Canlyniad refferendwm yw unig ddadl cefnogwyr Brexit

Diweddarwyd  
Baner Jac yr Undeb gyda'r gair Brexit drosti

llun-CC0.jpg

Gydag un adroddiad ar ôl y llall yn dangos ffolineb Brexit, mae’n hen bryd i’r gwrthwynebwyr ddechrau ymwroli a tharo’n ôl o ddifrif, yn ôl Huw Prys Jones

Prin fod diwrnod yn mynd heibio na ddaw’r anawsterau sy’n codi yn sgil Brexit a’i ddrwg-effeithiau tebygol yn amlycach inni.

Gyda rhagolygon cynyddol o ddirywiad yn yr economi – yn enwedig mewn ardaloedd tlawd – a rhybuddion o effeithiau ffin galed ar heddwch bregus Iwerddon, mi fyddai disgwyl i fwy o’n harweinwyr godi llais dros ohirio a dangos rhyw fymryn o bwyll.

Synnwn i ddim fod mwyafrif pur sylweddol o’n gwleidyddion etholedig o’r farn fod Brexit yn syniad hollol wirion ac na ddaw unrhyw dda ohono.

Darllen rhagor »

Dadleuon ‘creulon ac anghyfrifol’ Aled Gwyn Job

Diweddarwyd  
Adeilad Senedd, Bae Caerdydd

Y Cynulliad

Llun: golwg360

Mae Dr Nia Edwards-Behi yn gyd-gyfarwyddwr Gŵyl Arswyd Abertoir, technegydd sinema, colofnydd ac ysgolhaig ffilm. 

Mae hi wedi cael llond bol ar ddadleuon diweddar Aled Job, Germaine Greer a Liam Neeson…

Suddodd fy nghalon wrth ddarllen blog Aled Gwyn Job am ‘Ffeministiaith’ yn sgîl mudiad #MeToo. Dyma ddadleuon blinedig, yn cyhuddo ffeministiaid, merched a’u cefnogwyr o ‘fynd yn rhy bell’ a ‘dinistrio bywydau dynion’.

Rydyn ni wedi gweld ymatebion tebyg yn ddiweddar gan ferched a dynion, fel Catherine Deneuve (https://www.theguardian.com/film/2018/jan/09/catherine-deneuve-men-should-be-free-hit-on-women-harvey-weinstein-scandal), Germaine Greer (https://www.theguardian.com/books/2018/jan/23/germaine-greer-criticises-whingeing-metoo-movement) a Liam Neeson (https://www.theguardian.com/film/2018/jan/13/liam-neeson-says-harassment-allegations-have-become-a-witch-hunt), a digon o bobol eraill. Mae’r rhain yn ddadleuon creulon ac anghyfrifol sy’n colli’r elfennau pwysicaf sy’n codi o fudiad fel #MeToo.

Darllen rhagor »

Ydi Ffeministiaeth yn prysur droi’n Ffeministiaith?

Diweddarwyd  

Cefnogwyr Neil McEvoy yng nghynhadledd wanwyn Plaid Cymru, Mawrth 2017

Mae Ffeministiaeth wedi symud i gyfeiriad newydd a phur ofidus, yn ôl Aled Gwyn Job…

Yn ddi-gwestiwn, un o symudiadau pwysicaf ein cymdeithas dros y genhedlaeth neu ddwy ddiwethaf fu ffeministiaeth.

Cafodd ddylanwad mawr ar sawl elfen o fywyd preifat a chyhoeddus yma yng Nghymru fel pobman arall, gan lwyddo i ryddfreinio merched mewn pob math o feysydd a hynny mewn modd a fyddai y tu hwnt i ddirnadaeth cenedlaethau’r gorffennol.

