RSS

Golwg360

MwyCau 
Ifan Morgan Jones

Ifan Morgan Jones

12 Uchaf: Misoedd Gorau’r Flwyddyn

Cyhoeddwyd Ionawr 1, 2017 gan Ifan Morgan Jones.


Llun: Llinos Dafydd

Blwyddyn newydd dda i chi, ac i bawb sydd yn y tŷ! Ifan Morgan Jones sy’n holi pa fisoedd yw’r goreuon, a phryd i swatio yn y gwely gyda’r dwfe dros eich pen…

12. Chwefror

Anodd yw dod o hyd i unrhyw beth da i’w ddweud am fis Chwefror. Dyma un o fisoedd oeraf, tywyllaf a gwlypaf y flwyddyn. Rydyn ni wedi anghofio erbyn hyn sut oedd yr haul yn edrych a sut oedd ei wres yn ei deimlo ar ein croen. Bydd hanner dwsin o’ch hoff selebs yn marw. Mae’n bosib y bydd eira, ond bydd holl hwyl yr wŷl wedi hen bylu ac fe fydd yn fwy o boen nac o bleser. Mae’r dyddiau yn ymestyn rywfaint, ond ddim digon fel bod modd mwynhau mymryn o olau dydd ar ôl gwaith. Bydd y waled dal yn wag ar ôl y Nadolig a’r aduniadau Blwyddyn Newydd wedi hen redeg allan o stêm. Yr unig beth da y gellir ei ddweud am fis Chwefror yw ei fod yn fyr! Ac efallai diwrnod Pancws/ Crempog ar ei ddiwedd, os ydach chi wedi hen gefnu ar yr adduned i golli pwysau ar ôl Dolig.

11. Ionawr

Y peth gorau y gellid ei ddweud am fis Ionawr yw ei fod yn cynnig gobaith y bydd y flwyddyn nesaf yn well na’r diwethaf. Mae cyfle i’r plant casglu rywfaint o galennig, a gall Dydd Santes Dwynwen apelio at y rhamantus yn ein plith. Ond mae’n fis mor dywyll a diflas, mae’n bosib iawn mai dyma’r amser gwaethaf posib i droi dalen newydd. Swatio y tu mewn, a byta ac yfed bwydydd cysurol sydd angen ei wneud ym mis Ionawr, nid bod allan yn rhedeg a mynd ar ddeiet. Dyma’r mis lle mae’r waled yn wag ar ôl y Nadolig, a’r pen tost ar ei waethaf ar ôl dathliadau’r Flwyddyn Newydd.

10. Tachwedd

Heblaw am y tân gwyllt ar ddechrau’r mis, does dim llawer sy’n dda i’w ddweud am fis Tachwedd. Mae’n dywyll wrth godi yn y bore ac yn dywyll erbyn gadael y gwaith hefyd. Mae’r coed wedi colli eu dail, ac maen nhw’n hel yn bentyrrau ar lawr gan dagu’r cwteri. Yr unig beth gwerth chweil am fis Tachwedd, mewn gwirionedd, yw bod modd dechrau edrych ymlaen ar y Nadolig o ddifrif. Mae yna hefyd ambell i beth gwerth chweil i’w wylio ar y teledu yn ogystal, wrth i bawb swatio dan do.

9. Hydref

Mis y mae yna gymysgedd barn yn ei gylch yw mis Hydref. Dyma hoff fis sawl un sy’n mwynhau’r dyddiau clir, oer, a phrydferthwch y dail wrth iddynt newid eu lliw. Mae yna hefyd Noson Calan Gaeaf i edrych ymlaen ati ar ddiwedd y mis, i’r rheiny sy’n fodlon cael plant yn cnocio ar eu drysau ar ôl iddi nosi. Serch hynny, mae’n gallu bod yn fis digon digalon – mae pob arlliw o’r haf wedi diflannu erbyn hyn, misoedd o dywyllwch ac oerfel o’ch blaen, ac mae newid y clociau ar ddiwedd y mis gan olygu ei bod yn tywyllu toc cyn 5pm yn sioc gas i’r sustem.

8. Medi

Mae’r plant yn ôl yn yr ysgol, a phawb yn ôl wrth eu desgiau â dim byd ond lliw haul ac ychydig atgofion i ddynodi bod haf wedi bod. Serch hynny rydym yn aml yn mwynhau Haf Bach Mihangel ym mis Medi, ac er bod y dyddiau yn dechrau byrhau mae’n dal yn ddigon golau i fynd allan a mwynhau ar ôl gwaith.

7. Ebrill

Pontio llymder y gaeaf a dyddiau gwell diwedd y gwanwyn y mae mis Ebrill. Dyma pryd y mae’r dyddiau yn dechrau ymestyn ar garlam, ac mae’r mis yn gorffen mewn lle llawer gwell, o ran y tywydd a gwelededd yr haul, nac y dechreuodd. Mis gobeithiol yw hwn a’i uchafbwynt yw’r gwyliau ysgol pythefnos o hyd. Yr amser perffaith i ddianc am wyliau i dde Ewrop, lle y mae hi eisoes yn ddigon cynnes i neidio i bwll nofio. Hefyd, wyau Pasg.

6. Mawrth

Mae’r mis yma yn cael achub y blaen ar fis Ebrill oherwydd dathliadau Gŵyl Dewi Sant ar ddechrau’r mis. Mae’r plant bach yn cael gwisgo yn eu gwisgoedd traddodiadol Cymreig, ac mae’r capeli yn llawn i ddathlu’r Sul Cenedlaethol. Y mis hwn yw’r trobwynt pan mae tywydd oer a gwyntog y gaeaf yn dechrau pylu, ac mae modd teimlo rywfaint o gynhesrwydd yr haul ar eich croen unwaith eto. Mae’r clociau yn newid ar ddiwedd y mis ac yn sydyn iawn nid yw’n tywyllu nes saith o’r gloch. Os oes gennych chi adduned blwyddyn newydd, dyma’r amser i ddechrau – nid yng nghanol tywyllwch ac oerfel Ionawr.

5. Gorffennaf

Yn anffodus, roedd ein cyndadau Cymreig yn llygaid eu lle wrth enwi’r mis hwn, ‘Gorffen Haf’, am ei fod yn aml iawn yn dod yn amlwg erbyn ei diwedd hi mai breuddwyd ffug oedd hwnnw am dorheulo ar draeth Llangrannog neu Ddinas Dinlle. Yng Nghymru ydan ni’n byw, wedi’r cwbwl. Dechrau’r gwyliau ysgol – grêt i’r plant, ond yn gallu bod yn gur pen i’r rhieni!

4. Mehefin

Yr un peth â Gorffennaf, ond gyda rhywfaint o obaith o hyd am haf gwerth chweil heb ei ddinistrio gan gawodydd diddiwedd o law.

3. Rhagfyr

Dyma fis tywyllaf y flwyddyn, ac un o’r oeraf, ond diolch byth fe wnaeth ein cyndadau paganaidd ac yna Cristnogol ddyfeisio modd o sicrhau nad yw’r hwyliau yn syrthio’n ormodol. Mae cyffro’r Nadolig i’w deimlo ledled y wlad, a dim ond ychwanegu at y naws glyd y mae’r rhew a’r barrug y tu allan. Mae’n hawdd cadw trefn ar y plant gan eu bod nhw am blesio Siôn Corn. A dyma’r unig amser o’r flwyddyn y mae’n cael ei ystyried yn dderbyniol gwneud mochyn llwyr o’ch hunan.

2. Mai

Ar ôl diflastod hir y gaeaf a glaw a gwynt y gwanwyn, dyma’r mis y mae’r tywydd yn dechrau gwella o’r diwedd. Mae mis Mai yn fwy heulog na hyd yn oed mis Awst yng Nghymru, ac nid yw’n annhebygol y bydd haf bach cynnar i’w gael yn ystod y mis hwn. Mae’r dail yn dechrau ymddangos ar y coed, mae’r gwyliau cerddoriaeth a diwylliannol yn dechrau, ac mae cyfnod gorau’r flwyddyn i edrych ymlaen ato.

1. Awst

Mis gwyliau. Ac os oes rhaid aros yng Nghymru, mis cynhesa’r flwyddyn fel arfer. Dyma’r mis y mae’r byd diwylliannol Cymraeg yn cyrraedd ei anterth, gyda’r Eisteddfod Genedlaethol. Mae yna rywfaint o dristwch ynghlwm â diwedd y mis gyda’r sylweddoliad bod yr haf yn dod i ben, ond effaith hynny yw eich annog chi i daflu popeth i gefn y car a mynd i lawr i’r traeth er mwyn mwynhau’r ychydig heulwen sy’n weddill. Joio!

Blog Byw – Trump yn mynd i ennill!


6.174.15

Dyna ni felly! Diolch i chi sydd wedi dilyn y blog drwy gydol y nos.

Dyma’r prif benawd:

  • Donald Trump fydd yr Arlywydd tebygol nesaf wedi iddo faeddu Hillary Clinton yn Florida, North Carolina, Pennsylvania, a Wisconsin.
  • Mae wedi cipio lefel uchel o bleidleisiau gan nifer o grwpiau annisgwyl, gan gynnwys pobol o dras Sbaenaidd a menywod.
  • Dyw ymgyrch Hillary Clinton ddim wedi ildio eto, yn y gobaith y gallan nhw gipio’r mwyafrif llethol y taleithiau ymylol sydd yn weddill.

6.45am

Yn ogystal a Hillary Clinton, mae’n anodd dychmygu beth sy’n mynd drwy ben Barack Obama ar hyn o bryd. Mae’n wynebu gweld y cyfan o’r hyn a weithiodd amdano dros yr wyth mlynedd diwethaf yn cael ei ddiddymu.

6.39am

Mae angen ystyried yn ogystal oblygiadau ethol Trump i un o’r heriau mwyaf sy’n wynebu y ddynoliaeth, sef newid hinsawdd.

Mae’n anodd credu y bydd dyn a ddywedodd bod newid hinsawdd yn dwyll a grewyd gan China er mwyn atal twf economi UDA yn cymryd y problem o ddifrif.

6.22am

Bydd rhaid disgwyl ychydig fisoedd eto er mwyn cael gwybod sut yn union y bydd Donald Trump yn llywodraethu. Ond fe fydd y canlyniadau ariannol yn dod i’r amlwg yn syth.

Mae’r marchnadoedd stoc eisoes wedi syrthio yn sylweddol. Rhwng Trump a Brexit mae yna lawer iawn o ansicrwydd economaidd.

Mae’r economegydd Paul Krugman yn rhagweld na fydd yr economi byth yn adfer o ganlyniad i bolisiau’r Arlywydd Trump.

6.09am

Wel, dyma oedd fy map ar ddechrau’r noson.

Ymddengys y byddaf yn gywir am bob talaith heblaw am Wisconsin, Pennsylvania ac efalllai Michigan. Dyw ffawd New Hampshire ddim yn glir eto.

Os ydach chi wedi bod yma ers y cychwyn, ewch i’r gwely. Os ydych chi newydd ymuno â ni, mae’n ddrwg gen i.

6am

Mae’n debyg bod Donald Trump wedi ennill Pennsylvania ac Arizona.

Dyna ni felly, mae o dros y 270 pleidlais taleithiol sydd ei angen arno.

Donald Trump fydd yr Arlywydd nesaf.

5.57am

Ar ôl yr holl drafod am glymblaid Clinton o bleidleiswyr, mae’r canlyniadau yn awgrymu ei bod hi mewn gwirionedd wedi gwneud yn waeth nag Obama ymysg pobol croenwyn, pobl croenddu, a pobl o dras Hispanaidd.

5.46am

Holwyd ar Twitter sut mae dilynwyr Golwg 360 yn teimlo am gael Trump yn Arlywydd.

Y canlyniadau ar hyn o bryd:

Newyddion gwych! – 14%

Bydd popeth yn iawn – 9%

Siomedig – 11%

Torri calon – 66%

5.42am

Mae Shruti Kulkarni, sydd yn New Jersey, wedi gyrru sylw arall am y Coleg Etholiadol. Ar hyn o bryd mae disgwyl i Clinton ennill y bleidlais boblogaidd ond methu a sicrhau digon o bleidleisiau taleithiol i ennill:

“Cynlluniwyd y Coleg Etholiadol o’r dechrau er mwyn atal y bleidlais boblogaidd rhag rheoli. Roedd sefydlwyr yr Unol Daleithiau yn ofni democratiaeth uniongyrchol – “the tyranny of the majority” fel y galwodd Alexis de Tocqueville ef.

“Mae’n bosib fod yna rai sydd eisiau newid system y Coleg Etholiadol, ond mae yna hefyd nifer o bobl sy’n credu mewn traddodiad ac y byddai yn well glynu wrth system y sefydlwyr.

“Nid oedd Al Gore yn ennill y bleidlais boblogaidd yn ddigon i sicrhau newid y Coleg Etholiadol, ar rydw i’n amau a fyddai hynny yn digwydd pe bai’r un peth yn digwydd i Hillary Clinton.”

5.24am

Mae Hillary Clinton wedi ennill Nevada, yn ôl Associated Press. Os yw hi am fod yn Harri Houdini a dianc o’r sefyllfa y mae hi ynddo, fe allai hynny fod yn ddechrau arni.

5.09am

Yn sgil Brexit a Trump, mae’r byd yn lle llawer llai sicr nag ydoedd ychydig fisoedd yn ôl. Bydd angen i ni fel Cymry Cymraeg bwyso a mesur beth yw ein lle ni o fewn y byd newydd hwn. Mae’n ymddangos yn debygol bod goddefgarwch tuag at grwpiau lleiafrifol yn prinhau, yma yn y Deyrnas Gyfunol a’r pen arall i’r Iwerydd.

Rhaid i ni ofyn beth sy’n gyfrifol am y newid cyfeiriad hwn, ar ôl blynyddoedd pan oedd gwledydd y gorllewin fel pe baen nhw’n dod yn fwy goddefgar ac amlgenhedlig,

Ai bloedd olaf cenhedlaeth hŷn, croenwyn sy’n gweld eu safle breintiedig yn y byd yn dod i ben ydyw?

A oedd pobl yn anoddefgar yr holl amser, a bod y rhyddfrydwyr wedi colli cysylltiad â mwyafrif yr etholwyr?

Efallai nad am 5 o’r gloch y bore yw’r adeg i godi’r cwestiynau hyn! Ond bydd angen i ni eu gofyn yfory.

4.52am

Mae Clinton yn parhau yn debygol iawn o ennill y bleidlais genedlaethol, o 1.5%. Ar ôl i Al Gore golli mewn amgylchiadau tebyg yn 2000, fe fydd galwadau i newid y system hynafol o ethol cynrychilwyr fesul talaith i ethol yr Arlywydd yn siwr o gynyddu. Nid yw’n gwneud unrhyw synnwyr o gwbwl, ac yn golygu bod sylw’r ymgeiswyr i gyd ar llond llaw o’r 50 o daleithiau.

4.49pm

Dychmygwch sut mae Hillary Clinton yn teimlo erbyn hyn. Ychydig oriau yn ôl roedd hi’n meddwl mai hi fyddai Arlywydd benywaidd gyntaf yr Unol Daleithiau. Nawr mae’n wynebu byw mewn gwlad sydd wedi ei reoli gan ddyn sydd eisiau ei rhoi yn y carchar.

4.39am

Mae gan yr Arlywydd yn yr Unol Daleithiau lawer llai o rym nag sydd gan Prif Weinidog yn y Deyrnas Unedig, wrth gwrs.

Dadl nifer sydd wedi pleidleisio o blaid Trump yw y bydd y bobol o amgylch iddi yn gallu rheoli rhai o’i dueddiadau mwyaf peryglus.

Cawn weld yn awr a yw hynny’n wir,

4.33am

Mae Fox News wedi galw Wisconsin i Trump.

A dyna ni felly. Yr Arlywydd Donald J. Trump.

4.32am

Mae’r polau piniwn wedi bod yn anghywir am fwyafrif y Ceiwadwyr yn San Steffan, Brexit, ac yna’r Arlywyddiaeth. Mae’n amlwg fod yna rywbeth yn gyffredin yma, ond fe fydd yn her i’r arbenigwyr addasu eu modelau er mwyn darganfod beth.

4.29am

Mae Trump hefyd wedi ennill Utah erbyn hyn. Roedd ryw sôn y gallai Evan McMullin, yr ymgeisydd ceidwadol gwrth-Trump, gymryd mantais o anfodlonrwydd y Mormoniaid â’r ymgeisydd.

4.21am

Erbyn hyn yn 2012 roedd Barack Obama wedi ei ddatgan yn Arlywydd unwaith eto.

4.18am

Os yw’n ennill fel y disgwyl, sut Arlywydd fydd Trump?

Mae wedi addo drwy gydol yr ymgyrch y bydd yn datrys holl broblemau economaidd y wlad ac yn adeiladu wal ar hyd y ffin gyda Mecsico, heb gynnig llawer o fanylion ynglŷn â sut y bydd hynny’n digwydd. A fydd modd iddo wireddu’r addewidion hyn? A beth fydd yn digwydd os nad yw’n llwyddo i wneud hynny?

4.16am

Mae pôl piniwn ar Twitter Golwg 360 er mwyn holi sut ydach chi’n teimlo am obeithion Clinton ar hyn o bryd.

Ar y funud, mae 11% yn obeithiol, 89% wedi anobeithio.

4.09am

Mae Shruti Kulkarni wedi cysylltu eto, er mwyn nodi bod gwefan y gwasanaeth mewnfudo i Canada wedi torri i lawr.

“Mae Americanwyr yn aml yn jocian, pan aiff pethau’n ddrwg yn wleidyddol, eu bod nhw am symud i Canada. Efallai nad jôc yw hi bellach.”

4.06am

Mae’n siwr y bydd yna lawer o bwyntio bysedd at y polau piniwn unwaith eto yn dilyn y canlyniad hwn. A fyddai Clinton wedi cynnal ymgyrch wahanol pe bai’r polau piniwn wedi awgrymu eu bod nhw ar ei hol hi? Roedd yr ymgyrch yn un saff iawn, yn broffesiynol, ond ai dyna oedd y cyhoedd yn galw amdano?

Fe fydd yna hefyd lawer o drafod ai Clinton oedd yr ymgeisydd cywir i herio Trump. Ond a fyddai rhywun fel Bernie Sanders wedi gwneud yn well mewn gwirionedd?

4.02am

Nid yn unig y bydd Trump yn Arlywydd, ond mae’n ymddangos y bydd y Gweriniaethwyr yn ennill y Senedd a Thŷ’r Cynrychiolwyr yn ogystal. Fe fydd gan Trump llawer o rym yn yr Unol Daleithiau, a thu hwnt, i wneud fel y mynno.

Hyn oll gan blaid yr oedd sawl un yn darogan oedd ar ei wely angau, o ganlyniad i’r newidiadau demograffig o fewn yr Unol Daleithiau.

Mae’n Brexit rhan 2 i bob pwrpas. Bydd rhaid edrych i ganol y ffigyrau dros y dyddiau nesaf i weld beth ddigwyddodd, ond ymddengys bod y genhedlaeth hŷn, wledig, wedi pleidleisio mewn niferoedd uwch na’r disgwyl. Yr un fath a Brexit.

3.51am

Mae yna lygedyn o obaith i Hillary, ond mae’n anodd erbyn hyn rhagweld y bydd y ras hyd yn oed yn arbennig o agos. Os yw Trump yn gwneud cystal yn ardaloedd gwledig Pennsylvania, Michigan, Wisconsin a New Hampshire a mae wedi gwneud yn Ohio a Virginia, bydd Clinton yn colli yn reit handi. Fe allai hyd yn oed ennill bob un o’r taleithiau hyn.

3.44am

Mae pethau’n edrych yn ddu i Clinton yn Wisconsin. Mae’r ardaloedd lle y byddai disgwyl iddi wneud yn dda wedi cyhoeddi eu canlyniadau, ond mae hi’n dal 3% ar ei hol hi.

3.38am

Mae Trump yn mynd i gyrraedd o leiaf 260 o bleidleisiau etholiadol taleithiol ar ôl cipio Florida, North Carolina ac Ohio. Mae angen i Clinton ennill popeth arall.

Mae Clinton wedi ennill Colorado.

Serch hynny, gyda Trump ar y blaen yn Michigan a Wisconsin mae’n anodd peidio rhagweld ar hyn o bryd mai ef fydd yn ennill yr etholiad.

3.35am

Mae’r BBC newydd roi trawiad ar y galon i fi drwy gyhoeddi ar y testun gwaelod bod Trump wedi ennill Virginia, cyn cyhoeddi mai Clinton oedd wedi gwneud hynny!

3.30am

Nid y unig mae Trump wedi ennill Ohio, ond mae wedi gwneud hynny o 54% i 42%. Mae hynny’n argoelio’n wael iawn i Clinton gyfer y taleithiau eraill gerllaw. Roedd disgwyl iddo ennill yno, ond o drwch gwybedyn.

Mae 538 bellach yn dweud ei fod yn fwy tebygol y bydd Donald Trump yn ennill yr etholiad.

3.24am

Mae Trump wedi ennill Ohio. Mae’n bryd darganfod a fydd ‘wal’ Clinton yn sefylll yn gryf yn y taleithiau eraill sydd eu hangen arni i gyrraedd 270. Does dim lle ganddi i golli unrhyw daleithiau allweddol eraill.

3.21am

Rywfaint o newyddion da i Clinton o Colerado, lle mae hi ar y blaen o 49-44% gyda 54% o’r gorsafoedd pleidleisio wedi cyhoeddi.

3.19am

Soniwyd ynghynt am frwydr yr arbenigwyr a oedd yn ceisio rhagweld canlyniad yr etholiad. Ymddengys y bydd Nate Silver o 538 yn weddol hapus gyda’i amcangyfrifon heno, gan ei fod wedi rhybuddio drwy gydol yr wythnosau diwethaf y gallai Trump fynd â hi.

Bydd rhaid i eraill fel Sam Wang a oedd yn dweud y byddai Clinton yn ennill gyda sicrwydd o 98% ail-ystyried eu dull.

3.15am

Mae Trump bellach yn ffefryn i gipio Pennsylvania yn ogystal. Mae’n ymddangos yn gynyddol debygol ar hyn o bryd mai ef fydd yr Arlywydd.

Nid oedd y polau piniwn yn genedlaethol yn arbennig o bell ohoni – ond yn y taleithiau sy’n cyfri’ roedden nhw’n gor-amcangyfrif pleidlais Clinton o tua 2-4%.

3.10am

Michigan a Wisconson yw’r tyllau mawr yn amddiffynfa Hillary Clinton ar hyn o bryd. Mae’n ymddangos yn debygol y gallai Trump ennill un neu’r ddau ohonynt. Os yw’n ennill Florida, Ohio, a South Carolina hefyd, fe fyddai bron yn sicr yn Arlywydd os nad yw Clinton yn ennill talaith annisgwyl mewn rhan arall o’r wlad.

Mae Clinton wedi ennill New Mexico. Ond dyna sedd arall yr oedd disgwyl iddi ei hennill o’r dechrau.

3.02am

Mae Fox News wedi dweud y bydd Clinton yn ennill Virginia, o 47.5% i 47.3%.

Doedd neb erioed wedi meddwl y byddai’r bleidlais yno mor agos â hynny, ac mae’n argoeli’n wael iddi mewn taleithiau eraill lle’r oedd y polau piniwn yn llawer tynnach.

2.58am

Mae’r peso Meciscanaidd wedi plymio mwy nag ar unrhyw adeg yn yr 20 mlynedd diwethaf. Ysgwn i beth sydd wedi achosi hynny?

Michigan a Wisconsin sy’n allweddol i Clinton yn awr. Mae’n weddol hyderus yn Virginia, Pennsylvania a New Hampshire.

2.49am

Dyw ras agos ddim yn syndod mawr a dweud y gwir – yn wir, roedd y map tebygol a gyhoeddais ar ddechrau’r blog yn debyg i’r hyn ydyn ni nawr yn ei ddisgwyl.

Ond ar ôl yr holl newyddion da am Clinton a sicrwydd y sylwebwyr ar ddechrau’r noson, mae’r modd y newidiodd y ras mewn awr wedi bod yn dipyn o sioc.

Mae dal disgwyl i Clinton ennill Virginia, Pennsylvania a New Hampshire. Mae Michigan yn edrych ychydig yn anoddach ar hyn o bryd.

