Blog Criced.

Tagiau: aneurin donald, Kiran Carlson, Lukas Carey, Morgannwg, Owen Morgan


Y troellwr addawol, Owen Morgan (Llun Clwb Criced Morgannwg)
“Siomedig ond calonogol” oedd asesiad prif hyfforddwr Clwb Criced Morgannwg, Robert Croft o’r tymor diwethaf.

Siomedig yn yr ystyr fod y tîm wedi tangyflawni’n sylweddol yn y Bencampwriaeth ar ôl anelu am ddyrchafiad i’r Adran Gyntaf, a gorffen yn wythfed allan o naw.

Ond calonogol o safbwynt y ffaith fod cynifer o Gymry da  yn torri drwodd i’r tîm cyntaf erbyn hyn.

Cafodd nifer o’r chwaraewyr ifainc gyfleoedd i serennu’r tymor diwethaf oherwydd anafiadau i rai o’r chwaraewyr mwya’ profiadol, ac mae’n deg dweud iddyn nhw wneud y gorau o’r cyfleoedd hynny drwyddi draw.

Os yw Morgannwg am fod yn llwyddiannus y tymor hwn ym mhob fformat, fe allai cyfraniadau rhai o’r to iau fod yn allweddol.

Dw i’n sgrifennu hwn ddeuddydd ar ôl clywed am golli John Derrick, yr hyfforddwr oedd yn bennaf gyfrifol am feithrin rhai o’r talentau ifainc hyn wrth iddyn nhw ddringo’u ffordd i fyny timau Cymru ac i mewn i system sirol Morgannwg.

Pa well teyrnged iddo fe y tymor hwn na phe bai rhai o’r Cymry hynny roedd e wedi dylanwadu arnyn nhw’n allweddol i lwyddiant Morgannwg y tymor hwn ac i osod seiliau’r bennod nesaf yn hanes y sir?

Dyma bedwar i’w gwylio …

Owen Morgan

Y Cymro Cymraeg, fu’n chwarae i Bontarddulais dros y blynyddoedd diwethaf, oedd y noswyliwr cyntaf erioed i daro cant i Forgannwg pan gyflawnodd y gamp ar gae New Road yng Nghaerwrangon fis Awst y llynedd. Ac yntau wedi ennill ei le yn y tîm ugain pelawd yn wreiddiol fel troellwr llaw chwith, gyda’r bat y gwnaeth ei gyfraniad mwyaf i’r tîm yn ail hanner y tymor.

Ei 103 heb fod allan oedd ei ganred cyntaf i’r sir, a’r batiad hwnnw’n allweddol i sicrhau ail fuddugoliaeth Morgannwg yn unig yn y Bencampwriaeth y tymor diwethaf. Arhosodd e wrth y llain am fwy na phump awr, gan ddangos aeddfedrwydd a dycnwch a allai fod mor bwysig i Forgannwg yn y gêm pedwar diwrnod y tymor hwn.

Yn dilyn ymddeoliad y troellwr llaw chwith profiadol, Dean Cosker, ddiwedd y tymor diwethaf, fe allai Owen Morgan gael ei ystyried yn brif droellwr y tîm ac yntau ond yn 22 oed.

Aneurin Donald

Ben arall y llain ar y diwrnod hanesyddol hwnnw yn New Road y tymor diwethaf roedd y batiwr 24 oed o Abertawe, Aneurin Donald.

Roedd e ei hun wedi creu hanes fis cyn hynny, wrth daro 234 yn erbyn Swydd Derby ym Mae Colwyn. Fe bellach yw’r chwaraewr ieuengaf erioed i sgorio dau gant i Forgannwg, gan guro record John Hopkins o bum mlynedd.

Fe wynebodd e 123 o belenni cyn cyrraedd y garreg filltir – yr un faint o belenni â’r canred dwbl cyflymaf yn hanes y gêm, gan efelychu camp cyn-chwaraewr amryddawn Morgannwg, Ravi Shastri. Fe darodd e 26 pedwar a 15 chwech, oedd wedi torri record ei gyd-chwaraewr Graham Wagg o 11 chwech yn erbyn Swydd Surrey yn Guildford yn 2015.

Erbyn diwedd y tymor, roedd Aneurin Donald wedi sgorio dros 1,000 o rediadau dosbarth cyntaf, y chwaraewr ieuengaf erioed i gyrraedd y garreg filltir i Forgannwg, gan guro record un o fawrion y sir, Matthew Maynard.

Kiran Carlson

Torri record hefyd wnaeth Kiran Carlson y tymor diwethaf, yn ei dymor cyntaf gyda’r sir. Y batiwr 18 oed o Gaerdydd bellach yw’r chwaraewr ieuengaf yn hanes Morgannwg i daro canred dosbarth cyntaf.

Adeg ei 101 heb fod allan yn erbyn Swydd Essex yn Chelmsford, roedd e 104 o ddiwrnodau’n iau na Mike Llewellyn, deilydd blaenorol y record oedd wedi sgorio 112 heb fod allan yn erbyn Prifysgol Rhydychen yn 1972.

Yn ystod y batiad, fe adeiladodd e ac Owen Morgan bartneriaeth o 128.

Yr hyn oedd fwya’ rhyfeddol am gamp Kiran Carlson oedd mai hon oedd ei drydedd gêm yn unig i’r sir. Yn ei gêm gyntaf ychydig wythnosau cyn hynny, fe gipiodd e bum wiced am 28, ac yntau ond yn droellwr achlysurol.

Lukas Carey

Daeth y bowliwr cyflym o Bontarddulais i amlygrwydd ar gae San Helen fis Awst y llynedd wrth iddo chwarae yn ei gêm gyntaf i’r sir yn erbyn Swydd Northampton.

Cafodd ei ychwanegu’n hwyr at y garfan ar gyfer y gêm a chipio tair wiced am 59 yn y batiad cyntaf, a phedair wiced am 92 yn yr ail fatiad.

Absenoldeb Graham Wagg, oedd yn cael cyfle i orffwys, oedd y prif reswm y cafodd Lukas Carey ei gynnwys yn y tîm ar gyfer y gêm ac fe chwaraeodd e mewn dwy gêm arall wedi hynny.

Cawn weld a all un o’r bowlwyr mwyaf addawol a chyffrous i ddod drwy rengoedd Morgannwg ers sawl blwyddyn adennill a chadw ei le yn y tîm y tymor hwn.

Dyddiau’r daffodil?

Ugain mlynedd yn ôl, fe enillodd Morgannwg dlws Pencampwriaeth y Siroedd, a arweiniodd at gyhoeddi llyfr ‘Daffodil Days’ gan Grahame Lloyd. Sibrydiwch hyn yn dawel, ond mae gobaith gyda’r criw yma o Gymry ifainc yn y tîm am ddilyniant i’r gyfrol honno dros y blynyddoedd i ddod.

Argyfwng newyn – beth all Cymru’i wneud

Cyhoeddwyd Mawrth 24, 2017 gan Blog Meddwl.

Tagiau: Achub y Plant, Argyfwng Dwyrain Affrica, Richard Powell


Richard Powell (Llun Achub y Plant)
Mae gen i berthynas gymhleth iawn gyda thechnoleg gwybodaeth. Weithiau, rydw i’n casáu fy nghyfrifiadur, ond i fod yn onest, rydw i’n dibynnu yn fawr arno ar gyfer fy ngwaith o ddydd i ddydd.

Er hyn, ar hyn o bryd yn Nwyrain Affrica, mae miliynau o bobl yn dibynnu ar bobol sydd yn gweithio gyda thechnoleg fel hyn, i helpu i gyd-lunio ymateb i’r argyfwng newyn mwyaf y mae’r byd wedi’i weld.

Dim ond ymateb cydlynol ac ar raddfa enfawr sydd yn mynd i helpu i achub bywydau. Dyma ble mae cyfrifiaduron a thechnoleg gwybodaeth yn chwarae eu rhan.