Ac yn gyffredinol, bu’r datblygiadau hyn yn llesol i’r gymdeithas drwyddi draw ac yn dderbyniol a chymeradwy fel modd i wneud yn iawn am ganrifoedd lawer o anghyfartaledd sylfaenol rhwng dynion a merched. Ac, wrth gwrs, mae yna ffordd i’w thramwyo eto cyn cyrraedd cyfartaledd ystyrlon yn ein byd.

Darllen rhagor »

Ryan Giggs – stỳnt gyhoeddusrwydd fawr Cymdeithas Bêl-droed Cymru?

Diweddarwyd am  

Ryan Giggs yng nghrys coch Cymru

Llun: Ian Smith/PA Wire

Alun Rhys Chivers sy’n dadansoddi’r cyhoeddiad heddiw mai Ryan Giggs fydd rheolwr tîm pêl-droed Cymru…

Byth ers i Chris Coleman adael ei swydd yn rheolwr ar dîm pêl-droed Cymru i fynd i waelodion y Bencampwriaeth at Sunderland, fe fu cryn ddyfalu ynghylch pwy fyddai’n ei olynu – gyda nifer o Gymry blaenllaw’n taflu eu henwau i’r pair.

Yn eu plith roedd is-reolwr ‘Cookie’, Osian Roberts. Does dim dwywaith ei fod yn geffyl blaen yn llygaid y rhan fwyaf o’r cefnogwyr, ac yntau wedi ennyn cryn barch yn rhif dau i Coleman yn ystod ymgyrch fawr Ewro 2016. Mae ganddo gryn enw am hyfforddi hyfforddwyr ac yn sicr fe fyddai wedi gallu parhau â gwaith Coleman heb orfod newid fawr ddim ar y tîm na’r tactegau.

Roedd enwau eraill – llai amlwg, efallai – yn yr het hefyd. Ac yntau newydd gael ei ddiswyddo gan West Brom, roedd Tony Pulis yn un o’r ffefrynnau cyn iddo dderbyn swydd rheolwr Middlesbrough. Roedd y rhestr faith hefyd yn cynnwys Craig Bellamy a Carl Robinson. Ychwanegiad hwyr at y rhestr o ymgeiswyr a gafodd gyfweliad, yn ôl adroddiadau, oedd cyn is-reolwr Cymru, Mark Bowen.

Darllen rhagor »

Angen trafodaeth lawn ac agored ar Wylfa Newydd

Diweddarwyd  

Safle Wylfa Newydd

Llun: Gwefan Horizon

Does dim hanner digon o graffu wedi bod ar y cwestiwn sylfaenol a oes angen atomfa newydd o gwbwl ym Môn, yn ôl Huw Prys Jones …

Ar yr olwg gyntaf mae Brexit a Wylfa Newydd yn ddau fater gwleidyddol cwbwl wahanol.

Eto i gyd mae mwy nag un peth sy’n eu cysylltu.

Y peth cyntaf sy’n gyffredin rhwng y ddau bwnc ydi bod y Sefydliad yn ceisio gwahardd a mygu lleisiau unrhyw rai sy’n barod i fynegi amheuaeth o ddoethineb y naill neu’r llall.

Darllen rhagor »

10 Uchaf Caneuon 2017

Diweddarwyd  

Mae hi’n ddiwedd blwyddyn arall, felly’n amser i Owain Schiavone ddewis ei ddeg cân orau o’r flwyddyn a fu…

Bu 2017 yn glamp o flwyddyn ardderchog arall o ran cerddoriaeth gyfoes Gymraeg. Mae teimlad cryf o deja vu wrth i mi deipio’r frawddeg yma, ond fydda i fyth yn blino ar wneud datganiad fel hyn, wrth i’r dyddiau pan ysgrifennais blog R.I.P. SRG deimlo’n bell iawn i ffwrdd.

