RSS

Golwg360

MwyCau 

BLOG: Mae’n rhaid siarad yn onest am Islamiaeth

Cyhoeddwyd Mai 26, 2017 gan Blog Meddwl.


Y gwasanaethau brys y tu allan i Arena Manceinion wedi ffrwydrad (Llun: Peter Byrne/PA Wire)
Mae yna le i ddicter cyfiawn yng nghanol yr ystrydebau gwag, meddai Aled Gwyn Job…

Roedd yr ymosodiad terfysgol a laddodd 22 o unigolion ym Manceinion yn gynharach yr wythnos hon yn un o’r digwyddiadau mwyaf erchyll i ddigwydd ar dir Prydain ers blynyddoedd mawr.

Er gwaetha’r holl ymosodiadau terfysgol Islamaidd yr ydym wedi bod yn dyst iddynt dros y blynyddoedd diwethaf, mae’n anodd peidio meddwl bod rubicon go bendant wedi ei groesi yn yr ymosodiad hwn a dargedodd blant a phobol ifanc mewn modd mor filain.

Ond, eto, yr un ystrydebau gwag a welwyd fel ymateb iddo gan ein cyfryngau a’n gwleidyddion megis, “Chawn ni ddim ein curo”, “Safwn yn gryf gyda’n gilydd”, ac mae’r cyhoedd hefyd yn gwbwl gyfarwydd gyda’r sgript y mae disgwyl iddyn nhw ei dilyn gyda’r ffasiwn ddigwyddiadau ar ffurf y galaru cyhoeddus, a’r ymgynnull er mwyn cael bod yn actorion yn y broses.

Er mor ddidwyll eu cymhellion, yr hyn sy’n taro dyn ydi pa mor oddefol ydi’r broses hon, gyda’r cyfranogwyr yn cyfleu’r synnwyr nad oes yr un dim y gallwn ei wneud mewn gwrionedd, ond dod ynghyd a galaru.

Mae lle i ddicter

Lle mae’r dicter cyfiawn sydd angen ei fynegi yn dilyn gweithred mor ysgeler? Mae mynegi dicter yn rhywbeth y mae’n rhaid i unigolion a chymdeithas iach ei wneud. Ond eto, doedd dim argoel o hwn i’w weld ar y cyfryngau torfol dros y dyddiau diwethaf.

Siawns bod methiannau’r gwasanaethau cudd yn yr achos hwn yn destun dicter cyhoeddus? Dyma’r gwasanaethau cudd cofier sydd ers blwyddyn a hanner bellach yn gallu darllen pob ebost a phob neges destun a ddanfonir gan bob copa walltog yn y gwledydd hyn, a sydd wedi cyflogi miloedd o spooks ychwanegol er mwyn cyflawni’r gwaith hwn. I ba bwrpas, wedi digwyddiadau nos Lun?

A beth am fethiannau’r Prif Weinidog Theresa May, o gofio mai hi oedd yr Ysgrifennydd Cartref a fethodd pob targed i geisio lleihau lefelau mewnfudo i Brydain o 2010 ymlaen a thorri lefelau’r Heddlu i’r asgwrn ar ben hynny?

Oni ddylai hi fod yn destun dicter pobl a hithau wedi methu yn y ddyletswydd bwysicaf sydd gan unrhyw wladwriaeth mewn gwirionedd- sef amddiffyn ei dinasyddion? Y dybiaeth gyffredinol wedi nos Lun oedd y byddai’r ymosodiad yn cryfhau safle’r Ceidwadwyr.

Ond roedd arolwg YouGov neithiwr, a gynhaliwyd wedi’r ymosodiad yn dangos bod y Toris i lawr i 43% a Llafur ar 38%. Efallai bod y ffigwr hwn yn awgrymu mai Theresa May fydd y bwch dihangol yn hyn oll?

Agor ein llygaid

Beth bynnag am hynny, y caswir ydi bod rhaid  inni agor ein llygaid bellach i’r bygythiad gwirioneddol sydd yn ein hwynebu ar ffurf Islamiaeth a ffurfio ymateb rhagorach iddo na rhaffu sloganau gwag wedi un arall o ymosodiadau’r “death cult” canoloesol hwn.

Mae’r byd-olwg rhyddfrydol sydd wedi meddiannu ein cymdeithas ers blynyddoedd bellach wedi golygu na fu’n bosib ei dweud hi fel y mae am y bygythiadau mawr sydd ymhlyg gydag Islamiaeth. Yn ein diwylliant gwleidyddol gywir,  rhaid gochel rhag ‘anfanteisio’ unrhyw garfan o’n cymdeithas. Ond y drafferth gyda hynn  ydi ei fod yn aml yn golygu bod ffeithiau anghyfforddus yn cael eu hanwybyddu.

Faint o bobol sy’n gwybod er enghraifft bod yna dros 100 o adnodau yn y Koran sydd yn mynnu bod rhaid i’r credinwyr ladd y ‘Kaffirs’ ( anghredinwyr) lle bynnag y maen nhw, a bod y ffydd ei hun yn seiliedig ar y rhaniad sylfaenol hwn rhwng ‘Byd Islam’ a ‘Byd Rhyfel’ (sef pawb arall y mae’n rhaid eu gwrthod a’u herlid)?

Siawns nad ydi’r rhan fwyaf o Fwslemiaid cyffredin yn credu’r syniadau hyn? Yn anffodus, dangosodd arolwg diweddar bod 100,000 o Fwslimiaid gwledydd Prydain yn “cydymdeimlo” gyda gweithredoedd hunanfomwyr.

Ymhellach, dangosodd arolwg arall bod y Mwslim cyffredin yn credu bod gwrywgydiaeth yn bechod difrifol, a bod merched yn ddinasyddion eilradd. Mae’n berffaith amlwg bod yna wrthdaro cwbwl sylfaenol yma rhwng credoau fel hyn o gymharu â gwerthoedd y gorllewin, a does dim modd anwybyddu’r hollt bellach.

Does dim atebion hawdd i broblemau Islamiaeth. Yn sicr, dylai arweinwyr Mwslemaidd wneud llawer mwy i gondemnio’r terfysgwyr hyn a gwneud mwy i atal y broses hon o radicaleiddio dynion ifanc sy’n cael eu hudo i rengoedd y terfysgwyr. Efallai y dylent wneud mwy hefyd i geisio diwygio’r rhannau hynny o’r Koran sy’n cael eu defnyddio i gyfiawnhau syniadau’r brawychwyr yn eu plith.

Ar yr un gwynt, mae’n rhaid i’n harweinwyr gwleidyddol ninnau wneud mwy i ymateb i’r broblem. Mae’n rhaid wynebu’r bygythiad yn onest a chreu strategaeth hir-dymor bendant a phwrpasol er mwyn ei drechu.

Eisoes, mae rhai lleisiau ar y dde eithafol yn galw am system o ‘internment’, er mwyn carcharu’r 3,000 o jihadis Prydeinig sydd yn wybyddus i’r Gwasanaethau Cudd. Y peryg gyda hynny ydi taflu petrol ar y fflamau, gan greu miloedd mwy o wirfoddolwyr i rengoedd Islamiaeth.

Llawer gwell fyddai mynnu ar y naill law bod disgwyl i’r gymuned Fwlemaidd integreiddio llawer mwy i’r gymdeithas yma yng ngwledydd Prydain a derbyn gwerthoedd sylfaenol y Gorllewin. Ac ar y llaw arall, efallai bod angen buddsoddi miliiynau ar raglenni dad-radicaleiddo trylwyr a fyddai’n ceisio deall natur y dieithriwch a’r casineb sy’n gyrru dynion ifanc i greu’r math o gyflafan a welwyd ym Manceinion a cheisio cynnig llwybr amgenach iddynt mewn bywyd.

Beth bynnag a ddigwydd, rhaid dechrau’r drafodaeth ar fyrder.