Mae cyfrifiaduron a thechnoleg gwybodaeth yn ein galluogi i fonitro’r sychder parhaus ac i weithredu’r cynlluniau parodrwydd ac i gychwyn yr hyn sydd yn ôl pob tebyg yr ymateb mwyaf yn ein hanes. Ac wrth gwrs, mae’n caniatáu i mi a fy nhîm yn y gwledydd sydd yn cael eu heffeithio i chwarae ein rhan fechan ein hunain yn yr ymdrech i achub bywyd miliynau.

Dim ond saith mlynedd sydd wedi pasio ers newyn enfawr diwethaf yn Nwyrain Affrica. Rydw i’n cofio’r cyfnod hwnnw’n dda.

Yr adeg hynny, doedd yna ddim tîm yn gweithio gyda mi, felly roedd yn rhaid i mi deithio i dair gwlad oedd wedi’i heffeithio ar ben fy hun. Roedd hedfan uwchben y tir moel a chrasboeth am oriau, neu ymweld â gorsafoedd bwydo yn ffordd hynod o effeithiol o ddeall pa mor ansefydlog yw byw yn y rhan honno o’r byd. Mae’n dangos pa mor agored yw’r rhanbarth i newid hinsawdd.

Yr adeg honno, fe gafodd nifer o lywodraethau ac asiantaethau eu cyhuddo o fod yn rhy araf i weithredu ac, o ganlyniad, fe wnaethon ni amcangyfrif fod dros 200,000 o bobol a fuasai wedi medru cael eu hachub wedi marw.

Ond ddim y tro hwn.

Mae tomennydd o bast cnau-mwnci wedi cael ei ddosbarthu eisoes, ac mae dŵr a chludwyr dŵr wedi bod yn dosbarthu dŵr ers wythnosau, ond mae’r galw amdano’n anferth.

Dyma pam fod cyfrifiaduron a thechnoleg gwybodaeth mor bwysig – mae’n ein galluogi i gyfathrebu, cydlynu a chynyddu’r ymateb i raddfa na welwyd o’r blaen.

Mae’n bwysig ein bod yn parhau i ymgyrchu a gweithredu mor galed ag erioed. Gall eich cyfraniadau chi helpu ni i achub bywydau. Diolch.

 

Mae’r Pwyllgor Argyfyngau Brys (DEC) yn dod a 13 o elusennau cymorth blaenllaw at ei gilydd i godi arian mewn cyfnod o argyfwng.

I gyfrannu i Apêl Dwyrain Affrica, ewch www.dec.org.uk, ffoniwch 0370 60 60 610, neu tecstiwch HELPU i 70000 i gyfrannu £5. Gallwch hefyd gyfrannu yn mewn Swyddfeydd Post neu mewn banciau stryd fawr.

BLOG: Maen nhw’n dechrau dawnsio ar y dibyn


GO brin fod Nicola Sturgeon, Arweinydd yr SNP, wedi clywed am y dywediad Cymraeg “Os na fydd gryf, bydd gyfrwys”, a ddeilliodd heb os o brofiad gwlad fach yn byw yng nghysgod ei chymydog mawr am ganrifoedd.

Ond, a welwyd erioed enghraifft well o’r dywediad hwn ar waith yn y byd gwleidyddol wedi ei chyhoeddiad fore Llun y bydd ei Llywodraeth yn cynnal Refferendwm arall ar Annibyniaeth i’r Alban cyn 2019?

Roedd y Prif Weinidog Theresa May yn paratoi  i gyhoeddi Erthygl 50 i adael yr Undeb Ewropeaidd yr wythnos hon yn dilyn cwblhau’r broses drafod yn Nhy’r Cyffredin heno. Byddai wedi rhagweld bonllefau o gymeradwyaeth o’r wasg boblogaidd ac y byddai hynny oll yn rhoi gwynt yn ei hwyliau wrth baratoi ar gyfer y trafodaethau gyda’r Undeb Ewropaidd.

Ond cafodd hynny oll ei danseilio’n ddiseremoni gan gyhoeddiad annisgwyl ac hynod gyfrwys Prif Weinidog Yr Alban, yn y datganiad urddasol a wnaed ganddi yn Bute House, Caeredin. Gyda chymaint yn tybio y byddai’n gwneud y cyhoeddiad hwn yng nghynhadledd yr SNP, roedd gwneud hynny yn rhinwedd ei rol fel Prif Weinidog yr Alban, yn hytrach nag arweinydd yr SNP yn symudiad meistrolgar ar ei rhan.

Ar yr olwg gyntaf felly, mae’n ymddangos fod Sturgeon wedi cyflawni stroc go iawn fan hyn trwy achub y blaen ar Theresa May,  ac yn wir wedi gwanio sefyllfa Prif Weinidog Prydain yn ddifrifol.

Wedi’r cwbwl, roedd Theresa May wedi’i hargyhoeddi ei hun nad oedd Nicola Sturgeon o ddifrif am gynnal ail refferendwm ac mai bygythiadau gwag oedd ei rhybuddion am y posibiliad hwnnw. Oherwydd y dybiaeth honno, teimlodd nad oedd rhaid iddi gyfaddawdu o gwbl gyda galwadau yr SNP i geisio sicrhau lle arbennig i’r Alban yn y Farchnad Sengl fel rhan o ddêl Brexit Prydain.

Mae’r hyn a ddigwyddodd wedyn yn adlewyrchu’n wael iawn ar grebwyll gwleidyddol Theresa May. O gofio bod hyn yn dilyn yn sgil y penderfyniad i gosbi’r hunan-gyflogedig yn y gyllideb wythnos ddiwethaf a thorri addewid sylfaenol ym maniffesto y Torïaid- y cwestiwn amlwg sy’n codi rwan ydi, a yw May allan o’i dyfnder yn Brif Weinidog?

Fydd hyn ddim yn syndod o gwbwl i’r rhai sydd yn gwylio ei pherfformiadau prennaidd ac aneffeithiol yng nghwestiynau’r Prif Weinidog pob dydd Mercher. Does dim o’r sglein a’r rhwyddineb ar ei draed a oedd yn nodweddu David Cameron yn perthyn iddi o gwbwl, a Jeremy Corbyn er mor anobeithiol ydi’r creadur hwnnw fel cyfathrebwr yn cael y llaw uchaf arni yno yn amlach na pheidio.

Yn fwy difrifol, mae datganiad Nicola Sturgeon yn golygu y bydd llaw negydu Llywodraeth Prydain yn llawer iawn gwannach wrth baratoi i drafod gyda’r Undeb Ewropeaidd rwan. Yn gyntaf wrth gwrs bydd dim modd i’r Prif Weinidog ddatgan ei bod yn siarad ar ran Prydain “Unedig” wrth ddechrau trafod.

Yn ail, roedd hawliau i bysgota oddi ar arfordir yr Alban a chyfoeth olew a nwy Yr Alban yn rhan allweddol o  gynllun negydu y Llywodraeth wrth geisio taro bargen gydag Ewrop. Mae’r tships bargeinio hynny wedi eu cipio’n ddramatig oddi ar y bwrdd bellach. Roedd mandarins yr Undeb Ewropeaidd eisoes wedi penderfynu i yrru bargen galed iawn gyda Llywodraeth Phrydain.

Bellach, mi fyddan nhw am droi’r sgriws hyd yn oed yn dynnach. Dydi o ddim yn amhosib y byddan nhw hefyd yn ceisio hwyluso dadl Yr Alban y dylent etifeddu aelodaeth Undeb Ewropaidd yn ddi-dor wrth i Lywodraeth Prydain adael yn 2019.

Mae’n bosib y gall Theresa May geisio ad-ennill peth o’i hygrededd wleidyddol wrth benderfynu na chaiff Yr Alban gynnal ei refferendwm tan fod Brexit wedi ei gwblhau. Ond hyd yn oed pe bai hynny’n digwydd, mae’n anodd peidio dod i’r casgliad ei bod hi’n nesau’n beryglus at y dibyn bellach.

Does ryfedd fod Michael Gove a Boris Johnson ill dau wedi cynyddu eu proffiliau unigol yn sylweddol dros yr wythnosau diwethaf. Tybed yn wir oedd y ddau wedi rhagweld o’r cychwyn mai traed moch fyddai’n digwydd gyda Brexit ac y byddai’n well i’r ddau ohonynt gadw eu powdr yn sych am y tro?

