RSS

Golwg360

MwyCau 
Catrin Haf Jones

Catrin Haf Jones

Sir Gaerfyrddin – teyrnasiad Gravell am barhau?


Neuadd y Sir, Caerfyrddin
Golwg 360 sy’n cymryd golwg ar rai o’r cynghorau lleol sy’n werth eu gwylio ar 3 Mai. Heddiw, mae Catrin Haf Jones yn edrych ar y sefyllfa yn Sir Gaerfyrddin…

Gyda 74 sedd yn y fantol mewn 58 o wardiau, mae digon o frwydr wedi bod o flaen ymgeiswyr Sir Gaerfyrddin yn yr etholiad hwn.

Mae’r Grŵp Annibynnol mewn grym ers 13 mlynedd bellach, gyda chefnogaeth Llafur, a Meryl Gravell wedi bod yn arwain drwy gydol y cyfnod hwnnw.

Hi yw’r arweinydd sydd wedi bod yn arwain am y cyfnod hiraf mewn unrhyw sir yng Nghymru, a does dim syndod, felly, ei bod hi’n gocyn hitio mawr i’r wrthblaid yn yr ymgyrch ddiweddaraf.

‘Pleidleisiwch i’r Annibynwyr neu Lafur ac fe gewch chi Meryl Gravell. Pleidleisiwch i Blaid Cymru, ac fe gewch chi Peter Hughes Griffiths.’ Dyna fantra diweddaraf rhai o bosteri ymgyrch Plaid Cymru yn Sir Gaerfyrddin, gyda llun o Meryl Gravell ochr yn ochr â Peter Hughes Griffiths, arweinydd Plaid Cymru ar y Cyngor.

Ac mae’n debygol mai brwydr rhwng yr Annibynwyr a Phlaid Cymru fydd hi wrth y blychau pleidleisio eleni, gyda phethau’n poethi ar garreg y drws rhwng y ddwy garfan. Ond fe allai perfformiad y Blaid Lafur yn ardal Llanelli fod yn allweddol hefyd.

Y drefn ar hyn o bryd

Ar hyn o bryd mae gan Blaid Cymru 30 o seddi – y grŵp mwyaf o un sedd, ond wyth yn brin o fwyafrif.

Yn dynn wrth sodlau Plaid mae’r Grŵp Annibynnol, sy’n cynnwys un Democrat Rhyddfrydol (yr unig un ar y Cyngor), gyda 29 sedd.

Wedyn mae Llafur, gydag 11 sedd – ffigwr sy’n adlewyrchu cwymp enfawr Llafur trwy Gymru yn etholiadau lleol 2008, pan ddisgynnodd nifer eu cynghorwyr yng Nghaerfyrddin o 25.

Yna mae Gwerin Gyntaf/People First, plaid Sian Caiach, y cyn-aelod o Blaid Cymru, sydd â dwy sedd – yr un nifer â’r ddau Annibynnwr sydd hyd yn oed yn annibynnol ar y Grŵp Annibynnol.

Plaid v Annibynwyr

Nid posteri Plaid Cymru yw’r tro cyntaf i Meryl Gravell ddod wyneb yn wyneb â Peter Hughes Griffiths mewn gornest wleidyddol dros y misoedd diwethaf.

Prin dri mis yn ôl roedd Plaid Cymru, dan arweiniad Peter Hughes Griffiths, yn arwain ymgyrch arall i ddiorseddu’r arweinydd, wrth iddyn nhw gynnig pleidlais o ddiffyg hyder ynddi, yn sgil sylwadau dadleuol am weithwyr Cyngor Sir Gaerfyrddin (mwy am y stori honno yma).

Meryl Gravell oedd yn fuddugol bryd hynny, wrth iddi drechu’r bleidlais diffyg hyder o 36 i 31, er nad yw pawb o fewn ei charfan ei hun yn hapus gyda hi.

Â’r cyfan mor agos at etholiad lleol, does dim syndod fod y cecru wedi parhau. Brwydr hyd y diwedd felly rhwng Peter Hughes Griffiths a Meryl Gravell.

Adfywiad i Lafur?

A beth am yr holl sôn am ‘adfywiad Llafur’ yn sgil colledion trwm 2008?

Mae’r polau piniwn diweddaraf, brin ddeuddydd cyn y pôl pwysicaf un, yn awgrymu bod gobaith gan Lafur i adennill tir sylweddol eleni.

Yn ôl pôl YouGov, mae cefnogaeth Llafur i fyny 21% ar eu canlyniad yn etholiad lleol 2008, gyda chefnogaeth o 48% yn genedlaethol.

Yn 2008 wrth gwrs roedd anniddigrwydd mawr ynglŷn â llywodraeth Lafur Gordon Brown yn San Steffan. Erbyn hyn mae’r esgid ar y droed arall, a llawer, medden nhw, yn troi at Lafur am eu hachubiaeth yng Nghymru.

Dyna neges Llafur yn genedlaethol eleni hefyd, a hynny – a dim ond hynny – oedd cynnwys eu darllediad gwleidyddol: heb sôn o gwbl am bolisïau awdurdodau lleol.

Ond ai felly yn Sir Gaerfyrddin?

Fe ddylai ardal Llanelli ffitio’n berffaith i’r disgrifiad o ardal draddodiadol y gallai Llafur ei hennill yn ôl. Ond fe fydd gan y blaid waith perswadio’r pleidleiswyr yn un o’u cadarnleoedd traddodiadol mai nhw yw’r rhai i’w hachub, pan fod pryderon am israddio Ysbyty Tywysog Phillip, Llanelli, yn dal i gorddi’n lleol, a Llywodraeth Lafur Cymru’n cael y bai.

Gyda 200 yn protestio am hynny ym Mae Caerdydd ddechrau Mawrth, a’r datgeliad ddoe bod Llywodraeth Cymru yn gweithio ar ymgyrch PR i werthu eu cynlluniau i’r cyhoedd – mae’r mater mor fyw ag erioed yn Llanelli.

Wedi’r etholiad…

Wyneb un o’r ddau ar boster Plaid Cymru sy’n debyg o arwain Cyngor Sir Gaerfyrddin wedi etholiad 2012, er y gallai cynghorydd arall herio Meryl Gravell am arweinyddiaeth ei grŵp hi.

Gyda hanes o gydweithio agos, mae’n debyg mai parhau gwnaiff clymblaid y Grŵp Annibynnol/Llafur wedi’r etholiad – cyn belled â bod y seddi’n stacio o’u plaid.

Mae hynny i gyd yn dibynnu ar Blaid Cymru, wrth gwrs, ac ar lwyddiant ymgyrch sydd wedi magu stem dros y misoedd diwethaf, yn enwedig yng ngorllewin y sir. Ond fe fydd chwilio am wyth ychwanegol, yn ogystal â chadw’r 30 presennol, yn dipyn o her.

Am restr llawn o’r holl ymgeiswyr yn Sir Gaerfyrddin, cliciwch yma.

Ceredigion – brwydr rhwng Plaid, y Dems Rhydd a’r Annibynwyr

Cyhoeddwyd Mai 1, 2012 gan Cymru.

Tagiau: Ceredigion, enfys, etholiadau lleol


Golwg 360 sy’n cymryd golwg ar rai o’r cynghorau lleol sy’n werth eu gwylio ar 3 Mai. Heddiw, mae Catrin Haf Jones yn edrych ar y sefyllfa yng Ngheredigion…

Mae hi eisoes yn 1-1 i Blaid Cymru a’r Grŵp Annibynnol yng Ngheredigion yn etholiadau lleol 2012, gydag ymgeisydd yr un wedi eu hethol yn ddiwrthwynebiad mewn dwy ward.

Ond fe fydd Plaid Cymru yn gobeithio gwneud yn well na thynnu’n gyfartal yn 2012, wedi iddyn nhw fethu â sicrhau mwyafrif yn y Cyngor yn 2008 – a chael eu gwthio i’r ymylon wrth i’r Grŵp Annibynnol greu clymblaid enfys gyda’r Dems Rhydd ac un Llafurwr er mwyn rhedeg y Cyngor.

Methu cipio’r awenau o drwch blewyn fu hanes Plaid Cymru yn 2008, gyda’u 20 cynghorydd un yn brin yn erbyn clymblaid 22 aelod yr enfys.

