RSS

Golwg360

MwyCau 
Positif Politics

Positif Politics

Ecomomi ar yr agenda

Cyhoeddwyd Tachwedd 11, 2011 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Naomi Williams, Positif Politics


Ieuan Wyn Jones - perfformiad gorau ers amser
Naomi Williams o Positif Politics sy’n crynhoi prif bynciau llosg yr wythnos ym Mae Caerdydd.

Cyflwr gwael yr economi oedd pwnc llosg yr wythnos ym Mae Caerdydd a chafwyd cryn sylw i ddangosyddion economaidd gwael.

Daeth hyn i’r amlwg yn arbennig yn ystod cwestiynau’r Prif Weindiog yn  siambr y Cynulliad prynhawn dydd Mawrth pan gafwyd gwrthdaro rhwng Carwyn Jones ac arweinydd Plaid Cymru, Ieuan Wyn Jones.

Ymosododd Ieuan Wyn Jones ar yr hyn roedd yn ei weld fel diffyg gweithredu economaidd ei gyn fos, gan ddweud mai “yr unig ganlyniad gallem ei gyrraedd bellach o’ch analluedd i weithredu yw eich bod wedi penderfynu eistedd yn ôl, gan adael i’r argyfwng economaidd cael y gwaethaf arnom wrth feio’r Torïaid am bopeth.”

Roedd y Prif Weinidog yn amlwg wedi ei gythruddo pan atebodd “ym 1983, cyhuddwyd y Blaid Lafur o greu’r nodyn hunanladdiad hiraf yn hanes ar gyfer yr etholiad yno, ond Plaid Cymru gyhoeddodd yr un byrraf yn ystod yr etholiad diwethaf.”

Cyllideb heb gytundeb

Mae sawl sylwebydd wedi tybio bod y ddadl fywiog wedi tarfu ar unrhyw gytundeb clymbleidiol bosib rhwng Plaid Cymru a’r Blaid Llafur ynglŷn â chefnogi cyllideb Llafur, ac fe roddodd y Western Mail sylw rhan sylweddol o’u papur dydd Mercher i’r ddadl.

Yn sicr, yr hyn sydd wedi dod i’r amlwg wedi’r ddadl yw bod Plaid Cymru, efallai am y tro cyntaf ers yr etholiad, yn ymddwyn fel plaid wrth-bleidiol hynod flaenllaw.

Mae’n amlwg bod Ieuan Wyn Jones bellach wedi dygymod â’r siom o golli ei swydd Weinidogaethol ac wedi penderfynu gwrthwynebu’r Blaid Lafur ar ei delerau ei hun. Yn sicr, rydym wedi gweld ei wythnos a’i berfformiad gorau ers chwe mis.

Gresyn

Ac ar yr un adeg, ymddengys bod y Blaid Lafur wedi sgorio ’own goal‘ fel y daeth yr wythnos i ben.

Manteisiodd Plaid Cymru ar eu hymosodiad economaidd gan gyflwyno dadl lawn yn y Cynulliad ddydd Mercher. Wrth ymateb i’r ddadl, dywedodd y Gweinidog Busnes a Menter, Edwina Hart:

“Gai’i nodi fy mod yn siomedig pan ddarllenais y cynnig, ond wrth ystyried mai ‘gresynu’ oedd y gair defnyddiwyd, efallai ddylwn i ddefnyddio ‘gresynu’, oherwydd rydym oll yn gresynu sawl peth mewn bywyd.”

“Rydw i’n gresynu’r system gyfalafol, os hoffech fynychu gwersi hanes, efallai bod angen i mi fynd yn ôl at Karl Marx ac Engels a chawn drafodaeth am y materion hynny.”

Parrott yn ymuno â’r parti

Roedd y sylwadau yn adlewyrchiad o natur agored a phlaen y Gweinidog, ond mae llefarydd y Democratiaid Rhyddfrydol ar yr economi, Eluned Parrott, Aelod newydd sydd yn prysur ddod i’r amlwg, bellach wedi cael dweud ei dweud ac wedi condemnio’r sylwadau byrbwyll gan eu nodi fel wrth-gymhelliant i fusnes a buddsoddiant.

“Yn amlwg, mae hi wedi bod yn darllen gormod o’r ‘Morning Star’ a dim digon o’r ‘Financial Times’” meddai Parrott.