Ond mae’n ddawns ddigon peryglus i Nichola Sturgeon hithau. Hyd yn oed pe bai hi’n cael ei dymuniad i gynnal refferendwm yn ystod y cyfnod y mae’r negydu yn mynd rhagddo hefo’r Undeb Ewropeaidd, gan y byddai sylw Llywodraeth Prydain wedi ei rannu rhwng dau elyn, mae pob refferendwm yn loteri llwyr mewn gwirionedd.

Mae yna hefyd berig mawr o “voter fatigue” o gofio’r holl etholiadau/refferenda sydd wedi eu cynnal yn Yr Alban ers 2014, ac y caiff yr SNP ei beio am lusgo pobl i bleidleisio unwaith eto.

Ac os oes rhaid iddi ildio i ddymuniad May i gynnal y refferendwm yn dilyn cwblhau Brexit, does dim sicrwydd o gwbl y byddai gan yr SNP fwyafrif i allu galw annibyniaeth yn y Senedd yn Holyrood erbyn 2020.  Byddai’r SNP wedi bod mewn grym am 13 o flynyddoedd erbyn hynny, a’r etholwyr efallai wedi cael digon arnynt.

Ond efallai mai’r elfen anoddaf un i Nichola Sturgeon yw sefyllfa’r Undeb Ewropaidd ei hun dros y blynyddoedd nesaf. A fydd y ddadl ddiamwys fod Yr Alban wedi dewis aros yn yr Undeb Ewropaidd yn y refferendwm y llynedd yn wahanol i Loegr yn cario cymaint o bwysau mewn sefyllfa lle y gallai bodolaeth yr Undeb honno ei hun fod mewn perig?

Yr wythnos hon, mae etholiad cyffredinol yn yr Iseldiroedd, ac mae’n debyg iawn y bydd pleidiau sydd am adael yr Undeb yn gwneud yn dda iawn. Y mis nesaf, mae etholwyr Ffrainc yn cael dweud eu dweud, ac unwaith eto y mae yna deimladau cryfion yn erbyn yr Undeb Ewropeaidd ac awydd am weld sofraniaeth gwadwriaeth Ffrainc yn cael ei ail-sefydlu yno.

A fydd y prosiect Ewropeaidd yn cael ei chwalu neu o leiaf yn cael ei ail- ddychmygu’n sylweddol iawn dros y 18 mis nesaf? A fyddai hynny yn cyfiawnhau’r penderfyniad a wnaeth Lloegr a Chymru i adael y llynedd, ac yn tanseilio dadl yr SNP am aros mewn UE sydd ddim yn bodoli mwyach?

Os mai NA fydd hi eto yn yr ail refferendwm, dyna ddiwedd ar yrfa Nichola Sturgeon. A dyna berig fydd diwedd y freuddwyd o annibyniaeth i’r Alban hefyd.  Mewn amgylchiadau felly, mae’n anorfod y byddai Llywodraeth Llundain yn deddfu yn erbyn cynnal unrhyw pleidlais arall ar refferendwm am genhedlaeth arall o leiaf. Mae’n fwy na thebyg hefyd y byddent yn dewis tynnu llawer o bwerau o Holyrood a’u hail-sefydlu yn San Steffan.

O gofio hyn, mae yna risgiau anferthol yn wynebu Nichola Sturgeon mewn galw refferendwm yn y sefyllfa gyfnewidiol iawn sydd ohoni ar hyn o bryd. Ond tybed ydi hi eisoes yn meddwl am ddull arall, rhagor na chynnal refferendwm ymrannus ac ansicr arall? Hynny ydi, galw Etholiad Cyffredinol yn Holyrood rhywbryd yn ystod y flwyddyn nesaf, gyda’r SNP yn sefyll ar docyn o  ddatgan annibyniaeth pe baent yn ennill mwyafrif arall.

Efallai y bydd yna bethau yn digwydd dros y misoedd nesaf allai gyfiawnhau hynny-  megis Llywodraeth Prydain yn ymddwyn yn eu dull trahaus arferol tuag at Yr Alban. Trwy ddulliau confensiynol fel hyn y mae’r rhan fwyaf o wledydd wedi ennill eu hannibyniaeth yn ystod y ganrif ddiwethaf, a dim ond dyrnaid o wledydd sydd wedi gwneud hynny trwy refferendwm mewn gwirionedd.

Ac wrth gwrs, byddai’n haws i’r SNP sicrhau eu bod yn llwyddiannus y tro hwn trwy ddilyn y trywydd hwn.

“Events dear boy, events” oedd ateb Harold Wilson i gwestiwn ynghylch beth oedd y broblem fwyaf a wynebai unrhyw wleidydd.  Wrth i Theresa May a Nichola Sturgeon ddawnsio ill dwy ar ben y dibyn gwleidyddol dros y misoedd nesaf, diau y caiff hyn ei wireddu eto fyth yn hanes y ddwy arweinydd a fydd yn brwydro am einioes wleidyddol y naill a’r llall yn y frwydr fawr sydd i ddod. Mae’n anodd dychmygu sefyllfa lle na fydd un o’r ddwy yn plymio dros y dibyn hwnnw maes o law.

BLOG: Dim cyfundrefn gyfreithiol annibynnol i Gymru – ar hyn o bryd

Cyhoeddwyd Mawrth 15, 2017 gan Blog Meddwl.

Tagiau: Cadeirydd, Caerdydd, Cyfreithwyr, Datganoli, Enid Rowlands, SRA


Enid Rowlands (Llun: SRA)
Ers fy mhenodi’n Gadeirydd lleyg cyntaf yr Awdurdod Rheoleiddio Cyfreithwyr (SRA) yn 2015, rwyf wedi ymrwymo i ddod allan o’r swyddfa a chydweithio’n agos â phobol yng Nghymru.

Yr wythnos ddiwetha’, bues i a fy mwrdd ym Mae Caerdydd, gan gyfarfod â rhyw 80 o bobol o’r sector cyfreithiol a’r tu allan iddo er mwyn dyfnhau’n dealltwriaeth.

Un pwnc trafod oedd a ddylid cael awdurdodaeth gyfreithiol ar wahân i Gymru. Mae’n eglur bod corff cynyddol o gyfraith Gymreig, ac mae’n sicr yn drafodaeth ddiddorol.

Yn rhinwedd fy swydd fel rheoleiddiwr, dw i ddim yn credu mai’n rôl ni yw pleidio’r naill ochr neu’r llall yn y ddadl. Mater i gyhoedd a llywodraeth Cymru yw hyn.

Ar hyn o bryd, mae’n ymddangos mai cadw’r trefniadau presennol yw’r dewis ar y cyfan ond, wrth gwrs, fe allai hynny newid dros y blynyddoedd. Felly byddwn yn monitro’r drafodaeth yn ofalus, i sicrhau ein bod yn deall y goblygiadau ar gyfer ein gwaith ni ac ar gyfer diogelu defnyddwyr yng Nghymru.

Er enghraifft, un peth sy’n ganolog i’n gwaith yw pennu a gorfodi safonau ac ymddygiad proffesiynol uchel i gyfreithwyr. Rydym yn nodi egwyddorion allweddol yn ein rheolau, megis diogelu buddiannau cleientau – er enghraifft, drwy gadw eu harian a’u gwybodaeth yn ddiogel.

Fforddio gwasanaeth cyfreithiol

Nid dim ond sgyrsiau mewn digwyddiadau a chyfarfodydd ffurfiol sy’n bwrw goleuni ar yr hyn sy’n bwysig i bobol. Rwy’n siarad â phobol ledled y wlad ynghylch gwasanaethau cyfreithiol.

Mae llawer i’w ddathlu ynglŷn â sector cyfreithiol Cymru. Gyda 450 o ffyrmiau a bron 5,000 o gyfreithwyr, mae trosiant y sector yn fwy na £380m ac fe dyfodd 3% y llynedd. Ond mae sylwadau rwy’n eu clywed mewn amrywiaeth mawr o sgyrsiau’n dadlennu problemau sy’n peri pryder.

Mae yna broblem o hyd bod gormod o bobol yn methu fforddio gwasanaethau cyfreithiol.