Ond tra bod Plaid yn llygadu ambell i sedd newydd eleni, mae o leiaf un wedi llithro o’u dwylo, i afael yr Annibynwyr.

Yn Llangeitho y mae hynny, lle mae cyn-gynghorydd Plaid Cymru wedi penderfynu peidio â sefyll eleni, a does dim ymgeisydd arall gan y blaid yn ei le. Yn ôl y sôn yn lleol, yr ymgeisydd Annibynnol sydd fwyaf tebygol o’r tri o fynd â hi eleni – gan roi un sedd ychwanegol i’r Grŵp Annibynnol.

Ond mae Plaid Cymru yn brwydro’n galed, ac yn ne Ceredigion maen nhw i’w gweld yn dawel hyderus bod ganddyn nhw gyfle da i gipio sedd oddi wrth y Dems Rhydd yn Llanarth, gydag ymgeisydd Plaid yn herio Cynghorydd a etholwyd yn ddiwrthwynebiad yn 2008.

Ond tra bod brwydro carreg y drws yn bwysig, gyda phersonoliaethau mor ddylanwadol ag erioed, mae’r cyd-destun cenedlaethol hefyd yn chwarae’i ran.

Sir sy’n tynnu’n groes

Sir sy’n torri ei chwys ei hun yw Ceredigion, a thynnu’n groes i’r duedd genedlaethol yw ei harfer pan mae’n dod i etholiadau. Ac mae’n  debyg mai dyna fydd y drefn eto eleni.

Tra bod y gwybodusion yn darogan adfywiad i Lafur ar draws Cymru, wrth iddyn nhw adennill y seddau a gollwyd yn 2008, does dim ond un ymgeisydd Llafur yng Ngheredigion gyfan.

Mae’r Ceidwadwyr yn gwneud ychydig yn well, gydag 19 ymgeisydd ar gyfer y 42 sedd – er bod tri o’r ymgeiswyr hynny yn dod o’r un cartref.

Ond etholiad rhwng Plaid Cymru, y Dems Rhydd a’r Grŵp Annibynnol yw hwn yn draddodiadol.

Eleni, mae Plaid Cymru yn cystadlu am 33 sedd, tra bod y Dems Rhydd yn cystadlu am 28 sedd, a’r Annibynwyr yn ceisio ennill 21 sedd.

Tra bod y tir sosialaidd yn creu cystadleuaeth rhwng Llafur a Phlaid Cymru fel arfer, nid felly yng Ngheredigion, lle mae etholwyr yn cael eu rhwygo’n gyson rhwng bwrw pleidlais i’r Dems Rhydd neu i Blaid Cymru.

Neges y pleidiau

Mae’r Dems Rhydd wedi trio dwyn perswad ar bleidleiswyr fod Llafur yn rhoi bargen wael iddyn nhw yn y Cynulliad, a bod pleidlais iddyn nhw yn bleidlais o blaid pethau fel rhewi treth y Cyngor, ac arbed gwasanaethau lleol. Ond wrth i’r esgid fach wasgu, bydd gwaith perswadio ar garreg y drws mai ym Mae Caerdydd y mae’r bai am bopeth.

Er nad oes ganddyn nhw fwy nag un ymgeisydd yng Ngheredigion, tybed a fydd neges y Blaid Lafur yn condemnio Llywodraeth San Steffan yn cael unrhyw effaith ar bleidlais y Democratiaid Rhyddfrydol, a fydd hefyd yn llai tebyg o gael cefnogaeth myfyrwyr ar ôl y tro bedol tros ffioedd prifysgol.

A’r Grŵp Annibynnol wedyn mae eu maniffesto (oes, er eu bod yn ‘Annibynnol’, mae ganddyn nhw faniffesto) yn nodi mai amddiffyn gwasanaethau lleol sydd â llai o gyllideb yw eu nod, a rhoi blaenoriaeth i addysg – er bod y flaenoriaeth honno wedi sathru ar draed ambell un dros y blynyddoedd diwethaf wrth i’r Annibynwyr gefnogi cau ysgolion bach a chreu ysgolion bro.

Felly gyda Llafur allan ohoni, a’r Ceidwadwyr heb un sedd ar y Cyngor ar hyn o bryd, a’r un ymgeisydd Gwyrdd ar gyfyl y lle, mae’n ymddangos mai brwydr rhwng tri fydd yng Ngheredigion eleni eto – gydag un prif gwestiwn ar ddiwedd y dydd: a fydd Ceredigion yn dychwelyd i’r enfys wedi’r etholiad, neu a fydd un blaid yn llwyddo i groesi trothwy’r 21 sedd a sicrhau mwyafrif?

Gallwch weld rhestr llawn o’r ymgeiswyr ar draws Ceredigion wrth glicio YMA.

Brwydr Fawr Gwynedd – Rownd 2

Cyhoeddwyd Ebrill 4, 2012 gan Cymru.

Tagiau: Cyngor Gwynedd, Llais Gwynedd, Plaid Cymru


Adeilad y cyngor - maes y frwydr
Fe fydd un o frwydrau mawr yr etholiadau lleol diwetha’n cael ei hailadrodd wrth i Blaid Cymru a Llais Gwynedd fynd ben ben eto yn etholiadau’r cyngor sir.

Fe fyddan nhw’n wynebu’i gilydd mewn tua 30 o etholaethau ar draws y sir ar ôl pedair blynedd o wrthdaro yn siambr y sir.

Mae hynny wedi cynnwys beirniadu cyson ar ei gilydd yn y cyfryngau a chwynion aml i’r Ombwdsman Llywodraeth Leol.

Mae Llais Gwynedd yn dweud eu bod nhw’n edrych ymlaen am frwydr arall gyda’u gelynion lleol yn ac yn honni y byddan nhw’n mynd â mwy o seddi oddi ar Blaid Cymru ar 3 Mai.

Ond mae gan Blaid Cymru ddwbwl yr ymgeiswyr sydd gan Llais Gwynedd ac maen nhw’n honni bod y mudiad gwleidyddol wedi chwythu ei blwc.

Dyblu – honiad Llais Gwynedd

Yn ôl arweinydd Llais Gwynedd, y Cynghorydd Owain Williams, mae’r blaid yn gobeithio hyd at ddyblu’r nifer o gynghorwyr sydd ganddyn nhw yng Ngwynedd – ond fe fyddai hynny’n golygu ennill bron pob gornest.

Wrth i’r cyfnod i enwebu ymgeiswyr gau am 12pm y prynhawn yma, mae Owain Williams yn dweud ei fod yn disgwyl gweld o leia’ 30 o ymgeiswyr yn ymgyrchu dros y blaid mewn wardiau gwahanol ar draws Gwynedd yn ystod y mis nesa’.

“Ein targed ydi ennill rhyw 20 o seddi y tro yma,” meddai wrth Golwg 360 heddiw gan fynnu eu bod bellach yn ymgyrchu ar nifer o bynciau, yn hytrach na chanolbwyntio ar gau ysgolion bach fel y tro diwetha’.

“Materion lleol sy’n bwysig,” meddai. “Mae cau ysgolion yn bwysig iawn, ond hefyd busnesau bach, llacio rheolau cynllunio, cartrefi preswyl, a diweithdra.”

Fe wadodd yr awgrym fod Llais Gwynedd wedi bwrw’i phlwc, gyda dau o’u cyn-gynghorwyr wedi cyhoeddi’n ddiweddar eu bod nhw’n sefyll dros Blaid Cymru.

“Mae rhai’n dweud bod Llais Gwynedd ar y ffordd i lawr. Ond y rhai sy’n ofni ni sy’n dweud hynny.”

‘Angen llais adeiladol’ – achos Plaid Cymru

Mae Plaid Cymru Gwynedd yn dweud eu bod nhw’n “dawel hyderus” ynglŷn ag etholiadau’r Cyngor ar ôl cael colledion annisgwyl y tro diwetha’.

Yn ôl Arweinydd y Cyngor, Dyfed Edwards, mae’r Blaid mewn sefyllfa da i ymgyrchu eleni, ar ôl pedair blynedd lwyddiannus wrth y llyw yng Ngwynedd.

Mae’r Blaid wedi cyhoeddi fod ganddyn nhw 62 o ymgeiswyr yn sefyll y tro hyn, yn y 75 ward sydd yng Ngwynedd.

