RSS

Golwg360

MwyCau 
Sion Richards

Sion Richards

Edrych yn ôl – y Dyn Gwyrdd

Cyhoeddwyd Awst 28, 2013 gan Roc a Phop.

Tagiau: Casi Wyn, cowbois rhos botwnnog, Dyn Gwyrdd



Sion Richards fu yng Ngŵyl y Dyn Gwyrdd ar ran Golwg360.

Cadwodd y glaw yn glir o fynyddoedd Crug Hywel a hynny’n caniatáu penwythnos heulog a hamddenol; gyda’r gerddoriaeth yn ganolbwynt i bopeth.

Dros bedwar diwrnod roedd sawl uchafbwynt; nos Iau yn plesio’r dorf efo set llawn hits, megis ‘Because the night’ a ‘Redondo Beach’ gan Patti Smith; perfformiad The Horrors nos Sadwrn, gyda’u roc shoegaze ôl-pyncaidd; roc califforniaidd-jangli yr Allah- Las a’r hynod flasus, peis cig oen a mintys!

Ar ôl gyrru lawr o’r gogledd p’nawn Iau, a cheisio gohirio’r blinder i wylio set Patti Smith, dechreuodd yr ŵyl yn iawn (i mi) dydd Gwener. Roedd y 10 llwyfan yn mynd – y rhain yn cynnwys y llwyfan sgwrsio, comedi a llwyfan y Greenman rising, lle ar gyfer talent newydd yr ŵyl.

Casi Wyn – hudol

Treuliais y rhan fwya’ o ddydd Gwener ger y GreenMan rising, lle cefais fwynhau set gan Casi Wyn. Doeddwn i ddim wedi gweld na chlywed ei set byw tan y prynhawn yna, a ches i ddim o fy siomi.

Roedd yn gyfle i Casi harwyddo ei albwm byr ‘1’ ar lwyfan ehangach gyda set hudol ar ei phiano, a’i band yn llenwi’r bylchau ac yn cryfhau sŵn a naws y gerddoriaeth. Mi wnes i wir fwynhau’r set, a dw i’n edrych ymlaen clywed mwy ganddi.

Wedyn, ar yr un llwyfan roedd set Dan Bettridge, trwbador o’r de gyda sŵn a thechneg gitâr ddim yn rhy annhebyg i gerddoriaeth Cat Stevens. Da.

Arhosais ger llwyfan y Greenman rising ar gyfer pop-electro Yr Ods, perfformiad da yn ffresh o lwyfannau’r Eisteddfod; hwb o egni yr oedd y gynulleidfa ei angen ar gyfer gweddill y noson.

Draw at y prif lwyfan ar gyfer gweddill y noson, gan wrando ar y prif berfformwyr, Kings of Convenience. Deuawd pop-gwerin o Norwy gyda set stripped-down, a phwyslais ar harmonïau a gitars acwstig. Hyfryd.

Dros y penwythnos roedd naws gwerinol ac acwstig yr ŵyl yn drawiadol, hyn yn atyniad i sawl teulu ymlacio a mwynhau yn yr haul. Roedd hefyd digon o weithgareddau i  blant a phobol ifanc, gyda tent creadigol, perfformiadau, hyfforddiant cerddorol a chwaraeon.

Dim digon o egni

Erbyn dydd Sadwrn daw rhai o’r prif artistiaid yr ŵyl ar y Mountain Stage (y prif lwyfan) – y  rhain yn cynnwys John Cale a Low.

Er yr enwau mawr, wnes i ddim mwynhau’r setiau’n llwyr gan deimlo bod y perfformiadau yn wan a di- egni.

Uchafbwynt y Sadwrn oedd darganfod y dalent ifanc, Adriya Triana. Cantores soul o Lundain gyda dylanwad jazz cyfoes yn amlwg yn sain ei band, wir yn dalent i’w ddarganfod a gwrando amdani.

Wnes i hefyd fwynhau prif grŵp y nos, Band of Horses. Grŵp a sain Americana -amgen, ond eto roeddwn yn teimlo fod gwell i ddod.

Cowbois yn ben

Yn fy marn i daeth perfformiad y penwythnos b’nawn Sul ar lwyfan y Walled Garden. Er yr holl artistiaid byd-eang a pherfformiwyd yn yr ŵyl, y set y cefais y mwyaf o fwynhad ohono oedd perfformiad Cowbois Rhos Botwnnog. Roedd ar brydiau yn hudolus, seicadelig  ac yn fwy na dim – yn gofiadwy!

Roedd Ffarwel I Langyfelach lon a Ceffylau ar d’rannau yn sefyll allan yn gerddorol, yn dechnegol.

Yn fy marn bersonol, roeddwn hefyd yn teimlo fod y band wedi perfformio yn well na’ rhai o’r prif enwau, gan gynnwys y Band of Horses.

Gobeithio bydd lle i Cowbois Rhos Botwnnog ar y prif lwyfan, ac ar amser mwy haeddiannol yn y blynyddoedd i ddod – dwi’n methu aros i’w perfformiad yng Ngŵyl Golwg, nos Wener, 6 Medi!

Yn ogystal â set y Cowbois dydd Sul, roedd cyfle i fwynhau Johnny Flynn & The Sunssex Wit, Marika Hackman a Melody’s Echo Chamber.

Gwers i’r Eisteddfod?

Dros y penwythnos cefais hefyd y cyfle i flasu seidr Cymraeg megis Gwynt y Ddraig a chwrw o fragdy Llŷn a Conwy, hyn yng ngŵyl gwrw’r Dyn Gwyrdd: lle’r oedd pwyslais ar hysbysebu a gwerthu cynnyrch Cymreig.

Gan feddwl am yr ŵyl gwrw, teimlais fod siawns wedi ei fethu wythnos yn ddiweddarach yn yr Eisteddfod, gyda’r holl Guinness a Carlsberg a gafodd ei yfed yn y bar gwyrdd; er bod bar bach yn gwerthu cwrw da, Cymreig, a oes lle ar gyfer pabell cynnyrch, bwydydd a diod Cymreig yn y brifwyl? Ardal ar y maes i hysbysebu a gwerthu cynnyrch lleol gan ailgylchu arian i’r economi lleol? Dim ond syniad.