2.40am

Mae Aelod Cynulliad Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth, yn beio’r chwalfa ariannol yn 2008 am y posibilrwydd y bydd Donald Trump yn ennill yr Arlywyddiaeth.

“Remember Fannie Mae, Freddie Mac, Lehman, 2008 ‘n all that? Trump, Brexit – this is the result.”

2.36am

Mae’r New York Times bellach yn darogan y bydd Donald Trump yn ennill yr Arlywyddiaeth, tra y bydd Clinton yn ennill y bleidlais genedaethol o 2.3%.

Ni fydd hynny’n achosi unrhyw wrthdaro – ddim o gwbwl!

2.33am

Wel, ychwanegwch Michigan at restr y taleithiau y mae angen i ni boeni amdanynt! Mae pethau’n llawer tynnach yna hefyd nag oedd y polau piniwn yn ei awgrymu, eto oherwydd pleidlais wledig gryf o blaid Donald Trump, a Clinton ddim yn gwneud cystal ag Obama yn yr ardaloedd dinesig.

Mae’r Detroit Free Press, serch hynny, yn dweud eu bod nhw wedi astudio’r data mewn manylder ac y bydd Clinton yn trechu Trump yno.

2.25am

Mae rhagolwg y New York Times wedi llithro yn sylweddol dros yr awr ddiwethaf, o ddatgan bod gan Hillary siawns o dros 80% o fod yn Arlywydd, i 58%. Mae nifer y pleidleisiau etholiadol taleithiol yn hofran ar tua 275.

Mae’r farchnad stoc wedi syrthio yn ogystal wrth ddod i delerau â’r posibilrwydd o Trump yn Arlywydd.

Ai Virginia fydd Sunderland yr Unol Daleithiau? Mae pethau yn dyn iawn yno.

2.15am

Er gwaetha’r holl chwysu am Florida ac Ohio, mae Pennsylvania, Michigan a New Hampshire yn edrych yn weddol sicr i Clinton ar hyn o bryd. Os yw Clinton yn cadw’r seddi rheini, a Colorado yn hwyrach, fe fydd yn saff.

Ond mae’n dyddiau cynnar eto. Fe newidiodd bethau yn Florida yn gyflym iawn. Mae pethau’n edrych yn dyn yn Virginia hefyd, talaith lle’r oedd Clinton yn bell ar y blaen yn y polau piniwn.

2.06am

Mae Texas wedi ei alw i Trump. Roedd ryw awgrym dros yr wythnosau diwethaf y gallai’r dalaith fod mewn peryg ar noson dda i Clinton.

Fe allai heno fod yn noson gweddol dda i Clinton – mae North Carolina ac Ohio dal yn y fantol.

Ond mae yna hefyd ryw naws Brexit-aidd yn yr awyr, yn enwedig yn ardaloedd gwledig taleithiau’r gogledd-ddwyrain.

2.01am

Mae trafferthion Hillary yn Florida yn awgrymu nad oedd ymdrechion cynnar VoteCastr i ddarogan y bleidlais wrth i bobl bleidleisio yn arbennig o lwyddiannus. Maen nhw’n parhau i awgrymu ei bod hi 4,959,569 i 4,644,007 ar y blaen yno.

Mae grwp amhleidiol Political Polls bellach yn dweud mai Trump sydd wedi ennill Florida.

Yr un peth sydd yn glir ar hyn o bryd yw nad yw hi am fod yn noson fer fel yr oedd ambell un yn dweud gwta awr yn ôl!

1.53am

A allai Donald Trump ennill yr Arlywyddiaeth heno? Mae’n bosib mai ychydig ganrannau yn unig a fydd yn gwahaniaethu rhwng buddugoliaeth ysgubol i Clinton ag un i Trump. Yr hyn sydd ei angen i Trump ei wneud yw ennill sawl talaith o drwch blewyn, fel y mae’n ymddangos ei fod ar fin ei wneud yn Florida.

Roedd y darogan cychwynnol bod Clinton am ennill o led cae yn seiliedig ar bleidlais fawr iddi mewn rhai ardaloedd dinesig. Ond yr hyn sydd wedi dod i’r amlwg yw bod pleidlais yr un mor fawr i Trump yn yr ardaloedd gwledig. Dyma wlad sydd wedi ei hollti rhwng grwpiau gwahanol.

1.45am

Mae Trump yn gwneud yn well na Romney ar hyn o bryd yn ardaloedd gwledig Pennsylvania a Michigan ar hyn o bryd. A oes yna beryg gwirioneddol i Hillary Clinton yma? Fe fyddai buddugoliaethau yn y taleithiau rheini yn ddigon i sicrhau bod Trump yn Arlywydd.

1.39am

Wrth i’r pleidleisio yn Florida arafu ar gyfer yr ardaloedd trefol a’r rheini tuag at y gogledd-orllewin lle y caeodd y gorsafoedd pleidleisio yn hwyrach, mae’r ymgeiswyr wedi bod yn casglu’r taleithiau disgwyliedig.

Mae Trump ar 66 pleidlais etholiadol daleithiol, a Clinton ar 68. Ond does yr un talaith a fydd o bwys wrth benderfynu’r enillydd wedi cyhoeddi eto.

1.28am

Wel, ryw hanner awr yn ôl roedd y sylwebwyr yn dweud bod y cyfan ar ben i Trump, ac yn barod i goroni Hillary. Ond wrth i ragor o ganlyniadau ddod i mewn mae’r farn honno wedi newid ryw fymryn. Mae Nate Cohn o’r New York Times o’r farn bod Trump yn gwneud yn dda iawn yn yr Unol Daleithiau gwledig. Ar ben hynny, mae ar y blaen yn Florida ar hyn o bryd. Mae’n mynd i fod yn noson hir, meddai.

1.22am

Mae 86% o’r gorsafoedd pleidleisio wedi cyhoeddi eu canlyniadau yn Florida, a mae Clinton a Trump yn gyfartal ar 48.5% yr un.

Mae gan Trump bleidleisiau ychwanegol yn y ‘daliwr sosban’ tua’r gogledd-orllewin, tra bod Clinton yn disgwyl am ganlyniadau ardaloedd megis Broward Countty sydd yn gryf o blaid y Democratiaid.

1.10am

Nid yw’r hyn sy’n mynd ymlaen yn Senedd yr Unol Daleithiau mor ddiddorol efallai i ni’r Cymry ag ydyw’r Ras Arlywyddol. Yn yr un modd nad yw’r Americaniaid yn becso pwy sy’n rheoli Llywodraeth Cymru, mae’n siwr.

Ta waeth, mae Marco Rubio wedi ennill ei ail-etholiad i gynrychioli Florida yn y Senedd. Fe fydd yn ymgeisydd amlwg ar gyfer 2020 os yw Clinton yn ennill heno.

1.06am

Mae’r gorsafoedd pleidleisio bellach wedi cau yn naw o’r taleithiau allweddol a fydd yn penderfynu’r canlyniad.

Mae’r cyfri wedi dechrau yn Florida, New Hampshire, Georgia, Virginia, North Carolina ac Ohio.

Newydd gau mae’r gorsafoedd yn Michigan, Pennsylvania a Maine.

Mae yna saith talaith arall a allai ddylanwadu ar y ras mewn ryw fodd, sef Wisconsin, Colorado, Arizona, New Mexico, Nebraska, Nevada, ac Alaska. Nid yw’r gorsafoedd pleidleisio wedi cau yma eto.

1am

Mae’r heddlu yn Texas wedi arestio dyn a geisiodd bleidleisio ddwywaith. Dywedodd ei fod yn cefongi Trump ac yn ceisio rhoi prawf ar y system.

Mewn newyddion gwell iddo, mae Trump wedi ennill Mississippi ac Oklahoma. Does yr un talaith allweddol wedi cyhoeddi eto.

12.53am

Mae’r Gweriniaethwr Frank Luntz, sy’n dadansoddi polau piniwn ar gyfer Fox News, yn dweud ei fod wedi edrych yn ddwfn i berfedd y data a’i fod yn amlwg mai Hillary Clinton fydd Arlywydd nesaf yr Unol Daleithiau.

Does dim arwydd ar hyn o bryd bod y polau piniwn yn anghywir, a bod byddin o ddynion croenwyn dosbarth gweithiol wedi pleidleisio am y tro cyntaf eleni.

Mae nifer o’r canlyniadau cynnar sy’n dod i mewn yn ffafrio Trump ar hyn o bryd. Ond mae’r ardaloedd gwledig sy’n pleidleisio dros y Gweriniaethwyr yn aml yn cyhoeddi yn gynharach.

Daw pleidleisiau Clinton i mewn o’r dinasoedd mawr yn ddiweddarach.

12.45am

Yn ôl CNN, mae 35% o’r bleidlais wedi ei gyfri yn Florida ac mae Clinton yn gwneud yn well yno nag Obama. Fe enillodd Obama Florida wrth gwrs, ac mae hon yn sedd sy’n allweddol i Trump.

Os yw Trump yn colli heno fe fydd nifer yn pwyntio bys at ei gamgymeriadau wrth ddigio menywod a phobl o dras Hispanaidd. Fe allai cyfuniad o’r ddau esbonio ei broblemau yn Florida.

Mae arolwg o bleidleiswyr Ohio yn awgrymu bod Trump ar y blaen o 15% ymysg dynion, ond ar ei hol hi o 14% ymysg merched. Yn Virginia mae Clinton ar y blaen o 57-38% ymysg menywod yn ôl arolwg o bleidleiswyr yno. Dyma hollt y bydd angen i’r Gweriniaethwyr geisio ei bontio erbyn yr etholiad nesaf.

12.37am

Mae North Calorina ac Ohio yn rhy dyn i ddatgan enillydd wrth i’r gorsafoedd pleidleisio gau yno. Dyma seddi cwbwl allweddol os yw Trump am fod â siawns o gipio’r Tŷ Gwyn. Rhaid iddo ennill rhain, a Florida, ac yna talaith arall fel New Hampshire neu Pennsylvania. Gyda pethau yn dynn iawn ond yn gogwyddo tuag at Clinton ym mhob un o’r taleithiau rhain ar hyn o bryd mae hynny’n mynd i fod yn dalcen caled.

12.33am

Mae Donald Trump wedi ennill West Virginia. Nid y Virginia pwysig y mae disgwyl ar hyn o bryd i Clinton ddal gafael arno.

12.28am

Mae ymgyrch Trump wedi dechrau awgrymu na fyddwn nhw’n fuddugol. Dywed un o’r rheini sydd wrth galon yr ymgyrch wrth CNN yn ddienw y byddai yn ‘wyrth’ pe baen nhw’n ennill.

Ond rhaid cofio bod Nigel Farage wedi datgan y byddai’r ymgyrch Brexit yn methu ar noson y refferendwm!

12.24am

Mae llygaid pawb ar Florida ar hyn o bryd, wrth i nifer ddyfalu y bydd Clinton yn ennill y dalaith. Fe fyddai hynny’n ergyd farwol i ymgais Trump yn gynnar iawn yn y noson. Mae 12% o’r gorsafoedd pleidleisio wedi cyhoeddi eu canlyniadau ar hyn o bryd, ac mae pethau’n dyn mewn ardaloedd megis Duval lle y dylai Trump fod yn ennill yn weddol gyfforddus.

12.20am

Yn seiliedig ar y wybodaeth gynnar sydd yn eu cyrraedd, mae’r New York Times yn amcangyfrif gyda sicrwydd o 82% y bydd Clinton yn ennill yr etholiad, gyda tua 300 o bleidleisiau etholiadol taleithiol.

12.15am

Mae Shruti Kulkarni wedi bod yn gweithio mewn gorsaf bleidleisio yn New Jersey heddiw. Dywedodd wrth Golwg 360 fod yna ofnau y bydd Trump yn ceisio herio’r canlyniad:

“Mae nifer o bleidleiswyr wedi cwyno eu bod nhw’n ofni y bydd y peiriannau wedi eu hacio neu ddim yn recordio’r canlyniad yn gywir. Dyw ein peiriannau ni ddim yn cysylltu â’r rhyngrwyd, felly does dim posibilrwydd o hacio ar-lein.

“Yn anffodus nid wy pob peiriant yn argraffu cadarnhad o’r canlyniad. Dydyn ni ddim yn gwybod eto a fydd hyn yn rhan o unrhyw gwyn gan ochr Trump ynglyn a dilysrwydd yr etholiad.”

12.07am

Arwydd gwael i Trump – mae’r canlyniadau cynharaf yn awgrymu ras agos yn Georgia. Dyma dalaith y gallai Clinton ei chipio ar noson dda iawn iddi hi.

12.03am

Mae Trump wedi ennill Kentucky ac Indiana, a Clinton wedi cipio talaith Bernie Sanders, Vermont. Fe allen nhw fod wedi eu galw nhw flwyddyn yn ôl, ond rhaid disgwyl nes i’r gorsafoedd pleidleisio gau, amwn i.

11.51pm

Mae uwch ddadansoddwr polau piniwn Real Clear Politics, Sean Trende, wedi datgan y bydd yn “noson fer”.

Bydd Cinton yn ennnill o 5-6%. Mae hi ar y blaen i Obama yn mwyafrif yr ardaloedd sydd wedi adrodd yn ôl, meddai.

Dywedodd ei fod wedi cael cip ar y bleidlais gynnar yn Kentucky a bod pethau’n edrych yn ddu i Donald Trump.

11.47pm

Mae Kentucky, Indiana a New Hampshire wedi dechrau cyhoeddi’r canlyniadau. Mae Trump ar y blaen yn y tair talaith ar yn o bryd. Ond mae disgwyl iddo ennill y ddau gyntaf, beth bynnag, a dim ond 3/300 parth pleidleisio sydd wedi adrodd yn NH.

11.41pm

Mae’r arolygon wrth i bobl adael y gorsafoedd pleidleisio yn awgrymu buddugoliaeth i Hillary Clinton ar hyn o bryd.

Roedden nhw hefyd yn awgrymu buddugoliaeth i John Kerry yn 2004. Felly dydyn ni ddim yn gwybod dim byd i sicrwydd eto.

11.32pm

Fe gynhaliodd Golwg 360 arolwg ar Twitter dros y 24 awr ddiwethaf, gan holi defnyddwyr pwy oedden nhw’n meddwl fyddai yn ennill yr Etholiad Arlywyddol heno. Y canlyniadau oedd:

Clinton – 85%

Trump – 15%

Ysgwn i a fyddwch chi’n gywir!

11.29pm

Mae gorsaf bleidleisio yn Azusa, Califfornia, wedi gorfod cau ar ôl i o leiaf dau o bobl gael eu hanafu gan saethu. Dywedodd llygad dyst wrth CNN ei fod ef ac eraill wedi eu cloi y tu mewn i’r orsaf bleidleisio nes bod y perygl ar ben.

11.19pm

Mae Shruti Kulkarni, sy’n siarad Cymraeg ac yn byw yn nhalaith New Jersey, wedi cysylltu â olwg 360 er mwyn rhannu ei phrofiad o weithio mewn gorsaf pleidleisio, ac fel y maent wedi ymateb i achos llys Trump yn Nevada:

“Ynghylch Nevada (a thaleithiau eraill), mae gan bleidleiswyr sy’n disgwyl mewn ciw adeg cau’r bleidlais yr hawl i bleidleisio. Os nad ydyn nhw wedi pleidleisio ar amser cau’r orsaf bleidleisio, rhaid i’r orsaf aros ar agor nes bod pawb sydd yn disgwyl wedi gwneud hynny. Ond nid oes unrhyw bleidleiswyr ychwanegol yn cael ymuno â’r ciw ar ol yr amser cau.

“Fy nealltwriaeth i yw mai cwyn Trump yn Clark County yw ei fod yn amau a oedd yr rheini  a bleidleisiodd ar ôl yr amser cau wedi ymuno a’r ciw cyn hynny. Mae Clark County yn dadlau i’r gwrthwyneb.

“Mae Las Vegas, y ddinas fwyaf yn Nevada, yn Clark County, felly fe allai’r canlyniad fod yn arwyddocaol.

“Rydw i’n gweithio mewn gorsaf bleidleisio yn New Jersey heddiw (mae’n ddiwrnod i ffwrdd i nifer, ond nid pawb, felly mae llawer o ddinasyddion yn gweithio mewn gorsafoedd pleidleisio).

“Dyw New Jersey ddim fel arfer yn dalaith sy’n gogwyddo o’r naill ymgeisydd i’r llall, ond yn sgil y newyddion heddiw, rydym ni wedi penderfynu cymryd camau pellach a bod yn arbennig o llym. Rydym ni’n disgwyl y bydd eraill mewn gorsafoedd pleidleisio eraill yn gwneud yr un fath.

“Rhag ofn bod Trump yn colli, yn mynd yn flin, ac yn dechrau brwydro ym mhob talaith. Dydyn ni ddim eisiau cael ei siwio!”

11.04pm

Mae’r Gweriniaethwr Frank Luntz, sy’n ddadansoddwr ystadegau ar ran Fox News, wedi cyhoeddi ei fod wedi gweld ffigyrau sy’n dangos bod y grwpiau sydd wedi pleidleisio yn ffafrio’r Democratiaid. Mae nifer y pleidleiswyr mor uchel yn Philadelphia fel ei bod yn anodd gweld Trump yn ennill Pennsylvania, talaith allweddol iddo.

Serch hynny mae ymgyrch Trump yn briffio newyddiadurwyr nad yw pleidleiswyr croenddu wedi cefnogi Hillary yn yr un modd ag Obama ac y bydd hynny’n ergyd farwol i’w gobeithion.

10.58pm

Pwy sy’n mynd i ennill? Yn ôl cwmni VoteCastr sydd am y tro cyntaf erioed yn ceisio cyfri a chyhoeddi nifer y pleidleiswyr wrth i’r pleidleisio fynd rhagddo, dylai Hillary Clinton ennill yn gyfforddus.

Mae hi 49% i 45% ar y blaen yn Florida, 47% i 44% ar y blaen yn Iowa, 47% i 43% ar y blaen yn New Hampshire, 47% i 45% ar y blaen yn Nevada, 46% i 45% ar y blaen yn Ohio, 48% i 45% ar y blaen yn Pennsylvania, a 49% i 42% ar y blaen yn Wisconsin.

Roedd Ohio a Iowa yn daleithiau yr oedd Trump yn ffyddiog o’u hennill. Ar hyn o bryd dylid cymryd yr ystadegau hyn a phinsied o halen.

Ond cofiwch fod angen i Trump ennill Ohio, Iowa, Florida, Nevada a Pennsylvania neu New Hampshire. Os yw’r ffigyrau yma yn agos at fod yn gywir mae pethau yn edrych yn ddu iawn iddo.

10.52pm

Cyfrinair wi-fi parti Donald Trump i ddathlu ennill yr arlywyddiaeth yw ‘DJT4thewin’. Mae rhywun yn obeithiol!

10.50pm

Mae llefarydd ar ran y cyn-Arlywydd George W. Bush a’i wraig Laura wedi dweud nad oedden nhw wedi pleidleisio o blaid Donald Trump na chwaith Hillary Clinton.

Roedd brawd George, John Ellis ‘Jeb’ Bush, yn un o’r ymgeiswyr aflwyddiannus i gynrychioli’r Gweriniaethwyr eleni.

10.36pm

Mae asiantaethau newyddion wedi bod yn holi pobl wrth iddyn nhw adael y gorsafoedd pleidleisio. Yn ôl MSNBC, mae 38% yn credu bod Clinton yn onest, a 32% Trump. Mae arolwg gan Fox News yn dweud bod 71% yn poeni am y modd y mae Trump wedi trin merched, a 28% ddim yn poeni.

10.19pm

Mae yna frwydr arall wedi cael ei chynnal gyferbyn a’r frwydr Arlywyddol eleni, sef y frwydr rhwng arbenigwyr ar bolau piniwn sydd am ddarogan y canlyniadau’n gywir. Mae unigolion deheuig megis Nate Silver, Nate Cohn, Sam Wang ac eraill wedi bod yn ymrafael dros bwy sydd gyda’r y model orau o’r etholwyr. Fe aeth pethau’n sgrech dros y dyddiau diwethaf wrth i Nate Silver golli ei limpyn yn llwyr.

Mae’r Huffinton Post, sydd wedi cyhoeddi ambell i erthygl yn ddiweddar yn ymosod ar Nate Silver, newydd ddychwelyd i faes y gad.

Dyma pam bod Cymru yn ei gyfyngu ei hun i un Roger Scully.

10.10pm

Fe fydd y polau cyntaf yn cau mewn ychydig llai nag awr. Mae’n anodd credu yma yng Nghymru lle mae’r polau piniwn ar agor nes 10pm a’r canlyniadau ddim yn cael eu cyhoeddi nes 3am (neu 6am os mai Cyngor Caerdydd sy’n cyfri’). Ond bydd y gorsafoedd yn cau am 7pm EST yn nifer o’r taleithiau a fydd yn allweddol heno – Florida a Virginia. Hannwr awr wedyn fe fyddan nhw wedi cau yn Ohio a North Carolina.

Os yw Florida, Ohio a North Caolina o blaid Clinton, dyna ni. Fe allen ni wybod mewn ryw dair awr os yw Clinton yn Arlywydd, i bob pwrpas. Byddai yn rhaid i Trump ddisgwyl am ychydig eto cyn cael dechrau’r dathlu.

9.57pm

Roedd yna gyfnod nid nepell yn ôl pan oedd arbenigwyr yn rhagweld na fyddai canran mor uchel o’r etholwyr yn pleidleisio eleni ag yn 2012, a hynny oherwydd nad oedd y dewis rhwng Clinton a Trump yn un arbennig o atyniadol.

Ond mae sawl arbenigwr, er enghraifft Nate Cohn o’r New York Times, bellach yn dweud eu bod nhw’n disgwyl i nifer y pleidleiswyr fod yn uwch eleni.

Gwelwyd eisoes fel y mae cynnydd yn nifer y pleidleiswyr o dras Hispanaidd yn Florida yn golygu bod y nifer sydd wedi pleidleisio hyd yn hyn eisoes yn uwch nag ydoedd yn 2012.

Mae’n anodd gwybod pwy fydd yn elwa yn y taleithiau eraill. A fydd y dyn croenwyn, dosbarth gweithiol y mae ymgyrch Trump wedi canolbwyntio arno yn dod allan mewn niferoedd uwch ac ennill taleithiau megis Pennsylvania a New Hampshire i’r Gweriniaethwyr?

9.46pm

Mae gan BBC Cymru Fyw erthygl ddiddorol iawn am siaradwr Cymraeg a ddaeth yn agos at gael ei ethol yn Arlywydd yr Unol Daleithiau.

Mae gan Hillary Clinton gysylltiadau Cymraeg hefyd, ar ddwy ochor ei theulu.

 9.41pm

Ni fydd yna ganlyniadau terfynol am ychydig oriau eto ond mae’r marchnadoedd stoc i weld yn weddol ffyddiog y bydd Hillary Clinton yn ennill.

Maent wedi tueddu i ostwng wrth i newyddion sydd yn ei wneud yn fwy tebygol y bydd Trump yn ennill ddod i’r amlwg. Caeodd y Dow Jones 73 pwynt yn uwch heddiw.

Roedd y marchnadoedd stoc hefyd wedi dringo’n uchel ar ddiwrnod refferendwm Brexit wrth gwrs, cyn plymio dros y dyddiau nesaf, felly nid yw eu canyniad heddiw o reidrwydd yn golygu ryw lawer.

9.29pm

Mae Donald Trump wedi honni unwaith eto ei fod yn credu y bydd twyll yn chwarae rhan yn yr etholiad. Daeth ei sylwadau wrth iddo siarad â Fox News ac AM Tampa Bay y bore ma.

Dywedodd ei fod am “ddisgwyl i gael gweld beth sy’n digwydd” cyn dod i gasgliadau.

Mae Donald Trump hefyd newydd drydar yn honni bod problemau gyda peiriannau pleidleisio.

Mae yna amheuon gwirioneddol a fydd yn derbyn y canlyniad os yw Hillry Clinton yn cael ei hethol heno.

9.22pm

Mae llawer o son wedi bod dros y misoedd diwethaf ynglŷn â’r modd y mae ymgyrch Clinton wedi bod yn fwy effeithiol nag un Trump sicrhau bod ei chefnogwyr yn cyrraedd y gorsafoedd pleidleisio.