“Mae pobol Gwynedd eisio plaid sy’n gallu llywodraethu yn gyfrifol ac yn gadarn mewn cyfnod heriol,” meddai Dyfed Edwards.

“Mae’r momentwm bellach gyda Phlaid Cymru, nid Llais Gwynedd. Dri mis yn ôl roedd Llais Gwynedd yn sôn bod ganddyn nhw dros 50 o ymgeiswyr. Yn y cyfamser, mae dau wedi symud i Blaid Cymru,” meddai.

“Dydi pobol ddim eisiau plaid sy’n mynd i wneud dim ond tanseilio popeth, ond plaid sydd yn barod i fod yn adeiladol ac yn uchelgeisiol.”

I weld rhestr yr ymgeiswyr sy’n sefyll yng Nghwynedd, cliciwch yma.

Mae enwebiadau’r etholiadau lleol wedi cau ers hanner dydd – bydd rhagor o straeon wrth i’r manylion ddod i law.

Sir Drefaldwyn – Y Ceidwadwyr yn obeithiol

Cyhoeddwyd Mai 3, 2011 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad Cynulliad 2011



Llwyddodd y Ceidwadwyr i gipio’r sedd hon yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd. A fydd y Democratiaid Rhyddfrydol yn gallu eu dal nhw yn ôl eleni?

Yr Etholaeth

Mae’r Dems Rhydd wedi eu hethol i’r Cynulliad dair gwaith yn olynol yn Sir Drefaldwyn, a hynny o fwyafrif cyfforddus bob tro.

Ond eleni mae’r Aelod Cynulliad sydd wedi cynrychioli’r blaid ers 1999, Mick Bates, yn sefyll i lawr – misoedd wedi iddo gael ei ddiarddel gan ei blaid ar ôl ymosodiad meddwol ar barafeddygon.

Mae’r Dems Rhydd yn gobeithio y gall yr ymgeisydd newydd, Wyn Williams, gadw’r sedd iddyn nhw, tra bod y Ceidwadwyr yn ceisio elwa ar y newid er mwyn cipio’r sedd gyda’u hymgeisydd, Russell George – flwyddyn union wedi iddyn nhw ddisodli Lembit Opik, a chipio’r sedd yn etholiad San Steffan.

Bryd hynny roedd Cleggmania yn ei anterth, ond mae’r polau piniwn diweddaraf yn dangos cynnydd yng nghefnogaeth y Ceidwadwyr yng Nghymru, tra bod y Dems Rhydd wedi syrthio yn y polau piniwn ers ymuno â chlymblaid San Steffan.

Mae’n etholaeth eang a gwledig, gyda’r trefi mwyaf yn ymestyn o Fachynlleth yn y gorllewin, i drefi’r Trallwng a’r Drenewydd yn agosach at y ffin â Lloegr.

Un o’r pynciau llosg yn yr etholaeth yw cynlluniau’r grid cenedlaethol i godi peilonau a gorsaf drydan fydd yn croesi i ffermydd gwynt yng Ngheredigion.

Mae’r cynlluniau yn wynebu gwrthwynebiad mawr yn lleol, gan ddod a 1,500 o bobol at ei gilydd yr wythnos diwethaf mewn cyfarfod cyhoeddus ar y mater.

Mae’r cynlluniau wedi creu peth drwg deimlad at y Cynulliad hefyd, gydag arwyddion mawr wedi eu gosod yn lleol gyda’r geiriau ‘Welsh Assembly, we’re not mugs, no to pilons, no to hubs’.

Mae’n fater sydd hefyd wedi datgelu peth gwahaniaeth barn rhwng y ddau brif ymgeisydd – y Ceidwadwyr yn chwyrn yn erbyn y syniad ond y Democratiaid Rhyddfrydol yn cefnogi datblygu egni adnewyddadwy.

Wyn Williams – Democratiaid Rhyddfrydol

Dydi Wyn Williams ddim yn amau gallu’r un o’r pedwar ymgeisydd i fynd â hi yn Sir Drefaldwyn eleni.

“Mae tri ymgeisydd da iawn yn fy erbyn i eleni,” meddai wrth Golwg 360.

Mae ymgeisydd y Democratiaid Rhyddfrydol hefyd yn cefnogi ei fod wedi gorfod dechrau â llechen lân i’r Dems Rhydd, ac fel newydd ddyfodiad i wleidyddiaeth.

“Dyma’r tro cyntaf i fi sefyll yn ymgeisydd,” meddai, “dw i ’di dod o du allan i wleidyddiaeth, heb fod yn gynghorydd na dim cyn hyn.”

Mae Wyn Williams yn credu mai dyma un o’i gryfderau fel ymgeisydd, a bod ei gefndir ym myd busnes a ffermio yn golygu ei fod yn gwybod beth sydd ar feddyliau’r bobol.

Nod ei slogan – ‘Win with Wyn Williams’ – yw mai buddugoliaeth i’r sir gyfan, nid y Democratiaid Rhyddfrydol yn unig, fyddai ei ethol.

Er gwaethaf amhoblogrwydd Nick Clegg yn genedlaethol, mynnodd Wyn Williams fod ei ymweliad â Sir Drefaldwyn wedi bod yn hwb i’w ymgyrch.

“Mae’n dipyn o hwb bod rhywun mor uchel i fyny yn San Steffan yn fodlon dod i wrando ar faterion lleol,” meddai Wyn Williams.

“Mae’n dangos fod gyda fe ddiddordeb,” meddai, “sy’n gysur i’r bobol rydyn ni’n cyfarfod ar stepen y drws sy’n poeni nad oes diddordeb gan wleidyddion yng nghefn gwlad.”

Mae Wyn Williams yn cyfaddef, fodd bynnag, y bydd hi’n anodd ar y Democratiaid Rhyddfrydol eleni.

Dywedodd fod canlyniad etholiad San Steffan wedi bod yn dipyn o ergyd i’r Dems Rhydd yn Sir Drefaldwyn yn 2010.

“Y toriadau sydd wedi effeithio arnom ni fwyaf,” meddai, “er bod rhaid eu cael nhw.”

Mae’n cyfaddef hefyd nad yw ei ymgyrch wedi llwyddo i ddenu nifer fawr  o bleidleiswyr Llafur i’w gefnogi hyd yn hyn.

“R’yn ni jyst yn gorfod derbyn sylwadau rhai,” meddai.

“Dw i yn disgwyl iddi fod yn agos, achos roedd e’n agos o’r blaen, cyn yr etholiad diwethaf,” meddai.

Ychwanegodd fod y canlyniad 2010 wedi bod yn “dipyn o siom” i’r blaid.

“Unwaith o’r blaen mewn can mlynedd ry’n ni wedi colli’r sedd yn San Steffan,” meddai, “ond rhaid i ni barchu’r gŵr a enillodd am ei fod yn ymgyrchydd cryf iawn.”

Ond mae’n dweud mai materion lleol fydd yn bwysig i etholwyr ar ddiwedd y dydd. “Rydyn ni yng Nghymru, ac etholiad Cymru yw hon.”

Mae mater y ffermydd gwynt yn yr ardal yn un sydd wedi codi ei ben yn aml iddo.

“Dydw i ddim yn erbyn ffermydd gwynt,” meddai, gan gadarnhau nad yw’n ymadael yn llwyr â galwadau ei ragflaenydd, Mick Bates, am fwy o fuddsoddi mewn ynni gwyrdd, “ond dydw i ddim eisiau bod y cyfan yn dod i Sir Drefaldwyn.

“Rydyn ni o blaid gwynt fel egni,” meddai wedyn, “ond rhaid iddo fod yn rhan o ddatblygiad ynni gwyrdd ehangach.”

Mae Wyn Williams yn disgwyl iddi fod yn agos ar 5 Mai, a hynny rhwng y Dems Rhydd a’r Ceidwadwyr. “Ond dw i yn hyderus.”

Russell George – Ceidwadwyr

Dyma’r tro cynaf i Rusell George sefyll etholiad cenedlaethol ar ran y Ceidwadwyr, er ei fod yn gynghorydd sir ers tair blynedd bellach.

Mae’n credu mai dyma un o’r prif wahaniaethau rhyngddo ef ac Wyn Williams.

“Mae gen i lawer mwy o brofiad nag ymgeisydd y Dems Rhydd, wedi tair blynedd ar y Cyngor Sir, ac mae gen i hefyd brofiad o redeg busnes.”