Er hynny, mae’n debyg buasai’n well gan y Gweinidog petai’r cyfryngau, ac eraill, yn canolbwyntio ar brif gyhoeddiadau eraill yr wythnos – yn benodol, yr hyn drafodwyd yn ystod cyfarfod Cyngor Adnewyddu’r Economi ddydd Mercher neu secondiad David Rosser, arweinydd uchel ei barch o CBI Cymru, i Lywodraeth Cymru am chwe mis.

Ond mewn wythnos llawn newyddion economaidd, nad oedd yn newyddion da bob tro, nid yw’n syndod bod rhai o’r prif gyhoeddiadau’r Llywodraeth wedi eu tanseilio.

Grym Trydaru a Sisial

Cyhoeddwyd Tachwedd 4, 2011 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Naomi Williams, Twitter


Proffil Trydar Alun Davies AC
Naomi Williams
o Positif Politics sy’n edrych ystyried defnydd gwleidyddion o Twitter.

Daw’r newyddion yr wythnos hon bod Senedd yr Alban wedi gwahardd Aelodau’r Senedd rhag trydar yn y Siambr.

Wrth gadarnhau’r gwaharddiad, dywedodd y Llywydd, Tricia Marwick, dylai Aelodau’r Senedd roi eu holl sylw i’r “gwaith difrifol” o gyflwyno deddfwriaeth newydd ac i ddwyn Llywodraeth yr Alban i gyfrif.

Cynhyrfwyd y dyfroedd gan y penderfyniad hwn ym Mae Caerdydd hefyd, yn enwedig ymysg y ddau draean o Aelodau Cynulliad sy’n defnyddio’r cyfrwng cymdeithasu, Twitter yn rheolaidd.

Byddai unrhyw un sy’n dilyn Aelodau’r Cynulliad ar Twitter yn deall gwerth y cyfrwng, yn enwedig pan fydd eu sylwadau’n cynnig dimensiwn ychwanegol i Gyfarfodydd Llawn yn y Siambr.

Mae Twitter yn declyn amlbwrpas sydd nid yn unig yn caniatáu iddynt gyfeirio at ddolenni sy’n cynnwys eu cyfraniadau hwy i drafodaethau yn Siambr ond sydd hefyd yn caniatáu iddynt gael trafodaeth agored ar faterion penodol ac i fynegi eu barn – gan ofalu ei fod yn llai nag 140 ‘character’.

Crefft trydar

Mae ambell Aelod wedi troi’r cyfrwng yn gelfyddyd, gyda thrydarwyr brwd fel Peter Black a Bethan Jenkins yn nodedig am ambell i ffrwgwd ar-lein.

Mae’n well gan Aelodau eraill, megis Alun Davies, roi gwybod i ni beth mae’n ei gael i’w fwyta (ond rhown faddeuant iddo am ei fod yn Weinidog dros fwyd) ac mae ambell i Aelod na wnaf enwi yn bryderus i’n hysbysu eu bod yn cael cyfarfodydd, ond heb roi gwybod i’r darllenwyr gyda phwy…

Wrth gwrs, ceir ambell i drydar annoeth a chaiff ei ysgrifennu mewn eiliad fyrbwyll, ond mae hefyd modd gwneud sylw anffodus dros feicroffon fel y sylweddolodd Llywydd y Cynulliad, Rosemary Butler yr wythnos hon.

Oherwydd rhyfeddodau technoleg fodern, mae modd ei chlywed yn adrodd o dan ei gwynt, “Oh here we go now” fel y mae Mark Isherwood AC yn dechrau ei gyfraniad i’r drafodaeth ar record economaidd y Blaid Lafur.

Yn debyg iawn i hanes trydarau wedi iddynt gael eu rhannu, mae sylwadau yn y siambr hefyd yn aros ar y cofnod, ac yn aml iawn, byddent hefyd yn llwyddo i fywiogi wythnos sydd fel arall, ar bob cyfri, yn wythnos ddigon tawel.

Canser yn bwnc llosg yn y Cynulliad

Cyhoeddwyd Hydref 24, 2011 gan .

Tagiau: canser, cronfa, Heulwen, Heulwen Haf, Positif Politics


Rhodri ab Owen
Yr wythnos ddiwethaf cefais y fraint o fynychu lansiad llyfr ‘Bron yn Berffaith’ y gyn-gyflwynwraig a’r actores Heulwen Haf yng Ngwesty Dewi Sant, Caerdydd. Yn y llyfr ceir portread diflewyn ar dafod o’i bywyd, o’r blynyddoedd cynnar yng Nghorwen i’w chyfnod fel ffigwr adnabyddus ar deledu Cymraeg. Ond yn sicr, canolbwynt yr hunangofiant teimladwy hwn yw ei brwydr yn erbyn canser y fron, canser hynod ymosodol oedd ganddi a chafodd diagnosis yn 2008.