Cyhoeddwyd arolwg gan Morning Consult/Politico heddiw sy’n nodi bod 17% o’r rheini a bleidleisiodd wedi derbyn cyswllt gan Clinton, o’i gymharu â 8% yn unig gan Trump. Roedd 9% wedi derbyn neges gan y ddwy ymgyrch. Dywedodd 62% nad oedd yr un o’r ddwy ymgyrch wedi cysylltu â nhw.

9.15pm

Mae Hillary Clinton wedi dweud ei bod yn gobeithio y bydd modd iddi ailgynnau ei chyfeillgarwch gyda Donald Trump yn dilyn yr etholiad.

“Rwy’n gobeithio wir,” meddai heddiw. “Rhaid i mi gyfaddef – ac rwy’n credu bod modd siarad â nifer o bobl ledled Efrog Newydd sydd hefyd yn ei nabod. Rydym ni wedi ein synnu braidd gan lawer o’r hyn y mae o wedi ei ddweud a’u gwneud yn ystod yr ymgyrch neu bethau yr ydym ni wedi clywed amdanynt.”

Ysgwn i a fydd cerdyn Nadolig o’r naill i’r llall eleni?

Dylid nodi bod Clinton a Trump yn byw yn ardal Efrog Newydd. Yn wir, ar ôl yr holl hedfan o amgylch yr Unol Daleithiau, fe fydd partïon dathlu’r darpar-arlywyddion yn digwydd ychydig dros filltir yn unig oddi wrth ei gilydd.

Bydd Clinton yn cynnal ei digwydd hi yn y Jacob K. Javits Convention Center, er mwyn torri’r nenfwd gwydr sydd arno. Bydd Trump yn ymgasglu â’i deulu a’i gyfeillion yn Nhŵr Trump gerllaw.

9.03pm

Mae Colorado yn dalaith nad oes neb wir wedi bod yn ei drafod dros yr wythnosau diwethaf ond a allai gymhlethu pethau i Clinton. Mae’r dalaith werth 9 pleidlais etholiadol i’r ddau ddarpar-arlywydd, yn sylweddol llai na 20 Pennsylvania, ond mae’r siawns y gallai Trump ennill y dalaith yn weddol debyg.

Mae’r Gweriniaethwyr ychydig ar y blaen yn y bleidlais gynnar yn Colorado, ond roedd hynny’n wir yn 2012 hefyd ac fe enillodd Obama’r sedd o 51.49% i 46.13% Mitt Romney.

Os yw Hillary Clinton a Donald Trump o fewn cyrraedd i’r Arlywyddiaeth ar ô i’r taleithiau i’r dwyrain gyhoeddi eu canlyniadau fe fydd rhaid diswyl nes tua 2am amser Cymru i gywed canlyniad Colorado.

8.55pm

Fel y soniais i gynne, rydym ni’n weddol ffodus yma yng Nghymru bod y mwyafrif o’r taleithiau sydd yn gogwyddo rhwng un blaid a’r llall yn nwyrain yr Unol Daleithiau. Fel arall fe fyddai wedi goleuo bore yfory cyn i ni wybod yr enillydd.

Mae llawer o bleidlais genedlaethol y Democratiaid yn nhalaith California yn y gorllewin, ac er nad yw’n canlyniad yn y fantol yno fe fydd yn allweddol wrth benderfynu beth yw mwyafrif yr enillydd.

Mae yna wyliau cenedlaethol yn yr Unol Daleithiau ddydd Gwener ac ni fydd nifer o bleidleisiau sydd wedi eu gyrru drwy’r post yn cael eu cyfri’ yng Nghaliffornia nes dydd Llun.

Ni fydd hyn o bwys os yw un ymgeisydd ymhell ar y blaen o ran pleidlais genedlaethol, ond os yw Trump, dywed, yn bwriadu codi twrw fe allai’r oedi fod yn broblem.

8.37pm

Oes rhywun wedi bathu gair Cymraeg da am ‘exit polls’? Beth bynnag ydyn nhw, mae gennyn nhw newyddion da i Clinton yn Iowa yn ogystal, talaith yr oedd disgwyl i Trump ei ennill yn weddol gyfforddus. Mae Hillary ar y blaen o drwch adain gwynebyd yno, medden nhw, 524,152 i 505,385.

Ond mae pethau wedi tynhau yn Ohio. Yr amcangyfrif ar hyn o bryd yw bod Clinton 1,968,075 i 1,939,358 o bleidleisiau ar y blaen.

8.30pm

Beth am i ni ddal i fyny efo beth mae’r polau piniwn wrth i bobl adael y gorsafoedd pleidleisio yn ei ddweud wrthym?

Yn Florida mae’r un nifer o bobl eisoes wedi pleidleisio dros y Democratiaid a wnaeth hynny yn 2016, medden nhw. Mae Clinton 4,225,249 o bleidleisiau ar y blaen i 3,947,947 Trump. Dim ond amcangyfrif yw hynny wrth gwrs yn seiliedig ar groesdoriad o’r pleidleiswyr. Ond mae cwestiynu pobol wrth iddynt adael y gorsafoedd pleidleisio wedi tueddu i fod yn fwy cywir na’r polau piniwn yn y gorffennol.

8.19pm

Mae’r Gweiniaethwyr yn cael eu beirniadu’n hallt gan rai am geisio siwio cyngor Clark yn nhalaith Navada, a wrthododd cau’r blychau pleidleisio nes dwy awr ar ôl amser cau yn ystod y cyfnod pleidleisio cynnar oherwydd nad oedd pawb a oedd yn ciwio wedi cael bwrw pleidlais . Dyma drydariad gan Kurt Eichenwald sydd wedi bod yn dilyn ymgyrch Trump ar ran Newsweek:

“GOP cuts poll places/early vote, creating big lines. Then sue when all in line in Hispanic area get 2 vote, arguing polls shuld have closed.”

8.10pm

Am y tro cyntaf ers degawdau mae Utah yn sedd i’w gwylio mewn gornest Arlywyddol. Mae poblogaeth Formonaidd y dalaith wedi mynegi anhapusrwydd â Trump fel ymgeisydd y Gweriniaethwyr ac mae’r polau piniwn yn awgrymu y gallai nifer ohonynt ddewis yr ymgeisydd ceidwadol amgen Evan McMullin yn lle. Mae Evan wedi ei gefnogi gan Mitt Romney, ymgeisydd y Gweriniaethwyr yn yr etholiad diwethaf.

Os ydych chi eisiau darllen rhagor am gysylltiadau Cymreig y Mormoniaid mae yna lyfr newydd ei chyhoeddi gan Wil Aaron sy’n adrodd rywfaint o’r hanes.

8.04pm

Trydariad dadleuol gan Mike Parker, ymgeisydd Plaid Cymru yng Ngheredigion yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd:

“Clinton campaign has been too, too redolent of lazy Remain campaign here. Hope to hell it’s been enough this time though.”

Ydych chi’n cytuno?

8.02pm

Mae pôl piniwn wrth i bobl adael y gorsafoedd pleidleisio yn awgrymu bod 85% ohonyn nhw’n awyddus iawn i’r etholiad ddod i ben. Dim ond 25% a 29% oedd yn ‘Hapus’ ac yn ‘Falch’ wrth ystyried yr etholiad.

7.57pm

Fel y soniwyd eisoes, os yw Clinton yn ennill yn weddol gyfforddus fe ddaw hynny i’r amlwg tua hanner nos.

Mae yna lawer yn Florida wedi pleidleisio’n gynnar, ac maen nhw’n tueddu i gyfri’ y bleidlais yn gyflym iawn hefyd. Yn 2012 roedd hanner y bleidlais wedi ei gyfri’ erbyn 12pm amser Cymru.

Os nad yw pethau yn arbennig o dyn fel oedden nhw yn 2000 fe ddylai’r bleidlais gynnar ddangos pwy sydd yn debygol o fynd a hi.

Byddai ennill North Carolina yn ogystal yn eisin ar y gacen i Clinton. Mae’r polau piniwn yn cau hanner awr ar ôl Florida. Serch hynny nid yw’r bleidlais gynnar bob tro’n ddarluniadol o’r cyfamswm terfynol felly fe allai gymryd nes tua 1pm yno i ni wybod pwy sydd wedi cymryd y dalaith.

Os yw Trump yn cipio’r taleithiau hyn dim ond megis dechrau y bydd yr her iddo ef – bydd angen iddo geisio cipio Pennsylvania neu New Hampshire yn ogystal.

Croeso i chi holi cwestiynau neu sylwadau yma ar y blog neu ar Twitter ac fe wna i drio fy ngorau i’w hateb!

7.47pm

Os yw Clinton yn cipio North Carolina, Florida, Ohio neu Nevada, fe ddylen ni fod yn weddol hyderus ei bod hi wedi ennill.

Pryd i ystyried a allai Trump fod wedi ennill? Os yw’r ennill Pennsylvania, Colorado, New Hamphsire, Michigan, Wiscoonsin neu Minnesota.

Y gobaith yw cadw’r blog yma i fynd o leia’ nes bod y collwr yn cyfaddef hynny. Ond os mai Donald Trump sy’n colli efallai y byddwn ni yma nes Sul y Pys!

7.44pm

Mae Nate Silver, un o arbenigwr pennaf yr Unol Daleithiau ar faterion etholiadol (ryw fath o Roger Scully Americanaidd) yn nodi y gallai’r polau piniwn fod yn bell ohoni eleni oherwydd bod nifer yr ymatebwyr sy’n dweud nad ydyn nhw wedi penderfynu yn llawer uwch na’r arfer.

Er mwyn i Trump ennill mae angen i’r polau piniwn fod tua 3% allan ohoni. Tua’r un faint ag oedden nhw â Brexit felly.

Yn y gorffennol, mae’r polau piniwn wedi tueddu i fod yn eithaf agos ati. Mae gan y cyrff sy’n cynnal y polau lawer iawn o brofiad wrth wneud hynny, wedi’r cwbl.

Y tro diwethaf i’r polau piniwn fod dros 3% allan ohoni (h.y, wrth ddarogan canran pleidlais yr ymgeiswyr unigol, nid y bwlch rhyngddynt) oedd yn etholiad 1980, pedair blynedd cyn i mi gael fy ngeni.

Yn ystod y pedwar etholiad diwethaf maen nhw wedi bod tua 1-1.5% allan ohoni, a hynny o blaid y Democratiaid yn 2008 ac 2012.

7.33pm

Y cwestiwn mawr: Beth ydw i’n meddwl fydd yn digwydd?!

Rhaid cyfaddef fy mod i wedi darogan buddugoliaeth braf i’r ymgyrch Aros yn y Refferendwm ar adael yr Undeb Ewropeaidd. Felly dylid cymryd y canlynol â pinsien o halen!

Fel nad oeddwn i’n twyllo, fe benderfynais i lunio fy map neithiwr, fel nad oedd y ffigyrau pleidleisio cynnar yn dylanwadu arnaf. Serch hynny, roedd yn seiliedig ar y polau piniwn olaf, yr hyn ydyn ni’n ei wybod am bleidleisio cynnar (e.e. yn Nevada), a hefyd buddsoddiad y Democratiaid mewn ymgyrch soffistigedig i dargedu pleidleiswyr a’u hannog i fynd i’r polau piniwn.

Cliciwch yma i weld y map.

Roeddwn i’n credu y bydd Clinton yn crafu ei ffordd i 274 o bleidleisiau etholiadol. O wybod beth ydyn ni’n ei wybod erbyn hyn, mae’n bosib i mi fod yn gymharol besimistaidd ynglyn a Florida, New Hampshire a North Carolina, ar y sail nad oes dim byd i weld yn mynd yn iawn yn 2016. Ond cawn weld – gall Trump ennill o hyd!

7.26pm

Fel y disgwyl, mae pethau ychydig yn dynnach yn Ohio. Mae’r rheini sy’n holi pobl wrth iddynt adael y blychau pleidleisio yn awgrymu bod 46% o’r rheini sydd wedi pleidleisio hyd yn hyn yn ffafrio Hillary, a 45% Trump. Roedd y polau piniwn ddoe wedi awgrymu bod gan Trump fantais eithaf cyfforddus, felly mae’n bosib bod Hillary yn gwneud yn well na’r disgwyl yma. Ond eto mae’n ddyddiau cynnar, a dim ond hanner y boblogaeth sydd wedi pleidleisio ar hyn o bryd.

7.20pm

Mae pethau’n edrych yn gymharol addawol i Clinton yn Pennsylvania, yn ôl y polau sy’n holi pobl wrth iddynt ddod allan o’r blychau pleidleisio. Mae tua hanner y bobl yno wedi pleidleisio erbyn hyn, a maen nhw’n amcangyfrif bod Hillary 48%, Trump 44%. Mae hyn yn awgrymu bod y polau piniwn yn eithaf agos ati. Os yw’r patrwm yn parhau, mae’n ymddangos y bydd Hillary yn ennill y dalaith. Ond mae’n dyn!

7.16pm

Fe fydd y blog byw yn dechrau cyhoeddi’n amlach drwy gydol y nos o hyn ymlaen. Ifan Morgan Jones sydd yma wrth y llyw, ac mae gen i gyfoeth o wybodaeth wrth flaenau fy mysedd, ac ambell gyfraniad gan rai sydd draw yn yr Unol Daleithiau yn ogystal.

Y darn cyntaf o newyddiaduraeth ar-lein wnes i ar gyfer cwmni Golwg oedd Blog Arlywyddol 2008. Roedd hynny ar yr hen Golwg.com, ryw chwe mis cyn lansiad Golwg 360! Mae’n teimlo fel amser hir yn ôl.

Mae’r blog yna wedi diflannu oddi ar wyneb y we erbyn hyn. Dim ond y cyflwyniad sy’n weddill:

“Beth yw live-blogging yn y Gymraeg? Byw-flogio, ynteu yw blogio byw yn fwy naturiol? Beth bynnag sy’n gywir, fe fyddaf ar fy nhraed tan oriau man y bore yn darparu ymdriniaeth Cymraeg o ornest etholiadol y Gweriniaethwr John McCain a’r Democrat Barack Obama.”

6.52pm

Bythefnos yn ôl roedd Trump mor bell ar i hol hi yn y polau piniwn nes bod nifer o sylwebwyr yn dweud y byddai bron a bod yn amhosib iddo ennill. Yn y cyfamser mae Hillary Clinton wedi dod dan y lach yn dilyn cyhoeddiad gan yr FBI eu bod yn ymchwilio i dystiolaeth newydd yn ymwneud â’i e-byst. Mae’r polau piniwn wedi culhau yn sylweddol, i’r pwynt lle y gallai camgymeriad o tua 3% o blaid Trump olygu mai ef yw’r Arlywydd. Bois bach!

Rhowch eich hun yn esgidiau Hillary Clinton heno. Os yw hi’n ennill fe fydd hi nid yn unig yn Arlywydd ond wedi cyflawni camp hanesyddol – y fenyw gyntaf yn y Tŷ Gwyn.

Colli ac fe fydd dyn sydd yn dweud ei fod am ei charcharu yn Arlywydd!

6pm

Am ba mor hir y bydd angen i ni’r Cymry aros yn effro nes  cael y canlyniad?

Diolch byth maen nhw’n tueddu i ddatgan yr enillydd yn yr Unol Daleithiau yn llawer cynt nag ydyn nhw yn etholiadau’r Cynulliad (h.y. ddim am 6am y bore canlynol fel yng Nghaerdydd). Mae’r Unol Daleithiau yn gyfandir eang wrth gwrs, ond yn ddefnyddiol iawn i ni mae’r rhan fwyaf o’r taleithiau sy’n gogwyddo rhwng y Democratiaid a’r Gweriniaethwyr yn y dwyrain.

Mae’n debygol y cawn ni wybod yn swyddogol erbyn o leiaf 4am pwy sydd wedi mynd a hi, ond fe fydd y gwynt yn debygol o fod yn chwythu i un cyfeiriad amlwg erbyn hanner nos.

Bryd hynny mae disgwyl i Florida a New Hampshire ddatgan pwy sydd wedi ennill y taleithiau rheini. Os yw Clinton yn ennill y ddwy, yna mae’n debygol iawn mai hi fydd yr arlywydd nesaf. Os yw Trump yn ennill y ddwy, mae’n mynd i fod yn noson anodd iawn i Clinton. Os yw Trump yn ennill Florida a Clinton yn ennill New Hampshire dylai Clinton ennill o drwch blewyn.

Os yw Trump wedi ennill fe fyddai i allan yn dechrau tyllu’r lloches fomiau 1am, pan fydd canlyniadau Pennsylvania a Michigan yn cael eu cyhoeddi.

Dyma amseroedd cau blychau pleidleisio’r taleithiau y mae yna rywfaint ansicrwydd a ydyn nhw’n mynd i fynd o blaid Clinton neu Trump:

11pm – Florida, Virginia, Georgia

11.30pm – Ohio, North Calorina

12am – Pennsylvania, Michigan, Minnesota, Maine (ail ardal)

1am – Wisconsin, Colorado, Arizona, New Mexico, Nebraska (ail ardal)

2am – Nevada

4am – Alaska

A dyma’r amseroedd cynharaf y mae disgwyl iddyn nhw ddatgan pwy sydd wedi ennill y taleithiau allweddol rheini:

12am – Florida, New Hampshire, Georgia, Virginia

12.30am – North Carolina, Ohio

1am – Michigan, Pennsylvania, Maine (ail ardal)

2am – Colorado, Minnesota, Wisconsin, Nebraska (ail ardal)

3am – Arizona, Nevada

5.28pm

Mae’r ffigyrau cychwynnol sy’n dod o Florida yn awgrymu bod Clinton yn gwneud yn dda mewn ardaloedd lle mae niferoedd uchel o bobl o dras Hispanaidd. Er enghraifft yn Broward yn ne-ddwyrain Florida mae hi 64.9% i 29.4% ar y blaen yn ôl y polau wrth adael y blychau pleidleisio.

Os nad yw Trump yn ennill heno efallai mai un o sgil effeithiau eironig ei ymgyrch fydd annog nifer uwch o’r grwp hwn i bleidleisio. Ar ôl treulio rhan helaeth o’i ymgyrch yn ymosod ar fewnfudwyr a phobl o Mecsico, efallai na ddylai hynny fod yn syndod.

5.18pm

Pa daleithiau fydd yn penderfynu pwy fydd yr arlywydd nesaf?

Florida, Pennsylvania, Ohio, North Carolina, Virginia, Wisconsin, Colorado, Iowa, Nevada a New Hampshire yw’r seddi sydd wir yn y fantol.

Bydd Hillary Clinton yn gobeithio cadw gafael ar Pennsylvania, Virginia, Wisconsin, Colorado a New Hampshire er mwyn cyrraedd y 270.

Rhaid i Trump ennill y cyfan arall i gyd ac un o’r taleithiau uchod – Pennsylvania neu New Hampshire sy’n ymddangos fwyaf tebygol ar hyn o bryd.

Mae pleidleisiau cynnar yn awgrymu bod Clinton ar y blaen yn Nevada er nad yw ei pholau piniwn wedi bod yn wych yno. Pe bai hi’n ennill y dalaith honno, ni fyddai New Hampshire yn ddigon i Trump.

Mae’r polau piniwn yn awgrymu y gallai Florida fynd y naill ffordd neu’r llall. Ar noson hynod o dda i Clinton efallai y gallai gipio taleithiau fel Georgia ac Alaska hefyd.

4.36pm

Er gwaetha’r holl drafod diddiwedd yn y wasg, mae’r polau piniwn wedi bod yn weddol sefydlog mewn gwirionedd, gan ddatgan y bydd Clinton yn ennill y bleidlais o rhwng 2-5%.

Dyw hynny ddim wrth gwrs yn golygu mai dyna fydd y canlyniad terfynol. Mae’n rhaid i’r rheini sy’n llunio’r polau ryw fath o ddyfalu pa grwpiau fydd yn pleidleisio ar y diwrnod – faint o bobol ifanc, hŷn, croenwyn, croenddu, ac yn y blaen. Os ydyn nhw’n anghywir, yna mae’r polau piniwn hefyd yn debygol o fod yn anghywir.

Mae hyd yn oed y polau piniwn wrth adael y blychau pleidleisio yn seiliedig i raddau ar yr ystyriaethau hyn.

Mae’n werth nodi mai’r hyn aeth o’i le â pholau piniwn Brexit oedd bod nifer uwch o bleidleiswyr hŷn a rhai heb raddau prifysgol wedi taro pleidlais nag oedd llunwyr y polau piniwn wedi ei ddisgwyl.

4.09pm

Mae cwmni VoteCastr yn cynnal pôl piniwn wrth i bobl adael y blychau pleidleisio drwy gydol y dydd. Maent yn amcangyfrifif y pleidleisiau canlynol ar hyn o bryd. Mae’r canlyniadau yn galonogol i Clinton. Ond dylid cymryd y canlyniadau hyn gyda phinsied o halen, gan mai ychydig oriau yn unig sydd wedi mynd heibio ers agor y gorsafoedd pleidleisio. Does dim digon o ganlyniadau o Pennsylvania a New Hamphsire eto i mi eu hail-adrodd:

Florida

Clinton 1,780,573

Trump 1,678,848

Iowa

Clinton 173,188

Trump 244,739

Nevada

Clinton 276,469

Trump 269,269

Ohio

Clinton 632,433

Trump 579,916

Wisconsin

Clinton 295,302

Trump 225,281

12.18pm

Fe fydd Blog Byw Etholiad Arlywyddol UDA Golwg 360 yn dechrau arni o ddifri’ am 7.30pm heno, ychydig oriau cyn i’r blychau pleidleisio gau.

Y darogan ar byd o bryd yw mai Hillary Clinton sydd yn fwyaf tebygol o ennill - ond bod gan Donald Trump siawns reit dda o fynd â hi yn ogystal.

Yn y cyfamser, beth am bleidleisio dros bwy ydych chi’n credu fydd yn ennill yr Arlywyddiaeth heno ar bôl piniwn Golwg 360 ar Twitter?

Adolygiad: Pokémon Go

Cyhoeddwyd Gorffennaf 13, 2016 gan Ifan Morgan Jones.


Daliwch hwynt oll
Ifan Morgan Jones sy’n mwynhau Diwygiad Mawr Pokémon 2016.

Yr wythnos diwethaf fe gyhoeddodd cwmni Nintendo y gêm Pokémon ddiweddaraf, ac mae’r ymateb gan y cyhoedd wedi bod yn syfrdanol, gan godi gwerth chyfranddaliadau’r cwmni dros 50%.

Nid yw’r diwygiad cyfoes yn syndod o ystyried bod y genhedlaeth sydd bellach fwyaf tebygol o feddu ar ffonau clyfar wedi tyfu i fyny yn ystod twymyn Pokémon y 90au.

Mae gen i atgofion hiraethus o hyfforddi fy Charizard a brwydro yn erbyn Blastoise fy nghefnder (roedd o bob tro’n curo yn anffodus – rywbeth i’w wneud â dŵr yn maeddu tân) ac wedi bachu’r cyfle i ail-fyw’r profiad drwy gyfrwng y dechnoleg ddiweddaraf.

Ond mae’r gêm ddiweddaraf ychydig yn wahanol i’r hyn a ddaeth o’r blaen. Tra bod gemau’r gorffennol yn annog y chwaraewr i archwilio byd rhithiol o fewn y cyfrifiadur, mae Pokémon Go yn troi’n byd go-iawn yn gêm gyfrifiadur.

Rywle allan fan yna yn y byd mae yna 150 o Pokémon yn cuddio. Mae rhaid yn gyffredin iawn, ond bydd angen chwilio ym mhob twll a chornel am rai ohonynt.

Os ydych chi’n anwybyddu’r delweddau lliwgar, bwriad y gêm yw annog pobl i anturio o amgylch eu bro yn chwilio am y Pokémon prin rheini sydd ddim ar eu rhestr.

Rwyf eisoes wedi bod o hyd i eglwys ger fy nghartref nad oeddwn i’n gwybod oedd yno, a llecyn coedwigol braf ger afon, a’r cyfan wrth chwilio am y Pokémon gwibiog.

Bydd rhai Pokémon yn gyffredin iawn mewn gwahanol ardaloedd, yn dibynnu ar yr hinsawdd – e.e. ymddengys bod Pokémon gwair a dŵr yn gyffredin o amgylch fy nghartref yn Nyffryn Teifi.