Pwysig

Mae gwasanaethau cyfreithiol yn bwysig i ni i gyd. Maen nhw’n gallu helpu ar rai o’r adegau pwysicaf yn ein bywydau – wrth brynu tŷ, ymdrin â chyflogwr diegwyddor, neu drafod tor perthynas.

Mae ymchwil yn dangos bod pobol yn credu bod gwasanaethau cyfreithiol yn rhy ddrud, hyd yn oed pan fydd pobol yn sylweddoli bod ganddyn nhw broblem gyfreithiol – a fydd llawer ddim yn sylweddoli. Dim ond un ym mhob 10 o bobol sy’n defnyddio cyfreithiwr neu fargyfreithiwr pan fydd ganddyn nhw broblem gyfreithiol.

Mae’n rhaid ei bod yn anghywir bod gennyn ni system ddwy-haen lle mae’r mwyafrif mawr yn methu cael gafael ar y cymorth angenrheidiol i orfodi neu i amddiffyn eu hawliau.

Mae yna drafodaeth ddilys ynghylch rôl Cymorth Cyfreithiol i fyd i’r afael â’r broblem hon, ond nid dyna’r ateb i bopeth. Does gan y cyllid cyhoeddus mo’r adnoddau i gau’r bwlch. Beth felly all y sector ei hunan ei wneud i’w gwneud yn haws i bobl sicrhau cymorth?

Gwell gwybodaeth i’r cyhoedd

Rwy’n croesawu dyfarniad diweddar yr Awdurdod Cystadleuaeth a Marchnadoedd (CMA) fod angen diwygiad er mwyn gwasanaethu’r cyhoedd yn well. Maen nhw’n argymell mwy o dryloywder.

Rwy’n cytuno bod diffyg gwybodaeth am wasanaethau cyfreithiol yn rhan o’r broblem. Mae pobl yn cael eu gadael i wneud dewisiadau dall am ei bod yn anodd cael yr wybodaeth y mae ei hangen er mwyn cymharu darparwyr a gwneud penderfyniadau gwybodus.

Rydym wrthi’n ystyried sut y gallai pobl gael gwybodaeth ystyrlon am wasanaethau, ansawdd a phrisiau, er mwyn chwilio am fargen well. Bydd dysgu gwersi o sectorau eraill lle mae hyn wedi digwydd yn barod – o ynni i wasanaethau ariannol – yn siŵr o helpu.

Dylai symudiad o’r fath helpu i greu marchnad gyfreithiol fwy agored a chystadleuol sy’n sbarduno mwy o ddewis a gwasanaethau mwy fforddiadwy. Bydd o fantais hefyd i’r busnesau bach sy’n ffurfio asgwrn cefn economi Cymru. Gall ffyrmiau cyfraith helpu’r rhain i dyfu a llwyddo: o gyflogi eu gweithiwr cyntaf i gwblhau eu gwerthiant ar-lein neu eu hallforiad cyntaf. M

ae ar economi agored, cystadleuol angen sector cyfreithiol agored, cystadleuol.

Tra na fydd y mwyafrif yng Nghymru’n gallu fforddio gwasanaethau cyfreithiol, allwn ni ddim fforddio parhau i wneud yr un hen bethau.

Gwasanaethau cyfreithiol i bawb, nid i’r lleiafrif


Enid Rowlands
Mae llawer i’w ddathlu ynglŷn â sector cyfreithiol Cymru. Gyda 450 o ffyrmiau a bron 5,000 o gyfreithwyr, mae trosiant y sector yn fwy na £380m ac fe dyfodd dri y cant y llynedd.

Ond mae sylwadau rwy’n eu clywed mewn amrywiaeth mawr o sgyrsiau’n dadlennu problemau sy’n peri pryder. Mae yna broblem o hyd bod gormod o bobol yn methu fforddio gwasanaethau cyfreithiol.

Mae gwasanaethau cyfreithiol yn bwysig inni i gyd. Maen nhw’n gallu helpu ar rai o’r adegau pwysicaf yn ein bywydau – wrth brynu tŷ, ymdrin â chyflogwr diegwyddor, neu drafod tor perthynas. Mae ymchwil yn dangos bod pobol yn credu bod gwasanaethau cyfreithiol yn rhy ddrud, hyd yn oed pan fydd pobol yn sylweddoli bod ganddyn nhw broblem gyfreithiol – a fydd llawer ddim yn sylweddoli. Dim ond un ym mhob 10 o bobol sy’n defnyddio cyfreithiwr neu fargyfreithiwr pan fydd ganddyn nhw broblem gyfreithiol.

Mae’n rhaid ei bod yn anghywir bod gennyn ni system ddwy-haen lle mae’r mwyafrif mawr yn methu cael gafael ar y cymorth angenrheidiol i orfodi neu i amddiffyn eu hawliau. Mae yna drafodaeth ddilys ynghylch rôl Cymorth Cyfreithiol i fyd i’r afael â’r broblem hon, ond nid dyna’r ateb i bopeth. Does gan y cyllid cyhoeddus mo’r adnoddau i gau’r bwlchsector ei hunan ei wneud i’w gwneud yn haws i bobl sicrhau cymorth?

Gwell gwybodaeth i’r cyhoedd

Rwy’n croesawu dyfarniad diweddar yr Awdurdod Cystadleuaeth a Marchnadoedd (CMA) fod angen diwygiad er mwyn gwasanaethu’r cyhoedd yn well. Maen nhw’n argymell mwy o dryloywder.

Rwy’n cytuno bod diffyg gwybodaeth am wasanaethau cyfreithiol yn rhan o’r broblem. Mae pobol yn cael eu gadael i wneud dewisiadau dall am ei bod yn anodd cael yr wybodaeth y mae ei hangen er mwyn cymharu darparwyr a gwneud penderfyniadau gwybodus.

Rydym wrthi’n ystyried sut y gallai pobol gael gwybodaeth ystyrlon am wasanaethau, ansawdd a phrisiau, er mwyn chwilio am fargen well. Bydd dysgu gwersi o sectorau eraill lle mae hyn wedi digwydd yn barod – o ynni i wasanaethau ariannol – yn siŵr o helpu.

Dylai symudiad o’r fath helpu i greu marchnad gyfreithiol fwy agored a chystadleuol sy’n sbarduno mwy o ddewis a gwasanaethau mwy fforddiadwy. Bydd o fantais hefyd i’r busnesau bach sy’n ffurfio asgwrn cefn economi Cymru.

Gall ffyrmiau cyfraith helpu’r rhain i dyfu a llwyddo: o gyflogi eu gweithiwr cyntaf i gwblhau eu gwerthiant ar-lein neu eu hallforiad cyntaf. Mae ar economi agored, cystadleuol angen sector cyfreithiol agored, cystadleuol.

Bydd gwell tryloywder yn agor cyfleoedd i ffyrmiau cyfraith Cymru. Bydd ffyrmiau sy’n darparu gwasanaethau perthnasol sy’n hwylus ac yn rhoi gwerth am arian yn ffynnu.

Tra na fydd y mwyafrif yng Nghymru’n gallu fforddio gwasanaethau cyfreithiol, allwn ni ddim fforddio parhau i wneud yr un hen bethau. Gallai gwell gwybodaeth, ynghyd â’r camau eraill rydyn ni’n eu cymryd i gael gwared ar fiwrocratiaeth ddiangen a chreu marchnad fwy agored a chystadleuol olygu bod anghenion pobl gyffredin yn cael eu diwallu’n well. Bydd hynny’n newyddion da i’r cyhoedd, busnes a’r economi.

Dod allan o’r swyddfa

Ers fy mhenodi’n Gadeirydd lleyg cyntaf yr Awdurdod Rheoleiddio Cyfreithwyr (SRA) yn 2015, rwyf wedi ymrwymo i ddod allan o’r swyddfa a chydweithio’n agos â phobl yng Nghymru.

Ein gwaith ni yw sicrhau y gall y cyhoedd ymddiried bod cyfreithwyr yn gweithio yn ôl safonau uchel, a hybu sector cyfreithiol cystadleuol, agored sy’n darparu gwasanaethau fforddiadwy. Yr unig fodd inni wneud y gwaith hwn yn effeithiol yw siarad yn gyson â’r rhai y mae’n gwaith yn effeithio arnyn nhw.