Bendigedig

Ar y cyfan roedd y Dyn Gwyrdd yn ŵyl fendigedig, gyda’r haul, y gerddoriaeth a’r cwmni yn helpu’r mwynhad ar naws hamddenol. Roedd hefyd yn gyfle i weld rhai o brif dalentau Cymraeg ar lwyfan rhyngwladol, a ches i ddim fy siomi gan y Cymry.

Roedd yn galonogol fod cynnyrch cerddorol drwy’r iaith Gymraeg gystal, os nad gwell, na’r artistiaid byd enwog.

Efallai dylen ni, y Cymry fod yn fwy cefnogol a chlodfori’r artistiaid cerddorol cyfoes drwy’r flwyddyn; nid mewn un gìg mawreddog ar faes y Brif wyl.

Da iawn Dyn Gwyrdd!

Golwg ar Greenman

Cyhoeddwyd Awst 15, 2013 gan Roc a Phop.

Tagiau: gwyl y dyn gwyrdd


Gŵyl y Dyn Gwyrdd
Sion Richards fydd yn ymweld â Gŵyl y Dyn Gwyrdd ar ran Golwg360.

Penwythnos yma yng Nghrug Hywel, yng nghanol golygfeydd godidog y Bannau Brycheiniog, bydd cynnwrf o gerddoriaeth a llenyddiaeth gyfoes ryngwladol yn dychwelyd yn ôl i un o wyliau mwyaf gwerin-gyfoes Prydain.

Yn ei degfed flwyddyn, ac yn parhau â rhaglen lawn talent oesol, bydd Gŵyl y Dyn Gwyrdd yn llwyfannu dros 1,500 o berfformwyr cerddorol, llenyddol a chomedi ar 10 llwyfan; gan barhau â’r traddodiad o ddarganfod talent gyffrous newydd.

Eleni bydd rhai o enwau mwyaf cerddoriaeth ryngwladol yn perfformio i dorf o dros 20,000, gyda rhai o’r enwau mwyaf yn cynnwys swyn gwerinol Ben Howard & James Yorkston, roc seicadelig ysbrydol The Horrors & Melody’s Echo Chamber, a’r chwedlonol John Cale & Patti Smith.Yn ogystal â’r prif berfformwyr rhyngwladol, daw llwyfan i ddoniau cerddorol Cymru, gydag enwau megis Yr Ods, Cowbois Rhos Botwnnog, Gulp a Casi Wyn yno i arddangos eu talent, ac adlewyrchu sin cryf cyfoes y Gymraeg.

Yn hynod gyffrous, byddaf yno i sylwebu ar ran Golwg360, gyda’r bwriad o adlewyrchu rhai o brif ddigwyddiadau’r ŵyl a chyfweld â rhai o’r perfformwyr Cymraeg; a hynny trwy flog a fideo.

Er bod digwyddiadau’r Eisteddfod Genedlaethol dal yn ffres yn ein cof, daw Gŵyl y Dyn Gwyrdd i leoliad prydferth arall yn ein gwlad i amlygu a hybu talentau diwylliannol Cymraeg, mewn amgylchfyd rhyngwladol a chroesawgar.

Edrychaf ymlaen at sylwebu ar ddigwyddiadau’r ŵyl, gan hefyd darparu blas o gerddoriaeth a naws hudol y Dyn Gwyrdd i gynulleidfa Golwg360.

Preseli360 @ Urdd2013

Cyhoeddwyd Mai 23, 2013 gan Eisteddfodau.

Tagiau: Preseli360, Ysgol Preseli


Siôn Richards yn arwain gweithdy gyda chriw Ysgol Preseli
Siôn Richards sy’n edrych ymlaen at weithio gyda disgyblion Ysgol Preseli mewn partneriaeth arbennig rhwng yr Ysgol a Golwg360 yn Eisteddfod yr Urdd wythnos nesaf.

Dros gyfnod Eisteddfod yr Urdd bydd Golwg360 yn gweithio mewn partneriaeth â disgyblion o Ysgol y Preseli er mwyn sicrhau gohebiaeth drylwyr a gwahanol o faes yr eisteddfod ym Moncath.

Bwriad y prosiect yw datblygu sgiliau creadigol a digidol y disgyblion, a thrwy weithio gyda Golwg360 y bwriad yw datblygu profiad y disgyblion yn y gweithle fel newyddiadurwyr, ymchwilwyr, casglwyr gwybodaeth a chynhyrchwyr aml- gyfrwng (h.y. ffotograffiaeth a fideos).

O safbwynt Golwg360, y gobaith yw defnyddio dealltwriaeth a gwybodaeth y disgyblion o’r ardal leol wrth sylwebu o faes yr Urdd a thu hwnt, gan ddeall a chydnabod yr hyn sy’n bwysig i unigolion yn y gymdeithas leol.

Bydd hyn yn sicrhau gwasanaeth amrywiol ac eang o’r Urdd ar Golwg360.

Gyda chymorth y disgyblion byddwn yn gallu cynhyrchu sylwebaeth gydag ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o’r gymuned, gan hefyd darlledu gwybodaeth o ddiddordeb i weddill dilynwyr yr Urdd o amgylch Cymru.


Karen Owen yn arwain gweithdy newyddiadura gyda chriw Ysgol Preseli
Gweithdai gwerthfawr

Rydym eisoes wedi cynnal gweithdai gyda’r disgyblion er mwyn datblygu technegau ymarferol cynhyrchu. Roedd y sesiynau yn canolbwyntio ar ystod eang o ffactorau megis gwerthoedd newyddiaduraeth a’r grefft o adrodd stori.

Bu’r newyddiadurwraig, Karen Owen yn hyfforddi rhai o’r disgyblion ynglŷn â  sgiliau newyddiaduraeth, a’r grefft o greu stori newyddion grefftus.

Roedd Rhys Jones, aelod o dîm Golwg360 yn hyfforddi’r disgyblion ar sut i gasglu gwybodaeth ynglŷn â digwyddiadau o’r maes a chanlyniadau’r cystadlu.

Roeddwn innau, Siôn Richards, yn trafod technegau cynhyrchu cyfweliadau ac eitemau ffilm digidol ar gyfer y we, gan hefyd gosod tasgau ymarferol gyda chamerâu fflip ac iPad’s yr ysgol.