Os yw pobl am gael gafael ar Pokémon fwy anghyffredin, rhaid mentro ymhellach eto – i’r traeth, i goedwig, i wlad arall hyd yn oed er mwyn cael gafael ar Pokémon sy’n byw yn yr anialwch neu mewn eira neu ddinasoedd mawr.

Mae yna son hefyd am rai Pokémon sy’n bodoli mewn un lleoliad yn y byd yn unig – a fydd yn sicr yn hwb twristiaeth i’r mannau rheini sydd ddigon lwcus i fod wedi eu dynodi yn y fath fodd.

Fel sawl un arall o fy nghenhedlaeth mae’n siŵr rwy’n edrych ymlaen at chwarae’r gêm gyda fy mhlant – gyda gwyliau’r haf yn dechrau mewn ychydig wythnosau, dyma’r esgus perffaith i’w cael nhw allan o’r tŷ ac i dreulio ychydig o amser yn yr awyr agored!

Nid yw’r gêm yn berffaith eto – mae’n torri yn gyson, a hynny mae’n debyg am nad oedd Nintendo wedi rhagweld cymaint o bobl fyddai yn ceisio ei chwarae ar unwaith.

Maent hefyd angen ychwanegu nifer o’r nodweddion rheini a wnaeth y gwreiddiol yn gymaint o hwyl – fel y gallu i gyfnewid Pokémon â ffrindiau a’u brwydro i weld pwy sydd â’r Pokémon cryfaf.

Fel un sydd yn byw ynghanol cefn gwlad, rydw i hefyd yn credu bod chwaraewyr sydd yn byw mewn ardaloedd dinesig yn mwynhau mantais sylweddol.

Rhaid i fi yrru i mewn i’r dref agosaf er mwyn dod o hyd i ‘gym’ – lle y gall chwaraewyr frwydro Pokémon eraill – tra eu bod ar stepen drws rhai o’m cyfeillion.

Ond cwynion bychain yw’r rhain, ac fel pob gêm arall erbyn hyn fe fydd y gwneuthurwyr yn parhau i gyhoeddi diweddariadau er mwyn gwella’r profiad o’i chwarae.

Mae’r gêm am ddim (rhaid talu os am gyflymu’r broses o hyfforddi Pokémon) ac felly’n ffordd hynod o rad o ddifyrru’ch hunain ac eraill dros y misoedd nesaf.

Ysgwn i pa Pokémon fydd ar faes y Steddfod?

Mae disgwyl y bydd Pokémon Go ar gael i’w lawr lwytho yng Nghymru yn y dyddiau nesaf.

Blog Byw: Etholiad Cymru 2016

Cyhoeddwyd Mai 5, 2016 gan Ifan Morgan Jones.

Tagiau: Etholiadau'r Cynulliad


111.

Dolen i’r canlyniadau llawn.

* Leanne Wood wedi ennill y Rhondda, a Plaid yn herio ym Mlaenau Gwent a Chaerffili ond methu â chipio seddi targed

* Llafur yn dal eu tir yn y gogledd-ddwyrain, y de-ddwyrain, Gwyr a Chaerdydd

*UKIP yn ennill eu seddi rhanbarthol cyntaf

*Ceidwadwyr a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn cael noson siomedig

9.35am

Canolbarth a Gorllewin Cymru wedi’i gyhoeddi – dwy sedd i Lafur (Joyce Watson ac Eluned Morgan), un i UKIP (Neil Hamilton) ac un i Blaid Cymru (Simon Thomas).

Canol De Cymru ydi’r unig un ar ol, a does wybod pryd ddaw hwnnw, felly am y tro diolch am ymuno efo ni ar Flog Byw Golwg360 o noson yr etholiad!

9.15am

Dim ond dwy ranbarth yn weddill felly – y darogan ar hyn o bryd yw y bydd rheiny’n rhoi dwy sedd arall i Lafur.

Byddai hynny’n eu rhoi nhw ar 29 sedd, dwy yn brin o fwyafrif. Byddai cytundeb gyda Phlaid Cymru’n ddigon am fwyafrif cyfforddus, ond gyda dim ond un Democrat Rhyddfrydol yno fyddai’r opsiwn hwnnw ddim yn bosib.

Mae ambell un wedi awgrym posibiliad arall, fodd bynnag – Llafur + Kirsty Williams + Dafydd Elis-Thomas, fyddai’n rhoi mwyafrif o un. O gofio’r anawsterau diweddar rhwng Dafydd El a’i blaid unwaith eto’n ddiweddar, oes posib y gwelwn ni’r Arglwydd a’r Blaid yn ysgaru yn ystod y Cynulliad nesaf?

8.57am

Canlyniad yng Ngorllewin Caerdydd o’r diwedd! Mark Drakeford (Llafur) yn trechu Neil McEvoy (Plaid Cymru) o ychydig dros 1,000 o bleidleisiau.

8.49am

Mae’n debyg mai’r rheswm am yr oedi yng Ngorllewin Caerdydd oedd bod pentwr o’r papurau pleidleisio etholaethol wedi mynd ar goll yng nghanol y papurau rhanbarthol. Blerwch. Mae rhai’n disgwyl cyhoeddiad yn fuan, ond pwy a wyr.

8.45am

Wrth i ni aros am y canlyniadau olaf, sut fydd y pleidiau’n asesu eu perfformiadau heno?

Fe alla Llafur ac UKIP fod yn falch iawn – Llafur, am eu bod nhw mwy neu lai wedi cadw’u holl seddi, a UKIP am eu bod wedi ennill y seddi yr oedd disgwyl iddyn nhw wneud.

Roedd hi’n noson gymysglyd i Blaid Cymru, a enillodd Rhondda ond methu mewn seddi targed eraill. Serch hynny, maen nhw’n debygol o fod yr ail blaid fwyaf yn y Cynulliad.

Fe fydd y Ceidwadwyr yn siomedig nad ydyn nhw wedi ennill tir, ac mae wedi bod yn noson drychinebus arall i’r Democratiaid Rhyddfrydol. Dydyn ni heb glywed fawr gan y Gwyrddion chwaith.

8.24am

Faint o seddi sydd gan bawb ar hyn o bryd, felly?

Llafur sydd ar y blaen, gyda 26 sedd etholaeth, ac fe fyddan nhw’n gobeithio ychwanegu’r sedd etholaeth olaf yng Ngorllewin Caerdydd at y nifer hwnnw.

Mae gan Blaid Cymru 10 hyd yn hyn – chwech yn yr etholaethau, a phedwar yn y rhanbarthau.

Y Ceidwadwyr sy’n drydydd gyda naw – chwe sedd etholaethol, a thri sedd ranbarthol.

Mae UKIP bellach fyny i bump, pob un yn dod o’r rhanbarthau, a’r unig un sydd gan y Democratiaid Rhyddfrydol yw sedd Kirsty Williams ym Mrycheiniog a Maesyfed.

Naw sedd i fynd, felly, sef Gorllewin Caerdydd a’r seddi yn rhanbarthau’r Canolbarth a’r Gorllewin, a Canol De Cymru.

8.17am

Canlyniad Rhanbarth Gorllewin De Cymru hefyd wedi’i gyhoeddi – ac mae’n newyddion da i Blaid Cymru, sydd yn cael dwy sedd o’i gymharu ag un yr un i’r Ceidwadwyr ac UKIP.

Mae’n golygu y bydd Bethan Jenkins a Dr Dai Lloyd yn cynrhychioli’r blaid yn y Cynulliad nesaf, gyda Suzy Davies yn cadw’i sedd dros y Ceidwadwyr, a Caroline Jones yn ennill sedd dros UKIP.

8.06am

Canlyniad Rhanbarth Dwyrain De Cymru wedi’n cyrraedd ni, ac mae UKIP yn cipio dwy arall.

Mark Reckless – y cyn-Aelod Seneddol Ceidwadol a UKIP – yw’r cyntaf, a David Rowlands yw’r ail. Steffan Lewis fydd yn mynd i’r Cynulliad am y tro cyntaf fel yr aelod o Blaid Cymru, a Mohammed Asghar sydd wedi ennill sedd y Ceidwadwyr.

8.00am

Tybed beth ydi’r rheswm am yr oedi yng Ngorllewin Caerdydd? Ydyn nhw’n dadlau dros arwyddion eto?

7.53am

Mae hynny wrth gwrs yn golygu fod Aled Roberts o’r Democratiaid Rhyddfrydol wedi colli’i sedd – tipyn o bobol ar y cyfryngau cymdeithasol, hyd yn oed y rheiny sy’n cefnogi pleidiau eraill, yn dweud bod hynny’n golled.

7.48am

Aelodau Cynulliad cyntaf UKIP yn cael eu hethol yng Ngogledd Cymru!

Nathan Gill a Michelle Brown yw’r ddau aelod newydd, ac maen nhw’n ymuno a Llyr Huws Gruffudd o Blaid Cymru a Mark Isherwood o’r Ceidwadwyr.

7.39am

Tra’n bod ni’n aros am Orllewin Caerdydd, ‘ambell beth i gadw llygad arno o bosib wrth i’r pleidleisiau rhanbarthol gael eu cyfrif.

Fe wnaeth UKIP yn gymharol dda mewn sawl etholaeth, ac os ydi’r un niferoedd wedi pleidleisio drostyn nhw ar y rhestrau maen nhw’n siwr o ennill seddi ym mhob un o’r pum rhanbarth – gyda gobaith o ddau efallai mewn ardaloedd fel y Gogledd a’r De Ddwyrain.

Ymddengys fod y polau hefyd yn gywir am y Democratiaid Rhyddfrydol – mae eu niferoedd nhw wedi bod yn isel yn yr etholaethau drwy’r nos, ac mae’n edrych yn fwyfwy tebygol na fydd yr un Aelod rhanbarthol yn ymuno a Kirsty Williams yn y Senedd pan fyddan nhw’n dychwelyd.

Mae Plaid Cymru a’r Ceidwadwyr yn hafal o ran seddi etholaethol ar hyn o bryd, felly bydd hi’n frwydr glos i weld pwy sydd yn hawlio mwy o seddi rhanbarthol ac felly’n dod yn brif wrthblaid. Wrth gwrs, os nad ydi Plaid yn ennill seddi rhanbarthol yn y Canolbarth a’r Gorllewin, mae’n golygu na welwn ni Simon Thomas na Helen Mary Jones yn y Cynulliad nesaf.

7.25am

Dim ond Gorllewin Caerdydd, ble mae Mark Drakeford yn amddiffyn y sedd dros Lafur, sydd heb gyhoeddi felly. Roedd hon yn un arall ble roedd Plaid Cymru’n credu y gallen nhw greu sioc, ond mae’n debyg nad yw eu hymgeisydd nhw Neil McEvoy wedi gwneud cweit digon i’w chipio.

Serch hynny mae’n bosib na fydd Neil McEvoy yn rhy siomedig – yn dilyn buddugoliaeth annisgwyl Leanne Wood yn y Rhondda, fo sydd bellach yn geffyl blaen i gael ei ethol fel Aelod Cynulliad Plaid Cymru yn rhanbarth Canol De Cymru.

7.20am

Y canlyniad wedi dod o Fro Morgannwg – Jane Hutt yn cadw’i sedd dros Lafur. Roedd hon yn un o seddau targed y Ceidwadwyr, ac er iddyn nhw gael 13,878 o bleidleisiau roedden nhw 777 yn brin o fuddugoliaeth.

7.09am

Angela Burns hefyd wedi cadw Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro dros y Ceidwadwyr, gyda mwyafrif cyfforddus. Roedd hon yn ras dair plaid ac roedd hi’n uchel ar restr targedau Plaid Cymru.

7.03am

Canlyniad arall wedi cyrraedd – Julie Morgan yn dal ei gafael yng Ngogledd Caerdydd yn sgil bygythiad y Ceidwadwyr.

6.43am

Yr ail gyhoeddiad o Gaerdydd, ac mae’r ymgeisydd Llafur Jenny Rathbone wedi cadw’i gafael ar y sedd er gwaethaf her y Democratiaid Rhyddfrydol, gyda mwyafrif o 917.

Ond dw i’n gwybod mai’r canlyniad ‘dych chi wir eisiau ei wybod yw pwy ddaeth i’r brig yn y frwydr rhwng y ddau ymgeisydd sydd yn gyn-gystadleuwyr ar Big Brother.

Cafodd y Ceidwadwr Joel Williams 2,317 pleidlais, gan drechu Glyn Wise o Blaid Cymru gafodd 1,951.

6.35am

Paul Davies yn dal ei afael ar Breseli Penfro dros y Ceidwadwyr yn gyfforddus, gyda mwyafrif o bron i 4,000 dros yr ymgeisydd Llafur.

6.33am

Diolch i Ifan Morgan Jones am ei waith ar y Blog Byw dros nos – mae o bellach wedi mynd am hoe fach haeddiannol. Mi fydda i, Iolo Cheung, yn cadw cwmni i chi yn ystod yr oriau nesaf.

Rydan ni dal yn aros am ganlyniadau etholaethau Caerdydd a Sir Benfro, ond fel arall mae’r darlun ar draws Cymru yn un sydd fwy neu lai yn union fel yr oedd hi ddoe – dim ond un etholaeth, Rhondda, sydd wedi newid dwylo hyd yn hyn.

Nid dyna ddiwedd yr hwyl, fodd bynnag. Fe fydd y pleidleisiau rhanbarthol nawr yn cael eu cyfrif, a chydag 20 sedd ar gael dyma ble all pethau fynd yn ddiddorol. Mae UKIP a Phlaid Cymru wedi gwneud yn gymharol dda yn yr etholaethau, gan gynyddu canran eu pleidleisiau a dod yn ail mewn sawl lle – ai nhw fydd yn elwa fwyaf felly?

6.18am

Llafur wedi dal eu gafael ar Fro Morgannwg er gwaethaf bygythiad y Ceidwadwyr, mae’n debyg – bydd Jane Hutt yn dychwelyd i’r Cynulliad felly.

Buddugoliaethau disgwyliedig hefyd i Lafur ym Mhontypridd, a’r Ceidwadwyr yn Sir Fynwy.

6.15am

‘Chydig mwy o ymateb i chi ar ganlyniadau’r noson – mae Dr Eurfyl ap Gwilym o Blaid Cymru wedi bod yn ymateb i fuddugoliaeth syfrdanol Leanne Wood yn y Rhondda.

Ond fe rybuddiodd y byddai’n rhaid i’r blaid orffen yn ail a dod yn brif wrthblaid yn y Cynulliad os oedden nhw am ystyried y noson fel llwyddiant.

Yn y cyfamser mae Stephen Kinnock wedi dweud wrth golwg360 ei fod yn hyderus y bydd Llafur yn agos at 30 o Aelodau Cynulliad – “canlyniad gwych” o ystyried beth oedd yn cael ei ddarogan ychydig wythnosau yn ol.

6.12am

Ta-ta Leighton – Dadansoddiad Dylan

Doedd neb wedi rhagweld buddugoliaeth i Blaid Cymru yn y Rhondda – brwydr dda, ie, ond nid ennill y sedd o fwyafrif o bron i 3,500.

Mae’n fuddugoliaeth anferth i arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood, er mai cymysg yw canlyniadau ei phlaid.

Mewn llawer o seddi eraill – gan gynnwys sedd y Prif Weinidog, Carwyn Jones, roedd Llafur wedi colli pleidleisiau ond wedi gwneud digon i ennill, wrth i UKIP rwystro’r un o’r pleidiau rhag ennill digon o dir.

Ac mae Cymru wedi gwrthod dilyn patrwm pendant – Plaid Cymru’n gwneud yn dda iawn yn y Rhondda, Blaenau Gwent a Chaerffili ond yn methu â gwneud marc yng ngweddill y Cymoedd ac yn colli o ychydig yn un o’u prif dargedi, Llanelli.

Gyda saith sedd ar ôl, mae Llafur ar y ffordd i ffurfio Llywodraeth – hyd yn hyn, dim ond un newid sydd wedi bod – yn y Rhondda.

6.07am

Carwyn Jones yn ennill mwyafrif o dros 5,500 ym Mhen-y-bont, dim syndod yn fanno. Ond tybed sut hwyliau sydd arno o ystyried darlun cenedlaethol ei blaid?

5.56am

Mae sibrydion bod y Ceidwadwyr wedi dal eu gafael ar Sir Benfro yn ei chyfanrwydd. Roedd Gorllewin Caerfyrddin a De Pennfro yn sedd darged arall i Blaid Cymru.

5.54am

De Caerdydd a Phenarth – Vaughan Gething wedi cadw’r sedd i Lafur gyda mwyafrif o 7,000.

5.53am

Ogwr – Mae cyn-Aelod Seneddol y sedd, Huw Irranca-Davies, bellach yn AC arni.

5.50am

Dywed Rhun ap Iorwerth ar Ynys Môn ei fod yn addo ad-dalu’r ffydd y mae pobl yn ynys wedi dangos ynddo dros y blynyddoedd i ddod.

5.42am

Llanelli – Lee Waters wedi cadw’r sedd i Lafur. Canlyniad siomedig i Blaid Cymru a oedd wedi disgwyl cipio’r sedd. Dim ond 382 o bleidleisiau oedd ynddi, gan sicrhau y bydd yn ornest galed rhwng y ddwy blaid unwaith eto yn 2021.

5.39am

Pa arweinwyr sy’n saff ar ôl heno? Carwyn Jones – wedi gwrthsefyll ymosodiad o bob ochor. Leanne Wood – wedi cracio’r Cymoedd. Kirsty Williams – does dim dewis arall.

Pwy sydd ddim yn saff? Andrew RT Davies – naill ai fe fydd yn ganlyniad hynod siomedig i’r Ceidwadwyr, neu fe fydd yn colli ei sedd ar y rhestr beth bynnag. Nathan Gill – bydd Neil Hamilton a Mark Reckless yn awyddus i gymryd yr awennau.

5.38am

Mae wedi bod yn noson siomedig i’r Ceidwadwyr hyd yma, yn dilyn eu methiant i ennill tir yn y gogledd-ddwyrain.

Serch hynny fe allent sicrhau buddugoliaeth ym Mro Morgannwg a Gogledd Caerdydd er mwyn rhoi sglein ar y cwbwl. Mae’r seddi hyn yn parhau yn agos ar hyn o bryd, ac ymddengys ar hyn o bryd bod Llafur wedi cadw Gogledd Caerdydd o leiaf.

Mae’r Democratiaid Rhyddfrydol yn wyneb bod yn blaid un aelod os nad ydyn nhw’n ennill Canol Caerdydd. Unwaith eto, mae’r sedd honno yn ymddangos yn agos iawn, ac yng nghyd-destun canlyniadau eraill y blaid yn y de ddwyrain nid oes rheswm amlwg iddynt fod yn obeithiol.

Mae’n bosib y gallai UKIP ennill hyd at 8 sedd – fe fyddant yn rym sylweddol yn y Cynulliad nesaf, os ydyn nhw’n penderfynu brwydro’n pleidiau eraill yn hytrach na’i gilydd!

5.29am

Jonathan Edwards yn dweud bod buddugoliaeth Leanne “ddim ond yn ail agos i fuddugoliaeth Gwynfor yn 1966” o ran arwyddocad.

5.20am

Mae noson wael i Blaid Cymru wedi ei droi ar ei ben yn yr hanner awr diwethaf, ac mae bellach yn ymddangos yn noson hanesyddol iddynt. Maent wedi sicrhau buddugoliaeth annisgwyl yn y Rhondda, wedi dod o fewn trwch blewyn i gipio Blaenau Gwent, ac wedi cynnyddu eu mwyafrifoedd yn Nwyrain Caerfyrddin a Dinefwr, Ceredigion ac Ynys Môn.

5.19am

Dywed Iolo Cheung o Gaerdydd:

“Fe ddywedodd Adam Price wrthai ‘chydig wythnosau yn ôl i gadw llygad ar y Rhondda – roedd Plaid Cymru’n dawel hyderus y gallen nhw wneud argraff.

“Roedd Jonathan Edwards yn gwenu fel giât yma yn y ‘stafell sbin wrth aros am y canlyniad swyddogol. Fe fydd hyn yn sicr yn hwb i arweinyddiaeth Leanne Wood, er gwaethaf y methiant i gipio seddau targed eraill.”

Llyr Huws Gruffydd yn dweud bod dod yn ail [yng Ngorllewin Clwyd] yn dangos bod Plaid Cymru yn symud yn y cyfeiriad cywir.

5.16am

Roedd sefyll yn y Rhondda yn risg sylweddol gan Leanne Wood, ac mae hi wedi sicrhau ei safle yn arweinydd Plaid Cymru – safel a allai fod wedi bod dan fygythiad yn sgil y methiant tebygol i ennill Llanelli.

5.15am

Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr – Adam Price yn cadw sedd Rhodri Glyn Thomas i Blaid Cymru.

5.11am

Enilodd Leanne Wood gyda mwyafrif o 3,459 – 51% o’r bleidlais, a gogwydd o 24% i gyfeiriad Plaid Cymru.

5.06am

Ynys Môn – buddugoliaeth gyfforddus i Rhun ap Iorwerth. Plaid Cymru – 13,788, Llafur – 4,278, UKIP – 3,212.

5.03am

Mae Leanne Woood wedi ennill y Rhondda i Blaid Cymru! Canlyniad mawr y noson, a’r unig sedd i newid dwylo hyd yn hyn. Ymgeisydd y Blaid Lafur, Leighton Andrews, yn edrych yn bur anhapus.

5am

Elin Jones yn dweud ei fod wedi bod yn ymgyrch “weddol negyddol” gan y Democratiaid Rhyddfrydol yng Ngheredigion…

4.54am

Awgrym bod Plaid Cymru wedi ennill y Rhondda “yn gyfforddus”. Fe gredaf y peth pan y gwelaf ef!

Fe fyddai modd i Blaid Cymru hawlio ei fod wedi bod yn noson dda pe bai hyn yn digwydd, hyd yn oed os nad ydyn nhw’n cipio Llanelli.

4.51am

Rydym ar ddeall bod Rhun ap Iorwerth wedi derbyn ychydig dros hanner y pleidleisiau ar Ynys Môn.

4.48am

Llafur yn briffio bod Leanne Wood o bosib wedi ennill y Rhondda. Wel, wel… cawn weld.

4.46am

Mae trafod o sawl cyfeiriad bod Plaid yn obeithiol iawn yn Rhondda – mynd i fod yn agos iawn mae’n debyg. Ond o ystyried canlyniadau’r noson hyd yn hyn, ni ddylid codi gobeithion y bydd sedd yn newid dwylo yno!

4.45am

Dywed Iolo Cheung o’r ystafell sbin:

“Mae Plaid Cymru ac UKIP wedi dod yn ail gweddol mewn sawl etholaeth hyd yn hyn – calonogol i’r pleidiau hynny efallai, ond ddim yn ddigon i ennill seddi ar ddiwedd y dydd.

“Ond cofiwch fod y canlyniadau rhanbarthol eto i ddod, felly hyd yn oed os nad ydyn nhw wedi ennill seddi etholaeth fe allai’r cynnydd yna mewn pleidleisiau wneud gwahaniaeth erbyn y bore o ran cipio ambell i sedd ychwanegol.”

4.43am

Caerffili – Hefin David yn cadw i’r Blaid Lafur.

Gwyr – Rebecca Evans wedi ei gadw i Lafur. Methiant arall gan y Ceidwadwyr i gipio sedd darged a lwyddwyd i’w gipio y llynedd.

4.42am

Does yr un sedd wedi newid dwylo hyd yn hyn – mae angen sgriptwyr newydd ar wleidyddiaeth Cymru.

4.41am

Pontypridd – Mick Antoniw yn cadw’r sedd i Lafur.

4.39am

Dadansoddiad Dylan:

“Mae Stephen Kinnock yn iawn. Mae AS Aberafan newydd grynhoi noson Llafur ar Radio Wales, trwy ddweud eu bod yn colli rhywfaint o bleidleisiau ond yn gwneud digon i gadw seddi.

“Mae Eurfyl ap Gwilym ar ran Plaid Cymru hefyd yn iawn, trwy ddweud bod etholiadau Cymru’n gymysgedd o ddylanwadau Prydeinig a rhai lleol iawn – oherwydd y cyfryngau y mae pobol yn eu dilyn.

“Ac mae buddugoliaeth gyfforddus arferol Dafydd Elis-Thomas ym Nwyfor Meirionnydd yn creu problem i arweinyddiaeth Plaid Cymru – a fyddan nhw’n tynnu’r chwip oddi arno am ei ddatganiadau am etholiad Comisiynydd yr Heddlu yng ngogledd Cymru.