Er hynny, mae’n cytuno mai “brwydr agos iawn fydd hi rhwng y Ceidwadwyr a’r Dems Rhydd” – gan awgrymu fod gan y Ceidwadwyr beth ffordd i fynd cyn bod yn hyderus o gipio’r sedd.

Mae Russell George yn dweud bod “swing anferthol” i’r Ceidwadwyr y llynedd, pan enillodd Glyn Davies y sedd yn San Steffan, wedi bod yn galonogol iawn i’w blaid yn yr etholaeth.

“Mae’r shift o’r Dems Rhydd at y Ceidwadwyr yn yr etholaeth wedi bod yn amlwg ers blynyddoedd bellach,” meddai, “ac mae hynny wedi ei adlewyrchu  ar y cyngor sir.”

Mae e hefyd yn credu y bydd ei safiad pendant yn erbyn y ffermydd gwynt a bwriad y grid cenedlaethol i godi gorsaf drydan yn yr etholaeth yn ennyn cefnogaeth yn lleol.

“Dydyn nhw jest ddim yn ymarferol,” meddai, “dwi’n llwyr yn erbyn y cynlluniau i godi ffermydd gwynt.”

Ychwanegodd ei fod yn credu y bydd amseru’r refferendwm ar y system Bleidlais Amgen hefyd o fudd i’r Ceidwadwyr.

“Bydd y bleidlais AV yn helpu’n hymgyrch ni eleni,” meddai Russell George, “gan nad yw llawer iawn o’n pleidleiswyr ni yn mynd allan i bleidleisio yn etholiadau’r cynulliad fel arfer.”

Mae e’n credu y bydd hyn yn help i’r blaid Geidwadol ar draws Cymru gyfan eleni, “ac yn Sir Drefaldwyn, gobeithio.”

Canlyniadau Etholiad 2007

Mick Bates Dems Rhydd 8,704 39.0%
Dan Munford Ceidwadwyr 6,725 30.2%
David Thomas Plaid Cymru 3,076 13.8%
Bruce Lawson UKIP 2,251 10.1%
Rachel Maycock Llafur 1,544 6.9%

Ymgeiswyr Sir Drefaldwyn, Etholiad 2011

Russell George Ceidwadwyr
Wyn Willliams Dems Rhydd
Nick Colbourne Llafur
David Senior Plaid Cymru

De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin – cystadleuaeth llawn canfasio tactegol

Cyhoeddwyd Ebrill 27, 2011 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad Cynulliad 2011


Dinbych-y-Pysgod
Catrin Haf Jones sy’n cymryd cipolwg ar y prif seddi i’w gwylio ar 5 Mai. Nesaf mae De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin, lle mae’r canfasio tactegol yn dwyshau mewn etholaeth lle mae’r gystadleuaeth yn dyn rhwng y prif bleidiau…

De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin

Yr Etholaeth

Roedd hi’n sedd i Lafur am wyth mlynedd ond, yn 2007, llwyddodd y Ceidwadwyr i’w chipio o dan drwyn Llafur, gyda llai na chan pleidlais o fwyafrif. Fe wnaethon nhw ei hennill yn fwy cyfforddus yn Etholiad San Steffan yn 2010.

Nodwedd fawr yr etholiad yn 2007 oedd bod y tair plaid gynta’ – y Ceidwadwyr, Llafur a Phlaid Cymru – o fewn 250 o bleidleisiau i’w gilydd.

Mae dau o wynebau amlwg 2007 wedi dychwelyd ar gyfer etholiad 2011: bydd Angela Burns yn ceisio amddiffyn y sedd i’r Ceidwadwyr, a Christine Gwyther, yr aelod Cynulliad rhwng 1999 a 2007, yn ceisio ei hennill yn ôl i Lafur.

John Dixon, cyn-gadeirydd a chyn-aelod Plaid Cymru, a ddaeth yn drydydd bryd hynny. Mae ef bellach wedi gadael Plaid Cymru, yn nodi pryderon am “gyfeiriad y blaid”, ac mae’r AC rhanbarthol, Nerys Evans, wedi cymryd y  gambl o roi’r gorau i honno er mwyn sefyll yn yr etholaeth.

Mae’r etholaeth yn ymestyn o dref Caerfyrddin, lle mae Plaid Cymru’n gymharol gryf, i’r de at drefi gwyliau Dinbych y Pysgod, Saundersfoot a thref ddiwydiannol Doc Penfro. Roedd y rheiny’n arfer bod yn rhan o hen etholaeth Penfro a fu’n gadarnle i’r Ceidwadwyr yn San Steffan, gyda her achlysurol gan Lafur.

Mae’n etholaeth wledig, lle mae twristiaeth yn chwarae rhan bwysig yn ardaloedd arfordirol y de, tra bod bwriad y Llywodraeth i gau gorsaf gwylwyr y glannau de’r sir wedi bod yn bwnc llosg yn ddiweddar.

Christine Gwyther – Llafur

Mae Christine Gwyther wedi mwynhau cefnogaeth selog o ryw wyth mil a hanner o bleidleisiau ym mhob etholiad Cynulliad yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin ers 1999.

Ond mewn etholaeth lle mae’r prif ymgeiswyr o fewn ychydig gannoedd i’w gilydd bob tro, mae angen cefnogaeth mwy na’r selogion i ennill – fel y gwelodd Llafur yn 2007.

Eleni, mae ymgeisydd Llafur yn ffyddiog fod poblogrwydd arweinydd Llafur yng Nghymru, Carwyn Jones, yn mynd i ddenu’r gefnogaeth ychwanegol sydd ei angen arni i ail-gipio sedd De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin.

“Mae pobol eisiau gweld Carwyn Jones fel Prif Weinidog, ac maen nhw eisiau gweld tîm cryf tu ôl iddo.”

Neges debyg sydd i’w glywed gan nifer o aelodau Llafur dros y misoedd diwethaf – sy’n dweud bod y blaid wedi cael adfywiad ers ethol arweinwyr newydd yn y Cynulliad ac yn San Steffan.

Mae Christine Gwyther, a groesawodd yr arweinydd Prydeinig, Ed Miliband, i’w hetholaeth yr wythnos diwethaf, yn dweud ei bod hi’n anochel fod materion Prydeinig yn mynd i fframio’r ymgyrch ar gyfer etholiad y Cynulliad.

“Mae pobol eisiau Llywodraeth yn y Cynulliad fydd yn meddalu ergyd y toriadau gan San Steffan,” meddai, gan gyfeirio at yr hyn mae’n ei alw’n “anniddigrwydd lleol” ynglŷn â phris tanwydd a’r cynnydd mewn treth ar werth.

Un o’i chryfderau fel ymgeisydd, medd Christine Gwyther, yw’r ffaith ei bod hi’n nabod yr ardal yn dda, wedi ei geni a’i magu yn Noc Penfro, a’i bod hi wedi cynrychioli’r sedd yn y gorffennol.

Bydd llawer yn cofio Christine Gwyther am y cyfnod byr ac anodd y bu’n Weinidog Amaeth llysieuol, ond mae’r cyn-AC yn dweud bod ei record lleol hi’n llawer hwy na hynny. “Fe wnes i ddelifro dros yr ardal,” meddai, wrth drafod ei chyfnod yn y Cynulliad.

Y tro hwn, mae Christine Gwyther yn “canolbwyntio ar swyddi,” meddai, “polisi sy’n taro tant ar draws yr etholaeth.”

Wrth drafod y gystadleuaeth agos yn etholaeth De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin â Golwg 360, doedd Christine Gwyther ddim yn cytuno â rhagolygon y bwcis – sy’n rhoi Plaid Cymru yn ail agos i Lafur.

“Mae’n syndod i fi cyn lleied o gefnogaeth sydd i Blaid Cymru,” meddai, “dw i wastad wedi ystyried mai’r Ceidwadwyr yw fy mhrif gystadleuwyr… maen nhw’n gwybod sut i gael eu pleidlais allan.”

Llafur ar y blaen i’r Ceidwadwyr, a Phlaid Cymru yn ôl yn y trydydd safle – dyna broffwydoliaeth Christine Gwyther. Ond, wrth gwrs, fe allai hynny fod yn dacteg glasurol – i roi mwy o sylw i’r blaid sy’n peri’r bygythiad lleia’.