Gwaith cartref

Bu’r sesiynau yn llwyddiant, a gosodwyd tasg gwaith cartref i’r disgyblion dros y penwythnos er mwyn parhau â’r gwaith ymarfer. Y dasg oedd cynhyrchu clipiau fideo byr yn seiliedig ar y gymuned leol ac impact yr Eisteddfod arni, gydag enghreifftiau i’w cyhoeddi ar Golwg360.

Dyma ddau o’r clipiau:

Gobeithio bydd y disgyblion yn gweld gwerth i’r prosiect, gan ehangu eu profiad ym maes y cyfryngau a hefyd magu hyder yn y gweithle.

Yn sicr bydd defnydd gwybodaeth a dealltwriaeth y disgyblion o’r ardal yn werthfawr i sylwebaeth Golwg360 o’r Eisteddfod!

Yn ystod wythnos yr Eisteddfod byddwn yn cynhyrchu pecynnau newyddion fideo o’r maes, wrth ddarlledu digwyddiadau a bwrlwm y maes ar gymuned – y rhain wedi eu cyd gynhyrchu gan y disgyblion a thîm Golwg360.

Prosiect cyffrous felly i ddisgyblion Ysgol y Preseli a Golwg360 – cadwch olwg ar ei ddatblygiad dros yr wythnos nesaf!

Bydd eitemau o Eisteddfod yr Urdd yn ymddangos ar hafan Golwg360 yn ystod wythnos yr eisteddfod ond os ydych yn mynd i’r maes mae modd dilyn y diweddaraf ar eich dyfais symudol ar dudalen yma, ac ar sgriniau mawr Golwg360 ar y maes.

Mwy na’ phapur bro?

Cyhoeddwyd Tachwedd 16, 2012 gan Y Sgrîn.



Sion Richards, myfyriwr ymchwil ar gyfryngau digiol, sy’n trafod dyfodol y papurau bro a newyddion lleol…

Mae’r amgylchedd economaidd cythryblus presennol yn amlwg wedi tarfu ar y diwydiant darlledu Prydeinig. Trwy’r dirywiad cyson o gynnwys darlledu eang mewn cyd-destun lleol yma yng Nghymru (megis gwefan BBC.co.uk/cymru/lleol <http://www.bbc.co.uk/cymru/lleol/>), mae mwy o bwyslais nag erioed ar gyfryngau cymunedol a chyfryngau Amgen, megis gwefannau lleol er mwyn darparu newyddion a gwybodaeth leol a cymunedol ar ein cyfer.

Gyda chyfryngau amgen fel papurau bro a gwefannau cymunedol lleol/hyperlleol, mae’r pwyslais o gynnal ac adnewyddu yn dibynnu ar haelioni gwirfoddolwyr a chefnogwyr brwd – sydd ddim wastad yno i ddarparu cynnwys cynaladwy ac amserol i’r gynulleidfa.

Yn amlwg mae cyfryngau lleol yn rhan annatod bwysig o’n cenedl, wrth i ni geisio cydnabod a deall yr hyn sydd yn digwydd yn ein gymunedau ac o’n hamgylch. Mae David Rushton yn cefnogi’r awgrym yma:

‘As locality within broadcasting and media journalism plays a primary importance [for] most people, 88% in study of Mapping Regional Views.’

Rushton,2008;24

Mi ellid dweud hefyd fod cynnwys cyfryngau lleol yn rhan annatod o ddarganfod hunaniaeth ac unigolrwydd yn y cyd-destun ehangach o fewn cenedlaetholdeb, yn amrywio o ardal i ardal yng Nghymru. O ran creu hunaniaeth annibynnol o fewn ardaloedd a chynnwys cyfryngau lleol, mae Dr Larfhlaith Watson yn cyfeirio at ddefnydd y cyhoedd lleol a’u gweithgaredd yn y gymuned wrth greu cynnwys sydd â chyd-destun cymunedol lleol ac yntau a chyswllt hunaniaeth ardal cryf:

‘Identity is Constructed and exists socially: in other words it is constructed by people and exists within and between them. National identity brings individuals together as a nation and just as national boarders mark the boundary between nation-states, identity marks the boundary between ‘us’ and ‘them’.’

Watson, 2003;3

Trwy greu cynnwys darlledu a hunaniaeth cryf at ardal benodol, mae Claire Hudson, cyn-gynhyrchydd Wales This Week yn egluro fod cynulleidfaoedd Cymru yn ‘gwerthfawrogi’ cynnwys cyfoes sydd yn gwahaniaethu ei ardal a’i dalgylch daearyddol gan ‘gynorthwyo’r gynulleidfa i ddadansoddi’r ardal mewn cyd-destun cymdeithasol a gwleidyddol gyfoes ehangach’.  (Hudson;2009;118)

Papurau Bro

Wrth gwrs, un o brif fodelau darlledu lleol yma yng Nghymru ers y 70au yw’r papur bro, gyda dilyniant brwd o amgylch Cymru a phwyslais rhyngweithiad cymunedol wrth graidd cynhyrchiad y papurau.

Mae sôn yn ddiweddar ynglŷn â dyfodol y maes, a thrist yw clywed y newyddion diweddar fod Llais Aeron a’r Barcud, y ddau wedi ei leoli yng Ngheredigion yn brwydro i fodoli, gyda llai o gyfranwyr a chynnwys yn flynyddol. Mae’r prinder cyfranwyr ifanc yn amlwg yn tarfu ar ddatblygiad y maes o ran darparu newyddion cyfoes a datblygu ac adnewyddu strwythur tirwedd y papurau.

Efallai fod hyn yn sefydlu safbwynt diweddar Leighton Andrews fod angen i bapurau bro ddatblygu presenoldeb cryf ar-lein, ond nid yw Andrews yn debygol o ddarparu atebion i’r broblem.

Wrth gwrs mae rhai papurau bro megis Clonc <http://www.clonc.btck.co.uk/> yn creu defnydd aml-blatfform o wefannau fel Facebook ac wrth wneud hyn yn integreiddio dulliau newydd o gyfathrebu a dosbarthu’r argraffiadau. Ond pam mae datblygu’r dulliau dosbarthu a marchnata cyhoeddiadau lleol yma mor allweddol wrth warchod hunaniaeth a thraddodiadau Cymraeg?

Gan edrych ar ddyfodol papurau bro, rwyf wedi penderfynu edrych yn ôl ar wraidd sefydlu’r papurau a’i chyfraniad wrth sicrhau’r Gymraeg fel iaith fyw mewn sefyllfaoedd cymunedol a chymdeithasol wrth gynhyrchu’r argraffiadau.