“A phleidlais bersonol fwya’r noson bownd o fod – i arweinydd effeithiol y Democratiaid Rhyddfrydol, Kirsty Williams, gyda chynnydd anferth yn ei chanran a’i mwyafrif … ac efallai mai hi fydd yn dal y fantol yn y Cynulliad nesa’ …”

4.38am

Clywed bod Rhun ap Iorwerth yn parhau ymhell ar y blaen yn Ynys Môn, ac yn agosau at y mwyafrif sylweddol a enillodd yn yr is-etholiad yn 2013.

4.31am

Ceredigion – Elin Jones o Blaid Cymru wedi cadw’r sedd gyda mwyafrif ychydig yn fwy, 2,408, nag yn 2011.

4.29am

Aberafan – David Rees wedi cadw’r sedd i’r Blaid Lafur.

4.27am

Mae Iolo Cheung wedi bod yn cadw llygad aros ar y canlyniadau hyd yn hyn.

“Y jôc yn y stafell sbin ydi bod Llafur newydd ennill eu sedd cyntaf o’r noson – Dafydd Elis-Thomas yn fuddugol yn Dwyfor Meirionnydd!”

Draw yn Aberconwy, Janet Finch-Saunders yn dweud wrth ein gohebydd Bethan Gwenllian ei bod hi’n dipyn o gamp dal ei gafael ar y sedd o ystyried ei bod hi wedi newid dwylo ym hob etholaeth hyd yn hyn.

4.23am

Brycheiniog a Mesyfed – Y Democratiaid Rhyddfrydol wedi osgoi colli pob un o’u seddi, o leiaf, wrth i’w harweinydd Kirsty Williams gadw ei sedd yn weddol gyfforddus. Fe fydd yn croesi bysedd y bydd cwmni iddi gan aelodau Canol Caerdydd a Cheredigion.

4.22am

Mae yna ail-gyfrif yn Llanelli ond y gred yw bod Llafur ar y blaen.

4.19am

Dwyfor Meirionydd – Ail-ethol Dafydd Elis-Thomas dros Blaid Cymru.

4.16am

Maldwyn – Ail-ethol Russel George dros y Ceidwadwyr.

4.15am

Aberconwy – Janet Finch-Saunders wedi ei hail-ethol dros y Ceidwadwyr. Dyna oedd un o brif seddi targed Plaid Cymru. Roedd 754 o bleidleisiau ynddi. Yn sgil eu methiant tebygol i gipio Llanelli, rwy’n credu bod hwn yn noson siomedig iddynt, os nad oes sioc mawr yn y Rhondda.

4.14am

Dadansoddiad Dylan:

“Er nad yw’r sedd wedi newid dwylo, canlyniad mwya’ rhyfeddol y noson hyd yn hyn yw Blaenau Gwent lle daeth Plaid Cymru o fewn ychydig tros 600 i Lafur.

“Doedd neb wedi darogan canlyniad mor agos ond mae sôn am ganlyniad agos rhwng y ddwy blaid yng Nghaerffili hefyd – cadrnhad o deimlad Plaid Cymru eu bod yn gwneud yn dda yn y Cymoedd.

“Fe allai hynny fod yn llwyfan iddyn nhw ar gyfer yr etholiadau nesa’ … yng ngweddill y canlyniadau hyd yn hyn, does yr un blaid wedi llwyddo i herio Llafur o ddifri, wrth i UKIP rannu’r gwrthwynebiad iddyn nhw fwy nag erioed.

“Mae pleidlais a chanran Llafur wedi gostwng yn y rhan fwya’ o seddi, ond maen nhw wedi cael noson lwyddiannus iawn ac fe fydd cwestiynau’n cael eu codi am berfformiad y Ceidwadwyr dan arweiniad Andrew R T Davies.

“Ac, yng ngogledd Cymru, wrth i Aled Roberts fethu ag ennill yn Ne Clwyd mae’n annhebyg iawn y bydd yn cael sedd ranbarthol chwaith.”

4.12am

Castell-nedd – Jeremy Miles, wyneb newydd arall, yn cadw’r sedd i Lafur.

4.08am

Cwm Cynon – Vikki Howells, wyneb newydd yn y Cynulliad, yn cadw’r sedd i Lafur. Cerith Griffiths o Blaid Cymru yn yr 2il safle.

4.05am

Gorlllewin Casnewydd – Jane Bryant o Lafur yn cadw’r sedd.

4am

De Clwyd – Ken Skates wedi cadw’r sedd i Lafur.

3.59am

Ymddengys bod Plaid Cymru wedi gweld cynnydd sylweddol yn eu pleidlais yn y Cymoedd. Ond a fydd yn ddigon i ennill unrhyw seddi – beth am y Rhondda?

3.58am

Gorllewin Abertawe – Julie James o’r Blaid Lafur yn cadw’r sedd.

3.52am

Blaenau Gwent – Alun Davies o’r Blaid Lafur yn cadw’r sedd. Plaid Cymru o fewn 650 pleidlais, newid mawr o’r 9,000+ yr oedd gan Lafur yn 2011.

3.50am

Islwyn – Rhianon Passmore yn ei chadw i’r Blaid Lafur.

3.43am

Dwyrain Casnewydd – John Griffiths o Lafur yn cadw’r sedd. UKIP yr ail safle, a’r Ceidwadwyr yn 3ydd.

Ymddengys bod UKIP yn dwyn pleidleisiau gan bob plaid heblaw am Blaid Cymru ar hyn o bryd.

3.39am

Arfon – Gwyneb newydd arall, Sian Gwenllian, yn cadw’r sedd i Blaid Cymru, gan olynu Alun Ffred Jones. Ymgeisydd Llafur, Sion Jones yn yr ail safle. “Buddugoliaeth i ferched canol oed sydd â thân yn eu boliau,” meddai Sian Gwenllian. Mwyafrif o 4,162, sy’n weddol gyfforddus mewn sedd fychan iawn.

3.38am

Mae’n frwydr rhwng Llafur a Plaid Cymru yng Nglyn Ebwy yn parhau i fod yn agos. A yw Plaid yn ennill tir yn y cymoedd?

3.36am

Merthyr Tudful – Wyneb newydd, Dawn Bowden o Lafur, yn olynu Huw Lewis yn y sedd. UKIP yn ail a Plaid Cymru yn 3ydd.

3.31am

Wrecsam – Lesley Griffiths o Lafur sy’n cadw’r sedd. 1,325 o bleidleisiau dros y Ceidwadwyr. Plaid Cymru yn 3ydd ac UKIP yn 4ydd.

3.30am

Mae’n debygol y bydd angen ail-gyfrif yng Nghaerffili lle mae’n agos iawn rhwng Llafur a Phlaid Cymru,

3.29am

Mae gwleidyddiaeth yn wahanol iawn yn yr Alban. Mae Llafur yn colli tir yno, tra bod y Democratiaid Rhyddfrydol yn codi o’r lludw. Mae Willie Rennie newydd gipio Fife oddi ar yr SNP.

3.24am

Dadnsoddiad Dylan:

“Gyda’r holl ganlyniadau hyd yn hyn o’r Gogledd-ddwyrain, mae yna batrwm bach yn datblygu – Llafur yn llwyddo i gadw seddi wrth i’r gwrthwynebiad rannu.

“Roedd pleidlais UKIP yn ddigon i achub Ann Jones yn Nyffryn Clwyd, wrth i’r Ceidwadwyr fethu â chael y gaseg eira i rowlio’n ddigon cyflym.

“Yn Delyn hefyd, roedd y bleidlais Lafur i lawr ychydig ond mae’n amlwg fod UKIP wedi tynnu pleidleisiau oddi ar y Ceidwadwyr hefyd.”

3.21am

Dwyrain Abertawe – Mike Hedges o Lafur yn cadw’r sedd. UKIP yn yr ail safle a Plaid Cymru yn drydydd. Llafur wedi colli 6% ac UKIP wedi esgyn 16%.

3.18am

Roedd 56.3% wedi pleidleisio yng Ngheredigion, a 48.8% yn Sir Drefaldwyn.

3.07am

Dyffryn Clwyd – Ann Jones o’r Blaid Lafur, sydd wedi bod yn AC ers 1999, wedi ei hethol i’r Cynulliad unwaith eto. Y Ceidwadwyr 768 o bleidleisiau yn brin yn unig, a siom iddynt hwy ar ôl cipio’r sedd yn Etholiad Cyffredinol y llynedd.

3.05am

Delyn – Llafur wedi cadw’r sedd. Hannah Blythyn yw’r AC newydd cyntaf i gael ei hethol.

3pm

Dyffryn Clwyd oedd un o obeithion mawr y Ceidwadwyr yng ngogledd Cymru, ond ymddengys bellach bod Llafur wedi dal gafael ar y sedd.

2.55am

Canlyniad is-etholiad Ogwr i San Steffan. Mae Christopher Elmore o Lafur wedi dal y sedd yn gyfforddus fel y disgwyl. Daeth UKIP yn 2il a Phlaid Cymru yn 3ydd. Roedd cynnyd 6% i Blaid Cymru, ac 1% i UKIP ar y llynedd.

2.53am

Dywed Iolo Cheung o Gaerdydd:

“Diddorol gweld mai Plaid Cymru oedd yr unig un o’r prif bleidiau oni bai am UKIP i gynyddu canran eu pleidlais yn Alyn a Glannau Dyfrdwy – plaid Nigel Farage ddim wedi dwyn cymaint o bleidleisiau oddi arnyn nhw ag y maen nhw wedi i’r pleidiau eraill?

“Mae hi ‘chydig yn fflat o hyd yn y stafell sbin yma yng Nghaerdydd – canlyniadau hwyrach na’r disgwyl yn ffactor dw i’n siŵr.”

2.52am

Bethan Gwenllian yn Llandudno:

“49.48% o bobl wedi pleidleisio yn Aberconwy. Y cyfrif yn cychwyn rŵan, ac ar hyn o bryd mae disgwyl canlyniad rywbryd rhwng 5yb a 7yb.

“Mae Julian Huw Mahy o’r Blaid Werdd yn credu bydd momentwm ei blaid yn cynyddu wrth edrych at y dyfodol. Dywedodd bod mwy a mwy o bobl yn cychwyn gweld effeithiau amgylcheddol ac bod y Blaid Werdd yng Nghymru yn cychwyn ar eu taith.

“Wrth son am y ddadl rhwng yr arweinwyr ar y BBC yr wythnos diwethaf, fe ddywedodd ei fod yn credu bod Alice Hooker-Stroud wedi llwyddo i leisio barn y blaid ac wedi siarad o’r galon. Mae Mahy, sy’n ymgeisydd yng Ngorllewin Clwyd yn credu gall y Blaid Werdd yng Nghymru gael yr un llwyddiant a’r Blaid Werdd yn Lloegr a’r Alban yn y dyfodol.”

2.50am

Er fod eu canran wedi syrthio, mae Wayne David o’r Blaid Lafur yn dweud eu bod yn hapus gyda chanlyniad Alyn a Glannau Dyfrdwy ac UKIP yn ffyddiog fod maint eu pleidlais nhw’n addo o leia’ un sedd ranbarthol.

Julie Morgan, Llafur, yn swnio ychydig yn ddigalon am eu gobeithion yng Ngogledd Caerdydd ond ei gŵr, y cyn Brif Weinidog, Rhodri Morgan, yn fwy calonog – ardaloedd cryf gan Lafur a’r Ceidwadwyr, meddai.

Sian Gwenllian yn Arfon yn dweud ei bod hi a Phlaid Cymru’n gwenu a’r Aelod Seneddol Jonathan Edwards yn darogan pleidlais gref i’w blaid ar draws y Cymoedd … rhai’n dweud bod  sedd Blaenau Gwent yn ddiddorol.

2.44am

Does dim disgwyl canlyniad yng Ngheredigion nes 5am.

Er gwybodaeth, roedd disgwyl naw sedd erbyn hyn!

Mae disgwyl canlyniadau Wrecsam a De Clwyd wap.

2.39am

Dadansoddiad Dylan Iorwerth:

“Dim syndod, wrth i Lafur gadw sedd saffa’r Gogledd-ddwyrain … ond arwydd hefyd fod canran eu pleidlais i lawr.

“Yr hyn sydd wedi achub Carl Sergeant rhag gornest glosiach fyth yw fod y gwrthwynebiad wedi’i rannu, wrth i UKIP gystadlu am y tro cynta’.

“Mae’n ymddangos eu bod wedi tynnu pleidleisiau oddi ar y ddwy blaid fawr ac efallai’r Democratiaid Rhyddfrydol hefyd.

“Fe fydd Plaid Cymru’n gymharol fodlon gyda chynnydd bychan.”

2.31am

Canlyniad o’r diwedd yn Alyn a Glannau Dyfrdwy – Carl Sargeant o Lafur yn cadw’r sedd. Llafur a’r Ceidwadwyr i lawr 7%, UKIP i fyny 17%, Plaid i fyny 1%.

Ymddengys bod Llafur wedi pryderu’n ormodol yn wyneb her y Ceidwadwyr ac UKIP yng ngogledd-ddwyrain Cymru.

2.29am

Nid yw’r Blaid Lafur yn gwneud cystal yn yr Alban – maent wedi colli un sedd i’r SNP, ac un arall i’r Ceidwadwyr.

2.27am

Nid yw’r cyfrif hyd yn oed wedi dechrau yn Llanelli eto, yn ôl yr ymgeisydd Llafur yno, Lee Waters.

2.21am

Wel, wel – mae’r Ceidwadwyr bellach yn credu eu bod nhw wedi methu a chipio Gogledd Caerdydd.

Awr yn ôl roedd sibrydion bod sawl sedd yn y fantol, erbyn hyn ymddengys bod Llafur wedi llwyddo i amddiffyn bron y cwbwl.

Ymddengys mai’r Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghanol Caerdydd yw un o’r gobeithion gorau am newid sedd o ddwylo un plaid i’r llall erbyn hyn!

2.20am

Yn ôl gohebydd Cynulliad Golwg, Gareth Hughes, fe fydd hi’n agos yng Nghaerffili rhwng Llafur, UKIP a Phlaid Cymru, ond Llafur sydd yn debygol o fynd a hi.

2.18am

Roedd 51.4% wedi pleidleisio yn Arfon, sydd yn nifer uchel iawn. Maent newydd ddechrau cyfri’. Mae Plaid yn ffyddiog o gadw’r sedd.

Y cyfrif ar fin dechrau yng Ngheredigion.

2.14am

Mae UKIP yn honni eu bod wedi cipio chwarter y bleidlais yn Nwyrain Caerfyrddin.

2.12am

Diddorol – mae Llafur yn dweud bod llawer o bleidlais yr wrthblaid wedi symud o’r Ceidwadwyr i Blaid Cymru yng Ngorllewin Caerdydd. Mae Llafur dan warchae gan dair plaid wahanol mewn tair gwahanol ran o’r brifddinas.

2.09am

Pawb yn gytun y byddai canlyniad yn beth braf erbyn hyn – ac roedd disgwyl y bydden ni wedi derbyn cryn dipyn erbyn hyn. A yw toriadau i gylidebau cynghorau wedi effeithio ar eu gallu i brosesu’r canlyniadau? A yw rhwydwaith drefnidiaeth Cymru yn rhy wael i gario’r blychau o le i le? A yw pleidleisiau Comisiynwyr yr Heddlu yn arafu’r broses?

2am

Mae Kirsty Williams yn edrych braidd yn anhapus ym Mrycheiniog a Sir Faesyfed. Mae disgwyl iddi gadw’r sedd – ond efallai y bydd hi’n unig iawn yn y Senedd.

1.50am

Mae Llafur bellach yn weddol hyderus o gadw Llanelli. Os yw’r darogan am Aberconwy hefyd yn wir, ymddengys bod nifer o seddi targed Plaid Cymru y tu hwnt i’w gafael.

Ymddengys eu bod yn eithaf ffyddiog o gadw Ceredigion erbyn hyn – ond a fydd y blaid yn hapus i aros yn ei hunfan unwaith eto?

1.47am

Wedi’r pryderon ynghynt y gallai Llafur golli Wrecsam a De Clwyd, mae’n debyg eu bod bellach yn hyderus iawn o’u cadw.

1.43am

Mae’n debygol y bydd un o’r seddi yr oedd disgwyl iddo newid dwylo, Gogledd Caerdydd, yn gwneud hynny. Nid yw Julie Morgan yn hyderus.

Mae Mark Drakeford, AC Llafur Gorllewin Caerdydd, wedi cyrraedd y cyfrif yng Nghaerdydd ac yn edrych yn hyderus. Mae disgwyl y canlyniad tua 4:30 – 5:00.

Mae yna lawer iawn o gwyno am ddiffyg wifi, cwsg a choffi!

1.42am

Janet Finch-Saunders yn credu bod y Ceidwadwyr wedi cadw Aberconwy. Dywedodd bod yr etholiad yn 2011 yn un agos hefyd ond fel yn 2011, bod rhaid cadw’r ffydd. Wrth edrych yn ôl ar ei hymgyrch dywedodd bod pobl yn awyddus am newid ac er bod y sgandal Papurau Panama wedi newid yr ymateb at ei hymgyrch ychydig bod pobl yn deall bod rhaid cael newid o’r Blaid Lafur.

1.41am

Mae Jamie Thomas wedi bod yn siarad ag arweinydd UKIP Nathan Gill yn y cyfrif yn Llangefni:

“Os yw’r polau’n darogan yn gywir, fe fyddwn ni’n hapus tu hwnt. Ein nod ni oedd cael cynrychiolydd UKIP i bawb yng Nghymru, felly rhywun ym mhob rhanbarth, ac fe fyddai unrhyw beth yn fwy na hynny yn wych i ni.

“Rydyn ni wedi bod yn dweud ers sbel fod pethau’n edrych cystal i ni ag oedden nhw llynedd, ac mewn rhai ardaloedd hyd yn oed mor dda a’r etholiadau Ewropeaidd.”

Ychwanegodd fod ymgeisydd UKIP yn Môn, Simon Wall, wedi gweithio’n galed a’i fod yn credu y gallai’r blaid orffen yn drydydd o flaen y Ceidwadwyr.

1.38am

Pa mor ddoeth ydoedd i Leanne Wood sefyll yn y Rhondda? Os yw hi’n ennill y sedd fe fydd y gambl wedi talu ar ei ganfed, wrth gwrs, ond fe allai colli a methu ag ennill seddi yn Llanelli, Aberconwy neu Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro fod yn ergyd i’w harweinyddiaeth.

Maen debyg bod pethau’n dynn yno ar hyn o bryd…

1.35am

Mae Plaid Cymru yn teimlo ychydig yn fwy hyderus yng Ngheredigion wrth i’r bocsys o’r trefi ddechrau cyrraedd.

Wedi ryw awr o feddwl y gellir gweld newidiadau mawr iawn yn nifer y seddi, mae pethau fel petaent yn dychwelyd yn ôl i’r disgwyl.

1.32am

A yw pethau’n dynn yng Ngorllewin Caerdydd rhwng Llafur, y Ceidwadwyr a Phlaid Cymru? Mae Neil McEvoy wedi cynnal ymgyrch frwdfrydig yno, a bu’r sedd yn destun cyhuddiadau ynglŷn â thynnu arwyddion i lawr.

Dywed y Western Mail bod y Gweinidog Iechyd, Mark Drakeford, wedi gwrthod cynnal cyfweliad.

1.30am

Mae Rhodri Morgan wedi bod yn trafod yr etholiad, ymgyrch ei wraig Julie yng Ngogledd Caerdydd, a Jeremy Corbyn.

1.23am

Nid yw’r papurau pleidleisio yn Arfon wedi eu dilysu eto, sy’n syndod o ystyried mai dyna’r sedd leiaf yng Nghymru.

Yn y cyfamser rydw i eisoes wedi dechrau ar y siocledau a’r lucozade fan hyn.

1.21am

Mae bocsys tref Llanbedr pont Steffan (cartref Golwg wrth gwrs) yng Ngheredigion yn cael eu cyfri’ ar hyn o bryd, ac yr awgrym yw bod Plaid Cymru ar y blaen.

1.17am

Ymddengys yn debygol y bydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn osgoi cyflafan llwyr – mae disgwyl i Kirsty Williams gadw Brycheiniog a Sir Faesyfed. Mae’n gynnar eto felly mae’n rhaid bod y pleidleisiau yn eithaf amlwg o’i phlaid.

1.11am

Cyfweliad â Rhun ap Iorwerth – mae’n canmol arweinyddiaeth Leanne Wood.

Ymddengys bod hinsawdd gwahanol o fewn Plaid Cymru o’i gymharu â 2011, beth bynnag y canlyniad.

1.06am

Dychwelwn i bwnc Plaid Cymru yn cael eu cynrychioli gan y lliw melyn ar y BBC. Dywed uwch swyddog cyfathrebu PC: “I fod yn glir – y dewis roddwyd i Blaid Cymru gan y BBC oedd newid ein logo i babi gwyrdd neu derbyn bod yn felyn ar y map.”

Fe fydd Golwg 360 yn rhoi rhwydd hynt i bleidiau ddefnyddio pa bynnag liwiau, neu gyfuniad amryliw o liwiau, y maent yn eu dymuno, wrth gwrs.

1.03am

Mae Plaid Cymru a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn dweud ei fod yn rhy gynnar i wybod beth fydd y canlyniad yng Ngheredigion. Mae disgwyl iddi fod yn agos.

1am

Newyddion da i Blaid Cymru. Yn ôl pôl piniwn ITV, y nhw sydd wedi cynnal yr ymgyrch etholiadol orau.

Plaid 11% Llafur 10% UKIP 5% Ceid 5% Dems Rhydd 2%. 43% Neb.

12.54am

Mae ymgeisydd y Ceidwadwyr yn Ynys Môn, Clay Theakston, wedi dweud wrth Jamie Thomas ei fod yn bwriadu sefyll eto, er gwaetha’r canlyniad siomedig. Dywed Nathan Gill ei fod yn hyderus y bydd UKIP yn drydydd yn y sedd. Serch hynny mae’n ymddangos y byddant yn ail. Fe fydd y canlyniad yn cael ei gyhoeddi mewn tua awr.

12.52am

Y canlyniad cyntaf – ond o’r Alban – y Democratiaid Rhyddfrydol yn cadw Orkney yn gyfforddus gyda 67% o’r bleidlais. Comeback!

12.47am

Mae Llafur eu hunain bellach yn dweud ei fod yn agos iawn yn Ne Clwyd. Ymddengys y gall fod yn etholiad diddorol iawn os yw nifer o’r seddi ymylol hyn yn llithro o afael y blaid fwyaf. Mae pethau’n edrych yn obeithiol i’r Ceidwadwyr mewn sawl sedd bellach.

12.41am

Sion Jones, ymgeisydd Llafur yn Arfon, yn dweud eu bod nhw wedi codi eu pleidlais gryn dipyn. Nid yw hynny’n gyfystyr ag ennill, wrth gwrs, o ystyried ei fod yn sedd weddol gadarn i Blaid Cymru.

12.38am

Sibrydion di-sail sydd gen i unwaith eto – pethau’n agos rhwng Plaid, Llafur ac UKIP yng Nghaerffili. Dyma un o’r seddi y gwnaeth UKIP yn dda ynddi yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd. Mae’r un peth yn wir yng Nghastell Nedd ac Aberafan. A allai UKIP ganiatau i Blaid Cymru oddiweddyd Llafur mewn rhai seddi annisgwyl?

12.36am

Mae Neil Hamilton wedi gwrthod cefnogi Nathan Gill yn arweinydd UKIP yng Nghymru. Fe fydd y blynyddoedd nesaf yn rai diddorol, o leiaf.

12.30am

Mae’r holl flychau pleidleisio wedi cyrraedd cyfri’ Ceredigion o’r diwedd, wedi chryn oedi. Mae disgwyl canlyniad tua 4am, ychydig yn hwyrach na’r disgwyl. Ond mae’n bosib y bydd argraff reit gryf o’r canlyniad cyn hynny.

12.26am

Mae Bethan Gwenllian wedi bod yn siarad ag ymgeisydd UKIP yng Ngorllewin Clwyd – sydd yn sefyll yn erbyn ei frawd yng nghyfraith, Darren Millar, yr ymgeisydd Ceidwadol!