Nerys Evans – Plaid Cymru

Mae pobol De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin eisiau gweld newid, “ond dydyn nhw ddim mo’yn mynd yn ôl at Lafur,” yn ôl ymgeisydd Plaid Cymru, Nerys Evans.

Ar ôl treulio pedair blynedd yn cynrychioli’r Canolbarth yn y Cynulliad, bydd Nerys Evans yn ymladd am sedd etholaethol eleni – penderfyniad sydd, mae’n cyfaddef, “yn risg.”

Yn ôl Nerys Evans, mae ei hymgyrch “bositif, llawn syniadau,” yn canolbwyntio ar welliannau i’r economi ac addysg, wedi cael ymateb da ar lawr gwlad mor belled. Mae hi’n cael ei hystyried yn un o sêr ifanc y Blaid ac mae’r sedd yn un bwysig iddyn nhw.

“Mae’r pleidie eraill yn ceisio gwneud 5 Mai yn refferendwm ar bethau Prydeinig,” meddai, “ond mae’n materion ni wedi eu gwreiddio yn y cymunedau hyn.”

Mae’r gwleidydd, sy’n “byw a bod yn yr etholaeth,” yn dweud fod y gefnogaeth lleol yn ran pwysig iawn o effeithlondeb ymgyrch Plaid Cymru eleni.

Mae’n cyhuddo’r Ceidwadwyr yn lleol o “fwy neu lai roi lan” yn eu hymgyrch, tra bod Llafur yn dioddef, meddai, oherwydd “diffyg help yn lleol”.

Ond roedd yna amheuaeth y tro diwetha’ bod Plaid wedi gwneud yn well na’r disgwyl trwy gael eu gweld yn ffordd o rwystro’r Ceidwadwyr. Y peryg iddyn nhw yw y bydd Llafur yn cymryd y fantell honno.

Toriadau i wasanaethau gwylwyr y glannau yw un o’r materion y mae Nerys Evans wedi ymgyrchu drosto yn y misoedd diwethaf.

Mae Plaid Cymru wedi galw am adolygiad o’r cynlluniau hyn gan San Steffan, ac i ddatganoli cyfrifoldebau o’r fath i’r Cynulliad. Yn ôl Nerys Evans, mae hyn yn rhan o draddodiad Plaid o “weithredu” ers iddyn nhw ddod i lywodraeth yn y Cynulliad bedair mlynedd yn ôl.

Mae Nerys Evans yn dweud fod pethau’n “argoeli’n dda” i Blaid Cymru yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin eleni, ac mae’n rhoi Llafur yn ail, a’r Ceidwadwyr yn drydydd.

“Ma’ lot o bobol wedi rhoi arian i lawr arnon ni’n barod,” meddai, gan wfftio’r odds sydd yn ffafrio Llafur hyd yn hyn.

Angela Burns – Ceidwadwyr

“Dydw i ddim yn glynu at y llwyth, yn y ffordd y maen nhw,” meddai Angela Burns, sy’n dweud mai dyna sy’n ei gwneud hi’n wahanol i’r ymgeiswyr eraill yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin eleni. Mae hynny hefyd yn ei phellhau oddi wrth weithgareddau’r Blaid Geidwadol yn y Llywodraeth yn Llundain.

Ar ôl ennill â mwyafrif o 98 pleidlais yn 2007, mae Angela Burns yn cydnabod bod yn rhaid ymladd i amddiffyn y “sioc o ganlyniad” a roddodd De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin yn nwylo’r Ceidwadwyr bedair blynedd yn ôl.

Ond yn ôl Angela Burns, mae digon o bobol yn yr etholaeth sy’n “dal i fod yn flin gyda Llafur,” ac yn “anesmwyth â holl sôn Plaid Cymru am annibyniaeth”. Ac mae’n hyderus y bydd y bobol hynny yn troi allan i’w chefnogi hi ar 5 Mai.

“Mae pobol yn gweld bod ’y nghonsyrn i yn tarddu o’r hyn sydd orau i’r etholaeth,” meddai, wrth sôn wrth Golwg 360 am y prif faterion sy’n ffurfio’i hymgyrch eleni, sef iechyd, cynllunio, swyddi ac addysg.

“Does dim amheuaeth fod pleidlais y Ceidwadwyr yn dal ei thir yng Ngorllewin Caerfyrddin a De Penfro,” meddai Angela Burns – gan ategu sylwadau Christine Gwyther am gefnogaeth i’r Ceidwadwyr. Mae yna reswm pam bod Plaid Cymru’n ceisio awgrymu bod y Ceidwadwyr yn ganolog eisoes wedi ildio’r sedd – oherwydd y gallai llwyddiant yno beryglu sedd eu harweinydd Nick Bourne ar restr ranbarthol yr ardal.

Ond mae’r polau piniwn cenedlaethol yn cefnogi’r sylwadau, gyda’r diweddaraf yn dangos fod y cynnydd yn y bleidlais i’r Ceidwadwyr yn eu rhoi nhw ar y blaen i Blaid Cymru.

Mae Angela Burns o’r farn fod clymblaid San Steffan wedi cael effaith fuddiol ar ei hymgyrch yn Ne Penfro a Gorllewin Caerfyrddin. “Rydw i wedi ’nghalonogi’n fawr,” meddai, “mae pobol yn sylweddoli fod yr economi mewn sefyllfa ofnadwy, ond nad ni achosodd hynny.”

Mae hi’n gweld y sedd yn aros yn nwylo’r Ceidwadwyr yn 2011, tra bod yr ail safle yn gystadleuaeth agos rhwng Plaid Cymru a Llafur – ac fe fyddai rhannu pleidlais y gwrthwynebwyr yn ei siwtio hi.

Canlyniadau Etholiad 2007

Angela Burns Ceidwadwyr 8,590 30.1%
Christine Gwyther Llafur 8,492 29.7%
John Dixon Plaid Cymru 8,340 29.2%
John Gossage Dems Rhydd 1,806 6.3%
Malcolm Calver Annibynnol 1,340 4.7%

Ymgeiswyr De Penfro a Gorllewin Caerfyrddin, Etholiad 2011

Angela Burns Ceidwadwyr
Selwyn Runnett Democratiaid Rhyddfrydol
Christine Gwyther Llafur
Nerys Evans Plaid Cymru

Llanelli – Llafur yn lladd ar Blaid Cymru

Cyhoeddwyd Ebrill 21, 2011 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad Cynulliad 2011



Dros yr wythnosau nesaf bydd Catrin Haf Jones yn cymryd cipolwg ar y prif seddi i’w gwylio ar 5 Mai. Nesaf mae Llanelli, lle mae Plaid Cymru yn gobeithio dal eu tir…

Yr Etholaeth

Ar bapur mae hon yn sedd saff i Helen Mary Jones ar ôl iddi ennill o bron i bedair mil o fwyafrif yn 2007.

Ond cadwodd y Blaid Lafur y sedd yma yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd ac fe fydd eu hymgeisydd Keith Davies yn gobeithio y bydd y cynnydd yn eu poblogrwydd ar draws Cymru yn ddigon i ail-ennill y sedd yn y Cynulliad hefyd.

Mae Helen Mary Jones wedi colli’r sedd yma i’r Blaid Lafur o’r blaen, o 21 pleidlais yn 2003, ar ôl ei chipio 668 pleidlais yn 1999.

Mae yna gymhlethdod pellach i Blaid Cymru eleni, sef ymgeisydd annibynnol sydd wedi cynrychioli Plaid Cymru yn y gorffennol.

Cafodd y cynghorydd sir Sian Caiach ei gwahardd rhag cynrychioli’r Blaid yn 2009 ac fe fydd yn sefyll yn yr etholiad eleni dan faner ‘Rhoi Llanelli’n Gyntaf’.

Ymysg yr ymgeiswyr eraill mae Cheryl Philpott o’r Democratiaid Rhyddfrydol, sy’n gynghorydd yn ardal Sgeti, Abertawe, ac Andrew Morgan ar ran y Ceidwadwyr, sy’n frodor o Lanelli.

Mae etholaeth Llanelli yn ymestyn o’r Hendy yn y dwyrain, ar draws yr arfordir at Gydweli, i fyny trwy Gwm Gwendraeth at y Tymbl a draw at Dycroes.