Dros hanner tymor cyntaf y Cynulliad, wedi seibiant yr haf, un o’r pynciau llosg mwyaf, os nad y mwyaf ar lawr y Siambr bu gwasanaethau canser yng Nghymru. Mewn pythefnos ar ddechrau Hydref cyflwynwyd tair dadl gan y Ceidwadwyr a’r Democratiaid Rhyddfrydol ar y pwnc.

Bu’r ddwy blaid yn uchel eu cloch yn ystod y dadleuon hyn ac mewn sesiynau cwestiynu’r Prif Weinidog a’r Gweinidog Iechyd, dros alw am sefydlu cronfa cyllido canser yng Nghymru, fel sy’n bodoli yn Lloegr eisoes.

Cyffuriau newydd

Bydd cronfa o’r fath yn cyllido cyffuriau newydd i’r farchnad, yn aml cyffuriau a fyddai’n ymdrin â chanser prin.  Soniodd Llefarydd Iechyd y Ceidwadwyr, Darren Millar AC, bod y Sefydliad Canser Prin y Deyrnas Unedig yn nodi bod 24 o gyffuriau canser ar gael i gleifion yn Lloegr, nad oedd ar gael ar gyfer cleifion yng Nghymru, gan nad oes gennym gronfa tebyg yr ochr hon o glawdd Offa.

Bu arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, Kirsty Williams, yn sôn am gleifion o’i hetholaeth hi ar y ffin yn cael eu trin mewn ysbytai yn Lloegr ond yn cael ei amddifadu o gyffuriau canser oedd ar gael i gleifion yn yr un ystafell aros a hwy, am eu bod yn Gymry.

Dadl Llywodraeth Cymru oedd ein bod ni yma yn gwario £5 yn fwy y pen ar gyffuriau canser nag ydyw Llywodraeth y DU ac felly nid oeddent yn gweld yr angen am sefydlu cronfa cyllido fel a geir yn Lloegr.

Dadlau’n parhau

Does dim amheuaeth y bydd y dadlau yn parhau’r wythnos nesaf pan ddaw’r aelodau yn ôl wedi eu gwyliau hanner tymor. Mae’n bwnc sy’n codi llu o emosiynau gan fod pob un ohonom wedi ein cyffwrdd â chanser mewn un modd neu’i gilydd yn ystod ein hoes.

Cyhoeddodd yr elusen ganser Macmillan yn ddiweddar bod 120,000 o bobl yn byw gyda chanser neu wedi goroesi’r afiechyd yng Nghymru heddiw. Serch hynny, erbyn 2030 amcangyfrifir y bydd y ffigwr hwn wedi codi i dros ddwbl y ffigwr gwreiddiol, tua 250,000. Mae hyn o ganlyniad i boblogaeth sy’n heneiddio a gwell triniaeth a rheolaeth o’r afiechyd.

Wrth glywed ffigurau fel hyn a gwrando ar ddadleuon o blaid ac yn erbyn cronfa cyllido canser yng Nghymru, mae’n hawdd anghofio bod pob un o’r ffigurau a’r achosion hyn yn cynrychioli pobl ar draws Cymru benbaladr. Y mae hunangofiant Heulwen Haf yn cynnig stori un o’r 120,000 ac wedi ei ysgrifennu’n deimladwy ac yn bersonol iawn. Os byddai’r llyfr yn codi ymwybyddiaeth un fenyw yn unig o’r clefyd, yna byddai’r hunangofiant yn un llwyddiannus a gwaith Heulwen i’w chanmol.

Cofio Caerwyn Roderick

Cyhoeddwyd Hydref 19, 2011 gan .