Roedd ymgeisydd UKIP Gorllewin Clwyd David Edwards mewn syndod gyda llwyddiant ei ymgyrch. Mae’n credu bod UKIP wedi gwneud yn dda yn rhannol oherwydd diddordeb pobl yn y refferendwm ar Ewrop ond hefyd oherwydd eu hagwedd at iechyd. Dywedodd bod pobl wedi syrffedu gyda’r Blaid Lafur a’u methiannau gyda’r GIG. Credodd hefyd bod y sefyllfa yn Lloegr gyda’r contractau i feddygion iau wedi cael effaith negyddol ar y Ceidwadwyr yma yng Nghymru ac wedi rhoi’r cyfle i UKIP gipio pleidleisiau gan y Blaid Geidwadol.

12.24am

Un si sydd yn gredadwy yw y gallai Plaid Cymru ennill yn Aberconwy.

12.15am

Mae’n anodd iawn dadansoddi y sion sydd yn dod i mewn ar hyn o bryd. Mae awgrymiadau yng ngogledd Cymru y gall hyd yn oed Wrecsam fod yn y fantol, yn y de, bod Blaenau Gwent yn simsanu. Mae hyn yn ymddangos yn annhebygol iawn i mi – byddai yn chwalfa anferthol i Lafur, a does dim yn y polau piniwn i awgrymu’r fath beth. Y gwirionedd efallai yw bod Llafur wedi colli tir, ond mai ychydig flychau pleidleisio sydd wedi eu cyfri, ac o ganlyniad mae’r darlun yn parhau yn weddol aneglur. Rydym yn y ‘limbo’ ar hyn o bryd rhwng y gorsafoedd pleidleisio yn cau a syniad pendant o ba ffordd mae’r gwynt yn chwythu.

12.11am

I fyny yn yr Alban, mae’r SNP yn hyderus eu bod wedi ennill pob sedd yn Glasgow. Noson wael iawn i’r Blaid Lafur yno felly. Maent yn awgrymu eu bod am ddod yn drydydd, y tu ôl i’r Ceidwadwyr.

12.08am

Clip sain arall – o gyfweliad â Alun Cairns yn Mro Morgannwg.

12.04am

Gwrandewch ar glip sain o gyfweliad â Lleu Williams o Ganolfan Llywodraethiant Cymru.

11.58pm

Y peryg i Blaid Cymru yw eu bod yn pentyrru pleideisiau mewn seddi saff megis Arfon ac Ynys Môn, ac yn dod yn ail agos ym Mlaenau Gwent a’r Rhondda, ond yn syrthio’n fyr yn y seddi targed megis Llanelli a De Penfro.

11.47pm

Dyma etholiad UKIP, meddai Dylan Iorwerth:

“Etholiad UKIP fydd hwn. Nid dim ond oherwydd y posibilrwydd y byddan nhw’n ennill seddi am y tro cynta’ ond hefyd oherwydd eu dylanwad ar seddi eraill.

“Mewn sawl etholaeth, mae’n bosib mai eu pleidlais nhw fydd yn gwneud y gwahaniaeth a’u cryfder nhw fydd yn penderfynu a gaiff y Democratiaid Rhyddfrydol seddi rhestr o gwbl.

“Ym mhob sedd agos, mi fydd maint pleidlais UKIP yn allweddol ond pwysicach fyth fydd ffynhonnell y bleidlais honno – o ble fydd hi’n dod.

“Yn etholiadau San Steffan, fe lwyddodd i dynnu oddi ar bob plaid ac, yn y seddi allweddol, mi allai achub rhai o’r aelodau presennol trwy fynd â pheth o’r bleidlais brotest.

“Mewn seddi fel Llanelli, Bro Morgannwg, Canol a Gogledd Caerdydd a rhai o seddi’r Gogledd-ddwyrain, mae’r posibilrwydd yn amlwg ond mi allai wneud gwahaniaeth hyd yn oed mewn sedd fel Ceredigion – petai’n mynd â chyfran fawr o’r pleidleisiau gwrth-Plaid Cymru.

“Y Gwasanaeth Iechyd ydi’r un elfen fawr arall, yn y Gogledd yn arbennig. Os bydd pobol eisiau cosbi Llafur am hynny, mi allai seddi newid dwylo fel yn etholiadau San Steffan.”

11.45pm

Mae’n debyg bod Llafur yn dawel hyderus yn Llanelli ar ôl taflu popeth at y sedd. Fe fyddai hynny’n ganlyniad siomedig iawn i Blaid Cymru – dyma eu sedd darged pennaf. Ond mae’n rhy gynnar i wybod i sicrwydd.

11.42pm

Mae’n gohebydd ni yn Llandudno Bethan Gwenllian yn cadw llygad ar y brwydrau yn Aberconwy a Gorllewin Clwyd, ble mae disgwyl brwydrau hynod ddiddorol heno.

Oes gan Blaid Cymru siawns o ennill un o’r seddi? Doedd yr ymgeisydd ddim i’w weld yn awyddus i ddweud gormod yn rhy gynnar yn y noson.

“Trystan Lewis yr ymgeisydd Plaid Cymru yn credu y bydd hi’n frwydr agos rhwng Plaid Cymru a’r Ceidwadwyr yn Aberconwy,” meddai Bethan Gwenllian.

“Wedi gofyn os oedd o’n credu ei fod wedi gwneud digon i ennill yn Aberconwy, ac fe ddywedodd o nad oedd yn credu y gallai wedi gwneud mwy gyda’i ymgyrch.”

11.37pm

Rhagor gan Owain Hughes o Geredigion: “Gethin James yn hyderus y fydd UKIP yn cael o leiaf 5 sedd, i gyd o’r rhestr rhanbarthol. Cyffro yma yng Ngheredigion, yn enwedig ymysg cefnogwyr Plaid Cymru ac yr Democrataidd Rhydfyddol.”

‘O leiaf pum sedd’ oedd beth gafodd ei ddarogan gan Nigel Farage hefyd – ond ai UKIP sydd yn ceisio lleihau disgwyliadau yn fan hyn, o gofio fod y pôl diwethaf wedi awgrymu y bydden nhw’n cael wyth, rhag ofn iddyn nhw gael eu siomi ar y noson?

Ni fyddai un sedd ym mhob un o’r pum rhanbarth yn ddigon i ethol Gethin James ei hun, wrth gwrs – mae o’n ail ar restr UKIP yn y Canolbarth a’r Gorllewin y tu ôl i Neil Hamilton.

11.35pm

Fe fydd is-etholiad i ethol Aelod Seneddol Ogwr heno hefyd wrth gwrs, gan bod Huw Irranca-Davies wedi rhoi gorau i’w sedd yn y gobaith o sicrhau dyrchafiad i’r Cynulliad. Mae disgwyl iddo ef, a’i olynydd yn ymgeisydd Llafur Chris Elmore, gael eu hethol yn gymharol ddi-ffwdan.

Dydw i ddim am dreulio gormod o amser yn trafod gwleidyddiaeth y DU gan bod hwnnw yn cael gormod o sylw yn y wasg beth bynnag – ond os yw Llafur yn cael noson wael yng Nghymru fe fydd arweinydd y Blaid Lafur yn San Steffan, Jeremy Corbyn, yn debygol o ddod dan bwysau sylweddol gan adain ‘gymhedrol’ ei blaid. Mae’n annhebygol serch hynny y bydd unrhyw ymgais i’w ddisodli yn y tymor byr oherwydd ei boblogrwydd ymysg aelodau’r blaid.

11.33pm

Dyna ni – rydyn ni newydd fod yn trafod Bro Morgannwg, ac mae sion eisoes bod Jane Hutt mewn trafferthion yno. Os yw hynny’n wir rwy’n teimlo y gallai fod yn etholiad gwell i’r Ceidwadwyr nag y mae’r polau piniwn yn ei awgrymu, ac dipyn gwaeth i Lafur.

11.30pm

Mae DJ Bry wedi cyhoeddi fideo newydd yn trafod yr etholiad. Gwyliwch yma.

11.30pm

Sedd arall i’w gwylio –

Bro Morgannwg – Dyma sedd arall y bydd y Ceidwadwyr yn gobeithio ei hennill os ydynt am allu hawlio noson dda. Fel yr awgrymwyd isod, efallai na fydd eu harweinydd Andrew RT Davies mor awyddus â hynny – oherwydd fe allai golli ei sedd ar rest Canol De Cymru o ganlyniad!

Mae’r Ceidwadwyr yn dal y sedd hon yn San Steffan, ac fe fyddant yn awyddus i argyhoeddi’r un pleidleiswyr i’w cefnogi eto. Dyma’r math y sedd lle y gallai data ynglŷn â’r cefnogwyr, a’r tectegau gorau i’w hannog i bleidleisio, fod yn allweddol.

Jane Hutt, ymgeisydd y Blaid Lafur, yw o bosib yr AC mwyaf profiadol yng Nghymru – mae wedi gwasanaethu ym mhob cabinet ers 1999. Ross England sy’n herio ar ran y Ceidwadwyr.

11.27pm

Ymddengys bod arweinydd y Ceidwadwyr, Andrew RT Davies, wedi awgrymu y bydd yn colli ei sedd ar y rhestr yn Aelod Cynulliad – a hynny o bosib oherwydd y gallai ei blaid ennill seddi etholaeth yng Nghanol De Cymru.

11.23pm

Mae Jamie Thomas wedi cael sgwrs â Rhun ap Iorwerth, sy’n dweud bod pethau’n edrych yn dda iawn ar  Ynys Môn ond ei fod yn ddyddiau cynnar.

11.20pm

Dyma rai o sylwadau cynrychiolwyr y pleidiau ar y gwahanol gyfryngau ar ddechrau’r noson.

Yn ôl yr AS Guto Bebb, mae’r Ceidwadwyr yn gwneud yn dda mewn brwydrau yn erbyn Llafur – fel seddi Caerdydd a’r cyffiniau efallai – ond yn fwy cymysg yn erbyn y lleill. Roedd yn cydnabod bod gan Blaid Cymru ymgyrch gry’  yn ei sedd ei hun yn Aberconwy ond y gallai diffyg ymgeisydd UKIP gadw’r sedd i’r Ceidwadwyr.

Dyw Eluned Morgan o’r Blaid Lafur ddim yn disgwyl y byddan nhw’n gwneud cystal â’r tro diwetha’ ac mae’n credu y bydd UKIP yn gwneud gwahaniaeth mewn sawl wedd. Roedd elfen o lwc wedi sicrhau rhai seddi’r tro diwetha’, meddai gyda dwy sedd â mwyafrif o ychydig dros 100 rhyngddyn nhw – Llanelli a Chanol Caerdydd fyddai’r rheiny.

Rhodri Glyn Thomas o Blaid Cymru oedd yn swnio fwya’ hyderus yn dweud yn bendant eu bod yn anelu am yr ail le. Roedd yn gobeithio’n gry’, meddai, am fuddugoliaethau yn Llaenlli a hyd yn oed Gorllewin Caerfyrddin a Phenfro ac yn crybwyll Aberconwy hefyd.

Fe fyddai’r Democratiaid Rhyddfrydol yn tanseilio’r proffwydi gau eto, meddai un o’u hymgeiswyr nhw, Rhys Taylor, wrth ddarogan y byddai eu harweinydd, Kirsty Williams, yn cadw Brycheiniog a Maesyfed a chodi gobeithion am fuddugoliaeth yng Nghanol Caerdydd – ond roedd yn fwy amheus am y seddi rhanbarthol.

Fe fydd UKIP yn ennill o leia’ un sedd ym mhob rhanbarth, meddai eu hymgeisydd yn Llanelli, Ken Rees – dyna gyfanswm o bump.

11.15pm

Sedd arall i’w gwylio –

Brycheiniog a Sir Faesyfed – Dyma fyddai rhyferthwy i’r Democratiaid Rhyddfrydol, pe bai’r sedd yma yn syrthio i’r Ceidwadwyr. Caer fechan olaf y deryn melyn yng Nghymry yw hon, a sedd eu harweinydd Kirsty Williams. Fe enillodd y Ceidwadwyr y sedd hon heb ormod o drafferth yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd. Pe bai hynny’n digwydd eto, fe allai fod y Dems Rhydd fod yn ‘ex-parrot’ cyn iddi wawrio. Mae disgwyl y canlyniad am 3am.

A yw’r haul wedi machlyd arnynt am y tro olaf? Cawn weld!

11.12pm

Diweddariad gan Jamie Thomas o Ynys Môn. Ychydig o focsys sydd wedi eu cyfri, ond o’r bocsys sydd wedi eu cyfri eisoes “fe fydd yn eithaf clir”. Mae oddeutu 65% o blaid Rhun hyd yn hyn meddai.

11.05pm

Mae’r hybarch Holyhead Mail yn adrodd bod Rhun ap Iorwerth wedi ennill tua 70% o’r pleidleisiau yn y bocsys cyntaf i gyrraedd Ynys Môn. Pwy o wyr o le a ddaeth y bocs… ond mae’n gaddo’n dda i Blaid Cymru yno.

11pm

Sedd arall i’w gwylio –

Ceredigion – Fe ddylai hon fod yn sedd saff i Blaid Cymru, ond fe lwyddodd y Democratiaid Rhyddfrydol i ddal gafael ynddi y llynedd er iddynt golli seddi ym mron i bobman arall yn y Deyrnas Unedig. Does dim awgrym gwirioneddol bod y sedd mewn peryg, ond os yw’r Dems Rhydd am osgoi crebachu i blaid un neu ddau aelod rhaid iddynt ennill hon.

Fel y soniwyd eisoes bu’r sedd yn destun cryn dipyn o sylw yn y wasg yn barod, o ganlyniad i haeriad gan Blaid Cymru bod y Democratiaid Rhyddfrydol wedi camddehongli un o’u polisiau mewn modd anonest. Daw hyn yn dilyn cyhuddiaddau tebyg o driciau budr yn yr etholiad y llynedd. Mae’r Democratiaid Rhyddfrydol yn wfftio’r honiadau.

Mae disgwyl y canlyniad tua 4pm, ond mae’n bosib y byddwn yn gwybod os yw pethau’n agos neu beidio cyn hynny.

10.55pm:

Mae’n anodd meddwl am ddwy blaid mwy gwahanol na Phlaid Cymru ac UKIP, ond efallai y bydd gan y cenedlaetholwyr Cymreig le i ddeall i fyddin porffor Nigel Farage os yw’r pol piniwn ‘ar y dydd’ gan ITV i’w gredu. Yn ôl y pol piniwn hwnnw, Plaid Cymru ac UKIP fydd yr unig ddwy blaid fydd yn cynnyddu eu pleidlais (a hynny o ychydig iawn, iawn ar y rhestr rhanbarthol yn achos Plaid). O ganlyniad, tra bod y pleidiau eraill i gyd fe petaent wedi colli pleidleisiau i UKIP, mae Plaid Cymru wedi aros yn yr unfan. Gallai hynny fod yn arwyddocaol mewn sawl sedd megis Llanelli, De Penfro, Ceredigion, ayyb.

10.50pm:

Gair o Gaerdydd gan Iolo Cheung:

“Dim llawer o ymateb syn yn y stafell sbin yma yng Nghaerdydd i ganlyniad y pôl ‘ar y dydd’, roedd o’n union fel yr un gafodd ei wneud ddoe felly fawr neb wedi’u synnu – yn sicr ddim yn syfrdanol fel yr ‘exit poll’ yn etholiadau San Steffan llynedd.

Mae’n edrych fel brwydr agos rhwng Plaid Cymru a’r Ceidwadwyr am yr ail safle, a rhaid dweud y byddai hi’n gorfod cael ei hystyried yn noson siomedig i bwy bynnag fydd yn dod yn drydydd.”

Yn y cyfamser, mae’n gohebydd ni yng Ngheredigion Owain Hughes wedi bod yn sgwrsio a Brian Dafydd, ymgeisydd y Gwyrddion.

Mae Brian Dafydd yn hyderus iawn y bydd Alice Hooker-Stroud [arweinydd y blaid] yn cael ei hethol yn rhanbarth Canolbarth a Gorllwein Cymru – ond dydi o ddim yn credu y bydd o yn ennill yma yng Ngheredigion.

10.45pm

Sedd arall i’w gwylio heno:

Aberconwy – Dyma sedd arall sydd, fel Llanelli, wedi newid dwylo ym mhob etholiad hyd yma (sedd Conwy ydoedd yn flaenorol). Fel De Penfro mae’n frwydr tair ffordd rhwng y Ceidwadwyr, Plaid Cymru a Llafur. Os yw’r polau piniwn i’w credu ni fydd Llafur yn arbennig o gystadleuol yma eleni, ond mae’n uchel ar restr targedau Plaid Cymru. Os ydynt yn cipio hon, ar ben Llanelli, fe fydd yn noson gymharol dda iddynt.

Janet Finch-Saunders yw’r deiliad, Trystan Lewis yw ymgeisydd Plaid Cymru, a Mike Priestley sy’n cynrychioli y Blaid Lafur. Bydd disgwyl y cyhoeddiad tua 3am.

10.40pm

Nid yw pôl piniwn ar y diwrnod ITV yn newid rhyw lawer – mae’n debyg iawn i’r pôl piniwn ddiweddaraf ddoe. Y cwestiwn allweddol yw sut bydd y pleidleisiau hyn yn cael eu dosbarthu o ardal i ardal.

Mae yn awrymu serch hynny y bydd pleidlais UKIP yr un mor uchel a’r disgwyl. Mae’n addo noson bur anodd i’r Democratiaid Rhyddfrydol yn ogystal. Bydd Llafur yn hapus ar 27 o seddi, a Plaid yn weddol fodlon ar 12. Byddai 11 sedd ychydig yn siomedig i’r Ceidwadwyr ar ôl y cynnydd yng Nghymru y llynedd.

10.35pm

Sedd arall i’w gwylio:

Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro – Brwydr dair ffordd rhwng Llafur, y Ceidwadwyr a Phlaid Cymru sydd yma. Ni ddylai’r canlyniad ein cyrraedd ni nes tua 6am, felly fe fydd yn rhy hwyr i roi syniad o sut y bydd y pleidiau hyn wedi gwneud ar draws Cymru.

Llafur oedd yn yr ail safle yn 2011 ond mae rhai polau piniwn diweddar wedi awgrymu y gallai Simon Thomas o Blaid Cymru garlamu drwy’r canol a’i chipio ar noson dda. Angela Burns o’r Ceidwadwyr sy’n amddiffyn y sedd, a Marc Tierney sy’n cynrychioli Llafur.

10.30pm:

Mae pôl piniwn ar y diwrnod ITV wedi cyrraedd.

Llafur 27

Plaid 12

Ceidwadwyr 11

UKIP 8

Democratiaid Rhyddfrydol 2

10.27pm

Sedd arall i’w gwylio:

Gogledd Caerdydd – Llwyddodd y Ceidwadwyr i gynyddu eu mwyafrif yma yn Etholiad San Steffan y llynedd yn wyneb ymosodiad ffyrnig o du Llafur. Os nad ydynt yn llwyddo i’w chipio eleni fe fydd yn arwydd o noson bur siomedig iddynt, ac un gwell na’r disgwyl i Lafur.

Julie Morgan, gwraig y cyn Brif Weinidog Rhodri Morgan, sy’n amddiffyn dros Lafur, tra bod Jayne Cowan yn sefyll dros y Ceidwadwyr. Dyma sedd arall a ddylai newid dwylo os yw’r polau piniwn yn gywir.

Mae seddi Caerdydd fel arfer yn weddol hwyr yn cyhoeddi, felly os mai dyma’r sedd yr ydych chi’n disgwyl amdano efallai y byddai yn well mynd i’r gwely a gosod y cloc larwm am tua 5am.

10.25pm

Neges gan Phil Davies yn Nyffryn Clwyd:

“Mae Dyffryn Clwyd yn llawn posteri Torïaidd, o’r A55 reit lawr y dyffryn. Mae nhw wedi’i dargedu yn gryf, ’swn i’n deud… Mae Llafur yn dibynnu ar Rhyl achos bydd Mair Rowlands wedi cadarnhau pleidlais y Blaid yn Ninbych, Henllan, ac ati. Os yw pleidlais cenedlaethol y Torïaid yn sefyll ei dir (a chawn ni weld hynny yn yr exit poll), one to look out for…

“Dwi’m wedi bod yn Nelyn a De Clwyd ond does dim arwydd o’r Torïaid yn Môn, Arfon a Dwyfor M. Mae nhw wedi pwmpio popeth yn y gogledd i mewn i Aberconwy a Clwyd West ac i ennill Dyffryn Clwyd. Sef strategaeth yr Etholiad Cyffredinol… Defend everything and take low-hanging fruit…”

10.20pm

Cwestiwn mawr y noson – pam bod Plaid Cymru bellach yn felyn ar graffigau y BBC?

Yr ateb mae’n debyg yw bod logo Plaid Cymru yn felyn ar gefndir gwyrdd, ac felly bod rhai i’w lliw yn y cyfrifiadur fod yn felyn. Dyw hynny ddim yn gwneud llawer o synnwyr i mi, oherwydd mae logo Llafur yn wyn ar gefndir coch, a’r Ceidwadwyr yn wyrdd ar gefndir glas.

Os oes gan unrhyw un yr ateb i’r pos hwn, rhowch wybod.

10.15pm

Sedd arall i’w gwylio heno:

Canol Caerdydd – Os yw’r Democcratiaid Rhyddfrydol am osgoi crebachu i blaid un aelod, rhaid iddynt ennill etholaethau. Y flaenoriaeth gyntaf fydd cadw Brycheiniog a Sir Faesyfed, ond ennill y sedd hon fydd targed #2 ar y rhestr.

Sedd llawn myfyrwyr yw hon ac fe fydd yn ddiddorol gweld a ydynt bellach wedi maddau i’r Dems Rhydd am eu polisi ar ffioedd myfyrwyr. Mae’r ffaith bod Llafur wedi cipio’r etholaeth oddi arnynt yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd yn awgrymu y gallai fod yn dalcen caled. Mae yna bryderon hefyd y bydd newidiadau i’r modd y cofrestrir ar gyfer etholiadau yn golygu bod llai o fyfyrwyr bellach yn gymwys i bleidleisio.

Serch hynny, os yw’r polau piniwn yn gywir, dyma un o’r ychydig seddi a ddylai newid dwylo.

10.10pm

Y bocsys pleidleisio cyntaf eisoes wedi cyrraedd Aberaeron, ble mae’n gohebydd ni Owain Hughes yn cadw llygad ar bethau yng Ngheredigion. Ydyn nhw ar ras i fod yn gyntaf tybed?

10.02pm

Yr etholaeth i’w gwylio heno:

Llanelli – dyma un o’r unig seddi y mae disgwyl iddi newid dwylo, yn ôl o Lafur i Blaid Cymru. Mae Llanelli wedi bod fel taten boeth rhwng y ddwy blaid, yn newid dwylo ym mhob un o etholiadau’r Senedd. Serch hynny mae Llafur wedi taflu sinc y gegin at y sedd hon ac, ar ôl cynyddu eu mwyafrif yma yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd, yn croesi bysedd y bydd hynny’n ddigon i’w chadw. Os ydynt yn fuddugol fe fyddant yn ethol Lee Waters i’r Cynulliad. Helen Mary Jones yw ymgeisydd Plaid Cymru unwaith eto.

Mae disgwyl i’r sedd gyhoeddi tua 2.30am – ond os yw hi mor agos a’r tro diwethaf (dim ond 80 pleidlais oedd ynddi) fe allai fod tua awr yn hwyrach.

Os yw Llafur yn cadw Llanelli fe allai fod yn noson weddol gyfforddus iddyn nhw, ac yn argoeli’n wael i Blaid Cymru.

10pm

BONG! Mae’r gorsafoedd pleidleisio wedi cau.

9.55pm

Nid oes disgwyl y bydd UKIP yn gystadleuol yn yr etholaethau heno. Fe fydd yn werth cadw llygad ar Islwyn a Chaerffili, seddi lle y gwnaethon nhw’n dda yn yr Etholiad Cyffredinol. Ond eu gobaith fydd cipio cynifer a phosib o seddi ar y rhestri. Fe allent ddylanwadu’r fawr ar sawl etholaeth, serch hynny, yn enwedig os ydynt yn erydu cefnogaeth y Blaid Lafur fel y gwnaethpwyd y llynedd.