Mae erthygl Gwilym Huws ‘The Success of the local: Wales ‘ yn taro golwg dros rhai nodweddion crai o sefydliadau papurau bro a’i bwysigrwydd yn ei chymunedau, gan warchod cyfathrebu drwy’r Gymraeg a chynnwys materion cyfoes lleol ers cyfnod y 70au.  Mae’r erthygl yn codi sawl pwynt diddorol gan edrych ar ddyfodiad gwreiddiol y maes:

  • Yn gyntaf, mae yn cyfeirio at y bygythiad tuag at draddodiadau Cymreig a Chymraeg o fewn cymunedau diwylliannol cryf, gyda’r mewnlifiad o weithwyr i ardaloedd chwareli llechi Gwynedd a phyllau glo cymoedd y De. Trwy sefydlu’r argraffiadau lleol roedd gweithgareddau cynhyrchu a sylwebu ar fywyd, iaith a diwylliant Cymraeg yn hyrwyddo traddodiadau a rhoi cyhoeddusrwydd i ddefnydd yr iaith mewn cymunedau o amgylch Cymru. (1996;86)
  • Yn ail, fod ‘paratoi cynnyrch darllen cyfoes drwy’r Gymraeg’ yn ffurf o gynorthwyo’r iaith gan gynyddu defnydd mewn sefyllfaoedd cymdeithasol ac amgylchedd gweithiol drwy gynhyrchu’r argraffiadau. (1996;86)
  • ‘Diffyg papurau masnachol lleol’ ac hefyd y diffyg sylwebaeth leol ar y cyfryngau darlledu yn galluogi model y papur bro i flaguro a sefydlu fel prif blatfform darlledu lleol drwy’r Gymraeg yma Nghymru. (1996;87)

Mae’r nodweddion mae Gwilym Huws yn eu hawgrymu wrth drafod sefydliad modelau’r papurau bro yn allweddol wrth amddiffyn iaith a thraddodiadau. Trwy hyn maen nhw’n arddangos patrwm tebyg i’r hyn roedd Dr Watson yn cyfeirio atyn nhw ynghynt – drwy weithredu yn gymdeithasol leol a chreu cyfryngau a chynnwys lleol, creu hunaniaeth a safiad o draddodiadau lleol, sydd yn wir ers sefydlu nifer o’r papurau yn ôl yn y 70au.

Wrth feddwl am sefyllfa’r papurau, mae’n hanfodol eu bod yn datblygu ac yn addasu i dechnoleg a strwythuro darlledu a dosbarthu newydd ar-lein. O ystyried dyfyniad Dr Watson, rhan annatod i achub hunaniaeth cymdeithas a’i hyrwyddo ar sawl lefel, hynny yw drwy’r we neu ar brint. Mae’n hefyd yn bwysig gweithredu drwy’r Gymraeg a’i ddefnyddio a’i hyrwyddo mewn dulliau newydd i’w gwarchod a datblygu presenoldeb cryf ar-lein.

Mae sawl menter calonogol ar y gweill, gyda phartneriaeth Cwmni da gyda papur dre yng Nghaernarfon yn argoeli i sbarduno cynnydd sylweddol i’r papur hwnnw, gyda chynnwys aml-gyfrwng ac aml-blatfform i ddod. Y gobaith ydi y bydd yn arwain y ffordd i sawl papur arall.

Blog Eisteddfod- yr ŵyl Dechnoleg

Cyhoeddwyd Awst 2, 2012 gan Gwyddoniaeth a Thechnoleg.


Ar drothwy ‘Steddfod arall, cyn i’r haf hyd yn oed gyrraedd, bwrlwm o ddigwyddiadau traddodiadol a datgan byd o gynnyrch diwylliannol a creadigol newydd, a hefyd  ‘leni bydd man cychwynnol yr ŵyl dechnoleg.

Ar faes yr Eisteddfod  rhwng ymylon y Babell Lên a’r Lle Celf bydd criw brwdfrydig Hacio’r Iaith yn gweithredu, cymhorthi  ac annog y dechnoleg ddiweddaraf i fynychwyr yr ŵyl, ac yn bwysicach byth – ei ddefnyddio a’i annog drwy’r Gymraeg.

Pwrpas yr ŵyl dechnoleg yw annog defnydd technoleg newydd ym myd y Cymry Cymraeg gyda sawl sesiwn cymhorthi a gweithdy cyfryngau digidol drwy gydol yr wythnos gyda’r nod o integreiddio  datblygiadau cyfoes ar-lein i fyd y Cymry, gan hybu defnydd gwefannau megis Wikipedia Gmail drwy’r Gymraeg.

Gan gynnwys y gweithdai,  mae sesiynau a darlithoedd arbennig wedi eu trefnu drwy gydol yr wythnos, gyda chyflwyniad gan Phil Stead,  cyfarwyddwr digidol Cwmni Da ar fenter newydd y cwmni wrth weithio gyda’r Papur Dre, Caernarfon wrth ddatblygu’r papur bro ar-lein, a drwy allanfeydd aml-blatfform  – mae’r cyflwyniad yma wedi ei drefnu ar gyfer prynhawn Dydd Mawrth.

Mae hefyd gweithdy arbennig ar y dydd Llun a gynhelir gan griw Sianel 62 sydd yn canolbwyntio ar gynhyrchu fideo a chynnwys aml gyfrwng ar gyfer y we – sesiwn dysgu technegau ymarferol, gwych ar gyfer amaturiaid a rhai sy’n awyddus i ddysgu mwy.

Drwy’r wythnos mae’r cyfle i sylwebu a thrafod yr ŵyl ar-lein drwy flog newydd BlogwyrBro. Mae’r wefan wedi ei lansio ar gyfer penwythnos agoriadol y ‘Steddfod, gyda chyfle i’r cyhoedd flogio a thrafod eu profiadau o’r maes. Mae hefyd gweithdy wedi ei drefnu ar gyfer y Sadwrn cyntaf i hyfforddi a hyrwyddo’r wefan.

Mae cofrestru ar gyfer y blog yn syml, llenwch y ffurflen gofrestru a blogiwch!