Helen Mary Jones – Plaid Cymru

Mae Helen Mary Jones yn wleidydd uchel ei pharch yn Llanelli yn ogystal â Bae Caerdydd, ac yn gyn enillydd gwobr ‘AC y Flwyddyn’ Blwyddlyfr Cymru.

Dywedodd wrth Golwg 360 ei bod hi’n gobeithio y bydd hynny, a’r ffaith mai hi yw deiliad y sedd, yn ddigon i sicrhau na fydd hi’n ail-fyw profiad 2003.

Ond ychwanegodd Helen Mary Jones ei bod hi’n teimlo nad oedd ymgyrchwyr y Blaid Lafur wedi bod yn gwbwl onest â’r etholwyr eleni.

“Rydw i’n eithaf siomedig â’r modd y mae Llafur wedi cynnal eu hymgyrch yn yr etholiad yma,” meddai Helen Mary Jones.

Mae’n cyhuddo ei gwrthwynebydd, Keith Davies, o ledaenu’r neges ar draws Llanelli fod Plaid Cymru yn gobeithio clymbleidio â’r Ceidwadwyr yn y Cynulliad wedi etholiad 5 Mai.

“Mae unrhyw un sy’n dweud fy mod i’n bwriadu clymbleidio â’r Torïaid yn siarad nonsens,” meddai.

“Maen nhw’n trin yr etholiad yma fel ryw fath o etholiadau canol tymor rhwng etholaethau San Steffan,” meddai, “yn hytrach nag ymgyrch sy’n rhoi’r flaenoriaeth i Gymru.”

Ond dywedodd ymgeisydd Plaid nad oedd hi’n credu fod y Blaid Lafur yn fygythiad iddi eleni.

“Rydw i’n gwybod bod swing mawr tuag at Lafur yn genedlaethol,” meddai, “ond dydyn ni ddim wedi gweld hynny ar stepen y drws – er, ’dw i’n sylweddoli nad yw hynny’n fodd soffistigedig iawn o fesur cefnogaeth!”

Dywedodd Helen Mary Jones ei bod hi’n “synnu cymaint o bobol sy’n dal yn grac gyda’r Blaid Lafur am bethau fel Irac a’r economi”.

Ond y prif bynciau trafod yn lleol, yn ôl ymgeisydd Plaid, yw swyddi, dyfodol gwasanaethau iechyd, a chynllunio a gor-ddatblygu yn lleol.

Keith Davies – Llafur

Mae ail-ennill etholaeth Llanelli yn “hynod bwysig” i’r blaid yn yr etholiad eleni, yn ôl yr ymgeisydd Keith Davies.

Mae’r sedd yn rhan annatod o gynllun y Blaid Lafur i sicrhau mwyafrif clir yn y Cynulliad ar 5 Mai, fel nad oes rhaid mynd i glymblaid a “chyfaddawdu ar ein polisïau”.

Dywedodd fod yr ymgyrch “yn mynd yn weddol dda” i Lafur yn Llanelli. “Rydw i’n hyderus y bydd y canlyniad yn agos iawn, iawn fan hyn.”

Roedd hwb i’r blaid ddoe wrth i arweinydd y Blaid Lafur, Ed Miliband, alw draw i ddangos ei gefnogaeth.

Wfftiodd dadl Helan Mary Jones nad oedden nhw’n canolbwyntio ar y Cynulliad, gan ddweud fod gwleidyddiaeth Brydeinig yr un mor bwysig â materion lleol Llanelli eleni.

“Y mater sy’n poeni pobol leol yw’r ffaith fod y Ceidwadwyr yn Llundain wedi dechrau gwneud y toriadau ‘ma,” meddai.

Dywedodd Keith Davies ei fod yn cael ymateb ar lawr gwlad wrth awgrymu y bydd Plaid Cymru yn ystyried mynd i glymblaid â’r Ceidwadwyr.

“Pan dw i’n dweud ’na wrth bobol,” meddai, “chi’n gallu gweld pobol yn ail-feddwl.”

Mae’r cyn-Gyfarwyddwr Addysg yn hyderus y gall ei blaid gyflawni’r gamp ddwbl eleni, wrth gipio sedd Llanelli, ac ennill mwyafrif yn y Cynulliad.

“Os fydd yr haul mas, fe fydd ein pleidleiswyr ni mas,” meddai, wrth ymgyrchu ar brynhawn braf yn Llanelli.

Canlyniad Etholiad 2007

Helen Mary Jones Plaid Cymru 13,839 50.1%
Catherine Thomas Llafur 9,955 36.1%
Andrew Morgan Ceidwadwyr 2,757 10.0%
Jeremy Townsend Democratiaid Rhyddfrydol 1,051 3.8%

Ymgeiswyr Llanelli Etholiad 2011

Ceiwadwyr Andrew Morgan
Democratiaid Rhyddfrydol Cheryl Philpott
Llafur Keith Davies
Plaid Cymru Helen Mary Jones
Rhoi Llanelli’n Gyntaf Sian Caiach

Aberconwy – Tri cheffyl yn y ras

Cyhoeddwyd Ebrill 20, 2011 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad Cynulliad 2011



Dros yr wythnosau nesaf bydd Catrin Haf Jones yn cymryd cipolwg ar y prif seddi i’w gwylio ar 5 Mai. Yr ail yw Aberconwy, lle mae’n frwydr tair ffordd rhwng Plaid Cymru, y Ceidwadwyr a’r Blaid Lafur…

Yr Etholaeth

Gareth Jones o Blaid Cymru gipiodd y sedd yn 2007, pan grëwyd yr etholaeth o rannau o hen etholaethau Conwy a Meirionydd Nant Conwy.

Ond mae’r cyn-brifathro a’r gŵr lleol wedi penderfynu na fydd yn sefyll eto eleni ac mae Llafur a’r Ceidwadwyr yn credu fod ganddyn nhw gyfle da i gipio’r sedd hon oddi ar y Blaid.

Mae’r Democratiaid Rhyddfrydol yn awyddus i ennill tir yma hefyd ac mae eu harweinydd, Nick Clegg, eisoes wedi ymweld ddechrau’r mis.

Mae’r etholaeth yn ymestyn o drefi glan-môr Conwy a Llandudno, i lawr at ardaloedd mwy gwledig Llanrwst a Betws-y-Coed – ac mae’r cymysgedd hwnnw yn golygu ei bod hi’n anodd proffwydo canlyniad y sedd hon.

Roedd hen etholaeth Meirionydd Nant Conwy yn gadarnle i Blaid Cymru yn San Steffan ac, yn ddiweddarach, yn y Cynulliad. Roedd Conwy, ar y llaw arall, yn perthyn yn draddodiadol i’r Ceidwadwyr yn San Steffan, cyn i Betty Williams gipio’r sedd i Lafur yn 1997, a’i chadw nes camu o’r neilltu yn 2010 – pan aeth sedd newydd Aberconwy i’r Ceidwadwr Guto Bebb, gyda mwyafrif sylweddol o 3,398 pleidlais.

Iwan Huws – Plaid Cymru

Y pryder i Blaid Cymru ar 5 Mai yw na fydd yr ymgeisydd newydd, Iwan Huws, yn derbyn y bleidlais bersonol yr oedd Gareth Jones yn ei fwynhau yn Aberconwy.

Ag yntau’n gweithio o fewn ffiniau’r etholaeth ers blynyddoedd, ond yn byw yn y Felinheli, bydd yn rhaid i Iwan Huws berswadio’r etholaeth ei fod yn nabod yr ardal a’i bobol gystal â’i ragflaenydd.

“Dw’ i’n ymwybodol iawn o’r her,” meddai Iwan Huws mewn sgwrs â Golwg 360, “Mae Gareth wedi bod yn boblogaidd iawn yn lleol. Ond dw i’n nabod yr ardal yn dda iawn, ac mae pobol yn teimlo cynhesrwydd mawr at y blaid yma.”

Serch hynny, cyfaddefodd Iwan Huws y bydd hi’n gystadleuaeth agos iawn yn Aberconwy.

“Mae hi yn her fawr fan hyn – mae Aberconwy wedi bod yn sedd ymylol erioed. Bydd yn her i fi, ac i’r Blaid, ei chadw hi.”

Mae Plaid Cymru wedi gweithio’n galed i gadw eu proffil yn uchel yn Aberconwy, gan benderfynu lansio’u hymgyrch cenedlaethol yn yr etholaeth.