Yn ôl yr arfer mae dethol y deg trac newydd sydd wedi creu’r mwyaf o argraff arna’i eleni wedi bod yn her, ond dyma nhw…

10. Drwy Dy Lygaid Di – Yws Gwynedd

Darllen rhagor »

BLOG: “Rhowch i mi’r hen ffordd Abertawe-aidd o chwarae”

Diweddarwyd am  
Carlos Carvalhal

Carlos Carvalhal

Llun: golwg360 / Alun Rhys Chivers

Dyn o Bortiwgal yw rheolwr newydd tîm pêl-droed Abertawe, ar ôl i Paul Clement gael ei ddiswyddo cyn y Nadolig. Mae’r Elyrch ar waelod Uwch Gynghrair Lloegr. Gohebydd golwg360, Alun Rhys Chivers sy’n gofyn ai Carlos Carvalhal yw’r dyn all achub yr Elyrch rhag cwympo i’r Bencampwriaeth…

Mae peth eironi yn y ffaith fod gan Garry Monk, cyn-reolwr Clwb Pêl-droed Abertawe, ran i’w chwarae yn niswyddiad y dyn sydd newydd ei benodi’n rheolwr newydd yr Elyrch. Gêm rhwng Middlesbrough, clwb diweddara’ Monk, a Sheffield Wednesday, clwb Carvalhal ar y pryd, arweiniodd at y ddau yn colli eu swyddi.

Roedd enw Monk yn cael ei gysylltu â’r swydd am gyfnod, ond cyn-reolwr Sheffield Wednesday gafodd ei benodi yn y pen draw. Ond mae hynny’n codi cwestiynau am yr hyn ddigwyddodd yn y broses o ddarganfod rheolwr newydd rhwng Gŵyl San Steffan a dydd Iau (Rhagfyr 28).

Tan hynny, roedd nifer o enwau’n cael eu crybwyll o hyd – gan gynnwys dau o fawrion yr Iseldiroedd, Louis van Gaal (Man U gynt) a Frank de Boer. Ond daeth cadarnhad mai Carvalhal fyddai’r rheolwr newydd. Ond roedd e’n dal yn ei swydd pan gafodd Clement ei ddiswyddo – sy’n awgrymu nad oedd e dan ystyriaeth gan yr Elyrch ar y pryd.

Darllen rhagor »

Beth sy’n diffinio clwb mawr?

 
Torfeydd yn gwylio pel-droed

Torfeydd pel-droed

Llun: Simon Brooks

 

Mae’r cyfryngau cymdeithasol wedi bod yn llawn cyffro dros y dyddiau diwethaf ar ôl torfeydd mawr mewn gemau Cynghrair Undebol Huws Gray.

Roedd dros 1,200 yn yr Oval yn gwylio Caernarfon v Porthmadog a dros 600 yn gwylio Y Fflint a Treffynnon a dros  500 yn Rhuthun – Dinbych, ond mae nifer o gefnogwyr yn dadlau ac ymfalchïo yn y ffaith bod torfeydd y Gynghrair yn chwalu rhai Uwchgynghrair Cymru.

Rwyf wedi darllen nifer o sylwadau ar drydar gan gefnogwyr ac, i fod yn gwbl onest, dwi’n siomi braidd gydag agwedd nifer at yr Uwchgynghrair. Mae sylwadau fel  “rydan ni’n glwb mawr,” “mae gennym ni fwy o gefnogwyr na chi”, a “clybiau dwy a dimau sy yn yr Uwchgynghrair” ac yn y blaen.

Darllen rhagor »

BLOG: Cenedlaetholdeb Seisnig ar ei ynfytaf

 

Rhan o glawr pasport presennol y Deyrnas Unedig

Huw Prys Jones yn trafod y pwysigrwydd rhyfedd mae rhai Saeson yn ei roi ar rywbeth mor bitw â lliw eu pasport …

Anodd meddwl am fath mwy truenus o genedlaetholdeb na’r cyffro y mae rhai Aelodau Seneddol Torïaidd yn ei deimlo wrth glywed y bydd eu pasports yn newid yn sgil Brexit.