Y Ffurflen gofrestru: https://docs.google.com/spreadsheet/viewform?formkey=dEVNUjMwSG5faVhxRVc0VjVnWEhRMkE6MQ

Am fwy o wybodaeth ac amserlen penodol yr ŵyl dechnoleg cerwch i:   http://hedyn.net/wici/G%C5%B5yl_Dechnoleg_Gymraeg_Eisteddfod_Genedlaethol_2012

Da chi cerwch i weld y criw, cofleidiwch yn ei gwybodaeth ar dechnoleg, a chofiwch drydar gyda’r hashtag #steddfod2012

Newyddiaduriaeth dinesydd

Cyhoeddwyd Ionawr 27, 2012 gan Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

Tagiau: Hyper-lleol



Mae Sion Richards yn fyfyriwr ymchwil yn Adran Theatr, Ffilm a Theledu, Prifysgol Aberystwyth. Mae’n gweithio ar brosiect ar y cyd â Golwg360 i ddatblygu newyddion hyper-leol ar-lein trwy gyfrwng y Gymraeg,
a ariennir trwy gynllun Ysgoloriaethau Sgiliau’r Economi Wybodaeth (KESS).

Yma mae Sion yn trafod newyddiaduriaeth dinesydd…

Mae’r term newyddiaduriaeth dinesydd, neu Citizen journalism wedi bodoli ym maes y cyfryngau ers sawl blwyddyn.

Terminoleg sydd wedi newid y ffordd mae cyfryngau’r newyddion yn cael ei greu a’i ddosbarthu gan drawsnewid yr hen system draddodiadol, sydd yn ymddangos ar yr olwg gyntaf yn elitaidd wrth fwydo gwybodaeth i’r gynulleidfa. Mae’r cynnwys a’r wybodaeth erbyn hyn wedi ei selio ar wybodaeth a ffynonellau aml-gyfrwng wedi ei ddarparu gan y defnyddwyr, sydd, ar adegau, yn cydweithio a gwella’r gwaith mae’r newyddiadurwr proffesiynol yn ei wneud.

Trefn o gydweithio ar lefel ddemocrataidd, sy’n siapio ein gweledigaeth o’r byd o’n hamgylch, gan helpu sefydliadau newyddion i ddarparu dadansoddiad mwy cywir a gwir o’r wybodaeth maent yn ceisio darparu.

Yn wir mae sefydliadau megis y BBC a S4C wedi annog gwylwyr yn y gorffennol i gysylltu gydag awgrymiadau, adborth neu gyfraniad i raglenni penodol, ond nid ydym wedi gweld y twf sylweddol o ddeunydd a defnydd gan y cyhoedd, yn enwedig wrth gynhyrchu newyddion/dogfen ar y  teledu a radio.

Newyddion wedi newid

Mae newyddion wedi newid dros y deng mlynedd ddiwethaf. Mae’r ffordd rydym yn ei ddarllen, ei ddefnyddio a’r ddarpariaeth i’r gynulleidfa yn hollol wahanol. Mae hyn i gyd yn effaith o dechnoleg newydd, a’r enghraifft bwysicaf, y ffôn gamera.

‘Mainstream media providers often use images and eyewitness accounts provided by citizens as elements within news stories’. (Redden & Witschge,2010;184)

Mae Lewis D’Vorkin yn ymhelaethu fod defnydd lluniau, fideo a cof llygaid dystion hefyd yn gwella dealltwriaeth y cyhoedd o sefyllfaoedd penodol, ‘first-hand accounts of breaking news … that can better understand[ing]’. (D’Vorkin,2005 cited in Allan,2006;166)

Ond mae enghraifft benodol  o ddefnydd llygaid dystion a defnydd y cof a’i annibynadwyedd, megis achos saethu Jean Charles De Menezes, a’r ansicrwydd o amgylch ffeithiau a ddarparwyd gan lygaid dystion o ran symudiadau De Menezes cyn ei ladd yn 2005 yn orsaf danddaearol Stockwell,Llundain.

Dyma ymchwil benodol gan y BBC, y Brifysgol Agored a Heddlu Manceinion sydd yn edrych ar ddefnydd y cof ac annibynadwyedd o ran cyfleu tystiolaeth mewn sefyllfaoedd o bwysau uchel, megis llygaid dystion mewn achos o lyfryddiaeth,  http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/8617945.stm

Bomiau Llundain

Dechreuad y ffôn gamera fel dyfais i ddarparu a chasglu cynnwys newyddiadurol mewn sefyllfa o wir ddiddordeb i’r cyhoedd yn nol yn 2005, adeg bomiau terfysg Llundain ar y 7 Gorffennaf 2005.

Cafodd deunydd fideo/sain, negeseuon, lluniau a.y.b. eu gyrru i’r BBC o fewn munudau i’r ffrwydrad gyntaf, fel mae Helen Boaden, Cyfarwyddwr newyddion y BBC yn crynhoi , ‘People were sending us images within minutes of the first problems, before we even knew there was a bomb…some of them are just general comments, but a lot are first-hand accounts. If people are happy about it – and, if people have contacted us, they usually are – we put our programmes in contact with them’.  (Cited in independent on Sunday, 10 July 2005 cited Allan, 2010; 148)

Gan edrych nôl dros y flwyddyn ddiwethaf, mae straeon mwyaf y byd wedi cael eu harddangos trwy luniau amatur. Wyneb gwaedlyd Gaddafi, Gwanwyn Arabaidd a’r terfysgoedd ar hyd Lloegr drwy gydol  haf 2011. Mae’r deunydd a ddefnyddiwyd ar sgrin i gyd yn seiliedig ar ddefnydd aml-gyfrwng personol llygad dystion, neu amateur footage fel mae rhai yn ei alw.  Dywedai Richard Sambrook, erbyn hyn cyn-gyfarwyddwr y BBC World Service a Global News ‘… When major events occur, the public can offer us as much new information as we are able to broadcast to them. From now on, news coverage is a partnership’, sydd yn dangos neges glir o’r angen i gyd weithio er lles democrataidd o fewn cynnwys  newyddion.

Trwy ddefnyddio un o buzzwords eraill ym myd y cyfryngau, User Generated Content (U.G.C), ar wefannau megis Youtube.com a safleoedd aml gyfrwng tebyg, mae cynhyrchwyr erbyn hyn yn creu rhaglenni dogfen yn seiliedig ar ddeunydd llygad dystion sydd ar gael .

