RSS

Golwg360

MwyCau 
Joe Chucas

Joe Chucas

Hen bryd i ni gael cynrychiolaeth deg

Cyhoeddwyd Mawrth 21, 2016 gan Joe Chucas.

Tagiau: system etholiadol


Joe Chucas
Ddylen ni ddim parhau i anwybyddu annhegwch y system bleidleisio, yn ôl Joe Chucas…

Dyddiau yma, mae diffyg effeithiolrwydd gwladwriaeth ‘dwy blaid’ mor gyfarwydd fel ein bod ni’n anghofio ei bod hi’n tanseilio llywodraethu effeithiol.

Mater o egwyddor yw’r pwynt dw i am ei danlinellu – mae gan bawb flaenoriaethau a barn wahanol am wleidyddiaeth, ond waeth pa blaid ‘dych chi’n ei gefnogi, mae dyletswydd i sicrhau bod pleidlais pawb yn cael ei chynrychioli.

Mae’r diffyg gwybodaeth glir a gawn ni yn y cyfryngau yn golygu ei bod hi’n anodd iawn i allu penderfynu dros ein hunain pa system bleidleisio sydd orau, ac mae hi’n gallu bod yn bwnc hynod gymhleth.

Er hyn, mae un peth yn amlwg.  Mae’r system ‘cyntaf i’r felin’ yn warthus.

Dwy ddim yn ddigon

Mae hyn yn cael ei danlinellu wrth ystyried bod tri etholiad ym Mhrydain (1874, 1951 a 1974) ble mae’r blaid â’r ail nifer fwyaf o bleidleisiau wedi ennill y nifer fwyaf o seddi.

Hynny yw, er gwaethaf penderfyniadau’r Deyrnas Unedig i gyd, ni chafodd y blaid â’r nifer fwyaf o bleidleisiau’r hawl i redeg y wlad fel oedd y dinasyddion wedi penderfynu. Fe allwn ni ond ryfeddu at y fath hurtrwydd!

Mae hi’n syndod llwyr fod pobl yn credu taw gwladwriaeth dwy blaid sy’n gwasanaethu pobl Prydain – does dim amheuaeth ei bod hi’n amhosibl hollti safbwyntiau 60 miliwn o bobl i mewn i ddau grŵp.

Methiant llwyr fuasai ceisio cynrychioli’r sbectrwm gwleidyddol gyda dau grŵp yn unig (wrth ystyried gwyrddion, cenedlaetholwyr, undebwyr gwrth-Ewropeaidd, ffederalwyr, rhyddfrydwyr ayyb).

Esiamplau Ewropeaidd

Ceir llawer o sôn mai clymbleidiau fyddai canlyniad pleidleisio dros bleidiau eraill mewn system wahanol, gan greu ‘llywodraethau gwan amhendant’.

Ni ellir llai na rhyfeddu at y fath syniad wrth edrych ar wleidyddiaeth gwledydd eraill.

Prin iawn ydi’r gwledydd Ewropeaidd heb ‘glymbleidiau gwan’ – fel Lwcsembwrg (gyda GDP ddwywaith yr hyn sydd gan y DU), Norwy (y wlad fwyaf democrataidd yn y byd ac un o’r rhai mwyaf addysgedig), a Denmarc (sydd â’r gyfradd symudedd cymdeithasol uchaf yn y byd).

Ystyriwch sefyllfa ein cefndryd Ewropeaidd – pam ddylen ni ddim ond dewis rhwng dwy blaid?

Mae hi’n fater o egwyddor democrataidd bod dinasyddion Prydain yn cael eu cynrychioli yn San Steffan, yn ôl y nifer o bleidleisiau gafodd eu plaid.

Cau UKIP allan

Ond mae’r sefyllfa bresennol ymhell o fod yn dangos hynny – am bob sedd gawson nhw yn San Steffan roedd yn rhaid i’r Ceidwadwyr dderbyn tua 34,300 pleidlais, a Llafur tua 40,300.

Ar yr un pryd, roedd rhaid i Blaid Cymru dderbyn 60,600, roedd rhaid i’r Gwyrddion dderbyn dros 1.1miliwn ac fe gafodd UKIP un sedd am dros 3.9miliwn pleidlais.

Nid democratiaeth ar waith yw hyn.

Fe wnaiff lot o bobl gwyno na ddylai UKIP gael llais oherwydd eu bod nhw mor eithafol – ond mae angen cofio bod angen cynrychioli safbwyntiau pawb.