Cyhoeddodd y llywodraeth ddoe y bydd yn newid lliwiau cloriau pasport o’r coch presennol i las er mwyn amlygu arwahanrwydd Prydain.

I’r mwyafrif llethol o bobl, un o hanfodion ymarferol teithio i wledydd tramor ydi pasport, a dim byd arall.

Darllen rhagor »

Ddylai ‘neb’ ddefnyddio ‘hwb’

Diweddarwyd am  
Llun o gofnodion hwb a neb yn y Geiriadur Mawr

Llun Golwg360 o’r Geiriadur Mawr

Blog bach amser cinio gan Dylan Iorwerth

Mae pawb ohonon ni’n gwneud camgymeriadau iaith. Jyst nad ydi pawb yn cydnabod hynny.

Mae’r plismyn iaith hefyd yn gallu gwneud niwed mawr i hyder pobol trwy ymosod ar fân frychau neu fathau newydd o ddweud sy’n ddiarth iddyn nhw.

Ond weithiau, mae’n rhaid tynnu llinell – o leia’ dair a dweud y gwir. Un ydi llinell rhag ffurfiau sy’n troi’r Gymraeg yn fersiwn o’r Saesneg, efo geiriau gwahanol.

Darllen rhagor »

Cywilydd Cymru. Pa genedl arall?

 
Rhyd Chwima ar afon Hafren

Rhyd Chiwma

LLun : John Davies CCA2.0

Blog bach cyn cinio gan Dylan Iorwerth

Lle braf ydi Trefaldwyn yn yr hydref. Mi fuodd Llywelyn ap Gruffydd – Llywelyn Ein Llyw Olaf – yno union 750 mlynedd yn ôl ac mae’n siŵr ei fod yntau wedi meddwl yr un peth.

Wel, fuodd o ddim cweit yn y dre’ Normanaidd efo’r castell uchel, ond mi fuodd rhyw ddwy filltir oddi yno, ar lan afon Hafren, hyd yn oed yn ei dŵr hi.

Yno yr arwyddodd o gytundeb oedd, am y tro cynta’, yn golygu bod brenin Lloegr yn ei gydnabod o’n Dywysog Cymru ac yn cadarnhau y byddai holl arglwyddi eraill y wlad yn gorfod talu gwrogaeth iddo fo.

Darllen rhagor »

Chris Coleman wedi mynd – pwy fydd yn ei olynu?

Diweddarwyd am  
Crys coch, a logo'r Gymdeithas Bel-droed ar y frest

Llun: Cymdeithas Bêl-droed Cymru

Mae dau enw yn hollti barn y cefnogwyr, sef Ryan Giggs a Tony Pulis…

Ers  i Chris Coleman ymddiswyddo o’i swydd fel rheolwr tîm pêl-droed Cymru a chael ei benodi fel rheolwr Sunderland ddydd Sul, mae’r dyfalu a’r dadlau wedi dechrau am bwy fydd yn ei olynu.

Mae nifer o enwau yn cael eu crybwyll yn cynnwys Ryan Giggs, Tony Pulis, Thierry Henry, Craig Bellamy, Carl Robinson a Mark Hughes.

Mae dau enw yn hollti barn y cefnogwyr, sef Ryan Giggs a chyn-reolwr West Bromwich Albion Tony Pulis – a gafodd ei ddiswyddo ddydd Llun –  ond yn ôl cyn-chwaraewr Wrecsam, Waynne Phillips, Giggs fyddai ei ddewis o.

Darllen rhagor »

Trasiedi ac adwaith – plaid a gwlad ar brawf?

Diweddarwyd  
Llun agos o'i wyneb

Carl Sargeant

Llun oddi ar gyfrif Twitter Carl Sargeant

Aled Gwyn Job sy’n edrych yn ôl ar farwolaeth yr Aelod Cynulliad Carl Sargeant…

Roedd marwolaeth drasig Carl Sargeant yr wythnos hon yn un o’r digwyddiadau mwyaf sobreiddiol yn hanes diweddar Cymru.