Ond dywedodd Iwan Huws wrth Golwg 360 ei bod yn anodd rhagweld gydag unrhyw sicrwydd sut y bydd pethau’n mynd ar 5 Mai.

“Does ’na ddim ymgyrch benodol fel gwarchod ysbyty Llandudno yma tro yma,” meddai.

Yn 2007, cafodd Gareth Jones yr hawl gan y Comisiwn Etholiadol i roi’r frawddeg ‘Achubwch Ysbyty Llandudno’ wrth ei enw ar y papur pleidleisio, meddai.

Colli gwasanaethau cyhoeddus yw un o’r pynciau sy’n poeni pobol Aberconwy y tro yma, meddai, tra bod twristiaeth ac amaethyddiaeth yn ddiwydiannau pwysig i bobol yr ardal.

Janet Finch-Saunders – Ceidwadwyr

Mae Janet Finch-Saunders yn obeithiol y bydd hi’n llwyddo i gipio’r sedd yn sgil llwyddiant Guto Bebb yn etholiad San Steffan y llynedd.

“Mae Guto Bebb wedi gwneud gwahaniaeth mawr yma,” meddai, “dw’ i heb fynd i unman eto lle nad yw Guto wedi helpu rhywun mewn rhyw ffordd.”

Ond y newid mawr ers Etholiad 2010 yw bod y Ceidwadwyr bellach mewn grym yn San Steffan.

Mae toriadau’r Torïaid a’r Dems Rhydd wedi codi mewn sawl sgwrs wrth ymgyrchu, yn ôl Janet Finch-Saunders.

“Ond dyw hynny ddim wedi cael dylanwad negyddol,” meddai’r ymgeisydd Ceidwadol, “Mae pobol yn deall bod angen y toriadau.”

Beth sy’n cythruddo pobol Aberconwy yw diffyg sylw’r Cynulliad Cenedlaethol i unrhyw beth sy’n digwydd y tu allan i Gaerdydd a’r cyffuniau, meddai.

“Mae’n anodd weithiau trafod y Cynulliad â phobol ar y stepen drws.

“Mae pobol yn ei ystyried yn rhywbeth sy’n bodoli er mwyn Caerdydd yn unig,” meddai. “Maen nhw’n teimlo eu bod nhw wedi eu hanghofio fyny fan hyn.”

Mae hi hefyd yn disgwyl y bydd pleidlais Plaid Cymru yn dioddef yn Aberconwy am “nad yw’r Cynulliad wedi buddsoddi yn Aberconwy” dros y ddeuddeg mlynedd diwethaf.

“Mae Plaid wedi colli pleidlais rhai o’u cefnogwyr ffyddlonaf ar ôl cau’r gwaith alwminiwm yn Nolgarrog. Digwyddodd hynny heb i’r Cynulliad gynnig unrhyw gefnogaeth.”

Ond roedd hi’n cyfaddef y byddai’r canlyniad yn un agos yn Aberconwy.

“Ar lawr gwlad, os nad yw’r bleidlais i ni, mae e unai i Blaid Cymru neu i Lafur, ryw hanner-hanner,” meddai.

Mae hi’n dweud ei bod hi’n “dawel ffyddiog”, fodd bynnag, a’i bod hi’n gweld y Ceidwadwyr yn mynd â sedd y Cynulliad yn Aberconwy am y tro cyntaf eleni, tra bod Plaid a Llafur yn brwydro am yr ail safle.

Eifion Williams – Llafur

Dim ond ers dechrau mis Mawrth mae Eifion Williams wedi ei ddewis yn ymgeisydd i Lafur yn Aberconwy, ar ôl i Ronnie Hughes benderfynu peidio â sefyll.

Mae’r gŵr 40 oed yn byw yn Wrecsam, ond wedi bod yn gweithio yn yr ardal ar brosiectau amgylcheddol ers rhai blynyddoedd bellach.

Yn ôl Eifion Williams, bydd Llafur yn elwa o’r bleidlais brotest yn erbyn clymblaid San Steffan eleni.

“Bydd cwymp ym mhleidlais y rhyddfrydwyr ’dw i’n siŵr… mae nifer fawr ohonyn nhw wedi dod draw aton ni,” meddai.

Dywedodd hefyd bod y Ceidwadwyr wedi “siomi’r miloedd o bensiynwyr yn Aberconwy, ac wedi ei gwneud hi’n anos cael gwaith yma”.

Mae’r fuddugoliaeth yn y refferendwm ar bwerau’r Cynulliad hefyd wedi bod yn hwb i gefnogaeth Llafur yn Aberconwy, meddai.

“Mae cyn-gefnogwyr Plaid Cymru wedi bod yn dweud eu bod nhw eisiau tîm cryf sydd â syniadau ac sy’n mynd i warchod ein heconomi a’n cymunedau.

“Dydyn nhw ddim eisiau pleidiau bach sydd yn gorfod cyfaddawdu o hyd.”

Serch hynny dyw Eifion Williams ddim yn barod i ddarogan buddugoliaeth hawdd i’r Blaid Lafur. Gall unrhyw un ennill yma, meddai.

“Mae penderfyniad Gareth i gamu o’r neilltu yn golygu ei bod hi’n ras agored,” meddai.

Beth fydd y canlyniad felly? Ar sail “y polau-piniwn cenedlaethol, a fy ngwaith i’n lleol”, mae ymgeisydd Llafur Aberconwy yn meddwl y gall e a’i blaid gipio’r sedd eleni, â’r Ceidwadwyr yn gwthio Plaid Cymru i’r trydydd safle.

Canlyniad Etholiad 2007

Plaid Cymru Gareth Jones 7,983 38.6
Ceidwadwyr Dylan Jones-Evans 6,290 30.4
Llafur Denise Jones 4,508 21.8
Democratiaid Rhyddfrydol Euron Hughes 1,918 9.3

Ymgeiswyr Aberconwy, Etholiad y Cynulliad 2011

Ymgeisydd Plaid
Eifion Williams Llafur
Iwan Huws Plaid Cymru
Janet Finch-Saunders Ceidwadwyr
Mike Priestly Democratiaid Rhyddfrydol

Ceredigion – Ras agos unwaith eto?

Cyhoeddwyd Ebrill 19, 2011 gan Cymru.

Tagiau: Etholiad Cynulliad 2011



Dros yr wythnosau nesaf bydd Catrin Haf Jones yn cymryd cipolwg ar y prif seddi i’w gwylio ar 5 Mai. Y cyntaf yw Ceredigion, ble mae brwydr ffyrnig arall rhwng Plaid Cymru a’r Democratiaid Rhyddfrydol yn mynd rhagddo…

Yr Etholaeth

Mae Plaid Cymru yn dal y sedd yma yn y Cynulliad ers 1999, ond cipiodd y Democratiaid Rhyddfrydol y sedd yn San Steffan o drwch blewyn yn 2005.

Cynyddodd y Democratiaid Rhyddfrydol eu mantais o 219 i 8,324 pleidlais yn yr Etholiad Cyffredinol y llynedd.

Mae’r polau piniwn yn awgrymu eu bod nhw’n llawer llai poblogaidd eleni yn sgil y glymblaid yn San Steffan, ac y gallai Plaid Cymru gadw’r sedd hon.

Serch hynny mae’r rhai sy’n cyfri pleidleisiau wedi cael gwybod y dylen nhw baratoi ar gyfer noson hwyr ar 5 Mai, ac mae’r ceffylau blaen yn cytuno y bydd hi’n ras agos.

Mae Elin Jones yn ymgeisydd poblogaidd a phrofiadol ond mae yn sawl pwnc llosg yn lleol – gan gynnwys difa moch daear a chynllun Glastir – a allai golli pleidleisiau iddi.

Fel y llynedd mae ochrau’r ffyrdd yn frith o arwyddion gwyrdd ac oren – â’r Democratiaid Rhyddfrydol sy’n ennill y frwydr honno o 2:1 ar hyn o bryd.

Dim ond unwaith yn y ganrif ddiwethaf mae’r sedd wedi ei hennill gan unrhyw un heblaw am Blaid Cymru neu’r Democratiaid Rhyddfrydol, yn San Steffan yn ogystal ag ym Mae Caerdydd.