Enghraifft benodol yw Japans Tsunami: Caught on Camera. Rhaglen ddogfen (darlledwyd ar Channel 4, 8.30pm, 11/12/11) am drychineb a ddigwyddodd yn Siapan llynedd. Cafodd y rhaglen ei chreu o gynnwys fideos byrion oddi ar ffonau symudol wrth ddogfennu’r Tsunami yn taro trefi arfordirol yn Siapan, gan ddinistrio popeth o’i flaen mewn mater o eiliadau. Rhaglen a dangosodd wir ystyr Citizen Journalism trwy ddangos deunydd llygad dystion o’r trychineb.

Dim croeso gan bawb

Yn amlwg mae defnydd cynnwys aml-gyfrwng wedi blaguro ers technoleg a dyfodiad y we ddatblygu, ond nid ar bob achlysur mae’r cyfryngau confensiynol yn barod i groesawu rhai straeon a gwybodaeth, sydd wedi codi’r flwyddyn ddiwethaf.

‘The appeal of blogging as a counterpoint to mainstream reporting is readily apparent, especially when one sets it against the current tendencies toward homogeneity and standardization which increasingly characterize market driven journalism’ (Allam,2006; 173)

Mae hyn yn wir gyda sylwebaeth y cyfryngau ar brotestiadau ‘Occupy Wall Street’ yn Efrog Newydd. Mae sawl enghraifft o’r cyfryngau confensiynol yn bychanu gwerth ac ystyr y symudiad i’r Americanwyr cyffredin.

Dyma rhai enghreifftiau o ‘sefydliadau mawr’ yn bychanu gwerth y protestiadau, gyda blog Joanna Weiss yn Boston Today ac erthygl Ginia Bellafante yn y NYTimes, y ddwy yn gwneud hwyl am ben y sefyllfa, a Bellafante yn brandio’r symudiad fel ‘syrcas’.

Mae hefyd sawl enghraifft ar wefan YouTube o newyddion Americanaidd yn bychanu neu ddim yn deall pwrpas y protestiadau. Mae’r enghraifft yma yn dangos dryswch o ran cyflwynwyr Fox News,  gan gwestiynu bwriad y protestwyr.

Ond mae sawl blog yn darparu sylwebaeth o’r brotest. Sylwebaeth llygaid dystion o newyddion a gwybodaeth gan y protestwyr, megis gwefan http://wearethe99percent.tumblr.com/.

Dim ond barn ar bwy sydd yn dweud y gwir yw’r ddadl nesaf, a dibynadwyedd y ffynonellau.

Law yn llaw

Yn amlwg mae lle i newyddiaduraeth broffesiynol a newyddiaduriaeth dinesydd i gyd-fyw, a chyd-weithio, gan ddatblygu a gwella sefyllfa newyddiaduraeth yn gyfan gwbwl.

Mae Stuart Allan yn disgrifio sut mae’r don newydd o citizen journalism yn bwysig ar gyfer newyddion a gwybodaeth gan ddatgan ‘attention is similarly drawn to the value of the blog format as ‘a vehicle for breaking news’. (Allan, 2006; 122) Mae’n dangos fod mynegiant y cyhoedd ar lefel gymdeithasol yn galluogi materion pwysig frwydro eu ffordd i mewn i brif ddiwylliant darlledu, hyd yn oed os ydynt yn cael eu portreadu mewn ffordd anffafriol.

Gan orffen gyda dyfyniad gan Redden & Witschge, a sut mae dyfodiad technoleg, y we a defnydd citizen journalism wedi torri ffiniau mewn darlledu newyddion a’i greu yn gyfrwng democratig o fewn safbwynt y we- ‘The internet is the fastest growing platform for news… democratiz[ing] news production and reinvigorate democracy’ (Redden & Witschge,2010;184)

Beth ydy hyper-lleol?

Cyhoeddwyd Ionawr 4, 2012 gan Gwyddoniaeth a Thechnoleg.

Tagiau: Hyper-lleol, Sion Richards


Hafan Caerdydd.biz
Mae Sion Richards yn fyfyriwr ymchwil yn Adran Theatr, Ffilm a Theledu, Prifysgol Aberystwyth. Mae’n gweithio ar brosiect ar y cyd â Golwg360 i ddatblygu newyddion hyper-leol ar-lein trwy gyfrwng y Gymraeg.

Dyma’r ail flog yn trafod ei ymchwil, lle mae’n trafod ystyr y term ‘hyper-lleol’.

Drwy fy astudiaeth hyd yn hyn, un o’r termau sy’n codi’n rheolaidd wrth astudio newyddiaduriaeth fodern a dyfodol y maes ar y rhyngrwyd yw’r term ‘hyper-lleol’.

Buzzword y byd newyddiaduriaeth a sector marchnata newyddion, sydd yn ffocysu ar destunau, newyddion perthnasol a lleol i’r darllenwyr.

Ond sut mae newyddion a sylwebaeth leol yn gwahaniaethu rhwng newyddiaduriaeth leol, ar hyn sydd yn dod o dan derminoleg ‘hyper-lleol’?

Rwyf am egluro’n fras gan ddefnyddio rhai ffynonellau academaidd a blogiau i egluro beth yw ‘hyper-lleol’ o fewn y byd newyddiaduriaeth, yn ogystal â sut gall y derminoleg helpu’r darllenwyr i ddarganfod gwybodaeth a’i ddefnyddio, gan hefyd efallai wella safle Golwg360.

Diffinio hyper-lleol

Mae’r byd rydym ynddo i’w weld yn bodloni ar y gair ‘lleol’. ‘Prynwch yn lleol’, ‘bwytewch yn lleol’, ‘gwnewch beth bynnag yn lleol’. Mae hefyd delfryd ideolegol Jeremy Hunt o deledu lleol mewn 6 ardal yng Nghymru, (sy’n methu’r canolbarth yn llwyr) – gyda Bangor a’r Wyddgrug yn y Gogledd ac Abertawe, Caerdydd, Caerfyrddin a Hwlffordd yn y de.  Syniad sydd yn wych i’r cymunedau lleol, ond yn bersonol rwyf yn amau’n gryf a fyddant yn llwyddiant.

Ond sut mae diffinio lleol, a lle mae’r ffiniau yn dechrau a gorffen ym myd y we. Ac yn bwysicach byth – lle a sut mae ‘hyper-lleol’ yn addas yng Nghymru ac yn y Gymraeg?