Ond er mor dywyll ac erchyll oedd yr hanes, tybed hefyd nad oedd y drasiedi hon yn un o’r digwyddiadau trawsffurfiannol hynny sy’n aml yn gallu diffinio cenedl a hyd yn oed newid trywydd y genedl honno.

Dydi hi ddim yn ormodiaith i ddweud fod llawer iawn o bobl yma yng Nghymru – y tu hwnt i’r byd gwleidyddol arferol – mewn galar, sioc a dychryn wedi clywed am hunanladdiad Aelod Cynulliad Alyn a Glannau Dyfrdwy ddydd Mawrth diwethaf.

Darllen rhagor »

Dyw cwest ddim yn rheswm tros osgoi ymchwiliad

 
Adeilad Senedd, Bae Caerdydd

Y Cynulliad

Llun: golwg360

Blog gan Dylan Iorwerth

Dyw cwest ddim yn rheswm tros beidio â chael ymchwiliad i’r amgylchiadau a arweiniodd at farwolaeth Carl Sargeant.

Er fod Carwyn Jones wedi awgrymu y bydd rhaid aros i ymchwiliadau’r Crwner orffen, does dim angen hynny.

Er lles gwleidyddiaeth a bywyd cyhoeddus Cymru, heb sôn am deulu a chyfeillion Carl Sargeant, mi fyddai’n well cynnal ymchwiliad yn gynt yn hytrach nag yn hwyrach.

Darllen rhagor »

Carl Sargeant – y cyfarfod cynta’

Diweddarwyd am  
Llun pen ac ysgwydd o Brif Weinidog Cymru

Carwyn Jones

Llun: Cynulliad Cenedlaethol Cymru CC 2.0

Blog gan Dylan Iorwerth

Dim ond un cyfarfod fydd yn fwy anodd i Carwyn Jones na’r un sydd gynno fo y prynhawn yma efo aelodau cynulliad y Blaid Lafur.

Hwnnw fydd y cyfarfod efo teulu Carl Sargeant, y cyn-weinidog a wnaeth amdano’i hun ar ôl cael y sac – neu ei orfodi i ymddiswyddo – o Lywodraeth Cymru.

Nhw sy’n cynrychioli elfen bersonol y stori drist yma, yr elfen sydd wedi gwrthdaro’n greulon efo’r byd gwleidyddol ac ofn pleidiau o’r farn gyhoeddus.

Darllen rhagor »

Trethi – y sgandal anferth

 
Y Frenhines mewn het

Y Frenhines

Llun: Skjeejix CCA 2.0

Blog bach ar ôl cinio gan Dylan Iorwerth

Efo’r sylw’n ddealladwy ar farwolaeth Carl Sargeant, mae yna beryg i ni anghofio am y stori fawr arall – y sgandal osgoi trethi.

Mae yna fawrion – o’r Frenhines i actorion comedi, o bencampwyr chwaraeon cyfoethog iawn i gwmnïau anferth rhyngwladol wedi cael eu dal yn osgoi talu trethi.

Ffordd arall o ddweud hynny ydi eu bod nhw wedi cael eu dal yn dwyn oddi arnon ni, yn tlodi ein gwasanaethau cyhoeddus ni ac yn gwrthod cymryd eu cyfrifoldeb teg.

Darllen rhagor »

Newyddion i sobreiddio pawb

Diweddarwyd am  
Siambr y Cynulliad

(Llun Cynulliad Cenedlaethol CCA2.0)

Llun: Cynulliad Cenedlaethol Cymru CC 2.0

Mwy o angen nag erioed am drefn deg, meddai Dylan Iorwerth

Waeth pa ffordd yr ystyriwch chi’r peth, mae’r newyddion am farwolaeth yr Aelod Cynulliad, Carl Sargeant, yn drasiedi. Trasiedi bersonol a gwleidyddol.