Tagiau: Caerwyn Roderick, Datganoli, Positif Politics


Rhodri ab Owen
Rhodri ab Owen o Positif Politics sy’n edrych nôl ar gyfraniad Caerwyn Roderick i’r Blaid Lafur a datganoli

Wrth edrych yn ôl ar gyfraniad y Blaid Lafur yng Nghymru yn ystod ymgyrch y refferendwm ar ddatganoli ym 1979, fe gofiwn gan amlaf am wrthwynebiad ffyrning chwech o Aelodau Seneddol y blaid – “the gang of six” – a oedd yn cynnwys Neil Kinnock a Leo Abse. Gweithiodd y rhain yn ddiflino er mwyn sicrhau na fyddai Cynulliad Cenedlaethol i Gymru yn y Gyfnewidfa Lo ym Mae Caerdydd.

Cafodd y datganolwyr grasfa ar Ddydd Gwyl Dewi 1979, gyda Chymru’n pleidleisio 4 i 1 yn erbyn y Cynulliad, yn rhannol oherwydd natur rhanedig y Blaid Lafur ar y pwnc a’r gelyniaeth a deimlir o fewn Llafur tuag at sefydlu unrhyw gorff etholedig i Gymru.

Cafwyd eraill ar adain cenedlaetholgar Llafur a weithiodd yn galed yn ystod yr ymgyrch dros sefydlu’r Cynulliad yn 1979. Er ei fod o blaid pleidlais ‘Ie’ beirniadwyd John Morris, oedd ar y pryd yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru ac yn Aelod Seneddol Aberafan, yn llym am ei ddiffyg brwdfrydedd yn ystod yr ymgyrch gan rai o du Blaid Cymru. Ar y llaw arall, un aelod a chafodd ganmoliaeth gan y Cenedlaetholwyr oedd Ysgifennydd Seneddol Michael Foot, Caerwyn Roderick.

Cefnogaeth gadarn

Brodor o Gwm Tawe oedd Caerwyn Roderick a chafodd ei fagu yn un o dri o frodyr yn Ystradgynlais. Cafodd ei drwytho yn niwylliant Cymreig a Chymraeg o oed cynnar iawn, gyda’i deulu yn flaenllaw yng Nghapel Bedyddwyr Ainon, Ystradgynlais.

Dewisiwyd ef i olynu Tudor Watkins, fel ymgeisydd Llafur Brycheiniog a Maesyfed yn Etholiad Cyffredinol 1970. Bu Tudor Watkins yn Aelod Seneddol ar yr etholaeth ers 1945, gan ei greu’n gadarnle i Lafur yn ystod y cyfnod hwn, gan sicrhau cefnogaeth gadarn cymunedau glofaol yn ne’r etholaeth – yn bennaf Ystradgynlais a Brynmawr. Cadwodd Caerwyn Roderick yr etholaeth yng ngorlan Llafur yn etholiad ’70 ac etholiadau ’74, gan sicrhau mwyafrifoedd parchus i Lafur.

Cyfarfod tyngedfennol

Yn   ystod wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd yn 1978, tra’n Ysgrifennydd Seneddol i Michael Foot, roedd Caerwyn Roderick wedi trefnu cyfarfod tyngedfennol rhwng Gwynfor Evans, Dafydd Wigley, Michael Foot ac yntau yn ei gartref yn Rhiwbina, Caerdydd.

Ar y pryd roedd mwyafrif Llywodraeth Lafur James Callaghan yn fregus tu hwnt a thrwy sicrhau consesiynau, addawodd Plaid Cymru y diwrnod hwnnw na fyddant yn pleidleisio’n erbyn Llywodraeth Callaghan. Bu’n flaenllaw iawn yn ystod ymgyrch refferendwm ’79 a chydnabu Dafydd Wigley yn ei gyfrol Dal Ati mai Caerwyn Roderick oedd cefnogwyr mwyaf teyrngar datganoli yn y Blaid Lafur yn ystod y cyfnod hwn.

‘Ymladd yn frwd dros ddatganoli’

Daeth ei yrfa wleidyddol yn San Steffan i ben yn Etholiad Cyffredinol 1979. Ar ddiwedd y saithdegau, addaswyd ffiniau etholiadol yng Nghymru a diflanodd tref diwydiannol Brynmawr o etholaeth Brycheiniog a Maesyfed.

Roedd y ‘sgrifen ar y mur’ fel petai i Caerwyn a gwyddai fod colli tref mor bleidiol iddo yn ergyd farwol i’w yrfa wleidyddol. Fe’i etholwyd yn ddiweddarach fel cynghorydd yng Nghaerdydd ond ni cheisiodd eto ddychwelyd i San Steffan.