Rydym yn awyddus i sicrhau bod ein gwaith yn adlewyrchu tirwedd polisi Cymru ac yn ei gymryd i ystyriaeth yn llwyr. Felly, dros y ddwy flynedd ddiwethaf rydym wedi bod yn cydweithio’n agos â phawb o Aelodau’r Cynulliad i grwpiau defnyddwyr, ffyrmiau cyfraith i academyddion, Aelodau Seneddol i gyfreithwyr, ac wrth gwrs y cyhoedd.

Awdurdodaeth gyfreithiol ar wahân i Gymru

Yr wythnos hon, bues i a fy Mwrdd ym Mae Caerdydd, gan gyfarfod â rhyw 80 o bobl o’r sector cyfreithiol a’r tu allan iddo er mwyn dyfnhau’n dealltwriaeth.

Un pwnc trafod oedd a ddylid cael awdurdodaeth gyfreithiol ar wahân i Gymru. Mae’n eglur bod corff cynyddol o gyfraith Gymreig, ac mae’n sicr yn drafodaeth ddiddorol.

Yn rhinwedd fy swydd fel rheoleiddiwr, dwy ddim yn credu mai ein rôl ni yw pleidio’r naill ochr neu’r llall yn y ddadl. Mater i gyhoedd a llywodraeth Cymru yw hyn. Ar hyn o bryd, mae’n ymddangos mai cadw’r trefniadau presennol yw’r dewis ar y cyfan ond wrth gwrs fe allai hynny newid dros y blynyddoedd.

Felly byddwn yn monitro’r drafodaeth yn ofalus, i sicrhau ein bod yn deall y goblygiadau ar gyfer ein gwaith ni ac ar gyfer diogelu defnyddwyr yng Nghymru.

Er enghraifft, un peth sy’n ganolog i’n gwaith yw pennu a gorfodi safonau ac ymddygiad proffesiynol uchel i gyfreithwyr. Rydym yn nodi egwyddorion allweddol yn ein rheolau, megis diogelu buddiannau cleientau – er enghraifft, drwy gadw eu harian a’u gwybodaeth yn ddiogel.

Nid yw’r egwyddorion hyn yn debyg o newid ac rwy’n gwybod y bydd diogelu defnyddwyr bob amser yn bwysig i’r sector cyfreithiol, sut bynnag y bydd yn datblygu.

FIDEO: Golwg ar y Bae

Cyhoeddwyd Mawrth 10, 2017 gan Cymru.

Tagiau: cynulliad, senedd


Gareth Hughes yn crynhoi cwestiynau'r Prif Weinidog yr wythnos hon
Golwg ar y Bae – cyfres fideo wythnosol gan golwg360 yn crynhoi digwyddiadau’r Senedd.

Yn rhifyn diweddaraf Golwg ar y Bae, byddwn ni’n edrych ar gwestiynau’r Prif Weinidog yr wythnos hon – “no score draw” oedd hi yn ôl y sylwebydd gwleidyddol, Gareth Hughes.

Bydd cyfweliad hefyd â Rhys Taylor, un o ymgeiswyr y Democratiaid Rhyddfrydol yn yr etholiadau lleol eleni, ar drothwy eu cynhadledd genedlaethol yn Abertawe.

A sut mae Plaid Cymru wedi delio â helbul tribiwnlys Neil McEvoy dros yr wythnos ddiwethaf? Ddim yn dda iawn, medd Gareth Hughes.

A hithau’n ddiwrnod rhyngwladol y merched dydd Mercher, cafodd ymgyrch newydd ei ddechrau i osod placiau porffor ledled Cymru i gofio merched nodedig ein hanes – bu golwg360 yn ffilmio yn y lansiad.

BLOG: “Does ond un Makélélé” meddai Paul Clement

Cyhoeddwyd Chwefror 24, 2017 gan Pêl-droed.


Paul Clement
Alun Rhys Chivers sy’n trafod trip Abertawe i Chelsea yfory…

“Mae e’n chwaraewr canol cae amddiffynnol, yn fy marn i. Mae e’n chwaraewr o safon ac mae e’n gallu rhedeg gyda’r bêl. Mae e’n pasio’n dda. Ond dyw e ddim yn rhywun sy’n adnabyddus am sgorio neu greu goliau. Pan fo’r bêl gyda chi, cadwch e oddi wrtho fe. Mae e mor dda wrth ryng-gipio a thorri ymosodiadau.”

Gallai Paul Clement yn hawdd iawn fod yn siarad am ei is-hyfforddwr Claude Makélélé. Ond na, dyma ddisgrifiad prif hyfforddwr Abertawe o N’Golo Kante, chwaraewr canol cae amddiffynnol Chelsea, sy’n debygol o herio’r Elyrch brynhawn fory. Mae’r gŵr o Ffrainc eisoes wedi dechrau mewn 24 allan o 25 o gêmau i Chelsea y tymor hwn, gan sgorio un gôl – hanner cyfanswm Makélélé mewn pum tymor gyda’r clwb o Lundain.

Mae’r cymariaethau rhwng y ddau chwaraewr yn parhau trwy eu cyswllt â’r Eidalwr Claudio Ranieri. Rhyfedd o fyd, felly, fod yr Eidalwr yntau wedi cael ei ddiswyddo gan Gaerlŷr neithiwr ar drothwy’r gêm fawr rhwng Abertawe a Chelsea. Tra bod Makélélé wedi cael ei ddenu i Chelsea gan Ranieri, gadael Ranieri a Chaerlŷr a wnaeth Kante er mwyn symud i Chelsea. £16 miliwn gostiodd Makélélé yn 2003 pan symudodd e i Stamford Bridge. Talodd Chelsea ddwywaith cymaint am Kanté dair ar ddeg o flynyddoedd yn ddiweddarach.

Er y cymariaethau, “does ond un Makélélé”, yn ôl Paul Clement, sy’n disgwyl i’r gŵr a gafodd ei eni yn y Congo ond a fagwyd yn Ffrainc gael croeso cynnes gan ffyddloniaid Stamford Bridge.

“Mae Kante yn chwaraewr rhyfeddol. Fe wnaeth e mor dda yng Nghaerlŷr. Fe wnaeth Caerlŷr yn dda i recriwtio’r fath chwaraewr. Mae e wedi symud o Gaerlŷr i Chelsea yn ddi-drafferth. Gallwch chi ddeall pam fod y cymariaethau [â Makélélé] yn cael eu gwneud. Ond does ond un Makélélé!”

Pum mlynedd yn Chelsea

Er bod Makélélé yn cyfadde yn ei hunangofiant, Claude Makélélé Tout Simplement fod ganddo fe “atgofion hyfryd” o’i gyfnod yn Chelsea, doedd y pum mlynedd yn sicr ddim yn fêl i gyd.

Fe ymunodd e â’r clwb ar ddechrau ‘prosiect’ Roman Abramovich i weddnewid clwb oedd, ar ei orau, yn deilwng o le yng nghanol tabl yr Uwch Gynghrair. Ac yntau wedi costio £16 miliwn ar y pryd, roedd yn cael ei ystyried yn un o’r hoelion wyth oedd â’r gallu i wireddu breuddwyd a gweledigaeth y perchennog o godi’r tîm i uchelfannau’r Uwch Gynghrair.

Mae dwy gwpan y gynghrair, un gwpan FA a dwy fedal enillydd yr Uwch Gynghrair yn dyst i’r llwyddiant a gafodd yng nghrys glas Chelsea, ynghyd â thri o’i gydwladwyr – Emmanuel Petit, William Gallas a Marcel Desailly – rhwng 2003 a 2008. Ond fe adawodd dan gwmwl. Fe ddaeth ei gyfnod yn Llundain i ben gyda ffrae â phrif weithredwr y clwb ar y pryd, Peter Kenyon.

Dychwelyd i Stamford Bridge

Serch hynny, mae lle arbennig o hyd yng nghalonnau’r cefnogwyr i ‘Kéké’. Ac mae Paul Clement yn disgwyl iddo gael croeso cynnes yn Stamford Bridge.