Digwyddodd hynny ym 1966 pan gipiwyd y sedd, am ddau dymor, gan Elystan Morgan o’r Blaid Lafur – a oedd ei hun yn gyn-ymgeisydd Plaid Cymru.

Ond, os yw pôl-piniwn answyddogol diweddar gan Adran Wleidyddiaeth Ryngwladol Prifysgol Aberystwyth i’w gredu, mae’n debyg mai un ceffyl sydd bellach ar y blaen yng Ngheredigion, tra bod cystadleuaeth ddiddorol iawn wedi dechrau am yr ail a’r trydydd safle.

Yn ôl yr arolwg – sy’n cael ei amau’n fawr gan y Democratiaid Rhyddfrydol – mae Llafur wedi ennill tir yn sylweddol yng Ngheredigion ers 2007, a hynny yn bennaf ar draul y Dems Rhydd.

Mae casgliadau’r pôl piniwn yn rhoi Plaid Cymru ar y blaen ar 42% (-7% ers 2007), y Dems Rhydd yn ail ar 23% (-13% ers 2007), a’r Blaid Lafur mewn trydydd safle addawol iawn ar 20% (+15% ers 2007).

Elin Jones – Plaid Cymru

Elin Jones sydd wedi cadw Ceredigion yn y Cynulliad ers y dechrau. Enillodd y sedd i Blaid Cymru gyda dros 10 mil o fwyafrif yn 1999 – ond mae’r mwyafrif hwnnw wedi disgyn yn raddol ers hynny.

Roedd bwlch o 3,955 o bleidleisiau rhyngddi hi ac ymgeisydd y Dems Rhydd yn 2007, ac mae’n rhagweld y bydd bwlch tebyg yn eto eleni, er gwaethaf cynnydd sylweddol y Dems Rhydd yn etholiad San Steffan y llynedd.

“Mae nifer o’r bobol bleidleisiodd dros y Dems Rhydd y llynedd wedi cael eu siomi,” meddai, tra ei bod yn ffyddiog fod pedair blynedd Plaid Cymru mewn grym ym Mae Caerdydd wedi denu cefnogaeth newydd i’r blaid.

“Mae Plaid wedi gwneud gwahaniaeth,” meddai wrth Golwg 360, “ac r’yn ni wedi ymestyn diddordeb pobol yn y Cynulliad tu hwnt i goridor yr M4.”

Dywedodd ei bod hi’n rhoi pwyslais ar bwnc iechyd wrth ymgyrchu, gan mai dyna’r “flaenoriaeth fwyaf yng Ngheredigion.” Dywedodd mai diogelu ysbyty Bronglais, ac adeiladu ysbytai newydd yn Aberteifi a Thregaron, sydd fwyaf o bwys iddi hi.

Ond mae penderfyniadau Elin Jones yn ystod ei pedair blynedd diwethaf yn Weinidog Amaeth wedi cael sylw yn ystod yr ymgyrch hefyd.

Mae’r Dems Rhydd wedi beirniadu Elin Jones am amhoblogrwydd cynllun Glastir ymysg ffermwyr, ac mae’r cynllun i ddifa moch daear wedi ennyn gwrthwynebiad mudiadau lleol yn ogystal â’r Blaid Werdd, Llafur, a’r Dems Rhydd – tri o’i gwrthwynebwyr yn etholaeth Ceredigion.

Wrth siarad â Golwg 360, dywedodd Elin Jones ei bod yn hyderus mai Plaid Cymru fyddai’n mynd â’r sedd yng Ngheredigion eleni eto.

Y Dems Rhydd fyddai’n ail, a Llafur yn drydydd, meddai, ond doedd hi ddim am gymryd dim yn ganiataol eto.

“Dw’ i ’di dysgu ers sbel bod y Cardis yn rai da am ein cadw ni aros nes y funud ola’!”

Elizabeth Evans – y Democratiaid Rhyddfrydol

Mae buddugoliaeth swmpus yr Aelod Seneddol Mark Williams y llynedd wedi bod yn hwb mawr i ymgyrch Elizabeth Evans i gipio’r sedd yn y Cynulliad, meddai.

Wedi ei geni a’i magu yn Aberaeron, mae Elizabeth Evans bellach yn gynghorydd tref, ers dychwelyd i’r ardal yn dilyn cyfnod yn gweithio yng Nghaerdydd ac yna yn Llundain.

Mae hi wedi bod yn gweithio i Mark Williams, AS, ers iddo gael ei ethol yn 2005, ac mae’n dweud fod hynny wedi rhoi digon o brofiad iddi fod yn AC, yn ogystal â syniad da am beth sy’n bwysig i bobol Ceredigion – sef iechyd, yr economi a thrafnidiaeth.

Yn ôl Elizabeth Evans, mae’r ymgyrchu’n mynd yn “dda iawn” ar hyn o bryd, er iddi gyfaddef, mewn sgwrs gyda Golwg 360, ei bod wedi “pryderu am gwrdd â phobol ar y stepen ddrws i ddechrau, achos y glymblaid yn Llundain”.

Mae Dems Rhydd Cymru wedi buddsoddi yn fawr yn ymgyrch Ceredigion eleni, gan gynnwys lansio’u maniffesto cenedlaethol yn Aberaeron yr wythnos diwethaf. Lai nag wythnos yn ôl, roedd arweinydd y Dems Rhydd Prydeinig, Nick Clegg, yn y dref, fel rhan o’i daith undydd o amgylch rhai o seddi targed y blaid yng Nghymru.

Dywedodd Elizabeth Evans nad oedd hi’n credu pôl piniwn Adran Gwleidyddiaeth Prifysgol Aberystwyth oedd yn awgrymu y gallai’r Blaid Lafur ddod yn ail.

“Dyw e ddim yn cyd-fynd â beth y’n ni wedi ei glywed o gwbl,” meddai, “ond dyw e ddim yn sioc i fi glywed, achos fi’n gwybod o ble mae’r stats wedi dod.”

Wrth edrych ymlaen at 5 Mai, dywedodd Elizabeth Evans ei bod hi’n rhy agos rhwng Plaid a’r Dems Rhydd i ragweld pwy fyddai’n ennill, ond roedd hi’n credu y byddai Llafur yn y trydydd safle.

Richard Boudier – Llafur

Mae un dyn, o leia’, sy’n rhoi Llafur yn ail yn y ras yng Ngheredigion eleni – a’r ymgeisydd Richard Boudier yw hwnnw.

“Dwi’n hyderus y gallwn ni ddod yn ail, o flaen y Dems Rhydd tro hyn, ac wedyn gallwn ni fynd ymlaen i herio Plaid yn y dyfodol,” meddai.

Pe bai hynny’n digwydd dyma fyddai’r ail waith i Lafur ddod yn ail yng Ngheredigion yn Etholiadau’r Cynulliad – ar ôl mynd ryw fil o bleidleisiau ar y blaen i’r Dems Rhydd a chipio’r ail safle yn 1999.

Dywedodd Richard Boudier fod sawl ffactor fyddai’n hwb i’r Blaid Lafur ar hyn o bryd.

“Mae cefnogwyr y Dems Rhydd wedi troi cefn arnyn nhw yn sgil y glymblaid yn San Steffan… a bydd hynny o fwy o les i Lafur na Phlaid,” meddai.

“Mae ganddon ni ddau arweinydd newydd, Ed Miliband a Carwyn Jones… Mae pobol yn barod i ystyried y Blaid Lafur unwaith eto.”

Mae’r ymgeisydd yn gobeithio y bydd y pôl-piniwn hefyd yn ysgogi pobol i bleidleisio dros y blaid.

“Bydd pobol ar lawr gwlad yn gwybod na fyddan nhw’n gwastraffu eu pleidlais drwy gefnogi Llafur,” meddai.

Etholiad 2007

Plaid Cymru Elin Jones 14,818 49.2
Dems Rhydd John Davies 10,863 36.1
Ceidwadwyr Trefor Jones 2,369 7.9
Llafur Linda Grace 1,530 5.1
Annibynol Emyr Morgan 528 1.8

Ymgeiswyr Etholiad 2011

Ymgeisydd Plaid
Elin Jones Plaid Cymru
Elizabeth Evans Democratiaid Rhyddfrydol
Richard Boudier Llafur
Luke Evetts Ceidwadwyr
Chris Simpson Y Blaid Werdd