Bu farw Caerwyn Roderick  yng Nghaerdydd ddydd Sul, wedi cyfnod o salwch, gan adael ei wraig Eirlys a thri o blant. Gŵr wnaeth ymladd yn frwd dros ddatganoli a’r Gymraeg. Gwleidydd na dderbyniodd y gydnabyddiaeth haeddianol iddo am ei rôl holl bwysig yng ngwleidyddiaeth Cymru yn y saithdegau.

Comisiwn Silk – digwyddiad ym mhroses datganoli

Cyhoeddwyd Hydref 14, 2011 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Comisiwn Silk, Positif


Rhodri ab Owen, o Positif Politics sy’n bwrw golwg ar y byd gwleidyddol ar ran Golwg360 yn ei flog wythnosonol…

Gellid dadlau bod datganoli yn ddigwyddiad ac yn broses os edrychwch ar ddatblygiadau yr wythnos hon.

Bu sefydlu y Comisiwn Silk yn fwy o ddigwyddiad ym mhroses datganoli nag y tybiai nifer mae’n siŵr. Yn wir, roedd sefydlu’r Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru yn gam pwysig ar y daith – wrth iddo ymgiprys â thacluso’r setliad presennol sydd gennym.

Byddai’n annheg serch hynny i weld gwaith y Comisiwn yn unig fel tacluswr y setliad, gan fod ganddo gylch gwaith eang a fe fyddai’n gweithio mewn dwy ran.

Y Rhan Gyntaf, a fyddai’n gweithredu am flwyddyn, bydd y Comisiwn yn edrych ar yr achos dros ddatganoli pwerau cyllidol i’r Cynulliad Cenedlaethol a byddant yn argymell pecyn o bwerau cyllidol i’r Cynulliad er mwyn gwella eu hatebolrwydd.

Yr Ail Ran o waith y Comisiwn fydd archwilio pwerau presennol y Cynulliad ac argymell addasiadau er mwyn gwella’r setliad presennol.

Gall y Rhan Gyntaf arwain at ddatganoli treth incwm neu’r dreth gorfforaeth ac fe all yr Ail Rhan argymell datganoli o bosib darlledu neu’r heddlu i Gymru. Byddai unrhyw un o’r digwyddiadau hyn yn gam sylweddol ym mhroses datganoli Cymru.

Wrth gyhoeddi’r Comisiwn, roedd Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Cheryl Gillan yn pwysleisio, bron yn ailadroddus wrth ddweud, y byddai angen i’r Comisiwn Silk edrych yn ofalus ar fater o gyfrifoldeb cyllidol, ac aeth mor bell a dweud y byddai unrhyw symudiadau at Gymru’n cymryd unrhyw gyfrifoldebau cyllidol yn gam cwbwl addas os bydd hynny’n ‘gyson ag amcanion cyllidol y Deyrnas Unedig.’

Mae yna botensial mawr i’r Comisiwn sydd ag aelodaeth radical, sy’n cynnwys Nick Bourne, Eurfyl ap Gwilym a Rob Humphreys. Ar ben hynny, mae’r Comisiwn Silk yn fenter gan Lywodraeth y DU ac nid Llywodraeth Cymru, sy’n awgrymu y gallai hyn oll fod yn gam tyngedfennol yn y broses ddatganoli, sydd wedi hen adael digwyddiadau unigol yn y gorffennol.

‘Hanfodol bwysig bod gennym Gomisiynydd Pobol Hŷn’

Cyhoeddwyd Hydref 9, 2011 gan .

Tagiau: blog, Comisiynydd Pobol Hŷn, Positive Politics


Fel cenedl mae gennym le i ymfalchio yn ein Comisiynydd Pobol Hŷn Cymru, Ruth Marks. Ers sefydlu’r corff yn 2008, bu gan y comisiwn bŵer statudol i ddiogelu hawliau ac i hybu buddiannau pobl hŷn dros 60 oed led led y wlad.

Yn wir, Cymru oedd y genedl gyntaf i benodi comisiynydd o’r fath a hyd nes mis Tachwedd eleni, Ruth Marks fyddai’r unig Gomisiynydd Pobol Hŷn ar wyneb y ddaear. Bu Llywodraeth Cymru’n arloesol yn creu swyddfa’r comisiwn a bydd Gogledd Iwerddon yn efelychu ein camp mis nesaf gydag apwyntiad Claire Keatinge fel eu comisiynydd hwy.

‘Pryder’

Yr wythnos hon fe gyhoeddodd Comisiynydd Pobol Hŷn Cymru ei hadroddiad blynyddol, gan amlinellu ei chonsyrn am yr hyn oedd yn peri pryder i bobol hŷn ein gwlad. Yn ôl y comisiynydd un o’r achosion oedd yn gynyddol eu poeni, oedd materion ariannol yn sgîl y dirwasgiad a chynnydd mewn costau tanwydd.

Mater arall oedd yn gofidio’r Comisiynydd oedd triniaeth yr henoed mewn ysbytai a chartrefi gofal ac arweiniodd adroddiad diweddar ganddi at newidiadau yn y ffordd y caiff bobol hŷn eu trîn mewn sefydliadau o’r fath.

Cam pwysig ymlaen i hawliau pobol hŷn a ddaeth yr wythnos diwethaf oedd cyhoeddiad Llywodraeth San Steffan na fyddai hawl gan gyflogwyr bellach i orfodi eu gweithwyr i ymddeol wedi iddynt gyrraedd eu pen-blwydd yn 65.

‘Cyfraniad enfawr’

Pwysleisiodd y Comisiynydd Pobol Hŷn wrth roi tystiolaeth i bwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol y Cynulliad yr wythnos hon fod gan bobl hŷn ‘gyfraniad enfawr’ i’w wneud tuag at gymdeithas yng Nghymru ond hefyd fe dybiaf y cytunai fod ganddynt rôl a chyfraniad gwerthfawr yn y gweithle hefyd.

Ers rhai blynyddoedd yn Positif Politics bu Beryl Wichard yn aelod egniol o’r staff ac yn gweithio fel Ymgynghorydd Gwleidyddol am dridiau’r wythnos. Bellach, yn 69, cafodd ei gorfodi o’i swydd flaenorol, gan ei fod yn bolisi gan y sefydliad hwnnw na fyddant yn cyflogi unrhyw un dros oed ymddeol.

‘Ymddeol’

Nid oedd problem na chwyn o gwbl ynglŷn â’i gwaith, i’r gwrthwyneb, mi ymbiliodd ei rheolwr ar y pencadlys er mwyn ei chadw ond rheol oedd rheol, ac mi roedd yn rhaid i Beryl fynd. Yn ffodus mi gafodd waith yn ddigon hawdd oherwydd nid oedd hi’n barod i ymddeol ac yn mwynhau gweithio a bod yn rhan o weithle.

Mae hi bellach yn aelod ffraeth a bywiog o’r tîm ac yn llawer mwy meistrolgar gyda thechnoleg newydd nag amryw o’i chydweithwyr sy’ flynyddoedd yn iau. Bu diweddglo hapus i boen meddwl Beryl ond i nifer o bobol hŷn nid oes ganddynt yr egni na’r llais i gwyno ac felly dyna pam ei bod hi mor hanfodol bwysig bod gennym Gomisiynydd Pobol Hŷn i gynrychioli’r garfan bwysig hyn yn ein cymdeithas.

Rhaglen Llywodraethu – agenda uchelgeisiol?

Cyhoeddwyd Medi 30, 2011 gan Gwleidyddiaeth.

Tagiau: Rhaglen Llywodraethu, Rhodri ab Owen


Rhodri ab Owen, o Positif Politics sy’n bwrw golwg ar y byd gwleidyddol ar ran Golwg360 yn ei flog wythnosonol…

Ymateb cymysg iawn a gafodd Rhaglen Llywodraethu newydd Llywodraeth Cymru’r wythnos hon.

Yn ôl rhai, dyma oedd digwyddiad gwleidyddol yr wythnos, ac roedd y Prif Weinidog Carwyn Jones yn sicr yn awyddus i berswadio pobol o hynny.

Dyma “agenda uchelgeisiol i Gymru” yn ôl Carwyn Jones, oedd yn mynnu bod hyn dangos bod Llafur Cymru yn “troi’r maniffesto y cawsom ein hethol arno yn gamau gweithredu.” Ond mae eraill eto i’w hargyhoeddi.

Mae Kirsty Williams, arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, wedi beirniadu’r rhaglen oherwydd “absenoldeb ffigurau a thargedau,” gan fynd mor bell a dweud mai ‘jôc’ oedd y rhaglen llywodraethu – ac nad oedd hi werth pris y papur yr ysgrifennwyd hi arni.

Heb os, aelod Brycheiniog a Maesyfed oedd beirniad mwyaf cignoeth y rhaglen yn y Siambr yr wythnos hon. Ond serch hynny roedd gwleidyddion yr wrthbleidiau ym Mae Caerdydd i gyd i weld yn weddol gytûn â’i geiriau.

Diffyg targedau clir yn y ddogfen yw un o brif gwynion y gwrthbleidiau. Wedi’r cyfan, mae pob rhaglen lywodraethol yn y gorffennol wedi cynnwys targedau mesuradwy – ac mae hynny’n fodd i farnu llwyddiant.

Mae rhaglenni llywodraethol y gorffennol hefyd wedi cynnwys amserlen er mwyn cyflawni pob addewid – ac yn wir aeth y llywodraeth ddiwethaf rhwng Llafur a Phlaid Cymru, Llywodraeth Cymru’n Un, mor bell a chynhyrchu ‘Cynllun Cyflawni’, er mwyn manylu ar amcanion y llywodraeth ar bob ymrwymiad.

Mae Carwyn Jones wedi disgrifio’r ddogfen fel ‘roadmap i Gymru’, ond mae ambell un wedi awgrymu bod angen satnav arnoch i’w ddeall, gan ei fod yn cynnig cyfeiriad cyffredinol eich taith, ond heb fanylion manwl fel man dechrau’r daith… a’r ffordd i gyrraedd pen eich taith!

Ac felly dadl y gwrthbleidiau yw nad oes modd cymharu Cymru heddiw, a’r Gymru y mae’r llywodraeth yn ei addo drwy’r rhaglen lywodraethu. Bydd hyn hefyd yn gwneud gwaith y gwrthbleidiau yn anodd gan na fydd ganddyn nhw ffigyrau manwl i’w beirniadu wrth ddadlau yn y siambr, neu wrth gwyno wrth y wasg.

Ond mae Llywodraeth Cymru yn mynnu bod y beirniaid wedi camddeall bwriad y rhaglen, a’u bod nhw’n chwilio am wybodaeth na ddylid fod yno.

Ac yn ôl Llafur Cymru, eu rhaglen lywodraethol nhw yw hi yn y pendraw – felly fyny iddyn nhw sut i’w chyflwyno hi.

Yn sicr, mae’r rhaglen yn rhoi mwy o fanylder i ni na maniffesto’r Blaid Lafur – sef eu ‘roadmap’ gwleidyddol ers etholiadau mis Mai – ac mae wedi ychwanegu rhywfaint o waed at yr esgyrn hynny, hyd yn oed os nad yw’r cig yno eto!

Un peth nad oes modd ei wadu yw bod gan y Rhaglen Lywodraethu glawr deniadol. Ac yn ffodus, roedd o leia’ un aelod yn y Siambr oedd â’r craffter i werthfawrogi gwaith caled Llafur Cymru yn hynny o beth.

Ond gair o rybudd oedd gan aelod cynulliad Mynwy, Nick Ramsay – drwy obeithio’n fawr y byddai i’r blodyn haul ar glawr y rhaglen gwell bywyd na’r un a blannodd ef haf diwethaf!

Yr wythnos a fu yng ngwleidyddiaeth Cymru


Corddi'r dyfroedd - Archesgob Cymru Barry Morgan
Rhodri ab Owen,o Positif Politics fydd yn bwrw golwg ar y byd gwleidyddol ar ran Golwg360 yn ei flog wythnosonol…

Yr wythnos ddiwethaf beirniadwyd rhaglen ddedfwriaethol Llywodraeth Cymru gan ddau o ffigurau amlycaf y genedl. Gofynodd cyn gadeirydd Confewnsiwn Cymru’n Gyfan, Syr Emyr Jones Parry braidd yn chwareus mewn cynhadledd tafliad carreg o siambr y Cynulliad, a chanfyddir ateb problemau ym meysydd addysg ac economi Cymru trwy ddeddfu ar greu rhwydwaith o lonydd seiclo ar draws y wlad? Cyhuddodd yn blwmp ac yn blaen, efallai dywedai rhai mewn iaith aniplomataidd i un o gyn lysgenhadon Prydain i’r Cenhedloedd Unedig, nad oedd Llywodraeth Cymru’n taro’r hoelen ar ei phen wrth ymgiprys â phrif broblemau’r genedl.