“Dw i’n credu y bydd Claude yn cael derbyniad gwych. Mae e mor adnabyddus. Roedd e’n arwr yn y clwb. Dw i’n credu ei fod e’n cyffroi wrth feddwl am fynd nôl.”

Pan fydd Makélélé yn cerdded allan i gae Stamford Bridge yn aelod o dîm hyfforddi Paul Clement ac Abertawe, fe fydd e’n gwireddu’r hyn a ddywedodd cyn-reolwr Ffrainc, Raymond Domenech amdano yn rhagair ei hunangofiant yn 2009.

“Mae ei ddyfodol, i fi, ar yr ystlys. Dyw e ddim credu bod ganddo fe’r gallu i fod yn rheolwr. Ond mae ganddo fe’r gallu. Cafodd ei eni i fod yn hyfforddwr. Rhaid i’r byd pêl-droed beidio â cholli Kéké.”

Am y tro, dyw diffyg profiad y Ffrancwr yn poeni dim ar Paul Clement, sy’n awyddus i dynnu sylw at nodweddion Makélélé fel ysbrydolwr ac ysgogwr y gall rhai o chwaraewyr ifainc yr Elyrch ei edmygu.

Claude Makélélé – yr is-hyfforddwr

“Does gyda fe ddim llawer o brofiad o hyfforddi. Ond yr hyn sydd gyda fe yw’r gallu i adnabod chwaraewyr ar lefel un-i-un. Mae ganddo fe wybodaeth wych o’r gêm gan ei fod e wedi chwarae ar lefel mor uchel. Mae e’n cyfathrebu’n dda â’r chwaraewyr mewn grwpiau bach, a rhoi perlau o wybodaeth iddyn nhw am yr hyn ddylen nhw ei wneud mewn sefyllfa arbennig. Mae e’n cyffwrdd â phobol wrth siarad â nhw.”

Does wybod eto a fydd Makélélé yn dal i fod yn Abertawe’r tymor nesa’, ond un peth sy’n sicr, fe fydd e a Paul Clement yn gwneud yn fawr o’u cyfle ddydd Sadwrn i brofi fod ganddyn nhw bartneriaeth fydd yn ddigon i gadw’r Elyrch yn yr Uwch Gynghrair y tymor nesa’. Ai arwain ei dîm allan yn Stamford Bridge ddydd Sadwrn fydd uchafbwynt gyrfa Paul Clement hyd yn hyn, tybed?

“Roedd yn wych cael arwain y tîm allan yn Anfield. Roedd yn wych cael arwain y tîm allan yn Manchester City. Ond mae sut fydda i’n teimlo am hynny’n dibynnu sut mae’r gêm yn mynd.”

Mae Paul Clement eisoes wedi profi ei hun drwy arwain ei dîm i fuddugoliaeth dros Lerpwl yn Anfield, a chael ei enwi’n rheolwr y mis fis diwethaf. Mae ei daith yntau a’i is-hyfforddwr wedi mynd â nhw i Real Madrid, Paris St. Germain a Chelsea. Ond fe allai eu taith ddiweddaraf i Stamford Bridge – cyn mis prysur ym mis Mawrth sy’n cynnwys gemau yn erbyn Burnley, Hull a Bournemouth – benderfynu a fydd yr Elyrch yn suddo neu’n arnofio rhwng nawr a mis Mai.

BLOG FIDEO: ‘Top ten’ William Williams Pantycelyn

Cyhoeddwyd Chwefror 10, 2017 gan Blog Meddwl.

Tagiau: 1817, emynau, trichanmlwyddiant, william williams pantycelyn


Mae Delyth Morgans Phillips yn Ysgrifennydd Cymdeithas Emynau Cymru ac wedi ymchwilio’n helaeth i emynau Cymraeg gan gynnwys gwaith William Williams Pantycelyn.

Fel rhan o ddathliadau 300 mlynedd geni’r emynydd, mae’n rhestru yma’r deg emyn y mae hi wedi’u dewis fel y goreuon…

10. Rwy’n dewis Iesu a’i farwol glwy’

Un o nodweddion rhai o emynau Williams Pantycelyn yw symlrwydd. Ac emyn syml ac uniongyrchol iawn sy’n dod i’r degfed safle gen i. Emyn 305 yn Caneuon Ffydd:

Rwy’n dewis Iesu a’i farwol glwy’

yn Frawd a Phriod imi mwy;

ef yn Arweinydd, ef yn Ben,

i’m dwyn o’r byd i’r nefoedd wen.

Beth mwy sydd ishe’i ddweud mewn gwirionedd? Mae Pantycelyn yn dweud taw Iesu yw ei bopeth. Fe sy’n rhoi pwrpas a nod i’w fywyd, hyd yn oed yn rhoi iddo dragwyddoldeb. Mae gan yr emynydd sawl enw ar gyfer Iesu, ac mewn cwta pedair llinell fe gewn ni ‘Brawd’, ‘Priod’, ‘Arweinydd’ ac ‘yn Ben’. Does dim rhyfedd fod rhai yn canmol gwaith Pantycelyn fel bardd, yn ogystal ag emynydd.

9. Iesu, Iesu, rwyt ti’n ddigon

Geiriau digon syml sydd ym mhennill cynta’r emyn rwy’n ei osod yn y nawfed safle, sef ‘Iesu, Iesu, rwyt ti’n ddigon’ – emyn rhif 320 yn Caneuon Ffydd.

Iesu, Iesu, ‘rwyt ti’n ddigon,
‘rwyt ti’n llawer mwy na’r byd;
mwy trysorau sy’n dy enw
na thrysorau’r India i gyd:
oll yn gyfan
ddaeth i’m meddiant gyda’m Duw.

Roedd Williams Pantycelyn yn ddyn reit gefnog, doedd dim arwydd o brinder arian yn ei deulu fe. Ac eto, i Bantycelyn ac i Gristnogion drwy’r oesoedd, nid pa mor iach yw’r cyfrif banc sy’n cyfri. All neb fynd â’i gyfoeth gydag e o’r byd hwn p’run bynnag. Yn dilyn ei dröedigaeth, rhoddodd Williams heibio’r syniad o fynd yn feddyg, ac yn hytrach ymroi ei holl amser i wasanaethu’i Arglwydd Iesu, i bregethu ac ysgrifennu cannoedd o emynau.

8. O llefara, addfwyn Iesu

Un peth sy’n taro rhywun o ddarllen ac o ganu emynau Williams Pantycelyn yw pa mor onest mae e. Erbyn hyn efallai bod rhywun yn cael y syniad ei fod e’n Gristion gloyw heb unrhyw wendid. Ond roedd e ei hunan yn cyfaddef ei fod e’n wynebu anawsterau ac ofnau ac amheuaeth, fel pob crediniwr arall. Yr emyn sy’n dod i’r wythfed safle, rhif 340 yn Caneuon Ffydd, ‘O llefara, addfwyn Iesu’. Y pennill clo sy’n neilltuol yn fy marn i:

Dwed dy fod yn eiddo imi,
mewn llythrennau eglur, clir;
tor amheuaeth sych, digysur,
tywyll, dyrys, cyn bo hir;
‘rwy’n hiraethu am gael clywed
un o eiriau pur y ne’,
nes bod ofon du a thristwch
yn tragwyddol golli eu lle.

7. Fy Nuw, fy Nhad, fy Iesu

Yr emyn sy’n dod i’r seithfed safle yw ‘Fy Nuw, fy Nhad, fy Iesu’, emyn 330 yn Caneuon Ffydd. Rydw i eisoes wedi sôn bod Pantycelyn wedi ymroi i wasanaethu’i Arglwydd drwy bregethu a sgrifennu emynau. Roedd e’n un o arweinwyr y Methodistiaid cynnar gyda Daniel Rowland a Howel Harris. Ac un gweithgarwch a gynyddodd yn y cyfnod hwnnw oedd yr arfer o gynnal seiadau – pobol yn cwrdd i drafod eu ffydd. Mae hynny’n arferiad sydd wedi mynd mas o ffasiwn erbyn hyn, ac ry’n ni wedi mynd yn swil iawn i sôn am ein ffydd a’n profiadau a’n ofnau. Ond dymuniad Pantycelyn yw ei fod e’n cael y cyfle a’r nerth i siarad am ei Waredwr bob cyfle posib:

O Arglwydd, rho im dafod

na thawo ddydd na nos

ond dweud wrth bob creadur

am rinwedd gwaed y groes;

na ddelo gair o’m genau

yn ddirgel nac ar goedd

ond am fod Iesu annwyl

yn wastad wrth fy modd.