Trwy roi llais iddyn nhw rydyn ni’n caniatáu i’r cyhoedd a’n gwleidyddion ddadlau yn erbyn y fath eithafiaeth, rhesymu gyda’r eithafwyr a’u curo nhw’r ffordd yna.

Yn wir, mewn sawl ffordd, gellir dweud taw sicrhau bod ganddynt lais yw’r ffordd orau o’u trechu, a’r unig ffordd o drechu unrhyw fath o eithafiaeth yn iawn – cwestiynu rhesymeg pobl hiliol a chas ar lwyfan gwleidyddol .

Annemocrataidd

Dydi natur gyfyngedig gwladwriaeth dwy blaid ddim yn gwasanaethu na chynrychioli sbectrwm gwleidyddol y Deyrnas Unedig.

Ddylai pleidleisio ddim bod yn ddeuol – dyw’r ddau opsiwn o Lafur neu Geidwadwyr ddim yn ddigon ac felly dylai system gyfrannol gael ei ddefnyddio.

Mae’r cyfaddawd o gael clymblaid yn golygu mwy o benderfyniadau yn unol â blaenoriaethau a safbwyntiau pobl y wlad.

Heb os nac oni bai, mae gwladwriaeth ddwy blaid yn annemocrataidd. Er mwyn i wlad gael dyfodol llewyrchus mae angen sicrhau datblygiadau mewn isadeiledd, addysg, yr economi a safon byw, megis hyn y ceir yn y gwledydd sydd yn cynrychioli ei thrigolion orau, ac felly llywodraethu fel mae’r bobl eu hunain yn ei ddymuno.

Gwelir safon uwch o ddemocratiaeth yn yr Alban a Chymru oherwydd datganoli – mae’r system aelodau ychwanegol a ddefnyddir yn ein cynrychioli ni lawer gwell, ac mae’n agosach at system hollol gyfrannol na ‘cyntaf i’r felin’.

Ar y llaw arall mae San Steffan dal â’r hen system ddwy blaid maen nhw wedi’i ddefnyddio ers 1884.

Mae hi’n hen bryd i ni gysylltu’r broses wleidyddol â phawb, ac nid dau grŵp ynysig yn unig.

Mae Joe Chucas yn fyfyriwr o Brifysgol Caerdydd ac yn astudio Busnes ar gynllun Erasmus ym Mhrifysgol Toulouse yn Ffrainc.

Drafft Mesur Cymru – sarhad i’n gwlad

Cyhoeddwyd Ionawr 14, 2016 gan Joe Chucas.

Tagiau: Datganoli, Joe Chucas, Mesur Cymru


Joe Chucas
Joe Chucas sydd yn cyhuddo cynlluniau’r Ceidwadwyr o dynnu Cymru nôl i’r gorffennol …

Ymgais chwerthinllyd gan Lywodraeth San Steffan yw’r Mesur newydd i geisio dofi Cymru a thynnu’r wlad yn nôl i’r gorffennol.

Mae hi’n tanseilio’r gefnogaeth gyson sydd wedi bod i ddatganoli, gan mai bwriad y bil yw atal Cymru rhag medru creu deddfau ar faterion sydd eisoes wedi’u datganoli, heb ganiatâd Aelod Seneddol o Lundain.

Yn ystod y refferendwm yn 2011, mi wnaeth 21 o’r 22 awdurdod yng Nghymru bleidleisio dros roi hawl i’r Cynulliad ddeddfu ar yr holl faterion sydd wedi eu datganoli HEB ymyrraeth o San Steffan.

Ond mae’r mesur newydd yn bygwth gwyrdroi’r penderfyniad hwnnw yn llwyr.

Angen y grym

Mae’r polau diweddar wedi awgrymu bod cefnogaeth y Cymry tuag at ddatganoli pellach ar gynnydd, ac mae comisiynau annibynnol Silk a Holtham wedi argymell hyn eisoes.

Wrth edrych yn ôl ar hanes Cymru, fe allwn weld yn sicr pam fod ei angen.

Yn 1965, mi gafodd trigolion Capel Celyn eu gorfodi’n ddisymwth i symud o’u cartrefi, cafodd y capel ei chwalu a’r fynwent ei chladdu dan sment yn ddidrugaredd er mwyn adeiladu’r gronfa ddŵr.

Er yr holl brotestio, gyda 39 o 40 AS Cymru yn pleidleisio yn erbyn hyn (a’r AS arall yn ymatal rhag pleidleisio) fe gafodd y penderfyniad ei wneud. Doedd yr un o ASau Cymru yn cefnogi’r penderfyniad ond mi roedd San Steffan, yn amlwg, yn gwybod yn well.