Cynhyrfu’r dyfroedd

Bu Archesgob Cymru, Barry Morgan yn cynhyrfu’r dyfroedd yr wythnos ddiwethaf hefyd trwy leisio barn yn erbyn cynlluniau Llywodraeth Cymru i gyflwyno deddf a fyddai’n arwain at ragdybiaeth o ganiatâd ar gyfer rhoi organau. Yn ei Anerchiad Llywyddol i aelodau Corff Llywodraethu’r Eglwys yng Nghymru, ym Mhrifysgol Cymru, Y Drindod Dewi Sant, yn Llambed dywedodd y byddai deddf o’r fath yn troi “gwirfoddolwyr yn gonsgriptiaid” a throi gweithwyr meddygol Cymru yn “weision i’r wladwriaeth”. Mae ei sylwadau wedi cythruddo ymgyrchwyr brwd o’r cynllun megis Sefydliad Aren Cymru a Sefydliad y Galon.

‘O Barnett i Calman’

Serch y gofidiau hyn gan yr Archesgob a’r cyn ddiplomat, y broses o sut yr ariennir Cymru yn y dyfodol bu’r pwnc llosg gwirioneddol yr wythnos ddiwethaf ym Mae Caerdydd. Mewn cynhadledd wedi ei drefnu gan y Sefydliad Bevan ddydd Iau diwethaf, ‘O Barnett i Calman’, dywedodd y Gweinidog Cyllid, Jane Hutt bod y modd yr ariennir Cymru yn hawlio man ganolog yn nhrafodaethau Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU. Serch hynny, hefyd yn siarad yn yr un digwyddiad oedd Gerry Holtham, yr arbennigwr cyllid a rhybuddiodd mae gwir broblem addasu y fformiwla Barnett oedd y byddai’r Alban ar ei cholled yn syfyrdannol o hyn. O ganlyniad, gall Llywodraeth Cymru geisio negodi’r telerau gorau i Gymru hyd ddydd y farn ond, yn y pendraw, yr hyn a ddigwyddai yn yr Alban a fydd yn pennu tynged cyllidol y Cymry.

Dadleuai Gerry Holtham mai dyma fu’r achos ers gwawr datgnoli nôl ym 1999 a bod hyd yn oed crybwyll diwygio’r fformiwla Barnett i’r Aelod Seneddol Albanaidd a cheidwad y cledd am ran fwyaf o oes datganoli, Gordon Brown megis crybwyll Tony Blair yn ei gwmni. Ni anghytunodd Gweinidog Cyllid Cymru, Jane Hutt â’r gosodiad hyn rhyw lawer chwaith. Ond nawr mae angen iddi hi negodi gyda Phrif Ysgrifennydd y Trysorlys, y Democrat Rhyddfrydol Danny Alexander. Ie, Albanwr arall. Eisioes yn Holyrood mae mab Winnie Ewing, Fergus yn dal rhan helaeth o etholaeth Danny Alexander dros y SNP. A fyddai am i’w etholwyr gredu bod yr Alban wedi ei anfanteisio’n gyllidol o dan ei oruchwiliaeth ef pan ddaw hi at yr Etholiad Cyffredinol nesaf? Anhebygol iawn ac felly mae gan Jane Hutt a Llywodraeth Cymru tipyn o dasg ar eu dwylo.

Yn yr un modd honodd Holtham na fyddai sefyllfa o ddatganoli “i’r eithaf” yn yr Alban yn fuddiol i Gymru y chwaith a fyddai’n arwain at yr holl drethi a godir yno yn aros o fewn tiriogaeth yr Alban, ac all hyn fod yn hynod niweidiol i Gymru sydd â sylfaen drethi bach. Arweiniodd hyn i gyd at Daran Hill, Prif Weithredwr Positif Politics ar ddiwedd sesiwn y Sefydliad Bevan i ddatgan mae o bosib ymgyrchu ochr yn ochr gydag Alex Salmond a’r SNP er mwyn sicrhau buddugoliaeth iddynt mewn refferendwm ar annibyniaeth fyddai’r modd orau i warchod buddiannau Cymru. Yn ei dyb ef, byddai hyn yn cael gwared â’r ‘eliffant mewn cilt’ sy’n rhywstro unrhyw ymgais ar hyn o bryd o ddiwygio’r fformiwla Barnett. Nid oes cadarnhad bod tocyn tren Jane Hutt i Gaeredin wedi ei bwcio ar hyn o bryd ac yn y cyfamser bydd rhaid iddi barhau i negodi gyda’r Albanwr yn San Steffan.

http://www.positifpolitics.co.uk/