6. Dros bechadur buost farw

Rwy’n dod nôl at ddyndod Williams ac at ei onestrwydd e ar gyfer yr emyn sy’n y chweched safle gen i – ‘Dros bechadur buost farw’, emyn 517 yn Caneuon Ffydd. Gallech ddweud ei fod e’n emyn digon trwm ac anodd. Emyn sy’n canolbwyntio ar farwolaeth Iesu ar y Groes yw e, ac felly yn naturiol, does dim disgwyl iddo fod yn rhywbeth ‘joli’. Ond mae Williams yn gweld ei wendid, ac er ei fod e’n cyfaddef hynny’n blwmp ac yn blaen, does dim byd hunan dosturiol yma chwaith. Y cwpled syml sy’n taro deuddeg yw:

Dwed i mi, a wyt yn maddau

cwympo ganwaith i’r un bai?

Mae e hefyd yn canu am yr euogrwydd ‘sy’n cydbwyso â mynyddoedd mwya’r llawr’. Nid dyma’r unig dro iddo ddweud rhywbeth tebyg, fel y gwelwn ni yn nes ymlaen yn y rhestr.

5. Tyred, Iesu, i’r anialwch

Emyn sy’n aml iawn yn cael ei ganu ar y dôn fyd-enwog ‘Blaenwern’ yw’r emyn sy’n dod i’r pumed safle – emyn 730 yn Caneuon Ffydd. Doedd Williams yn bendant ddim yn byw mewn anialwch. Mae Pantycelyn yn fferm neis, gyda thir pori da. Mae’r emyn yn sôn hefyd am fieri sydd o’i gwmpas. Eto, rhywbeth digon dieithr i’r emynydd, dybiwn i. Ond mae i’r emyn yma farddoniaeth a sylwedd. Ac o briodi’r emyn gyda ‘Blaenwern’, fe gewch chi rywbeth arbennig iawn sy’n codi calon rhywun wrth ei ganu. Yn arbennig felly wrth ganu’r trydydd pennill:

Ar dy allu ‘rwy’n ymddiried:

mi anturiaf, doed a ddêl,

dreiddio drwy’r afonydd dyfnion,

mae dy eiriau oll dan sêl;

fyth ni fetha a gredo ynot,

ni bu un erioed yn ôl;

mi â ‘mlaen, a doed a ddelo,

graig a thyle, ar dy ôl.

4. Cyfarwydda f’enaid, Arglwydd

Os oedd Williams Pantycelyn yn nghanol yn yr anialwch a’r mieri yn yr emyn diwetha’ gen i, mae e’n teithio ar hyd ‘llwybrau culion, dyrys, anodd’ yn yr emyn rwy’n ei osod yn y pedwerydd safle. ‘Cyfarwydda f’enaid, Arglwydd’ yw hwnnw, emyn 737 yn Caneuon Ffydd. Yn wahanol i’r diffeithwch serch hynny, yr oedd Williams yn gyfarwydd â chymoedd cul ac â llwybrau diarffordd. Fe deithiodd e gannoedd o filltiroedd bob blwyddyn ar gefn ceffyl i bregethu ac i seiadu ac i werthu’i lyfrau emynau. Un o’r penillion rwy’n dueddol o’i ddyfynnu amlaf yn fy mywyd bob dydd yw pennill olaf yr emyn hwn:

Cul yw’r llwybyr imi gerdded,

is fy llaw mae dyfnder mawr,

ofn sydd arnaf yn fy nghalon

rhag i’m troed fyth lithro i lawr:

yn dy law y gallaf sefyll,

yn dy law y dof i’r lan,

yn dy law byth ni ddiffygiaf

er nad ydwyf fi ond gwan.

Fe ddechreues i adrodd y geiriau pan ddes i licio mynd i gerdded fel gweithgarwch yn fy oriau hamdden. A phob tro y byddem ni’n cerdded tamaid o lwybr arfordir Ceredigion er enghraifft, byddai sawl cyfle i sôn am y dyfnder ‘is fy llaw’, chwedl Pantycelyn.

3. O iachawdwriaeth gadarn

Mae’n rhaid i fi gyfaddef fod gwahaniaethu rhwng y tri emyn sy’n dod i’r brig wedi bod yn dipyn o job.

Efallai nad yw hi’n rhwydd i esbonio bob amser pam fod emyn neu ddarn o lenyddiaeth neu gerddoriaeth yn cydio yn rhywun, dim ond fod e’n cyffwrdd â’r galon. Rhywbeth felly yw hi gyda fi a’r emyn sy’n dod i’r trydydd safle. ‘O iachawdwriaeth gadarn’, emyn 509 Caneuon Ffydd. Dyw e ddim yn emyn mor gyflawn o bosib â’r emyn sy’n dod i’r ail safle, a dyw e ddim mor ddramatig â’r emyn sy’n dod i’r brig. Ond mae’r emyn yma a thôn odidog David Jenkins, ‘Penlan’, yn llwyddo i gyffwrdd â ’mhen ac â ’nghalon. Mae’n siŵr taw mewn cymanfa (neu gynulleidfa fawr o ryw fath, o leiaf), y cenais i’r emyn yma am y tro cyntaf, achos dyw e ddim yn emyn i’w ganu bob Sul mewn capel bron yn wag, heb gantorion.

2. Mi dafla maich oddi ar fy ngwar

Yr emyn rwy’n gosod yn yr ail safle o bosib yw emyn mwyaf poblogaidd Williams Pantycelyn. ‘Mi dafla ’maich oddi ar fy ngwar’, emyn 493 yn Caneuon Ffydd. Dyma’r emyn a ddaeth i’r brig yn y pôl piniwn gynhaliwyd yn 2008 ar gyfer Dechrau Canu, Dechrau Canmol. Dyma hefyd un o delynegion perffeithiaf yr iaith Gymraeg yn ôl John Morris-Jones. Mae popeth yn yr emyn hwn: gonestrwydd Williams am ei euogrwydd, darlun o Iesu’n marw ei fwyn, a’r diweddglo hyfryd a syfrdanol o wynfyd.

Mi dafla’ ‘maich oddi ar fy ngwar

wrth deimlo dwyfol loes;

euogrwydd fel mynyddoedd byd

dry’n ganu wrth dy groes.

1. Enynnaist ynof dân

Felly, os yw perffeithrwydd yr emyn ‘Mi dafla ‘maich’ ond yn cyrraedd yr ail safle, pa emyn sy’n dod i’r brig? Emyn 314 Caneuon Ffydd, ‘Enynnaist ynof dân, perffeithiaf dân y nef’. Dyma un o’i emynau mwyaf dramatig yn fy marn i. Ac mae’r briodas rhwng y geiriau a’r dôn ‘Y Faenol’ yn drydanol. Mae’r profiad o ganu rhai emynau’n gallu peri i rywun glosio’n fwyfwy atyn nhw. Dyna oedd fy hanes i â’r emyn hwn. Yr achlysur oedd gwasanaeth lansio Caneuon Ffydd yn Aberystwyth, 10 Chwefror 2001. Myfyriwr ôl-radd o’n i ar y pryd, wedi dechrau ymddiddori o ddifri ym myd yr emyn, ac wedi dechrau profi beth yw Cristnogaeth go-iawn. Oherwydd ’mod i’n perthyn i gynulleidfa fach, wledig, doedd dim cyfle i ganu emynau mawr ac emynau cymanfa fel yr emyn hwn. Dychmygwch y wefr felly o fod yn rhan o gynulleidfa’r Neuadd Fawr Aberystwyth yn morio canu’r geiriau ’ma. Emyn sy’n bendant yn adlewyrchu profiad personol Williams:

Wel dyma’r gwrthrych cun,

a dyma’r awr a’r lle

cysegraf fi fy hun

yn gyfan iddo fe …

Nid pawb sy’n cael y profiad o’r ‘awr a’r lle’ o ddod i adnabod Iesu. Fe wyddom ni i Williams gael profiad felly ym mynwent Talgarth yn gwrando ar yr Howel Harris ifanc yn pregethu. Ond waeth beth am y sut a’r pryd, dyma emyn pwerus inni gyd. Ac am ddiweddglo hyderus a phendant:

ffarwél, ffarwél bob eilun mwy,

mae cariad Iesu’n drech na hwy.