Wrth edrych nôl ymhellach fe gofiwn fod y Cymry wedi cael eu galw’n ‘ddiog, yn dwp ac yn anfoesol’ ym Mrad y Llyfrau Gleision oherwydd bod gwell ganddynt siarad Cymraeg; ac fe gafodd defnydd o’r iaith ei wahardd mewn ysgolion gyda chosb lem i’r rhai oedd yn mynnu dweud unrhyw beth yn eu hiaith gyntaf.

Fe sylweddolwn hefyd, ar hyd yr 20fed ganrif, nad yw’r Blaid Geidwadol erioed wedi cael mwyafrif yng Nghymru, ond eto dyna’r Llywodraeth wnaeth ein penderfyniadau drosom ni am 57 mlynedd o’r ganrif honno.

Hunanlywodraeth – nid annibyniaeth

Efallai’ch bod chi’n anghytuno â’r hyn rydw i wedi’i ddweud uchod, a’ch bod chi’n credu’r un peth ag arweinydd y Blaid Lafur yn yr Alban – nad yw’r ‘Celtiaid’ yn “genetically programmed” i wneud penderfyniadau.

Ydi Llywodraeth Cymru – sydd wedi cynnal ffioedd dysgu isel, wedi gostwng allyriadau nwyon tŷ gwydr o 23.8%, ac wedi cael gwared â ffioedd presgripsiwn – yn fethiant llwyr?

Mae unrhyw wlad yn llawer mwy llewyrchus os yw hi’n llywodraethu ei hun, ac os oes ganddi wleidyddion sydd wedi’u hethol yn gyfrannol i ganran y pleidleiswyr, gan roi llais go iawn i bobl ynglŷn â dyfodol eu gwlad.

Mae hi’n wir fod Cymru yn wlad rhy fach – rhy fach i gael unrhyw effaith yn San Steffan, hynny yw.

Dyw 40 AS a phoblogaeth o 3.5miliwn byth am greu tolc hyd yn oed, pan mae gan y Deyrnas Unedig 650 o Aelodau Seneddol a phoblogaeth o 60miliwn, niferoedd sy’n drech na Chymru yn hawdd.

Ond dydi hi ddim yn rhy fach i gael hunanlywodraeth, o leiaf i’r un graddau ag y mae Senedd yr Alban yn cael llywodraethu ei hun.

Mae llawer o bobl yn ofni y byddai hyn yn arwain at annibyniaeth i Gymru, ac yn eu tyb nhw ansicrwydd economaidd, ond dadl a refferendwm arall fyddai hynny!

Mae cam mawr rhwng hunanlywodraethu ar faterion sydd wedi’u datganoli, ac annibyniaeth, cam dyw Cymru ddim mewn sefyllfa ddigon cryf i’w cymryd eto – ond nid dyna beth ‘dw i’n ei awgrymu.

Gwleidyddion o fri

Dylai unrhyw un sy’n dadlau na all Cymru gynnig atebion digonol i’w phroblemau gymryd eiliad i gofio am hanes cyfoethog rhai o’n gwleidyddion amlycaf ni.

David Lloyd George, a gyflwynodd Yswiriant Cenedlaethol a phensiynau, wnaeth sefydlu’r Wladwriaeth Les, a gostwng pwerau Tŷ’r Arglwyddi; Aneurin Bevan, a sefydlodd y Gwasanaeth iechyd; James Callaghan, Prif Weinidog y DU yn ystod y saithdegau; Gwynfor Evans, Aelod Seneddol cyntaf Plaid Cymru a wnaeth ymprydio dros gael S4C; hyd yn oed llwyddiannau diweddar llai amlwg, ond blaengar beth bynnag, gan y Cynulliad gan gynnwys y ddeddf rhoi organau, a threth arfaethedig ar ddiodydd meddal.

Mae’r Mesur Drafft diweddaraf ar gyfer Cymru yn bleidlais o ddiffyg hyder gan San Steffan, sy’n anwybyddu ein hanes gwleidyddol cyfoethog, ein hawl i hunanlywodraeth, a’r effaith enbyd o beidio â gadael i bobl Cymru wneud penderfyniadau dros eu hunain.

Mae Joe Chucas yn fyfyriwr o Brifysgol Caerdydd ac yn astudio Busnes ar gynllun Erasmus ym Mhrifysgol Toulouse yn Ffrainc.