BLOG: Cannes yn cyfareddu

Cyhoeddwyd Mai 26, 2017 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Gwyl Ffilmiau Cannes


Dylan Edwards
Dylan Edwards sydd yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes ar ran golwg360

Hawdd yw darllen i mewn i bob math o ffilmiau alegorïau a throsiadau ynglŷn â sut rydym ni’n gweld a chlywed y byd a’i straeon. Wedi’r cyfan, pa gyfrwng gwell i ymdreiddio i’n ffyrdd o weld, clywed a phrofi’r byd na’r sinema? Prinnach yw’r ffilmiau sydd nid yn unig yn cyfleu rhamant a phŵer y synhwyrau hyn, ond yn eu gweu i mewn i’w plotiau i ddatgelu mewn ffyrdd gwreiddiol y berthynas rhwng clyw, golwg a sinema. Yng ngŵyl Cannes eleni, mae clwstwr o ffilmiau, nad oes ganddynt ond ychydig iawn yn gyffredin fel arall, yn gymheiriaid i’w gilydd yn yr ystyr eu bod yn cynnig ymdriniaethau gwreiddiol a phrin â gweld a chlywed, fel cysyniadau ac fel dyfeisiau naratif.

Yn Wonderstruck, gan Todd Haynes, deillia hud a dyfnder o’r naratif ddeuol, dwy stori sy’n plethu ychydig yn drwsgl i’w gilydd ond sy’n cyfuno i greu deinameg sy’n llawn dychymyg a phosibilrwydd. Mae hanner y ffilm yn arddull ffilm fud, a’i sylw ar ferch fyddar yn Efrog Newydd ar ddiwedd oes y ffilmiau mud, a’r hanner arall (‘presennol’ y ffilm) yn canolbwyntio ar fachgen yn y saithdegau sy’n dianc i’r ddinas wedi marwolaeth ei fam mewn damwain a’i gadawodd ef yn fyddar.

Mae’n ffilm sy’n ategu dwy ffilm amlwg a phoblogaidd – ar lefel arwynebol, The Artist, y pastiche o ffilm fud lwyddiannus iawn o 2011 ac, mewn ffyrdd cynilach efallai, Hugo gan Martin Scorsese, ffilm arall sy’n dilyn helyntion plentyn ifanc yn canfod lloches mewn dinas fawr anhysbys, ac sydd hefyd yn defnyddio stori’r plentyn i ymwneud â syniadau eang yn ymwneud â chelfyddyd a pherthyn. Yn nwy stori’r ffilm, ar y sain mae’n sylw’n bennaf. Yn y ddwy adran, ceir portreadau hynod synhwyrus o optegau llethol cyrraedd dinas newydd. Mae’r gallu i glywed yn rhywbeth mae’r rhan fwyaf ohonom yn ei gymryd yn ganiataol, a gyda’r ffilm hon mae Haynes fel petai’n galw am ymgysylltiad agosach â’r synnwyr hwn. Yn sensitifrwydd Wonderstruck ynghylch y modd y mae sain yn ffurfio’n hargraffiadau o’r byd, amlygir synwyrusrwydd penodol sy’n teimlo i mi yn ddigon unigryw.

Er mai dyma ffilm ddrutaf ac, o bosib, ffilm fwya hygyrch y cyfarwyddwr – mae’n debyg y caiff gylchrediad masnachol eang, ond dwi’n amau rhywsut a fydd hi’n hit anferth – ceir momentau ynddi sy’n adleisio ffilmiau cyntaf pytiog, radical ac arbrofol Haynes fel un o enfants terribles y don o gyfarwyddwyr queer a ddaeth i’r amlwg yng Ngogledd America yn y nawdegau cynnar. Yn Poison, ei lwyddiant nodedig cyntaf, er enghraifft, cawn dri naratif gwahanol, heriol sy’n gosod gweithiau’r awdur Jean Genet yng nghyd-destun cyfnod AIDS. Ac yn ei ffilm I’m Not There, o 2007, mae’n castio saith actor gwahanol i geisio portreadu personae amrywiol Bob Dylan drwy’r blynyddoedd. Drwy ddefnyddio yn Wonderstruck ddyfais gymharol radical ar gyfer stori a allai fel arall roi bod i ffilm deuluol dwymgalon, gall Haynes ysgogi cwestiynau am ffiniau genre a ffurf; a hyn oll yn deillio o’i ddefnydd o sain.

I rai yma, mae Wonderstruck yn gam gwag nobl mewn gyrfa arbennig. Ond profais i hi fel symffoni hudolus, amherffaith o syniadau a thechnegau annisgwyl, ac o ddyfeisgarwch pur. Byddwn fel arfer yn rhybuddio rhywun rhag gwylio trwy lens mor amrwd o auteur-aidd, ond dwi’n meddwl mai cyd-destun gyrfa Todd Haynes yw’r ffordd fwyaf ffrwythlon o gael y mwyaf o Wonderstruck.

Ffilm o Siapan

Cymeriadau byddar Wonderstruck sy’n gyrru’r holl naratif(au) ymlaen, a hyd yn oed arddull y ffilm. Mae byddardod hefyd yn chwarae rôl dyngedfennol yn naratif Radiance, gan Naomi Kawase, ffilm arall ym mhrif gystadleuaeth Cannes a gafodd ei dangos i ni aelodau blinedig, gor-gaffeinated y wasg ryngwladol fore dydd Mawrth. Mewn dinas Siapaneaidd gyfoes, dilynwn ddynes ifanc sensitif sy’n gweithio ar draciau sain-ddisgrifiad ffilmiau. Mae’r broses hon yn ei rhoi mewn cyswllt â grwpiau o bobol fyddar sy’n ei chynghori am ei gwaith, yn aml mewn ffyrdd gwrthdrawiadol. Mae un o’r dynion dall yn fwy ymosodol na’r lleill – yn wrthwynebus i’w disgrifiadau, ei dulliau gweithio a’i dehongliadau. Ar y berthynas rhwng y ddau gymeriad yma y mae prif ffocws y ffilm, ac mae hi’n berthynas a ddatblygir yn gynnil a chelfydd. Neilltuir talpiau helaeth o drac sain y ffilm i ddisgrifio’r hyn sydd ar ein sgrin, tueddiad y mae’r prif gymeriad yn ei gymryd ymhell o’i gweithle.

Anodd yw gorbwysleisio faint mae’r mwyafrif o feirniaid rhyngwladol Cannes yn edrych i lawr ar Kawase – bob tro mae un o’i ffilmiau yn ymddangos yn Cannes (a dyma’i phedwerydd ymddangosiad yma y degawd hwn) ceir llawer o hwyl rhwng beirniaid ar Twitter yn bychanu emosiwn cryf ei ffilmiau a’u perthynas agos â’r ŵyl. Yn wir, mae ei ffilmiau’n tueddu i fod yn sentimental ac yn anffasiynol (sydd yn beth gwahanol iawn i ddiffyg steil). Ond er nad ydy hon ymysg ei gweithiau cryfaf, mae rhythmau sensitif y ffilm a’i golwg blaen ar berthynas rhwng dau berson yn chwa o awyr iach yn y brif gystadleuaeth.

Os ydy’r ffilmiau hyn yn rhoi’r lle blaenaf i’r clyw fel sbardun i ymdreiddio i’r ffyrdd mae’n synhwyrau’n siapio’n profiad o’r byd, gwna dwy ffilm yma rywbeth tebyg â’r synnwyr gweld. Dyma ddwy ffilm sy’n syrthio tu allan i gategori ffilmiau ffuglennol; un o Ffrainc ac un o Iran; un gan gyfarwyddwraig a dathlodd ei 88fed pen-blwydd eleni, y llall gan un a fu farw’r llynedd.

Ffilm draethawd

Mae Visages Villages, cyfunwaith gan Agnès Varda a’r artist gweledol JR, yn ffilm draethawd dwyllodrus o syml ac ysgafn. Mae’r cyfarwyddwyr yn cynnal taith o gwmpas ardaloedd gwledig Ffrainc i greu darnau cymunedol o gelf gyhoeddus, gan dynnu lluniau o wynebau a chyrff dinasyddion cyffredin, eu chwyddo’n anferth a’u plastro ar adeiladau. Dyma fwy neu lai’r prosiect sy’n cynnal y ffilm. Ceir yma felly ar lefel arwynebol bortread o artistiaid a chymuned, celfyddyd a thirwedd.

Ond yn raddol, cawn arwyddion bod yna fwy yn digwydd yma ar lefel meta nag y byddem ni’n ei amau ar ddechrau’r ffilm. Un olygfa fer ynghanol y ffilm yn arbennig a gydiodd yn fy nychymyg. Gwelwn Varda mewn apwyntiad gydag optegydd, yn cael chwistrelliad yn ei llygaid – dysgwn ei bod hi’n colli ei golwg. Dyma ddelwedd sy’n ysgogi melancoli yn y gwyliwr, o weld yr eicon yma yn sinema Ffrainc ar ei mwyaf bregus; portread o’r artist fel person oedrannus sy’n dirywio. Mae hi’n chwarae hyn i lawr, gan gyfeirio at yr olygfa enwog o lygad yn cael ei sleisio gan gyllell yn Un Chien Andalou. Astudiaeth gynnil yw’r ffilm (a’r prosiect celfyddydol mae’n ei ddarlunio) o ba mor freintiedig ydym ni i allu gweld y byd, ei holl ogoniant a’i holl wynebau, bob dydd.

Arbrawf mewn arafwch

Lle bo Visages Villages yn obsesiynu am bresenoldeb pobol ymysg pobol a chyrff fel canolbwynt i gymdeithas, does braidd dim un corff dynol yn ymddangos ar y sgrin am ddwy awr gyfan yn ystod 24 Frames, y ffilm olaf i Abbas Kiarostami weithio arni cyn ei farwolaeth yr haf diwethaf (er na chafodd ei chwblhau). Gellir disgrifio’r ffilm fel arbrawf mewn arafwch, a’i sbardun yw anfodlonrwydd y cyfarwyddwr â’r ffaith mai 24 ffrâm sydd mewn eiliad o amser ffilm. Y bwriad ydy herio’r cysyniad bod i’r rhyddid honedig a gynrychiolir gan y sinema o ran lluniau llonydd ei gyfyngiadau ei hun, trwy gyfansoddi dwy awr o ffilm o gwmpas 24 llun yn unig; yn gyntaf paentiadau, yna ffotograffau a dynnwyd gan y cyfarwyddwr. Mae pob ‘ffrâm’ felly yn para tua phedair munud o amser sgrin, a’r cyfarwyddwr yn dangos beth mae’n dychmygu sy’n digwydd o gwmpas y llun – hynny ydy, mae’n rhyddhau’r ddelwedd o’i llonyddwch. Dim bod unrhyw beth yn digwydd yn y vignettes yma ran amlaf. Dyma’r pwynt: dangos sut mae’r byd yn troi p’un a oes camera yno ai peidio.

Ceir awgrymiadau o’r ôl-ddynol a’r ôl-sinematig – a hyd yn oed y cyn-ddynol a chyn-sinematig? – eisoes yn y vignettes llonydd (ond nid cwbl lonydd) hyn, a ddwyseir gan ein sylweddoliad mai dyma destament sain-weledol olaf Kiarostami, un o gewri’r sinema ryngwladol ers yr wythdegau, a enillodd y Palme d’or- yma yn union ugain mlynedd yn ôl â’i ffilm Taste of Cherry.

Trwy gydol ei oeuvre, rhed ymdriniaethau â’r berthnas rhwng y ddynoliaeth a’r ddelwedd sydd wedi’i chyfryngu, mewn ffilmiau megis Close-Up, campwaith o 1990 lle mae dyn tlawd sy’n honni ei fod yn gyfarwyddwr ffilm enwog yn ymgartrefu gyda theulu, a Copie Conforme, o 2010, sy’n codi cwestiynau am y rhwymyn rhwng gwyliwr a thestun drwy atal gwybodaeth graidd (a chamarwain yn bwrpasol) am wir natur perthynas y cwpwl sydd yn llenwi pob golygfa. Ac yn ei sgil, mae astudiaethau chwareus a hunangyfeiriol o’r tensiynau rhwng realiti a’r dyfeisiedig, a rhwng delwedd a’i thestun, wedi dod yn un o brif nodweddion sinema Iran i gynulleidfaoedd rhyngwladol. Fe’i gwelir yng ngwaith cyfarwyddwyr megis Jafar Panahi, syn ymdrin â’r syniadau hyn yng nghyd-destun sensoriaeth llywodraeth y wlad ar ei waith.

Ond er i sawl un o’i ffilmiau chwarae ag estheteg arafwch, does yr un o weithiau Kiarostami (sy’n cynnwys ffilmiau byrion a hir, ffuglen a dogfen) wedi ymroi mor ddwfn â 24 Frames i ysgogi myfyrdod a meddylgarwch dwys yn ei gwyliwr. Rhaid cyfaddef bod hon yn ffilm sy’n teimlo’n llawer mwy gwerth chweil o fyfyrio drosti nag wrth ei gwylio; yn ôl y sôn, fe’i bwriadwyd ar gyfer cyd-destun oriel. Ond mae’n goda addas, ysgogol i yrfa bwysig. Fel albyms olaf Bowie neu Leonard Cohen, neu fel No Home Movie, ffilm draethawd a gwblhawyd gan Chantal Akerman yn 2015 fisoedd cyn ei marwolaeth, mae gyriad ysbrydol mawreddog yn hongian dros y gwaith hwn, sy’n creu’r ymdeimlad bod artist mawr yn cyfathrebu â ni o’r bedd trwy ei ddelweddau.

Mae gen i gydymdeimlad â’r safbwynt damcaniaethol fod pob ffilm yn stori ysbryd; mai prif swyddogaeth y cyswllt rhwng testun a chamera ydy’r posibilrwydd (neu’r rheidrwydd?) y bydd y testun hwnnw’n goroesi tu hwnt i’w bresenoldeb bydol ‘real’ trwy gael ei ddal ar ffilm (neu, os nad ar ‘ffilm’ erbyn hyn, ar ffeil). Ymdrinia’r grŵp amrywiol yma o ffilmiau yn Cannes eleni â’r cysyniad hwn mewn ffyrdd anghyffredin. Pleser amgylchedd fel Gŵyl Ffilmiau Cannes ydy ei bod yn ein gorfodi i ystyried syniadau gwahanol ynghyd â’i gilydd, ac i daro goleuni ar gysylltiadau a chymariaethau na fyddem ni’n eu gwneud fel arall. Gyda themâu mor elfennol â golwg a chlyw, does dim terfyn ar allu sinema i wthio, i bryfocio ac i ehangu’n dealltwriaeth o’r byd fel rydym yn ei weld.

BLOG: Hir oes i ysgafnder ar sgriniau Cannes

Cyhoeddwyd Mai 22, 2017 gan Y Blog Celfyddydau.

Tagiau: Dylan Edwards, Gwyl Ffilmiau Cannes


Juliette Binoche yn y ffilm Let Sunshine In, Llun: Gwyl Ffilm Cannes
Dylan Edwards sydd yng Ngŵyl Ffilmiau Cannes ar ran golwg360

Peth doniol yw hiwmor. Ac yng nghyd-destun Gŵyl Ffilmiau Cannes, mae’n ddoniolach fyth. Yn aml mae pobol yn sôn am baradocs yr ŵyl – ar un pegwn mae Cannes y socialites, y partïon yacht a’r carped coch, ac ar y llall mae’r ffilmiau, a’r ŵyl yn dal i gael ei gweld fel un fwyaf dethol a mawreddog byd ffilmiau’r auteurs rhyngwladol.

Yr hyn sy’n uno’r ddau begwn ydy eu hamharodrwydd i gael eu gweld yn ddim llai na phethau hollol, hollol ddifrifol, boed hynny o ran rhwysg y byd ffasiwn neu yn nhueddiad y prif ddetholiad i glodfori Themâu Mawr ar draul gweithiau llai ac ysgafnach. Ble bynnag ry’ch chi’n troi ar y Croisette, difrifoldeb sy’n teyrnasu.

Mewn pâr o ffilmiau enwau-mawr a wyliais yn ystod fy oriau cyntaf yn yr ŵyl, sydd yn 70 oed eleni, datgelir y ddeuoliaeth yma mewn ffyrdd dadlennol. Mae un ffilm o Rwsia, ac un o Ffrainc; un gan ddyn, un gan ddynes; ac un yn mygu dan orddifrifoldeb crand tra bo cyfoeth y llall yn deillio o’r rhyddid a’r pleser mae’n eu canfod yn ysgafnder bywyd bob dydd.

Cafodd Loveless, y ffilm gyntaf o’r brif gystadleuaeth i gael ei dangos i’r wasg, ei hystyried yn fuan iawn yn un o’r ymgeiswyr cryf i ennill y Palme d’or. Roedd hyn i’w ddisgwyl; ers ei un gyntaf mae pob un o ffilmiau’r cyfarwyddwr Andrey Zvyagintsev, o bosib auteur mwyaf blaenllaw sinema gyfoes Rwsia, wedi hawlio’u lle yn netholiad swyddogol Cannes. Ond pan ddarllenais i rai adolygiadau brys ar ôl y dangosiad nos Fercher, synnais o weld cyn lleied roedd eu hargraffiadau’n ategu nodweddion y ffilm a wyliais i.

Ffilm yw hon am bâr oedd yn arfer bod yn briod a’u cariadon newydd yn dygymod â diflaniad eu mab mewn tref Rwsiaidd lwyd, anhysbys, tua 2012. Ry’n ni’n gwybod mai dyma’r cyfnod dan sylw am fod Zvyagintsev yn pupro’r ffilm â golygfeydd hir o’r prif gymeriad (y gŵr; wrth gwrs) yn gwrando ar adroddiadau newyddion – dim ond un o’r technegau amrwd a ddefnyddia’r cyfarwyddwr i wthio trosiad a ‘datganiad’ trwsgl i mewn i’w ddrama ddomestig denau.

Mae’n adrodd cyfrolau bod y film ffuantus, hunanfoddhaus hon, a’i thuedd amlwg tuag at themâu mawrion sy’n dynodi ffilmiau fel rhai ‘pwysig’ mewn cylchoedd tebyg i Cannes, yn ymddangos ym mhrif gystadleuaeth yr ŵyl, tra bo ffilm ddiweddaraf Claire Denis, Let Sunshine In – yn fy nhyb i, does dim modd cael dadl am sinema ryngwladol y 30 mlynedd diwethaf heb ei chynnwys hi – yn cael ei dangos mewn adran lai blaenllaw, sef y Quinzaine des Réalisateurs.

Yn amlwg, allwn ni ddim peidio â gweld rhywedd yn rhan o hyn; nid yn unig y mae Denis yn un o unig gyfarwyddwyr benywaidd blaenllaw sinema Ffrainc, ond ers ei ffilm gyntaf, Chocolat, yn 1988, mae hi wedi mireinio estheteg gwbl unigryw a nodweddir gan ei synwyrusrwydd cnawdol, goddrychol, arbrofol; a gan olwg benodol fenywaidd ar y byd. Er gwaethaf holl ymdrechion PR Cannes i ymddangos yn fwy blaengar o ran rhywedd yn y blynyddoedd diweddar, mae’n glir iawn o’r mathau o arddulliau, themâu a safbwyntiau sy’n cael eu clodfori fod ‘pwysigrwydd’ dal yn nodwedd sydd yn dynn ynghlwm â hen gysyniadau masgiwlinaidd.

Gellir dadlau mai ychydig iawn byddai gwaith Denis yn elwa, wir, o’r math yna o statws. Byddwn i’n disgrifio’i oeuvre fel un traethawd estynedig ar ddawns symudiad dynol, â chysylltiadau rhwng rhyw cnawdol a mudiant ac ôl-drefedigaethedd yn greiddiol drwy gydol ei gyrfa. Syndod, felly, yw bod ei ffilm ddiweddaraf – a wnaethpwyd ar frys yn gynharach eleni a’i chadw’n gyfrinach nes ei datgelu fel ffilm agoriadol y Quinzaine – yn gomedi rhamantus gymharol syml, sydd gam i ffwrdd o dir cyfarwydd Denis gan fod i bob golygfa, bron, fwy na thair llinell o ddeialog. Dilynwn ddynes ganol oed, emosiynol fregus – Juliette Binoche mewn perfformiad cyfoethog – wrth iddi geisio canfod y cydbwysedd delfrydol rhwng serch a bodlonrwydd oes wedi dirywiad ei phriodas.

Un peth sy’n syndod am y ffilm ydy gymaint mae ei chomedi’n argyhoeddi, a pha mor hyderus ydy gafael Denis ar ei deunydd. Mae cyffyrddiadau arddull cyfarwydd Denis a’i sinematograffydd athrylithgar, Agnes Godard, yn dal yma – y pwyslais ar gyswllt cnawd â chnawd, goddrycholdeb synhwyrus y gwaith camera, yr oedi uwchben manylion bob-dydd annisgwyl – ond maen nhw’n gwasanaethu naratif llawer mwy ymlaciedig a hygyrch nag arfer. Efallai wir fod hon yn ffilm ‘fechan’, ‘ysgafn’ fel mae rhai beirniaid wedi honni, ond heb os mae hi’n fwy gwreiddiol a gafaelgar a mwy gorffenedig ei hiaith sinematig na’r un o’r ffilmiau ‘pwysig’ Loveless-aidd i mi ei gweld ers amser hir. Mae hi’n ffilm sydd bron â’ch gwneud yn chwil gan bleser.

Mae dwy ffilm arall gan fenywod y tu allan i’r brif gystadleuaeth wedi ysgogi fy edmygedd, yn rhannol am nad ydyn nhw’n llafurio’n ddiflas i ddatgan i’r byd eu bod nhw’n gampweithiau mawr dwys. Yn Los Perros, ffilm o Chile yn adran Critics’ Week yr ŵyl, dilynwn ddynes, merch i filiwnydd dylanwadol, sy’n cael gwersi marchogaeth efo dyn enigmatig sydd, fel y cawn wybod ryw draean o’r ffordd i mewn i’r ffilm, yn destun ymchwiliad am dreisio hawliau dynol dan regime Pinochet. Yn y dyn hwn – ac yn anallu pawb i ddweud wrthi’n union pa fath o weithredoedd roedd e’n gyfrifol amdanynt – mae hi’n blasu enigma a pherygl sy’n absennol o’i bywyd fel arall. Os ydy steil y ffilm yn dibynnu ychydig yn ormodol ar fotifau cyfarwydd, hoeliwyd fy sylw bob eiliad gan y prif gymeriad rhyfedd, amwys a’i hobsesiwn. Diolch byth na wnaeth y ffilm fynnu rhoi cymhelliant i’w hatyniad, na chwaith ddatblygu’n thriler seicorywiol gyfarwydd fel mae’n ymylu ar fod.

Yn Western, gan Valeska Grisebach o’r Almaen (yn yr adran Un Certain Regard), dilynwn grŵp o ddynion o’r wlad honno sy’n adeiladu pibell ddŵr mewn pentref ym Melarws. A chanddi gyffyrddiadau tebyg i ffilmiau eraill gan fenywod o Ewrop sy’n bwrw golwg synhwyrus, ethnograffig ar ddeinameg a gemau pŵer dynion macho – fel Beau Travail gan Claire Denis a Chevalier gan Athina Rachel Tsangari – mae’r ffilm hon yn astudio hefyd y berthynas rhwng mewnfudwyr a phobol leol, a rhwng dwyrain a gorllewin Ewrop heddiw.

Yr adleisiau o fytholeg wrywaidd y ffilm western a awgrymir gan y teitl ydy un o’r pethau lleiaf diddorol am y ffilm grefftus, fanwl hon. Mae’r ymdriniaeth sensitif â’r tirlun, a’r tensiynau rhwng y pentrefwyr a’r ymwelwyr, yn ei gwneud yn ffilm a allai apelio at gynulleidfa eang. Y platfform mae Cannes yn rhoi i ffilmiau tebyg i hon – ffilmiau sy’n priodi elfennau annisgwyl, sy’n taro golau unigryw ar berthnasau pobol â’i hamgylchedd – ydy raison d’etre yr ŵyl i fi.

Wrth dreulio deg diwrnod yn gwylio sawl ffilm y dydd, o bob math o bersbectif ac o bedwar ban byd, mae’r cyseinedd a’r cyferbyniadau rhwng rhai annisgwyl yn cael eu hamlygu; yn fy nyddiau cyntaf yma, roedd y craciau a amlygwyd yn nelwedd ddiflas Cannes o fri gwrywaidd yn enghraifft. Hir oes i ysgafnder!

FIDEO: Cofio Rhodri Morgan – “cymwynaswr mawr gwleidyddiaeth Cymru”

Cyhoeddwyd Mai 18, 2017 gan Cymru.

Tagiau: Jeremy Miles, Rhodri Morgan


Jeremy Miles, AC Llafur, a gafodd ei ethol yn 2016
Bydd un o Aelodau mwyaf newydd y Cynulliad yn cofio’r cyn Brif Weinidog, Rhodri Morgan, fel un o “fel un o gymwynaswyr mawr gwleidyddiaeth y genedl ac un o benseiri y Cynulliad”.

“Roedd e’n wleidydd unigryw iawn, cyfuno bod yn ddeallus tu hwnt – un o’r deallusion mawr yng ngwleidyddiaeth Cymru, gyda hefyd elfen gyffredin â phobol, y gallu i uniaethu â phobol o bob cwr,” meddai Jeremy Miles.

Atgofion ymgyrchu

Cafodd Jeremy Miles ei ethol yn Aelod Cynulliad dros Gastell-nedd yn 2016, ac mae’n cofio Rhodri Morgan yn dod i’w helpu i lansio ei ymgyrch.

“Fi’n cofio pan wnaeth e gymwynas fawr â fi a dod i helpu i lansio fy ymgyrch i fan hyn yng Nghastell-nedd ar fyr rybudd.

“Fe ddaeth e a cherdded gyda fi drwy strydoedd Castell-nedd ac roeddwn i’n synnu bod pawb yn ei adnabod e a phawb eisiau ysgwyd llaw ag e ac yn barod i gael sgwrs a fe yn hel straeon ac atgofion gyda nhw fel tasai fe’n ei adnabod nhw i gyd hefyd.

“Bydd ei golled e yn golled fawr i fywyd cyhoeddus yng Nghymru.”

FIDEO: Golwg ar yr etholiadau lleol ac edrych ymlaen at yr etholiad cyffredinol

Cyhoeddwyd Mai 8, 2017 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad cyffredinol 2017, etholiadau lleol 2017


Pwy ddaeth allan ohoni orau a gwaethaf o’r etholiadau lleol yr wythnos ddiwethaf? A beth mae’r canlyniadau’n eu golygu ar gyfer yr etholiad cyffredinol fis nesaf?

Dyma gasgliad golwg360:

BLOG: Dau Brif Weinidog hapus … un –ish ac un yn bendant


Dylan Iorwerth
Dylan Iorwerth yn edrych ar ganlyniadau’r etholiadau lleol hyd yn hyn…

Mae yna ddau Brif Weinidog cymharol hapus y bore yma – Carwyn Jones a Theresa May.

Mi fydd un yn falch o fod wedi osgoi darogan gwaetha’r polau piniwn, a’r llall yn gweld arwyddion bod ei thactegau’n gweithio ar gyfer yr Etholiad Cyffredinol.

Mae’n anodd gwybod i ba raddau yr oedd yr etholiad hwnnw’n gysgod dros y rhain, ond mae’n bosib ei fod wedi cryfhau Llafur yng Nghymru a’r Ceidwadwyr yn Lloegr.

Y syndod o ran y Blaid Lafur yng Nghymru oedd eu bod nhw wedi cadw’r dinasoedd mawr – Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd – yn gymharol gyfforddus, ac efallai fod bygythiad yr Etholiad Cyffredinol wedi eu helpu yn hynny gan wasgu Plaid Cymru a’r Democratiaid Rhyddfrydol a thynnu ychydig yn rhagor o’i selogion allan i ymgyrchu a phleidleisio.

Mae hefyd yn arwydd fod agwedd pen-i-lawr, hyd-braich-o-Lundain wedi llwyddo unwaith eto, am y tro. Tacteg Carwyn Jones ydi peidio â gwneud dim i gynhyrfu’r dyfroedd ac esgus nad oes a wnelo fo ddim â Jeremy Corbyn.

Mater arall ydi a wnaiff y dacteg honno lwyddo pan fydd y dadlau tros un pwnc mawr Prydeinig a rhagor o bobol, llai brwd tros wleidyddiaeth, yn mynd i bleidleisio.

O edrych ar Loegr, mi fydd Theresa May yn hapus iawn, a’r darnau iawn fel petaen nhw’n disgyn i’r llefydd iawn ym mhob man, bron.

Rhan o’r dacteg yw fod UKIP yn chwalu a’r pleidleisiau’n dod at y Ceidwadwr – esboniad am sylwadau ymladdgar y dyddiau diwetha’. Mae hynny wedi digwydd.

Elfen arall hollbwysig yw atal y Democratiaid Rhyddfrydol rhag atgyfodi yn ne-orllewin Lloegr ac mae’n ymddangos bod hynny wedi digwydd hefyd.

A Llafur yn gwneud cynddrwg â’r disgwyl yn y mannau pwysig – fe lwyddodd y Ceidwadwyr i gipio seddi yn nhre geiliog-y-gwynt Harlow ychydig ddyddiau ar ôl i’r arweinydd Llafur fod yn ymweld.

Mi fydd hithau’n gymharol hapus am Gymru, yn enwedig o weld canlyniadau Bro Morgannwg a Phen-y-bont ar Ogwr – y tu allan i’r dinasoedd mawr, mae’n ymddangos fod y Ceidwadwyr yn gwneud marc yn yr ardaloedd cymysg.

Cyn cyhoeddi’r canlyniadau gwledig, bratiog iawn ydi perfformiad Plaid Cymru – ambell fuddugoliaeth dda, ambell golled ddrwg – a methu â thorri trwodd. Mae’n tanlinellu’r peryg y bydd hi’n cael ei gwasgu ymhellach yn yr Etholiad Cyffredinol os na lwyddith hi i gael neges drawiadol o rywle.

Mae’n ymddangos hefyd mai cael ei gwasgu a wnaiff y Democratiaid Rhyddfrydol a’r canlyniadau siomedig heddiw’n gwneud hynny’n fwy tebyg fyth.

Mae hi ar ymyl y dibyn; mae UKIP wedi mynd trosto.

Etholiad Ffrainc: y ‘Lle Bynnag’ yn erbyn y ‘Lle Hwn’


Wrth baratoi at ddadl deledu rhwng y ddau geffyl blaen yn etholiad arlywyddol Ffrainc, mae Aled G Job yn gweld fod y wlad – ac Ewrop gyfan – ar groesffordd…

Y penwythnos hwn, bydd pleidleiswyr Ffrainc yn dewis eu harlywydd newydd, gyda dau ymgeisydd yn weddill yn y ras, sef Emmanuel Macron a Marine Le Pen.

Mae’n gystadleuaeth hynod anarferol eleni gan nad yw un o’r ddau yn perthyn i’r pleidiau traddodiadol sydd wedi rheoli bywyd gwleidyddol Ffrainc ers blynyddoedd mawr, sef y Sosialwyr a’r Gweriniaethwyr.

Er bod Emmanuel Macron wedi cychwyn ei blaid ei hun ‘En Marchon’ dros y flwyddyn ddiwethaf, mae’n cystadlu yn y ras arlywyddol hon fel ymgeisydd annibynol i bob pwrpas. Ar gyfer rhan olaf yr etholiad, penderfynodd Marine Le Pen, hithau, ddiosg ei harweinyddiaeth o’r Front Nacional er mwyn cystadlu ar yr un gwastad annibynol.

Mae’r ffaith fod y ddau ymgeisydd yn cyflwyno’u hunain fel annibynwyr yn adlewyrchu sut y mae’r hen bleidiau traddodiadol wedi methu ag ymateb i anghenion gwleidyddol y presennol.

Ond yn bwysicach na hynny yw’r ffaith fod y ras arlywyddol hon wedi amlygu’r rhaniad newydd yn Ffrainc, sef y rhanniad rhwng y rhai hynny sydd yn gweld eu hunain fel unigolion cosmopolitan sy’n perthyn i fyd sydd y tu hwnt i Ffrainc ei hun, a’r rhai hynny sy’n parhau i ystyried eu hunain yn Ffrancod gyntaf uwchlaw popeth arall.

Ffrainc yn amlygu patrwm 

I raddau mae hyn sy’n digwydd yn Ffrainc yn yr etholiad hwn yn feicrocosm o’r hollt bresennol sydd i’w weld ar hyd a lled cyfandir Ewrop.

Mewn termau syml, efallai y gellid disgrifio’r rhaniad newydd hwn sy’n bennaf seiliedig ar y synnwyr o hunaniaeth a diwylliant, ond hefyd ar elfennau megis llewyrch a chyfleon bywyd, fel pobol ‘Lle Bynnag’ yn erbyn pobol y ‘Lle Hwn’.

I raddau, mae Emmanuel Macron yn ymgorfforiad o bobol Lle Bynnag gyda’i gefndir yn y byd ariannol a’i gyfnod fel banciwr gyda chwmni Rothchilds, a’i bwyslais ar bwysigrwydd yr Undeb Ewropaidd a marchnadoedd agored doed a ddêl. Bu hefyd yn weinidog yn Llywodraeth Sosialaidd Francois Hollande oedd hefyd yn frwd iawn dros yr Undeb Ewropeaidd. Mae wedi ceisio’i orau i symud sylw pobol oddi ar y cefndir hwn wrth gyflwyno’i hun fel unigolyn o’r “tu allan”  i’r system bleidiol traddodiadol sydd felly yn gallu cynrychioli newid ar gyfer y dyfodol.

Ond mae’n mynnu mai trwy droedio’r llwybr canol y mae gwneud hynny.

Ffrainc yn gyntaf

Mae Marine Le Pen, wedyn, yn ymgorfforiad o bobol y ‘Lle Hwn’ gyda’i phwyslais hi ar roi democratiaeth Ffrainc gyntaf trwy ail-sefydlu gwladwriaeth all warchod pobol Ffrainc rhag effeithiau globaleiddio, terfysgaeth Islamaidd a mewnlifiad di-rwystr.

Ac mae hithau yn yr un modd yn ceiso tynnu sylw pobol oddi ar ei chefndir ei hun gyda’r Front Nacional ac etifeddiaeth wenwynig ei thad, Jean Marie Le Pen, trwy redeg ar ei liwt ei hun bellach. Yr hyn sy’n anghyffredin  am ei hymgyrch hi ydi ei bod yn ceisio denu cefnogaeth oddi wrth yr adain chwith a’r adain dde fel ei gilydd.

Mae llawer iawn o’i maniffesto yn rhoi pwyslais ar rol y wladwriaeth i greu swyddi a llewyrch o’r newydd i bob rhan o’r wlad sydd yn apel uniongyrchol at y chwith. Ac mae ei phwyslais ar warchod democratiaeth a hunaniaeth diwylliannol Ffrainc wedyn yn apelio at y dde.

Mae craidd ei chefnogwyr hi at ei gilydd yn y ‘Ffrainc Anghofiedig’: pentrefi a threfi gwledig Ffrainc ac ardaloedd ol-ddiwydiannol y wlad sydd wedi gweld cymaint o swyddi’n diflannnu oddi yno dros y blynyddoedd diwethaf, pobol ifanc yn mudo i’r dinasoedd ac ansawdd bywyd y cymunedau hyn yn plymio.

Sioc arall?

O gofio Brexit a buddugoliaeth Donald Trump yn 2016,  tybed oes yna sioc arall ar y gweill yn Ffrainc? Ar hyn o bryd, mae Emmanuel Macron i’w weld yn ffefryn clir gyda mantais o 20% yn y polau piniwn, a sawl un o’r ymgeiswyr aflwyddiannus eraill wedi annog eu cefnogwyr i drosglwyddo eu pleidlais iddo ef.

Os y gall barhau i lywio’r llwybr canol, gofalus mae’n fwy na thebyg mai fo fydd yn fuddugol.

Gobaith gorau Marine Le Pen efallai yw disgleirio yn y drafodaeth deledu olaf sydd i’w chynnal heno (nos Fercher, Mai 3), a pherswadio’r etholwyr fod yna ddeinameg newydd yn perthyn i’r ras bellach o leihau’r ymgeiswyr o 11 i 2.

Byddai’n rhaid iddi berswadio rhai cefnogwyr pleidiau’r chwith a chefnogwyr pleidiau eraill o’r dde i fenthyg eu pleidlais iddi er mwyn atal ei gwrthwynebydd, neu bwyso arnynt i beidio bwrw pleidlais o gwbwl.

Yr Undeb Ewropeaidd neu Ffrainc? Beth bynnag yw’r canlyniad ddydd Sul, go brin y bydd yr hollt hwn yn cael ei gyfannu’n rhwydd iawn.

FIDEO: ‘Golwg ar y Bae’ ar yr etholiad

Cyhoeddwyd Ebrill 28, 2017 gan Y Blog Gwleidyddiaeth.

Tagiau: etholiad, Fideo, golwg ar y bae, mehefin 8, seddi san steffan


Ychydig dros wythnos sydd wedi bod ers i’r Prif Weinidog gyhoeddi etholiad cyffredinol brys ar  Fehefin 8, ond ers hynny mae llawer wedi digwydd.

Bu Jeremy Corbyn a Theresa May ar ymweliadau i Gymru – yr arweinydd Llafur yn dod i Ogledd Caerdydd a’r Prif Weinidog yn mentro i un o ‘seddi saff’ Llafur – Pen-y-bont ar Ogwr.

Ar ddechrau’r wythnos, cafodd pôl piniwn dramatig iawn ei gyhoeddi, oedd yn darogan y byddai Cymru’n troi at y Ceidwadwyr yn yr etholiad ac y byddai Llafur yn colli 10 sedd – y tro cyntaf i hyn ddigwydd ers dros ganrif!

Ac a fydd cyn-arweinydd Plaid Cymru, Ieuan Wyn Jones, yn llwyddo i wneud cym-bac ym Môn? Cyn-Aelod Seneddol yr ynys sy’n herio Llafur am y sedd bu’n agos iawn rhwng y ddwy blaid y tro diwethaf… er bod y pôl piniwn yn dangos bod hi’n bosib mai’r Ceidwadwyr fydd yn ei chipio y tro hwn.

Diwedd y gân yw’r geiniog

Cyhoeddwyd Ebrill 25, 2017 gan Criced.


Alun Rhys Chivers sy’n bwrw golwg ar berfformiad Morgannwg ers dechrau’r tymor… 

“Siomedig ond calonogol” oedd disgrifiad prif hyfforddwr tîm criced Morgannwg, Robert Croft o’r tymor diwethaf. A dyna i chi ddisgrifiad perffaith o’r tair gêm gyntaf yn y Bencampwriaeth y tymor hwn hefyd. Ydy, mae’n adeg ryfedd i fynd i ddiflasu am y dyddiau hir o haf sydd o’n blaenau ni’r cefnogwyr criced. Ond dw i’n ofni ’mod i eisoes yn diodde’ o’r hen déjà vu.

Am y tro cyntaf erioed eleni, fe gawson ni gêm sirol gyfan cyn dechrau mis Ebrill. Ond fe ddaeth i’r amlwg yn eitha’ cyflym nad oedd batwyr Morgannwg ddim eto wedi dihuno o’u trwmgwsg hydrefol. Colli o fatiad a 22 o rediadau o fewn deuddydd oedd eu hanes yn Northampton ar ôl cael eu bowlio allan am 101 a 187.

Yr unig un o blith chwaraewyr Morgannwg ddangosodd unrhyw fath o addewid oedd y bowliwr cyflym ifanc o Bontarddulais, Lukas Carey. Yn erbyn Swydd Northampton fis Awst y llynedd y gwnaeth ei farc fel chwaraewr newydd, wrth iddo fe gipio saith wiced yn eu herbyn ar gae San Helen yn Abertawe. Ac fe ddangosodd unwaith eto saith mis yn ddiweddarach fod ganddo fe ddyfodol disglair yn y gêm. Mae ’na farn sy’n dweud na ddylai’r chwaraewyr ifainc chwarae gormod o griced rhag iddyn nhw flino mor gynnar yn eu gyrfaoedd. Ond does gan Forgannwg ddim dyfnder yn eu carfan, ac mae angen dod â chwaraewyr o’r fath drwodd wrth iddyn nhw danio.

Y capten yn amlygu ei wendidau

Tra bod un o’r to iau wedi plesio yn fan hyn, rhaid dweud bod un o’r hoelion wyth – neb llai na’r capten ei hun, Jacques Rudolph – wedi dangos ei wendidau unwaith eto. Dw i wedi teimlo ers cryn amser nad yw e’n gapten naturiol, ei benderfyniadau tactegol yn wan iawn ac yn ymylu ar fod yn chwerthinllyd ar adegau. Ac i’r categori hwnnw mae’r penderfyniad i fatio gyntaf ar lain Northampton yn perthyn. Roedd e eisoes wedi dangos ei fod e’n ymwybodol mai llain i’r bowlwyr oedd hi drwy ddewis pedwar bowliwr cyflym ar draul y troellwr Owen Morgan. Fe fyddai’r bowlwyr hynny’n cael tipyn mwy o gymorth nag y byddai’r troellwyr neu’r batwyr. Pam, felly, penderfynu batio ar ôl galw’n gywir? Do, fe gyfaddefodd yn y pen draw ei fod e wedi gwneud camgymeriad. Ond faint yn rhagor o gamgymeriadau a cholli gemau fydd yn dderbyniol gan y rheiny sy’n dewis y tîm a’r capten?

Ymhell o fod yn drydanol ar y Swalec…

O Northampton yn ôl i’r Swalec i ‘herio’ Swydd Gaerwrangon. Y peth gorau y gellir ei ddweud am berfformiad y batwyr yn y gêm hon oedd eu bod nhw, fel uned, wedi llwyddo i sicrhau un pwynt bonws drwy sgorio 200. Ond fe orffennodd y gêm o fewn tridiau y tro hwn. Yr unig berfformiadau sy’n werth sôn amdanyn nhw o safbwynt y batio yn y batiad cyntaf yw’r 88 gan David Lloyd, wedi’i gefnogi gan… ie, Lukas Carey (39), oedd hefyd wedi cipio pedair wiced yn y gêm. Tarodd Aneurin Donald 57 yn yr ail fatiad ond 223 gawson nhw fel tîm. Ond nod o 28 yn unig oedd gan Swydd Gaerwrangon i ennill.

Perfformiad mwy urddasol yn Grace Road

I Gaerlŷr am y drydedd gêm a does ond gobeithio mai’r perfformiad gyda’r bat yn y fan honno fydd yn cael ei ailadrodd am weddill y tymor. Er i Lukas Carey gipio pedair wiced yn y batiad cyntaf, llain i’r batwyr sydd yn Grace Road, ac fe gyrhaeddodd y Saeson 400 yn gyfforddus. Maddeuwch i fi am fod yn negyddol, ond ro’n i’n disgwyl i Forgannwg golli o fatiad a mwy unwaith eto ar sail y ddwy gêm gyntaf. Ond yma y cawson ni’r arwyddion cyntaf fod newid ar droed yn rhengoedd y batwyr. O blith y pedwar batiwr cyntaf, dim ond David Lloyd (1) oedd wedi methu â sgorio hanner canred, wrth i Colin Ingram (137) a Nick Selman (117) daro canred yr un, ac roedd hanner canred hefyd i’r capten Jacques Rudolph (58). Yn y batiad hwn, fe lwyddodd y pedwar batiwr cyntaf i sgorio mwy o rediadau nag yr oedd y tîm cyfan wedi’u sgorio yn yr un o’u batiadau blaenorol. Ac am unwaith, fe barodd y gêm bedwar diwrnod cyfan. Wna’i eich atgoffa o eiriau Robert Croft unwaith eto yma – “siomedig ond calonogol”.

O’r bêl goch i’r bêl wen…

Yn eu doethineb honedig, mae’r ECB wedi penderfynu, ar ôl tair wythnos yn unig o griced pedwar diwrnod, fod angen bloc o gemau undydd am dair wythnos. Bydd y bloc nesaf o gemau pedwar diwrnod yn para o Fai 19 i Orffennaf 6, a’r bloc olaf rhwng Awst 28 a Medi 28.

Rhwng y ddau floc cyntaf y bydd gemau 50 pelawd yn cael eu cynnal, a’r T20 Blast yn ffitio’n daclus i’r bwlch rhwng yr ail floc a’r trydydd bloc. Ydy, mae’n beth da bod y chwaraewyr yn gallu canolbwyntio ar un gystadleuaeth ar y tro – roedd symud ar hap rhwng y tri fformat y tymor diwetha’n hunllefus i’r chwaraewyr ac roedd hi’n anodd dilyn y cystadlaethau drwodd o’r dechrau hyd y diwedd.

Ond -  a dyma hanfod y peth – ychydig iawn o griced pedwar diwrnod sy’n cael ei gynnal yn ystod gwyliau’r ysgolion eleni. Criced undydd yw’r ffordd ymlaen bellach, a denu plant i wylio’r T20 Blast a Chwpan 50 pelawd Royal London yw ffordd yr ECB o geisio sicrhau dyfodol i gamp sy’n denu tipyn llai o arian na phêl-droed a rygbi, er enghraifft. Os oes gobaith i griced pedwar diwrnod – neu gemau prawf rhyngwladol, o ran hynny – mae angen strategaeth sy’n denu plant i wylio’r fformat traddodiadol.

Efallai mai gan Brian Lara mae’r ateb gorau i’r broblem – cael gwared ar gemau cyfartal. Pa gamp arall, wedi’r cyfan, sy’n para pum niwrnod ac sy’n gorffen heb fuddugoliaeth i’r naill dîm na’r llall? Pwynt teg iawn gan un o fawrion y gêm.

Diwedd y gân yw’r geiniog. Tra bod y ‘razzmatazz’ yn ffynnu, mae perygl i’r gêm ry’n ni’n ei charu gael ei llyncu gan Rupert Murdochs a Barry Hearns y byd yma. I dimau fel Morgannwg, mae perygl fod y gêm pedwar diwrnod fel y mae hi yn cynnig ychydig iawn o wobr. Maen nhw yn yr ail adran ers blynyddoedd lawer, a’r ail adran honno bellach yn cynnwys 10 tîm, a’r adran gyntaf yn fwy ‘elit’ gydag wyth tîm erbyn hyn. Mae’r agendor yn tyfu.

Tra pery pethau fel ag y maen nhw, gêm y bêl wen fydd yn bwysig i Forgannwg. Does ond gobeithio y bydd perfformiadau Morgannwg ar y cae yn adlewyrchu hynny – yn enwedig os ydyn nhw am ennill un o’r franchises dinesig yn 2020. Ond cynnwys blog at rywdro arall yw hynny.

BLOG: Mae’r llanw mawr glas yn bygwth ein cenedl


Leanne Wood (Llun: Plaid Cymru)
Aled Gwyn Job sy’n dadlau pam y dylai Leanne Wood fod wedi mentro, a sefyll i fod yn Aelod Seneddol y Rhondda ar docyn penodol “Brexit Sy’n Deg i Gymru”…

Mae’n edrych yn debyg ein bod yn wynebu Tswnami Toriaidd yn yr Etholiad Cyffredinol sydd i’w gynnal ar Fehefin 8.

Gydag un pol piniwn yn rhoi’r Toriaid ar 50%, mae’n ymddangos bod penderfyniad annisgwyl y Prif Weinidog Theresa May i alw etholiad buan yn mynd i dalu ar ei ganfed iddi.

Wedi’r cwbwl, mae’r Blaid Lafur yn gwbwl, gwbwl rannedig ac arweinyddiaeth anobeithiol Jeremy Corbyn druan yn destun dirmyg ymhlith y rhan fwyaf o’i Aelodau Seneddol ei hun, heb son am y boblogaeth yn gyffredinol.

Gan mai Etholiad Brexit fydd hi yn anad un peth arall, bydd hynny’n galluogi’r Toriaid i ddenu cyn-gefnogwyr UKIP atynt hefyd a sicrhau buddugoliaeth ysgubol ar don o Brydeinodod newydd yn erbyn y gelyn allanol Ewropeaidd a’r gelyn mewnol sef yr SNP yn yr Alban.

Mae’r llanw mawr glas i ddod yn debyg o gael effaith mawr ar Gymru hefyd, gyda hyd at wyth sedd Llafur yn syrthio i’r Ceidwadwyr. Mae ambell un hyd yn oed yn darogan y gallai’r Ceidwadwyr ennill mwyafrif y seddau yng Nghymru y tro hwn, ac mae’n rhaid mynd nol i 1859 pryd y digwyddodd hynny ddiwethaf.

O gofio natur y Toriaid presennol, dydi o ddim yn ormodiaith i ddweud bod hwn yn argyfwng existential yn ein bodolaeth fel cenedl. O bosib mai dyma’r her fwyaf erioed sydd wedi wynebu ein plaid genedlaethol Plaid Cymru.

Creu arweinwyr

Maen nhw’n dweud mai argyfyngau sy’n creu neu’n claddu arweinwyr, ac mae’n adeg o brysur bwyso bellach ar Leanne Wood, arweinydd Plaid Cymru. A hithau wedi ennill sedd y Rhondda yn Etholiadau’r Cynulliad y llynedd,  y cwestiwn rwan ydi a ddylai hi fod wedi mentro ceisio ei hennill yn yr Etholiad Cyffredinol fis Mehefin?

Daw’r gair buddugoliaeth yn Gymraeg o’r gair Buddug, arweinydd benywaidd hen lwyth yr Iceni a arweiniodd wrthryfel llwyddiannus yn erbyn y Rhufeiniaid yng Nghymru 60 AD. Fe gysylltir yr enw hefyd gyda newid positif, optimistiaeth a gallu arweinyddol. Geiriau priodol iawn pe bai Leanne Wood yn mynd amdani.

Wrth gwrs, byddai’n groes i’r graen gosod Llundain uwchben Caerdydd, ac mi fyddai’n rhaid iddi wynebu cwestiynau anodd o sawl cyfeiriad am  yr hyn y mae’r penderfyniad yn ei olygu o ran ein senedd genedlaethol. Ond wedyn, mae’r amgylchiadau presennol yn rhai cwbwl eithriadol. Sydd felly’n gofyn am ymatebion eithriadol.

Gyda’r holl sylw a fyddai Leanne Wood yn ei gael, y cyhoeddusrwydd ychwanegol y byddai’r dadleuon teledu yn ei roi iddi,cefnogaethol cenedlaetholwyr o bob rhan o Gymru yn yr etholaeth, a’r ffraeo parhaus ymhlith y Blaid Lafur yn gefnlen i’r cwbwl, mae’r sedd yn gwbwl enilladwy.

Rhyddid i Gymru

Os ydan ni fyth am weld rhyddid i Gymru, mae’n rhaid ennill calonnau a meddyliau pobl y cymoedd ble mae dros 40% o’r boblogaeth Gymreig yn byw. Byddai ennill y Rhondda mewn etholiad pryd y caiff Llafur eu chwalu’n ulw a Thoriaid eithafol yn cipio grym am flynyddoedd yn San Steffan, yn dangos mai’r dimensiwn cenedlaethol ydi’r unig amddiffynfa bosib i Gymru.

Ac er mor chwithig ydi dweud hynny, byddai ennill y Rhondda yn San Steffan o dan yr amgylchiadau presennol yn cael llawer mwy o ddylanwad na ennill Rhondda yn y Cynulliad llynedd.

Gyda Llafur yn deilchion ar ol Fehefin 8, a chyfnod newydd o gecru mewnol yn digwydd ymhlith gweddillion y blaid honno, bydd oblygiadau hynny yn saff o effeithio ar sut y bydd pobl yn edrych ar Lafur Cymru hithau. Bydd y brand Llafur, ble bynnag y bo yn hollol toxic ac yn cael ei gysylltu gyda methiant trychinebus na welwyd mo’i debyg am hanner canrif neu fwy.

Mewn sefyllfa felly, hawdd iawn yw dychmygu mwy o bobol y Cymoedd am ddilyn esiampl Y Rhondda ac y gellid wedyn cael deialog newydd am bosibiliadau rhyddid cenedlaethol i Gymru yn yr ardal strategol holl bwysig hon.

Mae’n bosib na fyddai raid i Leanne Wood fod yn Llundain am gymaint a hynny, beth bynnag, o gofio y bydd sedd y Rhondda yn diflannu yn yr etholiad cyffredinol nesaf oherwydd y newid ffiniau.

Ac, o feddwl am y trafferthion pellach sy’n siwr o ddigwydd gyda Brexit, dydi hi ddim yn amhosib y gwelir etholiad cyffredinol arall o fewn y ddwy/dair blynedd nesaf, ac y gallai Leanne Wood ail-ystyried ei sefyllfa bryd hynny. Gallai Leanne Wood fod wedi sefyll ar docyn penodol ”Brexit Sy’n Deg i Gymru”.

O ran y pryderon am orfod sefyll is-etholiad Cynulliad anodd pe bai hi’n ennill y Rhondda, siawns y gellid gohirio hwnnw tan fis Awst er mwyn cael amser i ddewis ymgeisydd cryf a chynnal y math o ymgyrch boblogaidd a gipiodd is-etholiad Mon i Rhun ap Iorwerth yn 2014.

Joban o waith neilltuol sydd i’w wneud yn Llundain dros gyfnod penodol o amser felly – sef cynrychioli’r buddiant cenedlaethol Cymreig dros bobl y Rhondda a phobl Cymru fel ei gilydd. Pe bai modd ychwanegu’r Rhondda ac Ynys Mon at y tair sedd bresennol – byddai’n cynnig rhywfaint o ragfur cenedlaethol rhag y llanw glas mawr.

Mae’n biti na theimlodd Leanne ychydig o ysbryd Buddug wrth iddi bwyso a mesur y sefyllfa.