Y cwestiwn mawr serch hynny yw i ba raddau y bydd eu cefnogwyr yn pleidleisio. Gyda’r wobr fawr, Refferendwm Ewrop, mewn cwta fis, faint ohonynt sydd yn canolbwyntio ar yr etholiadau heddiw, a faint o amser ac adnoddau y mae UKIP wedi eu treulio a’u gwario ar eu cymell i bleidleisio?

9.45pm

Gobaith y Democratiaid Rhyddfrydol yw osgoi cyflafan o drwch blewyn heno, fel y gwnaethpwyd yn 2011. Ond mae’n ymddangos bron yn sicr eu bod am golli bron y cwbl o’u seddi rhestr i UKIP, ac felly bydd rhaid iddynt frwydro’n ôl yn yr etholaethau – Brycheiniog a Sir Faesyfed, sedd yr arweinydd Kirsty Williams, a hefyd gobeithio cipio Canol Caerdydd gan Lafur a Cheredigion gan Blaid Cymru.

Maent yn debygol o gyflawni’r cyntaf, mae’r ail yn ansicr, ond nid yw’r olaf yn debygol. Fe allai’r gwahaniaeth rhwng un a thair sedd fod yn ddylanwadol iawn dros y pedair mlynedd nesaf, yn enwedig felly os yw Llafur dwy neu dair sedd yn brif o fwyafrif.

9.35pm

Gair gan Iolo Cheung o’r Bae:

“Newydd gyrraedd y stafell sbin yma yng Nghaerdydd – mae’n weddol ddistaw ar hyn o bryd, gyda hanner awr i fynd nes i’r gorsafoedd pleidleisio gau wrth gwrs. Rydan ni’n disgwyl cynrychiolwyr o’r holl bleidiau i fod yma yn ystod y noson, ac fe fyddwn ni hefyd yn clywed gan ein gohebwyr ni yn rhai o’r etholaethau diddorol yn ystod y nos.

“Mae’r ymgyrch etholiadol wedi’n cadw ni i gyd yn brysur dros yr wythnosau diwethaf, ond doedd y gyrrwr tacsi ddaeth a fi yma heno ddim hyd yn oed i’w weld yn ymwybodol fod pleidleisio yn digwydd heddiw – doedd o ddim wedi pleidleisio beth bynnag. Mae’n amlwg nad ydi’r ras i’r Cynulliad wedi dal dychymyg pawb yng Ngorllewin Caerdydd!”

9.25pm

Beth fyddai yn noson dda i’r Ceidwadwyr? Roedd ganddynt y gwynt yn eu hwyliau ar ôl yr etholiad, ac wedi gobeithio ennill tir sylweddol. Ond yn sgil trafferthion Tata a’r rhwyg rhwng eu harweinydd yng Nghymru, Andrew RT Davies, a Phrif Weinidog y Deyrnas Unedig, David Cameron, ar fater Refferendwm Ewrop, mae eu gobeithion wedi pylu rhywfaint.

Ymgyrch weledol weddol dawel a gafwyd ganddynt. Ond rwy’n credu y gallent wneud yn well na’r disgwyl – bu’r blaid yn gelfydd iawn y llynedd wrth dargedu’r union bleidleiswyr rheini yr oedd eu hangen arnynt er mwyn cael y maen i’r wal. Ar Facebook, drwy lythyr, a galwad ffôn, y mae ennill etholiadau erbyn hyn, yn hytrach na drwy’r cyfryngau prif-lif (yn enwedig yng Nghymru, lle nad yw’r cyfryngau prif-lif yn talu llawer o sylw i’r hyn sy’n digwydd ta beth).

Llwyddiant yn fy marn i fyddai cipio Gogledd Caerdydd a Bro Morgannwg oddi ar y Blaid Lafur, tra’n cadw Aberconwy a Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro.

9.15pm

Wedi bod draw i’r orsaf bleidleisio yma yng Ngheredigion – sydd drws nesaf, yn gyfleus iawn. Mae wedi bod yn ‘reit fishi’* medden nhw, o ganlyniad i’r tywydd braf. Dyna bôl piniwn cwbl anwyddonol i chi.

*Prysur, i chi gogs sydd ddim yn rhugl yn iaith yr hwntw. Dim byd i’w wneud efo pysgota.

9pm

Rydym eisoes wedi trafod rhywfaint ar y Blaid Lafur – ond beth fyddai yn cynrychioli llwyddiant i Blaid Cymru heno? Mae Leanne Wood wedi dweud ei bod am arwain y llywodreath nesaf, ond mae’r rhan fwyaf o sylwebwyr di-duedd yn cytuno nad yw hynny’n arbennig o debygol. Rwy’n credu bod rhaid cipio Llanelli, ac hefyd Gorllewin Caerfyrddin a De Penfro ac/neu Aberconwy er mwyn gallu honni â wyneb syth eu bod nhw’n ennill tir.

Methiant Plaid wrth gwrs yw eu hanallu i dorri i mewn i’r cymoedd a dinasoedd y de-ddwyrain. Pe bai Leanne Wood yn arwain ei phlaid i fuddugoliaeth yn y Rhondda neu Orllewin Caerdydd gellid datgan eu bod wedi llwyddo yn hynny o beth. Ond nid yw’r polau piniwn yn awgrymu bod y fath ogwydd yn erbyn Llafur yn debygol. Er bod Neil McEvoy wedi bod yn brysur yng Ngorllewin Caerdydd mae’n werth cofio mai’r Ceidwadwyr ddaeth yn ail yno yn 2011!

8.50pm

Bydd rhywfaint o sylw i Geredigion heno, wrth i’r Democratiaid Rhyddfrydol geisio diorseddu Elin Jones o Blaid Cymru.

Mae’r etholiad diwethaf yn y sir bellach yn destun llyfr gan ymgeisydd Plaid Cymru, Mike Parker. Efallai bydd angen pennod newydd ar ôl cyhuddiadau o dactegau dan-dîn eto eleni.

8.40pm

Fe fydd gan ITV bôl piniwn arbennig am 10.30pm, sef arolwg o’r rheini sydd wedi pleidleisio yn unig. Efallai y bydd hyn yn difetha ein hwyl drwy ddatgelu pwy sydd wedi ennill ar ddechrau’r noson – felly os nad ydych chi’n hoffi sbwylwyr, dyna’r adeg i gwato eich llygaid. Ond na phoener, oblegid yr oedd yr un math o bôl piniwn a gynhaliwyd gan YouGov yn ystod Etholiad Cyffredinol 2015 yn anghywir, felly bydd lle i barhau i ddyfalu eto!

Mae yna esboniad trylwyr o sut y bydd y pôl piniwn hwn yn gweithio ar flog Roger Scully.

8.20pm

Mae disgwyl y gall nifer y pleidleiswyr fod yn isel eleni – hyd yn oed yn is na’r 42% yn 2011, a hynny oherwydd bod Etholiad Cymru yng nghysgod Refferendwm Ewrop. Efallai y bydd y tywydd braf heddiw yn ychydig o help yn hynny o beth.

Rwy’n credu bod saith prif reswm sy’n esbonio’r diffyg diddordeb yn Etholiadau Cymru. Mae rhai o’r rhain yn bethau y gellid efallai eu datrys, eraill yn dalcen caletach:

1.)    Mae gwleidyddiaeth Bae Caerdydd yn fwy cydsyniol na San Steffan, ond yn fwy diflas o ganlyniad.

2.)    Mae’r system cynrychiolaeth gyfrannol sy’n cael ei ddefnyddio mewn etholiadau yn decach, ond mae’n golygu nad oes yna lawer o newid o’r naill etholiad i’r llall.

3.)    Mae poblogaeth Cymru yn gymharol dlawd o’i gymharu â gweddill y Deyrnas Unedig, ac felly does dim llawer o gymhelliad i’r cyfryngau masnachol dalu sylw iddynt

4.)    Mae newyddiadurwyr yn tueddu i lynu at sefydliadau sydd â’r amser a’r adnoddau i ddarparu ffrwd gyson o newyddion ar eu cyfer – nid oes llawer ohonynt i’w cael yng Nghymru

5.)    Mae papurau Llundain, â’r cynulleidfaoedd cefnog a’u perchnogion dylanwadol, yn parhau i allu ariannu’r math o newyddiaduraeth ymchwiliadol sy’n gosod yr agenda newyddion ar gyfer y cyfryngau darlledu Prydeinig

6.)    Oherwydd ei phroffil isel, ni ystyrir Cymru mor wleidyddol bwysig yn San Steffan ac felly mae’r enwau mawr yn annhebygol o ymyrryd yn yr etholiad.

7.)    Mae natur fynyddig Cymru, a rhwydwaith trafnidiaeth echdynnol, yn golygu nad yw wedi elwa ar y math o wasanaethau newyddion cenedlaethol a allai fod wedi hybu ymdeimlad o fod yn genedl ar wahân i weddill y Deyrnas Unedig. O ganlyniad, mae diffyg diddordeb gan ddeheudir y wlad yn y gogledd a vice-versa, gan olygu bod llawer o weithgaredd Llywodraeth Cymru a’r Cynulliad yn amherthnasol i’r naill neu’r llall.

Mae’r rhesymau hyn oll, yn anffodus, yn atgyfnerthu ei gilydd i raddau helaeth, ac yn golygu mai drwy wasanaethau cyhoeddus megis y BBC, S4C, Golwg 360 ayyb y ceir ymdriniaeth a gwleidyddiaeth Cymru’n bennaf. (Pob clod i ITV am ehangu eu hymdriniaeth nhw yn sylweddol eleni yn ogystal.)

8.10pm

A fydd arweinydd y Ceidwadwyr, Andrew RT Davies, yn gwneud ‘Nick Bourne’ heno? Hynny yw, yn colli ei sedd ar y rhestr yn y Cynulliad o ganlyniad i lwyddiant ei blaid wrth gipio etholaethau eraill – yn yr achos hwn, Bro Morgannwg neu Ogledd Caerdydd?

8pm:

Os yw Llafur yn llwyddo i gadw tua 27-28 sedd heno, stori fawr y noson fydd yr ymrafael rhwng y Democratiaid Rhyddfrydol a Phlaid Cymru dros bwy fydd â’r grym i orfodi consesiynau ohonynt dros y blynyddoedd nesaf. Mae Llafur eisoes wedi datgan na fyddant yn cydweithio â’r Ceidwadwyr na chwaith UKIP.

Os yw y Democratiaid Rhyddfrydol yn colli eu haelodau ar y rhestr i fyddin porffor Nigel Farage, ac yn methu a chipio Canol Caerdydd a Cheredigion, ni fyddant yn gallu cynnig dim i Lafur, ac fe fydd y chwip yn llaw Plaid Cymru – hyd yn oed os nad ydynt yn mynd i glymblaid ffurfiol.

Os yw’r Democratiaid Rhyddfrydol yn gwneud yn well na’r disgwyl, yna bydd Llafur yn gallu dewis a dethol pwy sy’n gwneud y cynnig gorau – ac fe allai Plaid ei chael hi ei hun yn ‘cheap date’ unwaith eto.

Mae ambell i un hynod ddrygionus hefyd wedi awgrymu clymblaid Llafur + Democratiaid Rhyddfrydol + Dafydd Elis-Thomas. Yr Arglwydd a yn unig a wyr a yw hynny’n bosibilrwydd!

7.55pm

Mae un o ymgyrchwyr Plaid Cymru yn y Rhondda wedi cysylltu er mwyn dweud eu bod nhw’n ffyddiog y bydd y canlyniad yn agos iawn. Rhaid cymryd hyder o’r fath â phinsied o halen tra bod y blychau pleidleisio ar agor, wrth gwrs. Unwaith y byddant yn cau am 10pm fe fydd y pleidiau yn dechrau rheoli disgwyliadau a chawn syniad llawer gwell a ydyn nhw’n teimlo eu bod wedi llwyddo ai peidio.

Sôn am reoli disgwyliadau, dyma flog hynod ddiddorol gan un o gyn-feistri sbin y Blaid Lafur ynglŷn â sut orau i wneud hynny.

7.30pm

Y cwestiwn mawr heno yw i ba raddau y bydd Llafur yn llwyddo i ddal eu gafael ar yr 30 o seddi sydd ganddynt ar hyn o bryd.

Mae Llafur wedi colli tua chwarter eu cefnogaeth er 2011 yn ôl y polau piniwn, ond serch hynny mae’r rhagamcaniadau yn awgrymu na fyddant yn colli mwy na dwy neu dair o’u seddi. Mae’r blaid wedi cyfaddef yn breifat y bydden nhw’n fodlon ar ddal gafael ar 28 o’u seddi yn dilyn yr etholiad.

Serch hynny rwy’n credu y gallai’r canlyniad fod ychydig yn fwy diddorol na hynny, am bedwar rheswm:

1.)    Fel y gwelwyd y llynedd, mae polau piniwn yn gallu bod yn gamarweiniol, ac er bod YouGov wedi addasu eu methodoleg ers hynny mae tueddiad ganddynt i or-bwysleisio cefnogaeth y Blaid Lafur. Er enghraifft, roeddynt yn darogan y byddai Llafur yn derbyn 47% o’r bleidlais yn Etholiad Cymru 2011 ond 42.3% a dderbynwyd.

Maent yn darogan 33% y tro hyn, a pe bai yna fwlch tebyg eto fe allai’r blaid golli pump neu chwech o seddi yn hytrach na dwy neu dair.

2.)    A fydd y ffrae parhaol wrth galon y Blaid Lafur yn San Steffan wedi dadrithio rhai o’u cefnogwyr craidd? Ymddengys bod gan garfanau ar ddwy ochor y blaid asgwrn i’w grafu ar hyn o bryd. Nid ydynt o reidrwydd yn mynd i bleidleisio dros blaid arall, ond fe allent lyncu mul a pheidio a threfferthu pleidleisio o gwbl.

3.)    Nid yw’r polau piniwn chwaith yn rhoi ryw lawer o syniad i ni le y mae cefnogaeth y pleidiau. E.e. fe allai’r Blaid Lafur bentyrru pleidleisiau yn y Cymoedd, ond colli tir sylweddol yn y gogledd neu Gaerdydd, fel y gwelwyd yn yr etholiad y llynedd.

4.)    Mae UKIP yn cyflwyno elfen arall o ansicrwydd. Mae cefnogaeth y Ceidwadwyr a Plaid Cymru wedi aros yn weddol wastad yn y polau piniwn, gan awgrymu bod talp go sylweddol o gefnogaeth UKIP yn dod o gyn-gefnogwyr y Blaid Lafur. Nid oes darogan y bydd UKIP yn ennill seddi yn yr etholaethau, ond fe allent hollti pleidlais Llafur i’r fath raddau fel bod modd i wrthblaid ennill heb weld cynnydd sylweddol yn eu pleidlais eu hunain.

Er mai’r canlyniad tebygol yw tua 27-28 sedd i Lafur, mae digon o ansicrwydd fel y gallai’r canlyniad fod ychydig yn fwy diddorol na’r hyn sy’n cael ei awgrymu ar hyn o bryd.

Rhagymadrodd

Croeso i flog byw noson etholiad Golwg 360! Fe fydd y blog yn diweddaru’n gyson o tua 7.30pm ymlaen, ac yna drwy gydol y bore nes bod y canlyniadau olaf yn ein cyrraedd ni tua 6am (gobeithio!).

Os oes gennych chi rywbeth i’w ddweud, gadewch sylw isod, @iwch ni ar Twitter, neu gyrrwch neges at ifanjones@gmail.com.

Am 10pm heno fe fydd y blychau pleidleisio yn cau, a’r cyfrif yn dechrau i weld pwy sydd wedi mynd â hi.

Fe fydd yr holl ganlyniadau a’r ymateb gennym ni yma ar Golwg 360 – ond yn bwysicach byth, fe fyddwn yn dadansoddi’r canlyniadau a’r ymatebion rheini yn drylwyr hefyd.

Pa seddi yw’r rhai hanfodol? Pa ffordd mae’r gwynt yn chwythu? A beth fydd effaith tebygol y canlyniadau ar ddyfodol y pleidiau, eu harweinwyr, a gwleidyddiaeth yng Nghymru rhwng nawr a 2021?

Fe fyddaf i, Ifan Morgan Jones, yn eich diweddaru chi ar ddigwyddiadau’r noson, a Iolo Cheung yn dod a’r sïon diweddaraf o’r ‘stafell sbin’ ym Mae Caerdydd.

Yn ogystal â hynny fe fydd Dylan Iorwerth gyda ni yn cynnig ei ddadansoddiad craff yntau o’r canlyniadau fydd yn llifo mewn, a’i farn ef ar ba gyfeiriad y mae’r gwynt yn chwythu.

Mae gennym yn ogystal rwydwaith o newyddiadurwyr yn y cyfrifon ledled Cymru a fydd yn rhoi syniad go dda i ni o bwy sy’n hyderus unwaith mae’r blychau pleidleisio yn cau am 10pm.

Unwaith y mae’r canlyniadau’n ein cyrraedd ni, fe ddown ni ag ymateb yr ymgeiswyr buddugol ac aflwyddiannus yn ogystal â sylwadau’r gwleidyddion a’r pleidiau yng Nghaerdydd.

Felly gobeithio y gwnewch chi ymuno â ni am noson o ddagrau, llawenydd, siom a siampên!

Adolygiad #BywCelwydd

Cyhoeddwyd Ionawr 3, 2016 gan Ifan Morgan Jones.


Petai Stephen Kinnock yn aelod o Blaid Cymu...
Ifan Morgan Jones sy’n ceisio dyfalu pwy ‘di pwy yn y ddrama wleidyddol newydd…

Y broblem gydag ysgrifennu unrhyw fath o ffuglen am wleidyddiaeth ydi bod y tirwedd gwleidyddol yn newid yn gyson, ac felly gall pleidiau a phynciau a fu unwaith yn berthnasol droi’n amherthnasol yn gyflym iawn.

Mae Byw Celwydd yn cynnig darlun gwneud o fywyd y tu hwnt i’r etholiad nesaf, un lle mae’r ‘Ceidwadwyr Newydd’ wedi clymbleidio gyda’r ‘Cenedlaetholwyr’ (Plaid Cymru) a’r ‘Democratiaid’ (Rhyddfrydol).

Does dim llawer o ymdrech i gelu pwy yw pwy yma, felly mae’n anodd dirnad pam y trafferthwyd newid yr enwau o gwbl. Wedi’r cwbl, does dim modd enllibio pleidiau gwleidyddol cyfan.

Ac mae’n amlwg i’r sgript gael ei hysgrifennu ar adeg cyn chwalfa etholiadol y Democratiaid Rhyddfrydol, oherwydd maent yn meddu ar awenau grym fan hyn, sefyllfa sy’n annhebygol o fod yn wir ar ôl mis Mai.

A does dim golwg o ‘UKIP’ (Y Blaid Isio Gadael Ewrop?), plaid y mae disgwyl iddi ennill bron cymaint o seddi a Phlaid Cymru mewn ychydig fisoedd.

Serch hynny fe wnes i fwynhau’r bennod gyntaf yn fawr iawn, hyd yn oed yn fwy o bosib na fy hoff raglen arall ar S4C, sef ’Teulu’. Mae’r actio yn wych ar y cyfan, a’r deiliog yn naturiol, ac mae yna llawn cymaint o win yn cael ei lyncu ag oedd gan Dr John a’i griw.

Ambell Gwyn

Serch hynny, un sgil effaith anffodus o’r ymdrech i drafod pleidiau real wrth osgoi sylwebu ar faterion y dydd yw nad oes unrhyw bynciau llosg gwleidyddol go iawn yn cael eu trafod.

Ceir yr argraff mai’r unig reswm dros dderbyn unrhyw bolisi yw er mwyn sicrhau bod y blaid yn cadw gafael ar rym. Does dim awgrym o beth yw’r jam ideolegol sy’n cadw’r glymblaid at ei gilydd. Dim ond dyfais i yrru’r plot a’r gwrthdaro rhwng y cymeriadau yw’r gwleidydda. ‘Teulu’ ydyw mewn Senedd yn hytrach nag syrjeri.

Doedd dim byd yn bod ar hynny, ond fe allai ddiflasu’r gwylwyr os mai ‘horse trading’ gwleidyddol yw sail pob pennod – pwy fydd yn bygwth mynd i glymblaid â phwy’r wythnos hon? Fe allai hefyd golli cyfle wrth godi ymwybyddiaeth o’r math o waith caib a rhaw a phynciau y mae’r Cynulliad yn eu trafod yn fynych.

Ymddengys ar adegau bod hanner y cymeriadau yn perthyn i’w gilydd. Mae bybl y Bae yn gallu bod yn lle cyfyng iawn – ond dyw pethau ddim cynddrwg a hynny, siaws?

Nid oedd gwaith y newyddiadurwyr yn arbennig o gredadwy chwaith. Nid yw’n arfer gennym ni i roi gwybod i wrthrych stori o flaen llaw, fel bod cyfle iddynt ddinistrio’r dystiolaeth, camgymeriad elfennol y mae dau o newyddiadurwyr yn ei wneud fan hyn.

Roedd yn anodd derbyn hefyd y byddai gwraig mab y Prif Weinidog yn brif olygydd ‘Newyddion Cymru’ (Y BBC). Siawns y byddai wedi ei symud i swydd o statws cyfatebol lle nad oedd gwrthdaro buddiannau, am yr union resymau y darluniwyd yn yr episod gyntaf?

Yr Etholiad

Bu ambell wyliwr yn achwyn bod cynnig darlun o fyd lle mae Plaid Cymru wedi neidio i’r gwely gyda Cheidwadwyr anegwyddorol yn dangos gogwydd yn erbyn y blaid cyn yr etholiad y flwyddyn nesaf.

Wedi’r cyfan, maent yn mynnu na fyddant ar unrhyw gyfrif yn gwneud hynny.

Yn fy nhyb i mae’n annhebygol bod drama ffuglennol ar S4C yn mynd i ddylanwadu ar bleidlais unrhyw un.

Ac efallai mai’r Blaid Lafur sydd a’r mwyaf o le i gwyno – wedi eu gwthio allan o rym, er bod y polau piniwn yn awgrymu’n gryf nad oes unrhyw siawns gwirioneddol y gall hynny ddigwydd.

Ac ni fydd y Ceidwadwyr yn or-hapus gyda’u portread yn giwed o fastardiaid diegwyddor fan hyn.

Pwy fydd yn hapus ‘te? Y Democratiaid Rhyddfrydol. A’r gwyliwr lleyg hefyd, a geith fwynhau’r holl ffraeo dros yr wythnosau nesaf…

Gwyliau cenedlaethol i wylio Cymru v Lloegr? Dim diolch

Cyhoeddwyd Rhagfyr 14, 2015 gan Ifan Morgan Jones.


Ifan Morgan Jones sy’n dweud nad oes angen gwyliau i wylio Bale yn mynd drwy ei bethau.

Mae Plaid Cymru wedi galw am ddiwrnod sifig o wyliau cenedlaethol er mwyn caniatáu i bawb yn y wlad gael gwylio gêm Cymru yn erbyn Lloegr yn Ewro 2016.

Mae modd arwyddo’r ddeiseb yma.

Dydw i ddim yn gefnogwr brwd i’r syniad, rhaid cyfaddef.

Rwy’n deall bod Plaid Cymru wedi galw am wyliau yn ystod y gêm hon, yn hytrach na’r gemau yn erbyn Rwsia a Slofacia, am mai dyma’r unig gêm sydd yn ystod oriau gwaith y mwyafrif.

Mae’r gemau eraill am 8yh ac ar y penwythnos.

Serch hynny, mae’n esgus i’w gelynion awgrymu mai ryw fath o agwedd ‘as long as we beat the English’ sydd y tu ôl i feddylfryd cenedlaetholwyr Cymru.

Dydw i ddim yn gefnogwr brwd i ddefnyddio chwaraeon fel modd o hybu cenedlaetholdeb – fel yr ydw i wedi ei ddadlau o’r blaen. Cenedlaetholdeb arwynebol iawn ydyw ar y cyfan.

Hygrededd

Y cwestiwn allweddol yw, a yw Plaid Cymru wir yn disgwyl y bydd yr ŵyl genedlaethol hon yn cael ei ganiatáu gan Lywodraeth San Steffan?

Os na, ac mae’n annhebygol y bydd (o ystyried eu hamharodrwydd i ganiatáu urddo 1 Mawrth yn wyliau cenedlaethol), beth yw’r pwynt galw am y fath beth?