BLOG: Tair o Fachynlleth yn gwirioni ar ddiwylliant Gwlad y Basg

Cyhoeddwyd Chwefror 7, 2017 gan Iaith.

Tagiau: Gwlad y Basg, Wythnos Euskara Cymru, Ysgol Bro Hyddgen


Celf disgyblion Bro Hyddgen fel rhan o Wythnos Euskara Cymru
Ym mis Ionawr, cafodd gŵyl Wythnos Euskara Cymru ei chynnal ym Mro Ddyfi i ddathlu’r cysylltiadau rhwng Cymru a Gwlad y Basg.

Yma, mae tair o ddisgyblion Ysgol Bro Hyddgen yn rhannu’u hatgofion am yr ŵyl, gan sôn am debygrwydd yr iaith, y gerddoriaeth a’r celf…

Alaw Jones – ‘iaith unigryw’

Dwi’n siŵr nad ydych erioed wedi clywed am yr iaith hon o’r blaen? A dwi ddim yn eich beio chi. Cyn i’r prosiect ddechrau, doedd gen i ddim syniad bod gwlad fach rhwng De Ffrainc a Gogledd Sbaen, ac yn bendant ddim yn gwybod am eu hiaith. Os ewch chi i’r wlad rhwng Ffrainc a Sbaen, pa iaith byddwch chi’n siarad? Ffrangeg neu Sbaeneg? Na, mae pobol Gwlad y Basg yn siarad Euskara!

Iaith arbennig ydy iaith Euskara. Mae hi mor unigryw a lliwgar wrth wrando arni.

Mae cysylltiad amlwg rhwng y ddwy iaith, Cymraeg ac Euskara. Maen nhw’n un o’r niferus ieithoedd lleiafrifol hynaf yn Ewrop sy’n dal yn cael ei siarad gan nifer angerddol o bobol o gymharu â gwledydd mwyaf y byd.

Rhai o’r geirfa dw i’n cofio ydy “Sut wyt ti?” Zer moduz?; “Hwyl fawr/wela i chi eto” Gero arte.

Ac yn olaf, “Diolch” Eskerrikasko.

Myfanwy Fenwick – Gwirioni ar y Gambara

Cawsom yr anrhydedd o fynychu arddangosfa gan yr artist Juan Gorriti yn y Tabernacl, ac yn wir, roedd gweld gwaith artist cyfoes mor adnabyddus yn gyfle unigryw.

Roedd pob darn o’r gwaith yn arddangos elfennau cryf o wreiddiau Basgaidd gan gynnwys y defnydd o’r lliw glas cynnes sy’n adlewyrchu cariad Gorritti at yr awyr uwch ei wlad.

Ymhlith y cerfluniau disglair a’r portreadau difyr, fy hoff ddarn oedd y Gambara. Ffrâm draddodiadol sy’n crogi o’r nenfwd mewn tai Basgaidd gan ddal eiddo yw’r Gambara.

Pan glywais y byddwn ni, disgyblion blwyddyn 10 Ysgol Bro Hyddgen, yn cael cyfle i weithio gyda’r artist Cymreig Luned Rhys Parry i ail greu ein Gambara ein hunain roeddwn wedi gwirioni!

Roedd hyn yn gyfle i ddatblygu ein dealltwriaeth o gelf mewn diwylliannau arall. Felly, gyda thua ugain o fy nghyd-ddisgyblion dyma ni’n gweithio’n ddiwyd i gynhyrchu môr o wrthrychau amryliw ar gyfer ein Gambara ein hunain, gan ymgorffori’r glas oedd mor bwysig i Gorriti yn ein gwaith.

Yn yr eiliad yna, daeth hi’n amlwg pa mor unigryw yw’r berthynas rhwng y Cymry a’r Basgiaid. Roedd yn anghredadwy sut roedd dwy wlad fach wedi llwyddo i estyn llaw ac adeiladu pont o gyfeillgarwch dros 1060 o filltiroedd, ac roeddwn i’n teimlo’n freintiedig o gael bod yn rhan ohono!

Cerys Hafana – Mwynhau’r gerddoriaeth werin

Un o’r pethau gorau am yr wythnos Fasgeg ym Machynlleth oedd derbyn dau floc enfawr o gaws gan y band Bitartean, oedd wedi benthyg ein gitâr ac allweddell am yr wythnos.

Digwyddodd hyn ar ddiwedd noson wych yn Nhal-y-Bont, lle cefais gyfle i chwarae  caneuon ar y delyn deires cyn y band.

Un o’r pethau gorau am y band, heblaw am eu hegni gwych nhw, oedd y defnydd gwahanol o  offerynnau; y tambwrin trawiadol a’r defnydd o biano mewn cerddoriaeth werin.

Ar ôl lot fawr o gwtshys Basgaidd (tata, ysgwyd dwylo) cefais fagnet oergell siâp dafad, wedi’i addurno â’r faner Fasgaidd.

“Mae ganddyn nhw lot fawr o ddefaid yng Ngwlad y Basg hefyd”, esboniodd y ddynes roddodd hi i fi.

Ar y noson ganlynol roeddwn yn canu’r delyn deires yn y Tabernacl gyda fy athrawes Rhiain Bebb. Roedd Gwilym Bowen Rhys a’i fand yno, Osian Morris, a’r prif fand Bidaia sy’n cynnwys yr ‘unig chwaraewr hyrdi gyrdi yng Ngwlad y Basg.’

Roedd y noson yn lot fawr o hwyl a chlywais hyrdi gyrdi yn fyw am y tro cyntaf erioed.

BLOG FIDEO: “Pam na fydda’ i’n cefnogi Warren Gatland a’i griw ddim mwy”

Cyhoeddwyd Chwefror 5, 2017 gan Blog Meddwl.

Tagiau: Craig ab Iago, Cymru, Rygbi, Undeb Rygbi Cymru, wayne gatland


Fydd Craig ab Iago ddim yn eistedd i lawr i wylio’r crysau cochion yn chwarae heddiw – a hynny, meddai, oherwydd bod Undeb Rygbi Cymru a’r chwaraewyr ddim yn poeni am ddangos i’r byd pwy ydi Cymru.

Fel un sydd wedi cefnogi Cymru ers 40 o flynyddoedd, fydd o ddim yn eistedd i lawr o flaen y teledu, cwrw yn ei law, i weiddi dros Alun Wyn Jones a’i dîm yn erbyn Yr Eidal.

“Wnes i weld dros yr ha’ dwytha’ sut mae tim cenedlaethol Cymru i fod,” meddai am garfan bel-droed Cymru ym mhencampwriaeth yr Ewros.

“Wnaeth yr hogia yna gynrychioli Cymru i gyd. Y Cymraeg, y di-Gymraeg, pob rhan o Gymru, y gogledd a’r de, pob oedran, bob cefndir a bob lliw.

“Ond i dîm rygbi Cymru… maen nhw’n obsessed efo’r Llewod, a dydi tim Cymru yn ddim byd ond stepping stone i’r Llewod. Sam Warburton yn dweud mai dyna uchafbwynt ei yrfa, a Wayne Gatland yn dweud ‘no greater honour’…”

Ac mae’r ffaith bod Tywysog William – “boi sydd wedi dwyn enw ein gwlad fel cyfenw” – yn

“Dydi fy nghalon i ddim ynddo fo ddim mwy,” meddai Craig ab Iago. “Sori.”

Gwyliwch ei flog yn fan hyn: