Maesu ffug – be’ nesa’ i’r byd criced?

 

Llun parth cyhoeddus CC0 trwy Commons Wikimedia

Alun Rhys Chivers sy’n bwrw golwg ar ddeddfau newydd y gêm…

Mae’r byd criced, i ni’r puryddion, yn symud ymhell oddi wrth y gêm ry’n ni’n ei charu ers degawdau – peli pinc, gemau nos Wener yn esgus i dancio, a chysgod y gystadleuaeth ‘100 pelen’ ddomestig sy’n cael ei chefnogi a’i harddel gan nemor neb.

Ond un peth y bu pawb, bron, yn gytûn yn ei gylch ers y dechrau’n deg yw bod angen cynnal ysbryd y gêm a chadw at y deddfau (nid rheolau, ond deddfau, cofiwch).

Cafodd deddfau criced eu dyfeisio gan Glwb Criced Marylebone (yr M.C.C.) yn 1787. Ond bob hyn a hyn, mae’r awdurdodau criced yn gweld yn dda i’w haddasu yn ôl yr angen.

Darllen rhagor »

Os am herio twyll, rhaid herio Brexit hefyd

 

Llun parth cyhoeddus

Mae pwyllgor blaenllaw o Aelodau Seneddol yn galw am weithredu llym yn erbyn ‘gau newyddion’ ac am reolaeth dynnach ar wario mewn etholiadau. Ond geiriau gwag a rhagrith lwyr ar eu rhan fydd hyn oni fyddan nhw’n barod i herio dilysrwydd y bleidlais Brexit yn ogystal, yn ôl Huw Prys Jones

Mi fyddai pawb call yn cytuno â’r Aelodau Seneddol hynny sy’n dadlau bod twyll, celwyddau a chamddefnyddio cyfryngau cymdeithasol yn fygythiad i’r drefn ddemocrataidd.

Ofer fodd bynnag ydi sôn am unrhyw weithredu yn erbyn y bygythiadau hyn yn y dyfodol heb edrych ar yr hyn sydd eisoes wedi digwydd. Yn benodol ar y ffordd mae ‘gau newyddion’ wedi arwain at y llanast a achosir gan Brexit ar hyn o bryd.

I lawer ohonom, roedd celwyddau arweinwyr yr ymgyrch Brexit a’u hapêl at ragfarnau a hiliaeth yn ddigon o reswm o’r cychwyn dros beidio â bod â gronyn o barch tuag at ganlyniad y refferendwm.

Darllen rhagor »

Pen-blwydd hapus, Cyw bach

Diweddarwyd  

Non Gwenhwyfar Tudur sy’n rhyfeddu – ac yn rhannu – rhai o gyfrinachau seren S4C

 Mae eisie cwtsh ar Cyw. Mae’r creadur yn hen – deng mlwydd oed heddiw! Mae hi’n rhyfeddol pa mor hoffus ac aml-haenog yw’r creadur twyllodrus o blaen ei wedd, a’i gyfeillion Bolgi’r ci, Plwmp yr eliffant, Jangl y jiraff, ac … ahem, Deryn y deryn a Llew y llew.

Cyfrinach llwyddiant Cyw yw bod y cymeriadau – gan gynnwys aelodau’r rhaglenni gwreiddiol eraill sy’n rhan o’r arlwy – yn camu allan o’r teledu a’r iPads, ac yn dod i gwrdd â’u cynulleidfa – mas yn y maes, mewn eisteddfodau a gwyliau a digwyddiadau mawr a bach ar hyd y wlad – ac yn swyno’u hemygwyr ifanc yn y cnawd fel petai, a’r rheiny’n eu haddoli o bell yn astud, a stond.

Poen yn din yw Cyw i ddechrau. Pan chi’n dod adre o’r sbyty, yn cario pob math o bryderon dros eich ysgwyddau ac eithri’r mwslin a’r babi, chi ddim am fentro cynnau’r teledu. Mae gwylio teledu yn ddrwg i fabi! Ddylai babis dan 18 mis oed ddim cael unrhyw screen-time ac eithrio siarad gyda Mam-gu drwy sgeip, medde nhw. Yn wir, wrth i’r flwyddyn gyntaf fynd rhagddo, doedd y babi ddim fel pe bai’n sylwi ar y sgrin ta beth. A dyw’r teledu ddim yn eich temtio chi chwaith, ryw lawer, a chithe ond yn pipo ar Pnawn Da weithie wrth iddi gysgu arnoch chi ar y soffa, a chithe wedi ymlâdd â’r holl ofalon, a’r diffyg cwsg.

Darllen rhagor »

Sut y mae gwella ‘Dyn Sâl’ y Deyrnas Gyfunol?

Diweddarwyd  

Llun: CC0

Yr Aelod Cynulliad, Simon Thomas, sydd am weld Cymru yn mynd i’r afael go iawn â llygredd awyr…

Mae gennym broblem fawr â llygredd awyr yng Nghymru. Er nad ydych yn medru ei weld na’i arogli – fel y gallwn i wrth gael fy magu yn yr un cwm â’r ffatri Phurnacite enwog yn yr 1980au – mae’n dal yr un mor beryglus.

Mae ansawdd awyr sydd gynnym yng Nghymru ymysg y gwaethaf yn y Deyrnas Gyfunol. Yng Nghaerdydd a Phort Talbot mae lefelau uwch o ronynnau nag yn Birmingham na Manceinion, a lôn ym Mwrdeistref Caerffili yw’r un fwyaf llygredig tu fas i Lundain. Ni yw dyn sâl y Deyrnas Gyfunol.

Nid dim ond Plaid Cymru sy’n dweud hyn – enillodd cyfreithwyr amgylcheddol Client Earth achos yn yr uchel lys yn Chwefror a orfododd Llywodraeth Cymru i weithredu. Cyfranna llygredd awyr at 2,000 o farwolaethau cynamserol bob blwyddyn.

Darllen rhagor »

I Belle ac Emmeline

 

Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru a’i merch Belle Emmeline

Llun: Cenedlaethau’r Dyfodol

Bydd Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru a’i merch bedair oed, Belle Emmeline, yn gorymdeithio ar strydoedd Caerdydd ddydd Sul er mwyn dathlu canrif ers i ferched gael y bleidlais. Yma mae yn egluro pam…

Y Sul hwn bydd fy merch a finnau’n cymryd rhan mewn rhywbeth arwyddocaol. Byddwn yn gorymdeithio gyda miloedd o fenywod o bob rhan o’r wlad i gofio am y menywod dewr 100 mlynedd yn ôl a orymdeithiodd, a ymgyrchodd, a lwgodd a marw hyd yn oed er mwyn sicrhau’r bleidlais i ni.

A thra’n bod ni’n medru edrych yn ôl a meddwl gyda balchder am yr hyn a wnaeth y menywod hyn yn enw cynnydd, gan fyfyrio ar ba mor bell yr ydym wedi dod, byddwn hefyd yn defnyddio hwn fel cyfle i adeiladu ar  fudiad sydd wedi bod yn tyfu yn ystod y flwyddyn, ac sy’n dangos bod gennym gryn bellter eto i fynd.

Mae’r ymgyrch #Metoo wedi bod yn allweddol ar gyfer amlygu’r problemau sy’n ymwneud ag aflonyddu rhywiol, y gwahaniaeth mewn cyfraddau tâl rhwng y rhywiau, ac yn hollbwysig, y 100 mlynedd sydd wedi mynd heibio ers i fenywod gael y bleidlais a’r modd y mae menywod yn parhau i gael eu tangynrychioli o gwmpas byrddau lle gwneir penderfyniadau ac mewn sectorau allweddol (lle mae’r tâl yn dda)

Darllen rhagor »

Dathlu cydraddoldeb ac amrywiaeth y Brydain fyd-eang

Diweddarwyd  
Harry a Meghan

Tywysog Harry a Meghan Markle ar achlysur cyhoeddi eu dyweddïad, Tachwedd 2017

Llun: Dominic Lipinski/PA Wire

Adroddiad o Windsor gan ohebydd brenhinol golwg360 …

Mae strydoedd Windsor yn llawn llawenydd a gorfoledd wrth i’r pâr brenhinol, Dug a Duges Sussex bellach, gael eu cyflwyno i’r torfeydd teyrngar a diolchgar.

Ar Sadwrn hyfryd o Fai mae’r dref frenhinol hon yn Swydd Berk yn edrych ar ei gorau, a’r golygfeydd fel petaent allan o stori dylwyth teg.

Yn ei gwisg ddifrycheulyd o sidan llaes at ei thraed a llathenni’n rhagor, mae’r Dduges wedi bod yn swyno’r miloedd gyda’r un rhwyddineb ag yr enillodd galon ei thywysog.

Darllen rhagor »

Rhaid manteisio ar rwygiadau’r Sefydliad

Diweddarwyd am  

Llun parth cyhoeddus

Mae trafferthion y llywodraeth yn golygu nad oes gan wrthwynebwyr Brexit unrhyw esgus dros beidio manteisio i’r eithaf ar eu rhwygiadau, yn ôl Huw Prys Jones

Daw her Dafydd Wigley heddiw i Aelodau Seneddol ddangos rhywfaint o asgwrn cefn ar Ewrop ar adeg amserol, wrth i rwyg yng nghabinet Theresa May ddod yn fwyfwy amlwg.

I’r rheini ohonom sy’n gwrthwynebu Brexit ar sail diwylliannol a hunaniaethol yn ogystal ag economaidd, mae’n anodd ar un ystyr teimlo brwdfrydedd dros aros yn rhan o undeb tollau Ewrop fel diben ynddo’i hun.

Ar y llaw arall, byddai gorchfygu lluoedd Brexit ar y mater hwn yn fuddugoliaeth bwysig. Yn un peth, byddai’n peri digofiant iddyn nhw ac yn torri cryn dipyn ar eu hysbryd. Yn wir, mae wedi gorfodi rhai ohonyn nhw i gydnabod y gwir plaen y byddai bod yn rhan o’r undeb tollau heb lais ym mhenderfyniadau’r Undeb Ewropeaidd yn waeth na pharhau fel aelod llawn.

Darllen rhagor »

Pont Hafren – beth sydd mewn enw?

Diweddarwyd am  
Huw Webber

Huw Webber, cadeirydd Yes Cymru Colorado

Llun: Huw Webber

Yn dilyn yr helynt tros ailenwi Pont Hafren yn Bont Tywysog Cymru, mae’r gwrthwynebiad i’w deimlo mor bell i ffwrdd â thalaith Colorado yn yr Unol Daleithiau. Huw Webber, cadeirydd mudiad Yes Cymru Colorado, sy’n cefnogi annibyniaeth i Gymru, sy’n rhannu ei feddyliau…

Does dim angen eich bod wedi darllen stori fer Ursula K. Le Guin, The Rule of Names, i ddeall fod symboliaeth bwerus i enwi pethau. Does ond angen i chi ofyn i rywun sydd â ffugenw Cymraeg.

Ces i fy magu yng Nghymru’r 1980au, a gadael Cymru yn 1996, gan bleidleisio gyda fy nhraed. Ar y pryd, ro’n i’n teimlo nad oedd gobaith i’r diwylliant na’r economi, ac na fyddai’r wlad yn codi ar ei thraed eto gan ei bod yn wladwriaeth gaeth ac yn economi echdynnol oedd yn cael ei rheoli er lles y “DU” ac yn enwedig de-ddwyrain Lloegr. Ac fe ges i fy narbwyllo yn ystod rhai blynyddoedd o astudio a gweithio yn Lloegr y byddai rhagfarn wrth-Gymreig yn fy nal i’n ôl yn fy ngyrfa. Do’n i ddim am aros i hynny ddigwydd.

Yna, pan bleidleisiodd Cymru o blaid ymreolaeth ac yna dros bwerau deddfu sylfaenol, fe welais i’n raddol fod gobaith ar y gorwel. Hynny yw, dechreuadau uchelgais i wella economi Cymru ac i gryfhau ei diwylliant a’i hiaith. Wedi’r cyfan, mae gwledydd eraill wedi gwneud yn well gyda llai o adnoddau, ac mae gan Gymru gryn dipyn i’w gynnig (prifysgolion gwych, cynhyrchu ynni, economi’n seiliedig ar allforion – a gwarged masnach os tynnwch chi allan y pethau dibwynt fel Trident a rhyfeloedd wedi’u harwain gan Loegr).

Darllen rhagor »

Criced – gêm onest, neu gam yn nes at yr ergyd farwol?

Diweddarwyd am  

Llun: CC0

“Despite recent sad developments, cricket will survive and remain our most noble game.”

Geiriau un o fawrion y byd criced yn Awstralia, y diweddar Donald Bradman yn 2000 yn sgil sgandal trefnu canlyniadau gemau. Mae’n rhaid bod y geiriau’n atseinio unwaith eto yng nghlustiau’r Awstraliaid ar ôl i’r capten Steve Smith, y chwaraewr profiadol David Warner a’r batiwr cymharol ifanc Cameron Bancroft gyfaddef eu rhan mewn helynt am ymyrryd â chyflwr y bêl mewn gêm brawf yn Ne Affrica.

Mae Steve Smith a David Warner wedi’u gwahardd am flwyddyn yr un, a Cameron Bancroft am naw mis. Maen nhw’n dweud na fydd Warner – fel yr un oedd y tu ôl i’r cynllwyn – fyth yn cael bod yn gapten ar ei wlad.

Mae’r triawd, yn sgil eu gweithredoedd, wedi codi amheuon am onestrwydd y gamp sydd â delwedd o fod yn frith o gymeriadau gonest a nobl. Ar yr olwg gyntaf, roedd hi’n ymddangos bod cyflwr y bêl wedi cael ei addasu – rhywbeth sy’n ddigon cyffredin, pa mor anfoesol bynnag y gellir ystyried hynny.

Darllen rhagor »

Plaid Cymru: mae angen mwy o drafod agored

Diweddarwyd am  

Mae’n sicr fod llawer o aelodau blaenllaw Plaid Cymru wedi rhoi ochenaid o ryddhad ar ôl eu cynhadledd wanwyn yn Llangollen y penwythnos diwethaf.

Mi allasai fod wedi bod yn llawer gwaeth, ac o gofio’r gwrthdaro sydd wedi bod, mae’n debyg fod deuddydd digon tawel a digyffro yn gyfystyr â llwyddiant.

Roedd yn anochel mai gwaharddiad Neil McEvoy am 18 mis o Blaid Cymru a gafodd y prif sylw yn y dyddiau’n arwain at y gynhadledd. Ar y llaw arall, er gwaethaf adroddiadau o tua 40 wedi mynd i gyfarfod y ‘gwrthryfelwyr’ mewn tafarn yn y dref brynhawn Sadwrn, doedd dim llawer o arwyddion o bryder i’w weld ymysg y cynadleddwyr.

Y farn gyffredinol yw mai ei rwystro rhag bod yn ymgeisydd yn etholiad nesaf y Cynulliad yn 2021 oedd y cymhelliad y tu ôl i’w wahardd am 18 mis.

Darllen rhagor »

Canlyniad refferendwm yw unig ddadl cefnogwyr Brexit

Diweddarwyd  
Baner Jac yr Undeb gyda'r gair Brexit drosti

llun-CC0.jpg

Gydag un adroddiad ar ôl y llall yn dangos ffolineb Brexit, mae’n hen bryd i’r gwrthwynebwyr ddechrau ymwroli a tharo’n ôl o ddifrif, yn ôl Huw Prys Jones

Prin fod diwrnod yn mynd heibio na ddaw’r anawsterau sy’n codi yn sgil Brexit a’i ddrwg-effeithiau tebygol yn amlycach inni.

Gyda rhagolygon cynyddol o ddirywiad yn yr economi – yn enwedig mewn ardaloedd tlawd – a rhybuddion o effeithiau ffin galed ar heddwch bregus Iwerddon, mi fyddai disgwyl i fwy o’n harweinwyr godi llais dros ohirio a dangos rhyw fymryn o bwyll.

Synnwn i ddim fod mwyafrif pur sylweddol o’n gwleidyddion etholedig o’r farn fod Brexit yn syniad hollol wirion ac na ddaw unrhyw dda ohono.

Darllen rhagor »

Dadleuon ‘creulon ac anghyfrifol’ Aled Gwyn Job

Diweddarwyd  
Adeilad Senedd, Bae Caerdydd

Y Cynulliad

Llun: golwg360

Mae Dr Nia Edwards-Behi yn gyd-gyfarwyddwr Gŵyl Arswyd Abertoir, technegydd sinema, colofnydd ac ysgolhaig ffilm. 

Mae hi wedi cael llond bol ar ddadleuon diweddar Aled Job, Germaine Greer a Liam Neeson…

Suddodd fy nghalon wrth ddarllen blog Aled Gwyn Job am ‘Ffeministiaith’ yn sgîl mudiad #MeToo. Dyma ddadleuon blinedig, yn cyhuddo ffeministiaid, merched a’u cefnogwyr o ‘fynd yn rhy bell’ a ‘dinistrio bywydau dynion’.

Rydyn ni wedi gweld ymatebion tebyg yn ddiweddar gan ferched a dynion, fel Catherine Deneuve (https://www.theguardian.com/film/2018/jan/09/catherine-deneuve-men-should-be-free-hit-on-women-harvey-weinstein-scandal), Germaine Greer (https://www.theguardian.com/books/2018/jan/23/germaine-greer-criticises-whingeing-metoo-movement) a Liam Neeson (https://www.theguardian.com/film/2018/jan/13/liam-neeson-says-harassment-allegations-have-become-a-witch-hunt), a digon o bobol eraill. Mae’r rhain yn ddadleuon creulon ac anghyfrifol sy’n colli’r elfennau pwysicaf sy’n codi o fudiad fel #MeToo.

Darllen rhagor »

Ydi Ffeministiaeth yn prysur droi’n Ffeministiaith?

Diweddarwyd  

Cefnogwyr Neil McEvoy yng nghynhadledd wanwyn Plaid Cymru, Mawrth 2017

Mae Ffeministiaeth wedi symud i gyfeiriad newydd a phur ofidus, yn ôl Aled Gwyn Job…

Yn ddi-gwestiwn, un o symudiadau pwysicaf ein cymdeithas dros y genhedlaeth neu ddwy ddiwethaf fu ffeministiaeth.

Cafodd ddylanwad mawr ar sawl elfen o fywyd preifat a chyhoeddus yma yng Nghymru fel pobman arall, gan lwyddo i ryddfreinio merched mewn pob math o feysydd a hynny mewn modd a fyddai y tu hwnt i ddirnadaeth cenedlaethau’r gorffennol.

Ac yn gyffredinol, bu’r datblygiadau hyn yn llesol i’r gymdeithas drwyddi draw ac yn dderbyniol a chymeradwy fel modd i wneud yn iawn am ganrifoedd lawer o anghyfartaledd sylfaenol rhwng dynion a merched. Ac, wrth gwrs, mae yna ffordd i’w thramwyo eto cyn cyrraedd cyfartaledd ystyrlon yn ein byd.

Darllen rhagor »

Ryan Giggs – stỳnt gyhoeddusrwydd fawr Cymdeithas Bêl-droed Cymru?

Diweddarwyd am  

Ryan Giggs yng nghrys coch Cymru

Llun: Ian Smith/PA Wire

Alun Rhys Chivers sy’n dadansoddi’r cyhoeddiad heddiw mai Ryan Giggs fydd rheolwr tîm pêl-droed Cymru…

Byth ers i Chris Coleman adael ei swydd yn rheolwr ar dîm pêl-droed Cymru i fynd i waelodion y Bencampwriaeth at Sunderland, fe fu cryn ddyfalu ynghylch pwy fyddai’n ei olynu – gyda nifer o Gymry blaenllaw’n taflu eu henwau i’r pair.

Yn eu plith roedd is-reolwr ‘Cookie’, Osian Roberts. Does dim dwywaith ei fod yn geffyl blaen yn llygaid y rhan fwyaf o’r cefnogwyr, ac yntau wedi ennyn cryn barch yn rhif dau i Coleman yn ystod ymgyrch fawr Ewro 2016. Mae ganddo gryn enw am hyfforddi hyfforddwyr ac yn sicr fe fyddai wedi gallu parhau â gwaith Coleman heb orfod newid fawr ddim ar y tîm na’r tactegau.

Roedd enwau eraill – llai amlwg, efallai – yn yr het hefyd. Ac yntau newydd gael ei ddiswyddo gan West Brom, roedd Tony Pulis yn un o’r ffefrynnau cyn iddo dderbyn swydd rheolwr Middlesbrough. Roedd y rhestr faith hefyd yn cynnwys Craig Bellamy a Carl Robinson. Ychwanegiad hwyr at y rhestr o ymgeiswyr a gafodd gyfweliad, yn ôl adroddiadau, oedd cyn is-reolwr Cymru, Mark Bowen.

Darllen rhagor »

Angen trafodaeth lawn ac agored ar Wylfa Newydd

Diweddarwyd  

Safle Wylfa Newydd

Llun: Gwefan Horizon

Does dim hanner digon o graffu wedi bod ar y cwestiwn sylfaenol a oes angen atomfa newydd o gwbwl ym Môn, yn ôl Huw Prys Jones …

Ar yr olwg gyntaf mae Brexit a Wylfa Newydd yn ddau fater gwleidyddol cwbwl wahanol.

Eto i gyd mae mwy nag un peth sy’n eu cysylltu.

Y peth cyntaf sy’n gyffredin rhwng y ddau bwnc ydi bod y Sefydliad yn ceisio gwahardd a mygu lleisiau unrhyw rai sy’n barod i fynegi amheuaeth o ddoethineb y naill neu’r llall.

Darllen rhagor »

10 Uchaf Caneuon 2017

Diweddarwyd  

Mae hi’n ddiwedd blwyddyn arall, felly’n amser i Owain Schiavone ddewis ei ddeg cân orau o’r flwyddyn a fu…

Bu 2017 yn glamp o flwyddyn ardderchog arall o ran cerddoriaeth gyfoes Gymraeg. Mae teimlad cryf o deja vu wrth i mi deipio’r frawddeg yma, ond fydda i fyth yn blino ar wneud datganiad fel hyn, wrth i’r dyddiau pan ysgrifennais blog R.I.P. SRG deimlo’n bell iawn i ffwrdd.

Yn ôl yr arfer mae dethol y deg trac newydd sydd wedi creu’r mwyaf o argraff arna’i eleni wedi bod yn her, ond dyma nhw…

10. Drwy Dy Lygaid Di – Yws Gwynedd

Darllen rhagor »

BLOG: “Rhowch i mi’r hen ffordd Abertawe-aidd o chwarae”

Diweddarwyd am  
Carlos Carvalhal

Carlos Carvalhal

Llun: golwg360 / Alun Rhys Chivers

Dyn o Bortiwgal yw rheolwr newydd tîm pêl-droed Abertawe, ar ôl i Paul Clement gael ei ddiswyddo cyn y Nadolig. Mae’r Elyrch ar waelod Uwch Gynghrair Lloegr. Gohebydd golwg360, Alun Rhys Chivers sy’n gofyn ai Carlos Carvalhal yw’r dyn all achub yr Elyrch rhag cwympo i’r Bencampwriaeth…

Mae peth eironi yn y ffaith fod gan Garry Monk, cyn-reolwr Clwb Pêl-droed Abertawe, ran i’w chwarae yn niswyddiad y dyn sydd newydd ei benodi’n rheolwr newydd yr Elyrch. Gêm rhwng Middlesbrough, clwb diweddara’ Monk, a Sheffield Wednesday, clwb Carvalhal ar y pryd, arweiniodd at y ddau yn colli eu swyddi.

Roedd enw Monk yn cael ei gysylltu â’r swydd am gyfnod, ond cyn-reolwr Sheffield Wednesday gafodd ei benodi yn y pen draw. Ond mae hynny’n codi cwestiynau am yr hyn ddigwyddodd yn y broses o ddarganfod rheolwr newydd rhwng Gŵyl San Steffan a dydd Iau (Rhagfyr 28).

Tan hynny, roedd nifer o enwau’n cael eu crybwyll o hyd – gan gynnwys dau o fawrion yr Iseldiroedd, Louis van Gaal (Man U gynt) a Frank de Boer. Ond daeth cadarnhad mai Carvalhal fyddai’r rheolwr newydd. Ond roedd e’n dal yn ei swydd pan gafodd Clement ei ddiswyddo – sy’n awgrymu nad oedd e dan ystyriaeth gan yr Elyrch ar y pryd.

Darllen rhagor »

Beth sy’n diffinio clwb mawr?

 
Torfeydd yn gwylio pel-droed

Torfeydd pel-droed

Llun: Simon Brooks

 

Mae’r cyfryngau cymdeithasol wedi bod yn llawn cyffro dros y dyddiau diwethaf ar ôl torfeydd mawr mewn gemau Cynghrair Undebol Huws Gray.

Roedd dros 1,200 yn yr Oval yn gwylio Caernarfon v Porthmadog a dros 600 yn gwylio Y Fflint a Treffynnon a dros  500 yn Rhuthun – Dinbych, ond mae nifer o gefnogwyr yn dadlau ac ymfalchïo yn y ffaith bod torfeydd y Gynghrair yn chwalu rhai Uwchgynghrair Cymru.

Rwyf wedi darllen nifer o sylwadau ar drydar gan gefnogwyr ac, i fod yn gwbl onest, dwi’n siomi braidd gydag agwedd nifer at yr Uwchgynghrair. Mae sylwadau fel  “rydan ni’n glwb mawr,” “mae gennym ni fwy o gefnogwyr na chi”, a “clybiau dwy a dimau sy yn yr Uwchgynghrair” ac yn y blaen.

Darllen rhagor »

BLOG: Cenedlaetholdeb Seisnig ar ei ynfytaf

 

Pasport y Deyrnas Unedig

Huw Prys Jones yn trafod y pwysigrwydd rhyfedd mae rhai Saeson yn ei roi ar rywbeth mor bitw â lliw eu pasport …

Anodd meddwl am fath mwy truenus o genedlaetholdeb na’r cyffro y mae rhai Aelodau Seneddol Torïaidd yn ei deimlo wrth glywed y bydd eu pasports yn newid yn sgil Brexit.

Cyhoeddodd y llywodraeth ddoe y bydd yn newid lliwiau cloriau pasport o’r coch presennol i las er mwyn amlygu arwahanrwydd Prydain.

I’r mwyafrif llethol o bobl, un o hanfodion ymarferol teithio i wledydd tramor ydi pasport, a dim byd arall.

Darllen rhagor »

Ddylai ‘neb’ ddefnyddio ‘hwb’

Diweddarwyd am  
Llun o gofnodion hwb a neb yn y Geiriadur Mawr

Llun Golwg360 o’r Geiriadur Mawr

Blog bach amser cinio gan Dylan Iorwerth

Mae pawb ohonon ni’n gwneud camgymeriadau iaith. Jyst nad ydi pawb yn cydnabod hynny.

Mae’r plismyn iaith hefyd yn gallu gwneud niwed mawr i hyder pobol trwy ymosod ar fân frychau neu fathau newydd o ddweud sy’n ddiarth iddyn nhw.

Ond weithiau, mae’n rhaid tynnu llinell – o leia’ dair a dweud y gwir. Un ydi llinell rhag ffurfiau sy’n troi’r Gymraeg yn fersiwn o’r Saesneg, efo geiriau gwahanol.

Darllen rhagor »