Ni ddylai pleidiau gwleidyddol ddechrau ymgyrchoedd nad ydyn nhw’n disgwyl eu hennill, am mai’r unig ganlyniadau posib yw methu, neu gael eich gweld fel plaid sydd ddim yn gyfan gwbl o ddifrif.

A yw’n bwnc digon pwysig iddynt fod yn gwario cyfalaf gwleidyddol arno? A fyddent yn bodloni ar gonsesiynau eraill er mwyn sicrhau ei fod yn rhan o gytundeb clymblaid?

Anodd credu.

Ac, os wisgo fy het Tori am funud, beth fydd effaith diwrnod o wyliau i bawb yn y wlad ar yr economi?

Does gen i, fel sawl un arall, ddim diddordeb eithriadol mewn gwylio pêl-droed. Ac rwy’n siŵr bod gan y rheini sy’n torri bol eisiau gwylio’r gêm ddigon o wyliau er mwyn cymryd prynhawn o’r gwaith os oes wir angen.

Mae’n gwyn cyson bod tîm rygbi Cymru yn cael gormod o sylw, wrth i’r cyfryngau awgrymu bod y genedl gyfan yn eu cefnogi’r frwd, tra nad oes gan lawer, yn enwedig tua’r gogledd, lawer o ddiddordeb mewn gwirionedd.

Mae datgan y byddai pawb yng Nghymru am gymryd diwrnod oddi ar y gwaith er mwyn cefnogi y tîm pêl-droed yr un mor ryfygus.

Rygbi a chenedlaetholdeb

Cyhoeddwyd Medi 30, 2015 gan Ifan Morgan Jones.

Tagiau: cwpan rygbi'r byd


Ifan Morgan Jones sy’n holi a yw selio hunaniaeth genedlaethol ar rygbi yn beth iach i Gymru…

Er mai Gog ydw i, rydw i ers blynyddoedd wedi ymddiddori mewn rygbi, a hynny ar draul pêl-droed.

Mae hynny’n rhannol oherwydd cyfnod hir yn byw yn ne Cymru, a Thad-cu oedd â dwy sedd barhaol yn Stadiwm y Mileniwm.

Rhaid cyfaddef fy mod i’n ei chael hi’n anodd canolbwyntio ar unrhyw beth arall yn yr wythnos cyn dechrau gêm ryngwladol.

Rydw i’n poeni gymaint yn ystod y gêm, mae’n rhaid i mi ddianc o’r ystafell. Nid yw’r tîm pel-droed yn ysbrydoli’r un angerdd ynof o gwbl.

Pam felly? Rwy’n genedlaetholwr, ac mae rygbi yn amlwg yn rhan annatod o’n hunaniaeth genedlaethol. Ond beth sy’n gyfrifol am hynny, ac a yw’n beth iach?

Yn ôl yr academydd Michael Billig, mae yna ddau fath o genedlaetholdeb, sef cenedlaetholdeb ‘poeth’ – sydd am newid y drefn – a chenedlaetholdeb ‘banal’ – sydd yn cynnal y drefn fel y mae.

Cenedlaetholdeb ‘banal’ yw rygbi, mewn sawl ffordd. Mae’n gyfle i’r Cymry chwythu ychydig o stem, yn fynych i gyfeiriad Lloegr, a hynny heb herio safle darostyngedig y wlad mewn gwirionedd.

Cyn-drefedigaethau yr Ymerodraeth Brydeinig yw mwyafrif timoedd rygbi mawr y byd, y tu hwnt i Ffrainc a’r Ariannin.

Mae’r rhwydwaith hwnnw, a’r cyfle i faeddu eu cyn-feistr Ymerodrol, yn rhan bwysig o’u hunaniaeth. Dyw hynny ddim yn beth drwg yn achos gwledydd sydd eisoes yn annibynnol, megis Seland Newydd.

Ond efallai nad yw ennill ffug frwydrau ar y cae rygbi, wrth anwybyddu brwydrau go iawn i ddatrys rhai o broblemau cymdeithasol ac economaidd y wlad, yn beth arbennig o iach i gyw-genedl fel Cymru.

Mae’n arwyddocaol mai Stadiwm y Mileniwm sydd reit yng nghanol Caerdydd – tra bod Senedd Cymru wedi ei alltudio i lawr i’r bae!

Tywysogaeth

Mae symbolaeth Brydeinig gryf hefyd wedi ei blannu o fewn rygbi Cymru – y tair pluen, Cwpan y Tywysog William pan ydyn ni’n herio De Affrica, ac mae’r darpar-Frenin ei hun yn is-noddwr yr undeb.

(Rwy’n siŵr i mi ei weld mewn crys Lloegr yn ystod Cwpan y Byd 2007 – ond dyna ni.)

Ac o fis Ionawr ymlaen fe fydd gennym ni ‘Principality Stadium’ yn ogystal. Mae’r cyfan yn fodd o bwysleisio yn gyson safle Cymru fel rhan o Brydain.

Os oes modd lleihau Cymreigrwydd i ddim mwy nag gwisgo het daffodil a chwifio dafad tegan, a oes diben i genedlaetholdeb o gwbl?

Ystrydebau’r Wasg

Rhaid gofyn yn ogystal pam bod y tîm rygbi cenedlaethol mor boblogaidd, a hynny ar draul campau eraill.

Ar sail nifer chwaraewyr a’r torfeydd mewn gemau clwb, mae’n amlwg mai pêl-droed yw hoff gamp y Cymry mewn gwirionedd.

Y gwahaniaeth yw bod Tîm Rygbi Cymru yn chwarae Lloegr o leiaf unwaith bob blwyddyn, ac felly rydyn ni’n clywed llawer mwy am y tîm rygbi yn ein gwasg o ddydd i ddydd.

Anaml iawn mae tîm pel-droed Cymru ar ‘radar’ y wasg Lundeinig o gwbl, ac felly ni cheir yr un ‘heip’ sy’n arwain at yr un torfeydd yn eu gemau nhw.

Mae hyd yn oed y disgwrs a ddefnyddir wrth drafod y tîm rygbi yn seiliedig ar hen ystrydebau imperialaidd – y Cymry angerddol, creadigol, a hudol, yn erbyn y Saeson cryf a rhesymegol.

Mae’n bosib y byddwn ni’n clywed llawer yfory am y ‘ffordd Fijiaidd o chwarae’ – hynny yw, chwarae mewn modd treisgar a thaflu’r bel o gwmpas y cae yn wyllt.

Nid Cymru’n unig, o gyn-drigolion brodorol yr Ymerodraeth Brydeinig, sydd wedi dod i gredu ystrydebau eu meistri amdanynt eu hunain!

Ychydig iawn o wirionedd sydd iddynt erbyn hyn, wrth gwrs. Diffyg adnoddau hyfforddi sy’n gyfrifol am gêm distrwythur y Fijiaid.

Yn y cyfamser mae Lloegr yn ceisio bod yn greadigol gyda’r bêl, tra bod Cymru a Ffrainc yn chwarae mewn modd gweddol undonog.

Does dim ond angen un gic gan Lloyd Williams er mwyn atgyfodi’r ystrydebau, wrth gwrs!

Corbyn: Cyfle i Blaid Cymru gipio’r tir canol?

Cyhoeddwyd Medi 15, 2015 gan Ifan Morgan Jones.


Jeremy Corbyn yn Nhŷ'r Cyffredin
Ifan Morgan Jones sy’n holi sut y dylai Plaid Cymru ymateb i ethol arweinydd newydd y Blaid Lafur…

Roedd sôn yn y wasg dros y penwythnos bod llawfeddyg o’r Eidal yn awyddus i geisio cyflawni camp sydd erioed wedi ei wireddu  – trawsblannu pen dyn i gorff arall.

Mae Dr Sergio Canavero yn mynnu bod y fath beth yn bosib. Y cyfan fydd angen ei wneud, meddai, yw cysylltu y gwythiennau, y nerfau, a’r asgwrn cefn.

Nid ffuglen gwyddonol mo hyn. Mae ganddo hyd yn oed wirfoddolwr ar gyfer y llawdriniaeth a fydd, mae’n debyg, yn digwydd yn China yn 2017.

Ond mae llawfeddyg arall o’r Unol Daleithiau, Dr Hunt Batjer, wedi rhybuddio yn erbyn.

Mae yna beryg difrifol y bydd y corff yn gwrthod y pen, y bydd y dyn wedi ei barlysu, neu, yn waeth byth, yn mynd yn gwbl wallgof wrth i gemegau a synhwyrau anghyfarwydd dreiddio i’w ymennydd.

“Fyddwn i ddim yn dymuno hynny ar unrhyw un,” meddai Dr Batjer. “Mae yna bethau llawer gwaeth na marwolaeth.”

Dioddefodd y Blaid Lafur lawdriniaeth tebyg dros y penwythnos. Dros y dyddiau, wythnosau a misoedd nesaf fe welwn i beth fydd canlyniad gwnïo pen sosialaidd ar gorff adain dde.

Mae Jeremy Corbyn yr  un mor bell yn wleidyddol oddi wrth tir canol ei ASau yn y Blaid Lafur ag ydynt hwy o’r Blaid Geidwadol.

Mae ei wleidyddiaeth yn llawer agosach i bleidiau megis Sinn Fein, yr SDLP, Respect, a Plaid Cymru. Rwy’n argyhoeddiedig ei fod ychydig i’r chwith o’r SNP.

Ceisiodd Ysgrifennydd newydd Cymru, Nia Griffiths, gymryd mantais o hyn ar Twitter, gan honni bod etholiad Corbyn yn golygu y gellid hepgor Plaid Cymru.

Mae’n annhebygol serch hynny bod barn Nia Griffiths ei hun ar Trident, budd-daliadau a datganoli wedi newid ryw lawer dros nos.

Gwneud y gorau o sefyllfa anodd y mae hi – ond onid oes cyfle i Blaid Cymru wneud yr un fath?

Y tir gwleidyddol yn symud

Mae Dylan Llyr a Dyfrig Jones eisoes wedi beirniadu’r syniad o lynu at ‘dir canol gwleidyddol’, ac mae ganddyn nhw bwynt.

Os ydych chi’n gadael i bleidiau eraill benderfynu beth sy’n arlwy gwleidyddol derbyniol i’w gynnig gerbron y cyhoedd, newidiwch chi bethau byth.

Yr ateb, yn eu tyb nhw, yw dadlau eich achos yn ddi-flewyn-ar-dafod a gobeithio y bydd y cyhoedd yn cael eu hargyhoeddi ac yn dod atoch chi.

Yn fy nhyb i, serch hynny, rhaid bod llywodraethu yn flaenoriaeth. Nid er mwyn grym ar ei ben ei hun, ond am ei fod yn llawer haws newid barn y cyhoedd pan mae gennych chi rym.

Mae gan y llywodreath llawer mwy o reolaeth dros y wasg, dros addysg, dros ba sefydliadau sy’n derbyn arian, nag yr wrthblaid.

Dyma’r arfau sydd eu hangen er mwyn newid meddyliau’r bobl. Mae gwneud hynny y tu allan i rym yn cymeryd llawer mwy o amser ac egni.

Dros y blynyddoedd diwethaf mae’r Ceidwadwyr wedi bod yn symud y tir gwleidyddol fwyfwy i’r dde.

Mae’r cyfweliad yma gyda George Osborne yn y Spectator yn agoriad llygad yn hynny o beth. Dywed wrth esbonio ei hoffter am David Blunkett:

“He, too, was not afraid to sort of shape the political weather, tell people what he thought and then move things to where he wanted them to be. And that is what I tried to do. I tried to move the political centre.”

Ond beth am wleidydd megis Thatcher, a lwyddodd er gwaetha’r ffaith bod ei syniadau y tu hwnt i’r prif ffrwd gwleidyddol?

Yr ateb yw ei bod hi wedi llwyddo oherwydd bod ei syniadau yn agosach at y tir canol ar y pryd na’r Blaid Lafur, oedd wedi crwydro’n rhy bell i’r cyfeiriad arall.

Er mwyn gwneud yn iawn am fethiant ei blaid ei hun yn yr 80au, roedd rhaid i Blair ei symud ymhellach byth i’r dde er mwyn cipio grym yn 1997.

A bu’n rhaid i’r ‘heir to Blair’, David Cameron, gofleidio hysgi a hwdi cyn cael ei ethol yn 2010.

Camgymeriad Plaid Cymru dros y blynyddoedd diwethaf, yn fy nhyb i, oedd credu bod llwyddiant yr SNP yn deillio o symud i’r chwith, a bod rhaid iddynt hwy eu dilyn.

Nid oes unrhyw beth y tu hwnt i rethreg yr SNP wedi bod yn neilltuol o adain chwith. Roedd eu maniffesto yn yr etholiad diwethaf yr un mor ddarbodus a’r Blaid Lafur.

Roedd eu llwyddiant yn hytrach yn deillio o gynnig eu hunain fel dewis amgen credadwy i weinyddiaeth Llafur a oedd wedi chwythu ei phlwc.

Ac o ennill grym yn 2007 maent wedi llwyddo i symud y tir gwleidyddol i’w mantais eu hunain, nes bod cefnogaeth tuag at annibyniaeth wedi neidio o 30% i dros 50%.

Cyfle Plaid Cymru

Gwta bum mlynedd yn ôl roedd y tir canol gwleidyddol yng Nghymru mor orlawn â maes B, gyda phedair plaid wedi codi eu pebyll yno.

Gellid bod wedi cyfnewid nifer o wleidyddion y Blaid Lafur, Plaid Cymru dan Ieuan Wyn Jones, y Ceidwadwyr dan Nick Bourne, a’r Democratiaid Rhyddfrydol heb i unrhyw un sylwi.

Ers hynny, mae arweinydd newydd y Ceidwadwyr, Andrew R T Davies, wedi symud ei blaid ymhellach i’r dde, yn agosach at y Blaid Geidwadol Brydeinig.

Mae’r Blaid Ryddfrydol yn llyfu ei chlwyfau, ac yn wynebu colli bron i bob un AC. Gallai fod yn ddegawd a mwy nes ei bod yn ail-ennill tir.

Does neb yn gwybod eto a fydd llawdriniaeth y Blaid Lafur yn llwyddiant. Naill ai bydd y corff yn derbyn y pen, a Corbyn yn llwyddo i lywio ei aelodau newydd tuag at y chwith.

Neu bydd y corff yn gwrthod y pen. Bydd y blaid yn parlysu, neu, yn waeth byth, yn colli arno’n llwyr.

Beth bynnag sy’n digwydd, dyma gyfle euraidd i Blaid Cymru feddiannu’r tir canol, a’i chyflwyno ei hun fel y blaid cymwys, a chall, a all arwain Cymru yn ystod y cyfnod nesaf o ddatganoli.

Y dewis

Os yw Plaid Cymru yn aros ar y chwith galed maent yn debygol o golli cefnogaeth i’r Blaid Lafur, wrth i’w cefnogwyr sosialaidd ymrestru dan faner Corbyn.

Bydd y Blaid Lafur hefyd yn colli cefnogaeth ar y dde, wrth i bleidleiswyr cymhedrol droi at y Ceidwadwyr, neu hyd yn oed UKIP.

Bydd y ddwy blaid genedlaetholgar yng Nghymru, ‘C’ mawr a ‘c’ fach, yn brwydro dros yr un tir gwleidyddol ymylol.

Tra gallai dwy blaid sy’n llugoer os nad gwrthwynebus i ragor o ddatganoli, y Ceidwadwyr ac UKIP, fachu mwy nag 20 sedd rhyngddynt.

Fel Thatcher gynt, ni fydd angen iddynt feddiannu y tir canol gwleidyddol – dim ond eu bod yn agosach ato na’u gwrthwynebwyr.

Gall y canlyniad hyd yn oed fod yn hwb etholiadol i UKIP ar draws y Deyrnas Unedig, mewn cyfnod lle y mae eu cefnogaeth yn dirywio yn araf bach.

Bydd Llafur a Phlaid Cymru yn siŵr o glymbleidio yn y pen draw, ond hynny dan bwysau yn sgil canlyniad gwael, a safle eu harweinyddion yn fregus.

Y dewis arall yw bod Plaid Cymru yn etifeddu mantell y Blaid Lafur ar y tir canol gwleidyddol, fel ac y gwnaeth yr SNP, ac yn ennill seddi yn y Cynulliad am y tro cyntaf ers 2007.

Byddai mewn safle delfrydol wedyn, yn enwedig yn sgil colledion anochel Llafur, i roi ei stamp ei hun ar lywodraeth a dangos ei bod yn blaid y gall yr etholwyr roi eu ffydd ynddi yn yr hir-dymor.

Ethol Corbyn: Dechrau oes aur i ddatganoli?

Cyhoeddwyd Medi 12, 2015 gan Ifan Morgan Jones.


Jeremy Corbyn

Ifan Morgan Jones sy’n holi beth yw effaith tebygol ethol Corbyn yn arweinydd atr y Cynulliad…

Nid yw’n hysbys i mi beth yw union farn Jeremy Corbyn, arweinydd newydd y Blaid Lafur, ar ddatganoli rhagor o rymoedd i Gymru.

Serch hynny, awgrymaf y bydd y degawd nesaf yn gweld twf sylweddol yng ngrym y Senedd ym Mae Caerdydd.

Yn ôl astudiaethau academaidd ar genedlaetholdeb mae Cymru bellach yn yr hyn a elwir yn ‘genedl segmentiedig’ – h.y. cenedl gyda’i sefydliadau grymus ei hun sy’n bodoli o fewn cenedl-wladwriaeth arall.

Mae cenhedloedd sydd eisoes yn segmentiedig yn llawer mwy tebygol o feithrin mudiadau cenedlaethol na rhai sydd ddim.

Dyna pam bod gwledydd Affrica yn hynod o sefydlog, er gwaethaf y miloedd o grwpiau ethnig gwahanol sy’n bodoli oddi mewn iddynt, tra bod datganoli yn yr Alban wedi arwain at refferendwm ar annibyniaeth gwta 15 mlynedd yn ddiweddarach er nad oes llawer o wahaniaeth diwylliannol rhyngddynt a gweddill y DU.

Dyw mudiadau cenedlaethol ddim bob tro yn galw am nac yn arwain at annibyniaeth – mae’n bosib i’r cenedl-wladwriaethau canolog eu dyhuddo drwy roi iddynt lawer o’r hyn y maent yn ei ddeisyfu.

(Gwelir llwyddiant y DU i gadw’r Alban o’i gymharu â beth sy’n digwydd ar hyn o bryd yng Nghatalwnia am enghraifft o hyn.)

Ond mae angen cymhelliad ar y cenhedloedd segmentiedig rhain er mwyn eu hannog i ffurfio mudiadau cenedlaethol grymus a fydd yn galw am ragor o rym.

Un o’r prif gymhellion yw atal eu mynediad at rym canolog – e.e. senedd y genedl-wladwriaeth y mae’r genedl segmentiedig yn rhan ohono.

Dyna pam y gwelwyd cymaint o gyn-genhedloedd segmentiedig yr Ymerodraeth Brydeinig yn ennill annibyniaeth. Nid oedd gan drigolion yr Unol Daleithiau, India, ayyb fynediad at y fam-Senedd.

‘No taxation without representation,’ ac yn y blaen.

Beth sydd gan hyn i’w wneud gyda Jeremy Corbyn? Wel mae nifer o sylwebwyr bellach yn darogan y bydd y Blaid Lafur allan o rym am 10 mlynedd dda, o leiaf.

Dyma’r tro cyntaf ers sefydlu’r Cynulliad y mae plaid fwyaf Cymru wedi bod nid yn unig allan o rym yn y fam-Senedd, ond heb ryw lawer o obaith o’i adennill yn y dyfodol agos.

Mae’n llawer mwy tebygol felly y bydd talent gorau’r Blaid Lafur yn penderfynu ei fod yn well ganddynt fod mewn grym yng Nghymru nag mewn gwrthblaid barhaol yn Lloegr.

Gwelir hyn i raddau eisoes, wrth i ambell i wleidydd talentog megis y Farwnes Eluned Morgan a chyfarwyddwr y Sefydliad Materion Cymreig Lee Waters gyhoeddi eu bod yn bwriadu sefyll yn etholiadau’r Cynulliad y flwyddyn nesaf.

Yn ogystal, mae llywodraeth Geidwadol hirdymor yn San Steffan yn golygu eu bod yn llawer mwy tebygol o ddeisyfu rhagor o rym i’r Senedd yng Nghymru.

Beth bynnag yw barn personol Corbyn ar ddatganoli felly, nid yw’r blaid yng Nghymru yn debygol o aberthu eu huchelgais eu hunain yng Nghymru yn enw buddugoliaeth annhebygol yn San Steffan.

Adolygiad #Cymuned Hywel Williams

Cyhoeddwyd Mehefin 23, 2015 gan Ifan Morgan Jones.


Hywel Williams
Ifan Morgan Jones sy’n trafod rhaglen y hanesydd a ddarllenwyd ar S4C ddydd Mawrth…

Dyma raglen anodd iawn ei gwylio, nid oherwydd y deunydd heriol, ond o ganlyniad i’r ffaith bod y golygu yn hynod o araf a chlogyrnaidd, ac mai un llais soniarus a geir drwyddi draw.

Nid trafodaeth ar ‘gymuned’ a geir yma mewn gwirionedd, fel y mae’r teitl yn ei awgrymu, ond ar genedlaetholdeb.

Yn nhyb Hywel Williams, byddai Cymru yn genedl llawer fwy llwyddiannus pe bai, wel, yn rhoi’r gorau i fod yn genedl. H.y. yn troi cefn ar y pethau plentynnaidd megis diwylliant sy’n ei gosod ar wahân i weddill y byd.

Diddorol oedd gwylio’r rhaglen hon yn syth ar ôl darllen Pam na fu Cymru? gan Simon Brooks.

Yn y bôn mae dadansoddiad y ddau yn gymharol, sef bod Cymru yn wlad Ryddfrydol na arddelai genedlaetholdeb yn yr 19eg ganrif, cyn datblygu cenedlaetholdeb ethnig yn yr 20fed ganrif.

Ond tra bod Simon Brooks yn ystyried agwedd Cymry’r 19eg ganrif fel methiant, ac arwydd o ddiffyg hunan-barch ar eu rhan, mae Hywel Williams yn hiraethu am y dyddiau rheini.

Soniodd Simon Brooks yn lansiad ei gyfrol newydd yng Nghlynnog Fawr yr wythnos diwethaf bod y Gymru gyfoes yn debyg iawn i Gymru ail hanner yr 19eg ganrif.

Mae’r un agweddau Rhyddfrydol, neu efallai neo-Ryddfrydol erbyn hyn, ar droed. Efallai bod Hywel Williams yn profi ei bwynt.

Un o wendidau’r rhaglen hon yw ei fod mor ddibynnol ar ddeunydd o archif y Llyfrgell Genedlaethol wrth ddarlunio Cymru.

Os mai dadl Hywel Williams yw bod yr ymwybyddiaeth hon o genedlaetholdeb Cymreig yn bodoli yng Nghymru heddiw, dylid bod wedi defnyddio dyfyniadau a darluniau cyfoes.

Yr argraff a geir o weld darluniau a lleisiau o’r 50au yw mai ef ei hun yn unig sy’n parhau i gredu yn y Gymru ‘mytholegol’ hwn y mae’n son amdano.

Gwendid arall yw ei fod yn dewis cyfosod y deunydd hwn o’r archif gyda delweddau cyfoes o Lundain.

Y diben mae’n siŵr oedd dangos beth allai Cymru ymgeisio tuag ato petai’n troi cefn ar sosialaeth ac yn cofleidio neo-Ryddfrydiaeth.

Y broblem yw bod nifer o’r delweddau a ddewisir yn rai sy’n datgelu arwyddion o genedlaetholdeb Seisnig.

Hynny yw, nid cefnu ar ein hanes a’n diwylliant er mwyn bod yn ddinasyddion y byd fydden ni, ond wfftio cenedlaetholdeb ethnig Cymreig er mwyn cofleidio cenedlaetholdeb ‘sifig’ (h.y. ethnig) ‘Prydeinig’ (h.y. Seisnig).

Gwendid neo-Ryddfrydiaeth yw gwybod pris popeth ond gwerth dim byd. Anwybyddir y posibilrwydd bod iaith a diwylliant yn eu hunain yn gallu rhoi cysur a phleser i bobol Cymru – diwedd y gân yw’r geiniog wedi’r cwbl!