Mae’n ddychrynllyd o anodd ar ei deulu, ei ffrindiau a’i gydweithwyr agos.

Mi fydd hi’n anodd iawn hefyd ar y Prif Weinidog, Carwyn Jones, a’r gwleidyddion eraill oedd yn rhan o’r penderfyniad i’w ddiswyddo, ac ar y bobol a wnaeth honiadau yn ei erbyn.

Darllen rhagor »

ASau – does yna ddim esgus

Diweddarwyd am  
Portread swyddogol o'r cyn Ysgrifennydd Amddiffyn

Syr Michael Fallon

Llun: Chris McAndrew CC 3.0 Commons Wikimedia

Blog bach cyn cinio gan Dylan Iorwerth

Doedd hi’n ddim syndod bod rhai wedi dechrau cwyno bod helynt yr aflonyddu rhywiol yn mynd yn rhy bell. A doedd hi’n ddim syndod chwaith mai merched a ddechreuodd ddweud hynny.

Y neges an-annisgwyl ydi fod yna wahaniaeth mawr rhwng rhoi llaw ar ben-glin merch neu wneud sylw rhywiol, ar un llaw, a thrais rhywiol ‘go iawn’ ar y llall.

Mae yna wahaniaeth o ran difrifoldeb y gwahanol weithredoedd – ac mi ddylai hynny ddangos yn y math o gosb y dylai’r dynion ei chael – ond yn eu hanfod, yr un ydi’r gwraidd.

Darllen rhagor »

Dameg y gath ar goll

 
Cath wyllt

Cafodd Lillith, lyncs Borth, ei saethu’n farw

Llun: Heddlu Dyfed Powys

Blog bach cyn cinio gan Dylan Iorwerth

Mae yna rywbeth eironig fod yna helfa fawr i drio dal cath wyllt Ceredigion; eironig am fod rhai pobol eisiau gweld anifeiliaid o’r fath yn cael eu cyflwyno eto yng nghefn gwlad Cymru.

Yn ôl yr heddlu, mi allai’r lyncs ymosod ar anifeiliaid fferm neu anifeiliaid anwes ond, os na fydd rhywun yn ei bygwth, fydd hi ddim yn beryg i bobol.

Yr anifeiliaid eraill sy’n cael eu hystyried o dro i dro ydi’r afanc – sydd wedi ei gyflwyno’n arbrofol yn ne-orllewin Lloegr – a’r blaidd. Y ddadl ydi eu bod nhw’n anifeiliaid brodorol ac y gallen nhw helpu i adfer hen gydbwysedd byd natur.

Darllen rhagor »

Y Brexit Cyntaf a William Salesbury – Ffydd Mewn Iaith

Diweddarwyd am  

Aled Gwyn Job sy’n bwrw golwg ar weledigaeth a phenderfyniad William Salesbury o Lansannan…

MAE’N anodd osgoi’r term Brexit y dyddiau hyn. Mae’n fater sydd yn llwyr ddominyddu’r gofod gwleidyddol ac economaidd presennol ac yn debyg o wneud hynny am beth amser i ddod.

Beth bynnag eich barn am y penderfyniad i adael yr Undeb Ewropeaidd y llynedd, byddai’r rhan fwyaf yn cytuno mai dyma’r her fwyaf i wynebu Gwledydd Prydain ers diwedd yr Ail Ryfel Byd yn 1945.

Mae ambell sylwebydd wedyn yn awgrymu bod rhaid mynd yn ôl i 1776 i ddarganfod daeargryn gwleidyddol cymharol – pan enillodd America ei rhyddid oddi wrth yr Ymerodraeth Brydeinig a’r Ymerodraeth honno wedyn yn colli 30% o’i masnach y flwyddyn ganlynol fel canlyniad i hynny.

Darllen rhagor »