Drwy ddarllen sawl erthygl academaidd a blogiau ar y we, nid oes term penodol yn egluro beth yw ‘hyper-lleol’, a beth yn union sy’n ei wneud yn wahanol i sylwebaeth leol. Er hyn mae sawl ffynhonnell yn honni fod hyper-lleol wedi cyrraedd i achub newyddiaduriaeth – maes sydd yn ôl un meddylfryd yn anffodus, ar ei gliniau.

Mae ymchwil academaidd Emily T. Metzgar, Prifysgol Indiana, U.D.A. David D. Kurpius, Prifysgol Louisiana, U.D.A. a Karen M. Rowley ,Prifysgol Louisiana, U.D.A. o’r enw ‘Defining Hyperlocal: Proposing a framework for discussion’ yn mentro creu diffiniad gan ymchwilio i’r maes yn yr America.

Mae’r darn yn cymharu chwe safle gwe, sydd yn honni eu bod yn safleoedd ‘hyper-lleol’. Gyda model ariannol pob un yn wahanol – rhai wedi ariannu a rheoli gan gwmnïau newyddiadurol sydd ag elw mawr, a rhai wedi eu rheoli gan ddinasyddion brwdfrydig am ddim arian o gwbl.

Yr hyn mae’r ymchwil yn datgelu yw bod y gwefannau yn rhannu chwe phrif elfen graidd er mwyn cael eu labelu’n safleoedd ‘hyper-lleol’.

  • Elfen Ddaearyddol ‘leol’
  • Defnydd y gymuned yn yr ardal ‘leol’
  • Adrodd newyddion gwreiddiol
  • Gynhenid i’r we
  • Llenwi bylchau newyddion sydd yn cael eu methu gan newyddiadurwyr
  • Ymgysylltiad dinasyddion gyda’i gilydd.

Mae’n dangos yn glir mai’r elfennau sydd yn bwysig ar gyfer creu safleoedd ‘hyper-lleol’ yw defnydd y cyhoedd, ei brwdfrydedd ar gyfer adrodd gwybodaeth, brwdfrydedd yn y gymdeithas a phlatfform ar lein i greu hyn.

Gwefannau ‘Hyper-lleol’ yn y Gymraeg

Enghraifft o wefan ’hyper-lleol’ drwy’r Gymraeg yw www.caerdydd.biz mae’r wefan yn rhoi sylw i ddigwyddiadau’r ddinas, gyda rhestr eang o bethau sy’n digwydd ar newyddion diweddaraf.

Mae www.borthcommunity.info yn enghraifft wych o safle ‘hyper-lleol’ tu allan i ddinas, sydd yn canolbwyntio ar ddigwyddiadau a newyddion ardal Borth, ger Aberystwyth.

Mae’r ddwy wefan yn talu sylw i wybodaeth yr ysgolion lleol, newyddion gan y cynghorau lleol a materion cyfoes eraill sydd yn bwysig yn y cymunedau.

Mae defnydd y cyhoedd yn allweddol i’r ddwy enghraifft, wrth ddarparu’r cynnwys sydd yn allweddol i redeg y gwefannau, gan hefyd godi ymwybyddiaeth o’r digwyddiadau a newyddion yn yr ardaloedd maent yn gweithredu ynddynt.

Gellir dadlau fod tudalennau ar safleoedd megis Facebook yn ‘hyper-lleol’. Mae tudalennau newyddion am gymunedau ar gael yn rhwydd, lle gall y cyhoedd wneud sylwadau a chynnwys eu negeseuon, gwybodaeth ac ati ar y tudalennau hynny. Mae hyn yn wir hefyd gyda Twitter.

Gwerth ‘hyper-Lleol i Golwg 360 yn 2012

O ran Golwg360, y ddelfryd a gobaith yw ymestyn at gymaint o bobol ag sydd bosib trwy’r iaith Gymraeg. Mae’r newyddion, manylion digwyddiadau a gwybodaeth o bob cwr o Gymru yn allweddol i’r gwasanaeth mae Golwg yn darparu i’r genedl. Wrth gwrs maen anodd iawn i griw bach, sydd wedi’i wasgaru o amgylch Cymru weithio ar lefel ‘hyper-lleol’.

Fel y dywedais yn fy mlog cyntaf – bwriad ‘hyper-lleol’ Golwg360 yw creu hafan seibr ar gyfer gwybodaeth Gymraeg, gan gasglu gwybodaeth o wefannau ‘hyper-lleol’ eraill, a’u  dosbarthu i gynulleidfa eang. Bydd hyn o fudd i wefannau ‘hyper-lleol’ sy’n bodoli eisoes fel modd o yrru traffig at eu gwybodaeth hwythau.

Mae fy mhrosiect yn dechrau cymryd siâp wrth weithio gyda mentrau iaith, blogiau a gwefannau, wrth geisio casglu gwybodaeth a dilynwyr er mwyn ehangu gwefan Golwg360, ac i greu yn lleoliad byrlymus ar gyfer gwybodaeth o bob math ym myd y Cymry.

Gobeithio cawn weld datblygiadau yn ystod misoedd y gwanwyn.

Dilyn esiampl Gwlad y Basg?

Cyhoeddwyd Tachwedd 22, 2011 gan .

Tagiau: Goiena, Hyper-lleol, Sion Richards



Mae Sion Richards yn fyfyriwr ymchwil yn Adran Theatr, Ffilm a Theledu, Prifysgol Aberystwyth. Mae’n gweithio ar brosiect ar y cyd â Golwg360 i ddatblygu newyddion hyper-leol ar-lein trwy gyfrwng y Gymraeg.

Bydd yn blogio’n rheolaidd am ei ymchwil, a dyma’r cofnod cyntaf.

Does ddim cwestiwn fod hinsawdd cyfryngau yng Nghymru ar fin, ac angen newid. Mae sefydliadau mwyaf y byd darlledu Cymraeg, S4C ar BBC, yn dioddef o’r hinsawdd economaidd, bwyall ariannol Mr Hunt ai gymdogion yn y blaid Geidwadol  … ac o safbwynt S4C, trafferthion mewnol, ac ar sgrin.

Mae’r cyfryngau wedi newid, ac yn dal i newid. Mae’r defnydd o buzzwords megis ‘Hyperlocal’ a Citizen / Guerilla Journalism yn bla o fewn y byd cyfryngau,  ac yn enwedig newyddiaduriaeth.

“The idea is to get residents involved”, ( Moskowitz, 2010)

“Fill perceived gaps in coverage of an issue or region and to promote civic engagement.” (Metgar, Kurpius & Rowley,2011)

A dyma be sydd wedi digwydd ers blynyddoedd yng Ngwlad y Basg, defnyddio cyfryngau amgen i ddarlledu beth mae’r bobl isio ei glywed drwy gyfrwng traddodiadol y radio , print a’r we.

Radio llwyddiannus Gwlad y Basg

Radio Pirate Hala Bedi Irratia sydd yn dal sylw Txema Ramirez de la Piscina (2010) yn ei erthygl ‘Basque Country as Alternative Media Laboratory’.

Mae’r erthygl yn crynhoi dyfodiad radio pirate yr 1980au a’r symudiadau celfyddydol a diwylliannol yn y cyfnod, a sut mae symudiad tanddaearol diwylliannol yn gallu, ar brydiau sbarduno symudiad i fywyd cymunedol gyda dyfalbarhad ac ymroddiad chefnogwyr.

Mae Hala Bedi Irratia wedi bodoli ers dros 25 mlynedd ac yn darlledu am 24 awr y dydd – sydd ddim yn ddrwg am orsaf sydd mewn theori, ddim yn gyfreithlon. Gyda miloedd o wrandawyr y dydd, mae’r orsaf yn ddyledus i sawl gweithiwr di-dâl.

Modelau Cymreig

Yn wir mae fformat y papur bro yn creu’r un math o waith trwy ddefnydd weithwyr gwirfoddol ac yn ôl Gwilym Huws

“they are something more than just a newspaper… they are as integral a part of their localities as the school, the football club or the village hall.” (Huws, 1996; 93)

Ond efallai nad ydynt cweit wedi symud i’r unfed ganrif ar hugain, eto.

Erbyn heddiw mae sawl symudiad tanddaearol yng Nghymru yn darparu cynnwys aml gyfrwng ar lein, a thrwy hyn yn cadw’r deunydd yn lleol ac yn llenwi’r bylchau sydd yn cael eu methu gan sefydliadau darlledu mwy.

Mae’r wefan Amrwd yn ennill ei chlod gan enwau fel Huw Stephens o’r byd radio, gan ddarparu cerddoriaeth gan artistiaid ifanc am ddim trwy gyfrwng podlediadau rheolaidd o dan yr enw ‘Jazz Ffync a Gemau Fideo’ gan ddau o’r cyfranwyr.

Mae hefyd prosiectau megis Fideo Bob Dydd, umap Cymraeg , (y diweddar) Radio Amgen a Podlediadau Nyth i enwi rhai sy’n darparu cynnwys amgen ar-lein trwy gyfrwng yr iaith Gymraeg gan ddefnyddio cyfryngau cymdeithasu.

Mae ‘na hefyd ddatblygiad newydd ‘Radio’r Cymry’ fel mae’n cael ei alw ar hyn o bryd, a all efallai lenwi’r twll sydd wedi ei adael gan orsafoedd Cymraeg megis Radio Ceredigion a Champion?

Rôl Golwg360.com

Felly a oes le i Golwg 360, fel gwasanaeth newyddion cenedlaethol,  gamu i’r blwch a chasglu’r holl wybodaeth / cynnwys Cymraeg i greu hafan seibr cenedlaethol Gymraeg sydd yn ddibynadwy ar ddeunydd crai ‘user generated content’?

Cyfeiriais ynghynt at Wlad y Basg, mae safle Goiena yn ei wneud yn effeithiol trwy gasglu sawl ffynhonnell allanol ai ddarparu i gynulleidfa fwy eang o fewn y wlad.

Yr hyn mae Goiena wedi ei wneud yn effeithiol ydi casglu cyfryngau lleol diwedd yr ugeinfed ganrif e.e. radio pentrefi, teledu lleol a chyfryngau print lleol – megis papurau bro – a’u haddasu i fformat cyfryngau lleol aml blatfform ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain.

Wrth greu perthynas â chyfryngau lleol, mae Goiena wedi creu uned o gyfryngau lleol, sydd yn galluogi Goiena i gynnal swyddi a chadw’r elfen gymunedol yn gryf o fewn fframwaith y cwmni.

Trwy ddod a sawl newyddiadurwr o lefel guerrilla i’r proffesiynol maent yn galluogi’r cwmni i ddarparu arbenigedd mewn pynciau a meysydd penodol e.e. chwaraeon lleol, iechyd, addysg ac ati. Maent wedi caniatáu i newyddiadurwyr sticio at feysydd maent yn arbenigo ynddynt, ond gan ddarparu’r wybodaeth i’r cyhoedd ar lefel ehangach trwy gyfrwng  gwefan/papur print Goiena.

Aildrefnu i oroesi

Fe wnaethon Goiena aildrefnu gan fod angen iddyn nhw feddwl am gynaliadwyedd.

Oedd yr unedau lleol yn rhy fach i gynnal y safon/math/ansawdd roedden nhw eisiau? Beth oedd y model economaidd gorau – aros yn fach efo costau bach neu fynd yn fwy efo costau mwy? Beth oedd arwyddocâd y lleol, ar ôl 25 mlynedd o gyfryngau lleol? Oedd pobl yn dal i fyw’r un fath? Ble oedd y lleol / yr ardal yn cychwyn ac yn gorffen ym meddyliau’r boblogaeth?

Eu penderfyniad nhw oedd bod rhaid mynd dipyn bach yn fwy – y dyffryn i gyd ac nid y pentrefi unigol – er mwyn cynnal (a) safon newyddion/cynnwys (b) gallu defnyddio amlgyfryngau (c) model economaidd cynaliadwy (ch) ardal ystyrlon i fywydau pobl.

Felly, a all darpariaeth cynnwys gymysg o hyper-lleol a newyddiaduriaeth broffesiynol, amlgyfrwng drwy’r iaith Gymraeg – gan ei weithredu drwy un wefan benodol -  dangos i Mr Hunt fod yr iaith yn fyw, ac yn bwysig i drigolion pob dydd yng Nghymru?

Croeso i’r 21st century? Neu obaith seibr-ffantasi?

*Diolch yn fawr i Elin Haf, o adran Theatr,Ffilm a Theledu, Brifysgol Aberystwyth.